มหาภารตะ · อัธยายะ 13.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.182.1
विद्या तपश्च दानं च किमेतेषां विशिष्यते ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१८२.१ ॥
วิทยา ตปะ และทาน สิ่งใดในสามสิ่งนี้ประเสริฐกว่ากัน ข้าพเจ้าขอถามท่าน ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่คนดี ขอท่านบอกข้าพเจ้าเถิด ท่านปู่
13.182.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मैत्रेयस्य च संवादं कृष्णद्वैपायनस्य च ॥ १३.१८२.२ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้รู้ยังยกเรื่องเก่าแก่นี้มากล่าว คือบทสนทนาระหว่างไมตไรยะกับกฤษณไทวไปายนะ
13.182.3
कृष्णद्वैपायनो राजन्नज्ञातचरितं चरन् ।
वाराणस्यामुपातिष्ठन्मैत्रेयं स्वैरिणीकुले ॥ १३.१८२.३ ॥
ข้าแต่พระราชา กฤษณไทวไปายนะเดินทางไปโดยไม่มีใครรู้จัก และได้มาหาไมตไรยะที่วาราณสี ในบ้านของหญิงผู้ท่องเที่ยวอย่างอิสระ
13.182.4
तमुपच्छन्नमासीनं ज्ञात्वा स मुनिसत्तमः ।
अर्चित्वा भोजयामास मैत्रेयोऽशनमुत्तमम् ॥ १३.१८२.४ ॥
ไมตไรยะ ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ฤๅษี เห็นท่านนั่งอยู่ในที่ซ่อนเร้น จึงรู้จักท่าน ให้ความเคารพ และเลี้ยงอาหารชั้นเลิศ
13.182.5
तदन्नमुत्तमं भुक्त्वा गुणवत्सार्वकामिकम् ।
उत्तिष्ठमानोऽस्मयत प्रीतः कृष्णो महामनाः ॥ १३.१८२.५ ॥
กฤษณะผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ฉันอาหารชั้นเลิศอันประกอบด้วยคุณนั้น ซึ่งสนองความปรารถนาทั้งปวง ด้วยความพอใจ ท่านลุกขึ้นพลางยิ้มขึ้น
13.182.6
तमुत्स्मयन्तं सम्प्रेक्ष्य मैत्रेयः कृष्णमब्रवीत् ।
कारणं ब्रूहि धर्मात्मन्व्यस्मयिष्ठाः कुतश्च ते।
तपस्विनो धृतिमतः प्रमोदः समुपागतः ॥ १३.१८२.६ ॥
เมื่อไมตไรยะเห็นท่านยิ้ม จึงตรัสกับกฤษณะว่า ข้าแต่ผู้มีใจชอบธรรม ขอบอกเหตุแก่ข้าพเจ้าเถิด ท่านประหลาดใจเพราะเหตุใด ความยินดีนี้มาถึงผู้เป็นตาปสะผู้มั่นคงได้อย่างไร
13.182.7
एतदिच्छामि ते विद्वन्नभिवाद्य प्रणम्य च ।
आत्मनश्च तपोभाग्यं सुखभाग्यं ममेह च ॥ १३.१८२.७ ॥
ข้าแต่ผู้รอบรู้ ข้าพเจ้าขอกราบไหว้และคารวะท่าน ข้าพเจ้าปรารถนาเช่นนี้ คือให้ข้าพเจ้าได้ส่วนแห่งตปะของตน และได้ส่วนแห่งความสุขของข้าพเจ้าที่นี่ด้วย
13.182.8
तपोभाग्यान्महाभाग सुखभाग्यात्तथैव च ।
पृथगाचरितं तात पृथगाचरितात्मनः।
अल्पान्तरमहं मन्ये विशिष्टमपि चान्वयात् ॥ १३.१८२.८ ॥
ข้าแต่ผู้มีโชคยิ่งใหญ่ ความแตกต่างระหว่างผู้ได้ส่วนแห่งตปะกับผู้ได้ส่วนแห่งความสุข ข้าพเจ้าเห็นว่าเล็กน้อยนัก แม้โดยสายตระกูลจะมีความโดดเด่นอยู่บ้าง ลูกรัก
13.182.9
अतिच्छेदातिवादाभ्यां स्मयोऽयं समुपागतः ।
असत्यं वेदवचनं कस्माद्वेदोऽनृतं वदेत् ॥ १३.१८२.९ ॥
