マハーバーラタ · 章 13.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.182.1
विद्या तपश्च दानं च किमेतेषां विशिष्यते ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१८२.१ ॥
学問、苦行、布施のうち、いずれが優れているのか。善人の中で最も優れた方よ、あなたにお尋ねします。祖父よ、どうかお教えください。
13.182.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मैत्रेयस्य च संवादं कृष्णद्वैपायनस्य च ॥ १३.१८२.२ ॥
この件についても、人々はこの古い物語を語ります。マイトレーヤとクリシュナ・ドヴァイパーヤナの対話です。
13.182.3
कृष्णद्वैपायनो राजन्नज्ञातचरितं चरन् ।
वाराणस्यामुपातिष्ठन्मैत्रेयं स्वैरिणीकुले ॥ १३.१८२.३ ॥
王よ、クリシュナ・ドヴァイパーヤナは素性を隠して放浪し、ヴァーラーナシーで、ある奔放な女性の家にいるマイトレーヤのもとを訪ねた。
13.182.4
तमुपच्छन्नमासीनं ज्ञात्वा स मुनिसत्तमः ।
अर्चित्वा भोजयामास मैत्रेयोऽशनमुत्तमम् ॥ १३.१८२.४ ॥
隠れて座っている彼を認めると、聖者の中の最上の者マイトレーヤは敬って、最上の食事を供した。
13.182.5
तदन्नमुत्तमं भुक्त्वा गुणवत्सार्वकामिकम् ।
उत्तिष्ठमानोऽस्मयत प्रीतः कृष्णो महामनाः ॥ १३.१८२.५ ॥
あらゆる願いを満たす、その上等で優れた食事を食べ終え、大らかな心のクリシュナは喜んで、立ち上がりながら微笑んだ。
13.182.6
तमुत्स्मयन्तं सम्प्रेक्ष्य मैत्रेयः कृष्णमब्रवीत् ।
कारणं ब्रूहि धर्मात्मन्व्यस्मयिष्ठाः कुतश्च ते।
तपस्विनो धृतिमतः प्रमोदः समुपागतः ॥ १३.१८२.६ ॥
彼が微笑むのを見て、マイトレーヤはクリシュナに言った。「義人よ、理由を言ってください。なぜ驚かれたのか。この堅固な苦行者にこの喜びはどこから来たのか。」
13.182.7
एतदिच्छामि ते विद्वन्नभिवाद्य प्रणम्य च ।
आत्मनश्च तपोभाग्यं सुखभाग्यं ममेह च ॥ १३.१८२.७ ॥
賢者よ、あなたに挨拶し礼拝して願います。ここで私にも苦行の分と幸福の分がありますように。
13.182.8
तपोभाग्यान्महाभाग सुखभाग्यात्तथैव च ।
पृथगाचरितं तात पृथगाचरितात्मनः।
अल्पान्तरमहं मन्ये विशिष्टमपि चान्वयात् ॥ १३.१८२.८ ॥
大いなる幸運の者よ、苦行の分と幸福の分をそれぞれ別々に行う者の違いは小さいと私は考える。家系によっては多少優れていることもあるが、わが子よ。
13.182.9
अतिच्छेदातिवादाभ्यां स्मयोऽयं समुपागतः ।
असत्यं वेदवचनं कस्माद्वेदोऽनृतं वदेत् ॥ १३.१८२.९ ॥
過度の断定と過度の言葉から、この慢心が生じた。ヴェーダの言葉が偽りであるはずがない。ヴェーダがどうして虚偽を語るだろうか。
13.182.10
त्रीण्येव तु पदान्याहुः पुरुषस्योत्तमं प्रति ।
न द्रुह्येच्चैव दद्याच्च सत्यं चैव परान्वदेत् ॥ १३.१८२.१० ॥
最上の人には三つの歩みしかないと言われる。害してはならず、施しをし、他人に対しても真実を語るべきである。
13.182.11
इति वेदोक्तमृषिभिः पुरस्तात्परिकल्पितम् ।
इदानीं चैव नः कृत्यं पुरस्ताच्च परिश्रुतम् ॥ १३.१८२.११ ॥
これはヴェーダに述べられたとおり、先に聖仙たちが定めたものである。今も私たちの義務はこれであり、以前にも聞かれたことである。
13.182.12
अल्पोऽपि तादृशो न्यासो भवत्युत महाफलः ।
तृषिताय च यद्दत्तं हृदयेनानसूयता ॥ १३.१८२.१२ ॥
そのような小さな預かり物であっても大きな果報をもたらす。渇いた者に、心から妬みなく与えられたものもまた大きな果報をもたらす。
13.182.13
तोषितास्त्रिदशा यत्ते दत्त्वैतद्दर्शनं मम ।
अजैषीर्महतो लोकान्महायज्ञैरिव प्रभो ॥ १३.१८२.१३ ॥
主よ、私にこの御姿を示すことで、あなたは神々を喜ばせ、大いなる祭祀によるかのように大いなる世界を征服された。
13.182.14
ततो दानपवित्रेण प्रीतोऽस्मि तपसैव च ।