ความทะนงนี้เกิดขึ้นจากการตัดทอนเกินควรและการกล่าวเกินควร ถ้อยคำของพระเวทไม่เป็นเท็จ เหตุใดพระเวทจึงจะกล่าวความเท็จได้เล่า
13.182.10
त्रीण्येव तु पदान्याहुः पुरुषस्योत्तमं प्रति ।
न द्रुह्येच्चैव दद्याच्च सत्यं चैव परान्वदेत् ॥ १३.१८२.१० ॥
ท่านว่ามีเพียงสามก้าวสำหรับบุรุษผู้ประเสริฐ คือไม่เบียดเบียน ให้ทาน และพูดความจริงแม้แก่ผู้อื่น
13.182.11
इति वेदोक्तमृषिभिः पुरस्तात्परिकल्पितम् ।
इदानीं चैव नः कृत्यं पुरस्ताच्च परिश्रुतम् ॥ १३.१८२.११ ॥
ฤๅษีได้กำหนดไว้ก่อนแล้วตามที่กล่าวในพระเวท และบัดนี้นี่ก็เป็นหน้าที่ของเรา ดังที่ได้ฟังมาก่อนแล้ว
13.182.12
अल्पोऽपि तादृशो न्यासो भवत्युत महाफलः ।
तृषिताय च यद्दत्तं हृदयेनानसूयता ॥ १३.१८२.१२ ॥
แม้การฝากไว้เพียงเล็กน้อยเช่นนั้นก็ให้ผลยิ่งใหญ่ และสิ่งที่ให้แก่ผู้กระหายน้ำ ให้ด้วยใจจริงและไม่อิจฉา ก็ให้ผลยิ่งใหญ่เช่นกัน
13.182.13
तोषितास्त्रिदशा यत्ते दत्त्वैतद्दर्शनं मम ।
अजैषीर्महतो लोकान्महायज्ञैरिव प्रभो ॥ १३.१८२.१३ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เมื่อท่านให้การเห็นนี้แก่ข้าพเจ้า ท่านทำให้เทพทั้งสามสิบสามพอพระทัย และชนะโลกอันยิ่งใหญ่ ราวกับได้ด้วยยัญอันยิ่งใหญ่
13.182.14
ततो दानपवित्रेण प्रीतोऽस्मि तपसैव च ।
दूरात्पुण्यवतो गन्धः पुण्यस्यैव च दर्शनात् ॥ १३.१८२.१४ ॥
ข้าพเจ้าพอใจด้วยความบริสุทธิ์ของการให้ทาน และด้วยตปะเพียงอย่างเดียว กลิ่นหอมของผู้มีบุญมาถึงจากที่ไกล และการเห็นบุญก็เช่นกัน
13.182.15
पुण्यश्च वातिगन्धस्ते मन्ये कर्म विधानजम् ।
अथ कर्मार्जितस्तात यथाचैवानुलेपनात् ॥ १३.१८२.१५ ॥
กลิ่นหอมของท่านบริสุทธิ์และแรงกล้า ข้าพเจ้าเห็นว่ามาจากการกระทำที่ปฏิบัติตามวิธีการ ลูกรัก เหมือนกลิ่นหอมที่มาจากการทาน้ำมันหอม สิ่งนี้ก็ได้มาจากการกระทำเช่นกัน
13.182.16
शुभं सर्वपवित्रेब्यो दानमेव परं द्विज ।
नोचेत्सर्वपवित्रेभ्यो दानमेव परं भवेत् ॥ १३.१८२.१६ ॥
ข้าแต่ผู้เกิดสองครั้ง ในบรรดาสิ่งชำระทั้งปวง การให้ทานเท่านั้นเป็นสิ่งสูงสุดและเป็นมงคล หากไม่เป็นเช่นนั้น การให้ทานก็จะไม่เป็นสิ่งสูงสุดเหนือการชำระทั้งปวง
13.182.17
यानीमान्युत्तमानीह वेदोक्तानि प्रशंसति ।
तेषां श्रेष्ठतरं दानमिति मे नात्र संशयः ॥ १३.१८२.१७ ॥
ในบรรดากรรมดีเลิศที่พระเวทกล่าวและที่สรรเสริญในที่นี้ การให้ทานเป็นสิ่งที่ประเสริฐที่สุดในนั้น ข้าพเจ้าไม่มีข้อสงสัยในเรื่องนี้
13.182.18
दानवद्भिः कृतः पन्था येन यान्ति मनीषिणः ।
ते हि प्राणस्य दातारस्तेषु धर्मः प्रतिष्ठितः ॥ १३.१८२.१८ ॥
ทางที่ผู้ให้ทานได้ทำไว้ เป็นทางที่ผู้มีปัญญาดำเนินไป เพราะเขาเป็นผู้ให้ชีวิต และธรรมก็ตั้งมั่นอยู่ในเขา
13.182.19
यथा वेदाः स्वधीताश्च यथा चेन्द्रियसंयमः ।