दूरात्पुण्यवतो गन्धः पुण्यस्यैव च दर्शनात् ॥ १३.१८२.१४ ॥
そこで私は布施の清らかさと苦行によって満足した。功徳ある者の香りは遠くからも届き、功徳の現れもまた同様である。
13.182.15
पुण्यश्च वातिगन्धस्ते मन्ये कर्म विधानजम् ।
अथ कर्मार्जितस्तात यथाचैवानुलेपनात् ॥ १३.१८२.१५ ॥
君の香りは清らかで強い。私はそれが規定どおりに行われた行為から生じたものと思う。愛しい子よ、塗香から香りが生じるように、これは行為によって得られたのだ。
13.182.16
शुभं सर्वपवित्रेब्यो दानमेव परं द्विज ।
नोचेत्सर्वपवित्रेभ्यो दानमेव परं भवेत् ॥ १३.१८२.१६ ॥
再生者よ、あらゆる浄化の中で、布施こそが最上であり吉祥である。そうでなければ、布施はあらゆる清めに勝る最上のものとはならないだろう。
13.182.17
यानीमान्युत्तमानीह वेदोक्तानि प्रशंसति ।
तेषां श्रेष्ठतरं दानमिति मे नात्र संशयः ॥ १३.१८२.१७ ॥
ヴェーダに説かれ、ここで称えられる優れた行為の中で、布施こそ最も優れている。これについて私には疑いはない。
13.182.18
दानवद्भिः कृतः पन्था येन यान्ति मनीषिणः ।
ते हि प्राणस्य दातारस्तेषु धर्मः प्रतिष्ठितः ॥ १३.१८२.१८ ॥
布施する者たちが切り拓いた道を、賢者たちは行く。彼らこそ生命の施し手であり、ダルマは彼らの内に確立している。
13.182.19
यथा वेदाः स्वधीताश्च यथा चेन्द्रियसंयमः ।
सर्वत्यागो यता चेह तता दानमनुत्तमम् ॥ १३.१८२.१९ ॥
ここで称えられる、よく学ばれたヴェーダ、感官の制御、一切の放棄のように、布施こそ最上である。
13.182.20
त्वं हि तात सुखादेव शुभमेष्यसि शोभनम् ।
सुखात्सुखतरप्राप्तिमाप्नुते मतिमान्नरः ॥ १३.१८२.२० ॥
わが子よ、お前は幸福からこそ善と美を得るだろう。賢い人は幸福から、さらに大きな幸福を得るのだ。
13.182.21
तन्नः प्रत्यक्षमेवेदमुपलक्ष्यमसंशयम् ।
श्रीमन्तः प्राप्नुवन्त्यर्थान्दानं यज्ञं तथा सुखम् ॥ १३.१८२.२१ ॥
これは我々にとって明白で、疑いない。富める者は布施と祭祀、そして幸福によって富を得るのだ。
13.182.22
सुखादेव परं दुःखं दुःखादन्यत्परं सुखम् ।
दृश्यते हि महाप्राज्ञ नियतं वै स्वभावतः ॥ १३.१८२.२२ ॥
幸福からより大きな苦しみが生じ、苦しみからより大きな幸福が生じる。大いなる智者よ、これは本性として確かに見られるのだ。
13.182.23
विविधानीह वृत्तानि नरस्याहुर्मनीषिणः ।
पुण्यमन्यत्पापमन्यन्न पुण्यं न च पापकम् ॥ १३.१८२.२३ ॥
賢者たちは言う、ここで人の行いは多種多様である、と。ある行いは功徳であり、別の行いは罪である。功徳でもなく罪でもないものもある。
13.182.24
न वृत्तं मन्यतेऽन्यस्य मन्यतेऽन्यस्य पातकम् ।
यथा स्वकर्मनिर्वृत्तं न पुण्यं न च पापकम् ॥ १३.१८२.२४ ॥
ある者の行いは、他者の罪とはみなされない。自らの業によってなされた行いは、功徳でもなく罪でもない。
13.182.25
यज्ञदानतपःशीला नरा वै पुण्यकर्मिणः ।
येऽभिद्रुह्यन्ति भूतानि ते वै पापकृतो जनाः ॥ १३.१८२.२५ ॥
祭祀・布施・苦行を本性とする人々こそ功徳の行いをする者であり、生きとし生けるものに害を加える者こそ罪を犯す人々である。
13.182.26
द्रव्याण्याददते चैव दुःखं यान्ति पतन्ति च ।
ततोऽन्यत्कर्म यत्किंचिन्न पुण्यं न च पातकम् ॥ १३.१८२.२६ ॥
他人の財を奪う者は苦しみに遭い堕ちていく。それ以外のいかなる行為も、功徳でも罪でもない。
13.182.27
नित्यं चाकृपणो भुङ्क्ते स्वजनैर्देहि याचतः ।
भाग्यक्षयेण क्षीयन्ते नोपभोगेन सञ्चयाः ॥ १३.१८२.२७ ॥
惜しまぬ人は常に身内と共に享受し、乞う人に施す。財の蓄えは運命の尽きによって減るのであって、享受によって減るのではない。
13.182.28
रमस्वैधस्व मोदस्व देहि दाने रमस्व च ।
न त्वामतिभविष्यन्ति वैद्या न च तपस्विनः ॥ १३.१८२.२८ ॥
喜び、栄え、楽しみ、与えよ。布施に喜びを見出せ。医師も苦行者も、お前を凌ぐことはないだろう。