सर्वत्यागो यता चेह तता दानमनुत्तमम् ॥ १३.१८२.१९ ॥
เหมือนการศึกษาพระเวทอย่างดี การสำรวมอินทรีย์ และการสละทุกสิ่งที่สรรเสริญในที่นี้ การให้ทานก็เป็นสิ่งสูงสุดฉันนั้น
13.182.20
त्वं हि तात सुखादेव शुभमेष्यसि शोभनम् ।
सुखात्सुखतरप्राप्तिमाप्नुते मतिमान्नरः ॥ १३.१८२.२० ॥
ลูกรัก ท่านจะได้สิ่งที่เป็นมงคลและงดงามเพราะความสุขนั่นเอง คนมีปัญญาย่อมได้ความสุขที่ยิ่งกว่าจากความสุข
13.182.21
तन्नः प्रत्यक्षमेवेदमुपलक्ष्यमसंशयम् ।
श्रीमन्तः प्राप्नुवन्त्यर्थान्दानं यज्ञं तथा सुखम् ॥ १३.१८२.२१ ॥
สิ่งนี้เป็นที่ประจักษ์แก่เรา ไม่มีข้อสงสัย ผู้มั่งคั่งย่อมได้มาซึ่งทรัพย์ด้วยการให้ทาน การบูชายัญ และความสุขเช่นกัน
13.182.22
सुखादेव परं दुःखं दुःखादन्यत्परं सुखम् ।
दृश्यते हि महाप्राज्ञ नियतं वै स्वभावतः ॥ १३.१८२.२२ ॥
ทุกข์ที่ยิ่งใหญ่ย่อมเกิดจากความสุข และความสุขที่ยิ่งใหญ่กว่าย่อมเกิดจากความทุกข์ โอ ผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ เรื่องนี้เห็นได้แน่นอนโดยธรรมชาติ
13.182.23
विविधानीह वृत्तानि नरस्याहुर्मनीषिणः ।
पुण्यमन्यत्पापमन्यन्न पुण्यं न च पापकम् ॥ १३.१८२.२३ ॥
บัณฑิตกล่าวว่า การประพฤติของมนุษย์ในโลกนี้มีหลายอย่าง สิ่งหนึ่งคือบุญ อีกสิ่งหนึ่งคือบาป สิ่งหนึ่งไม่ใช่ทั้งบุญและไม่ใช่ทั้งบาป
13.182.24
न वृत्तं मन्यतेऽन्यस्य मन्यतेऽन्यस्य पातकम् ।
यथा स्वकर्मनिर्वृत्तं न पुण्यं न च पापकम् ॥ १३.१८२.२४ ॥
การประพฤติของผู้หนึ่งไม่ถูกนับเป็นบาปของอีกผู้หนึ่ง การประพฤติที่สำเร็จด้วยกรรมของตนเอง ไม่เป็นทั้งบุญและไม่เป็นทั้งบาป
13.182.25
यज्ञदानतपःशीला नरा वै पुण्यकर्मिणः ।
येऽभिद्रुह्यन्ति भूतानि ते वै पापकृतो जनाः ॥ १३.१८२.२५ ॥
มนุษย์ผู้มีจิตใจชอบการบูชายัญ การให้ทาน และการบำเพ็ญตบะ ย่อมเป็นผู้กระทำบุญกรรมแท้จริง ส่วนผู้ที่เบียดเบียนสรรพสัตว์ ย่อมเป็นผู้ทำบาปแท้จริง
13.182.26
द्रव्याण्याददते चैव दुःखं यान्ति पतन्ति च ।
ततोऽन्यत्कर्म यत्किंचिन्न पुण्यं न च पातकम् ॥ १३.१८२.२६ ॥
ผู้ที่ยึดเอาทรัพย์ของผู้อื่นย่อมประสบทุกข์และตกต่ำ การกระทำอื่นใดที่นอกเหนือจากนี้ ไม่เป็นทั้งบุญและไม่เป็นทั้งบาป
13.182.27
नित्यं चाकृपणो भुङ्क्ते स्वजनैर्देहि याचतः ।
भाग्यक्षयेण क्षीयन्ते नोपभोगेन सञ्चयाः ॥ १३.१८२.२७ ॥
ผู้ไม่ตระหนี่ย่อมบริโภคร่วมกับคนของตนเสมอ และให้แก่ผู้ขอ ทรัพย์สมบัติที่สะสมไว้ย่อมเสื่อมลงเพราะโชคลาภหมดไป มิใช่เพราะการใช้สอย
13.182.28
रमस्वैधस्व मोदस्व देहि दाने रमस्व च ।
न त्वामतिभविष्यन्ति वैद्या न च तपस्विनः ॥ १३.१८२.२८ ॥
จงรื่นรมย์ เจริญรุ่งเรือง จงชื่นชม จงให้ทาน และจงยินดีในการให้ทาน แพทย์และนักบำเพ็ญตบะจะไม่สามารถเหนือกว่าท่านได้