ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.182.1
विद्या तपश्च दानं च किमेतेषां विशिष्यते ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१८२.१ ॥
ବିଦ୍ୟା, ତପ ଓ ଦାନ — ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ? ହେ ସତ୍ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁଛି; ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ପିତାମହ।
13.182.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मैत्रेयस्य च संवादं कृष्णद्वैपायनस्य च ॥ १३.१८२.२ ॥
ଏ ବିଷୟରେ ଲୋକେ ଏହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ କହନ୍ତି — ମୈତ୍ରେୟ ଓ କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ସଂବାଦ।
13.182.3
कृष्णद्वैपायनो राजन्नज्ञातचरितं चरन् ।
वाराणस्यामुपातिष्ठन्मैत्रेयं स्वैरिणीकुले ॥ १३.१८२.३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ନିଜ ଆଚରଣ ଅଜ୍ଞାତ ରଖି ବୁଲୁ ବୁଲୁ ବାରାଣସୀରେ ଏକ ସ୍ୱୈରିଣୀ ଗୃହରେ ମୈତ୍ରେୟଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।
13.182.4
तमुपच्छन्नमासीनं ज्ञात्वा स मुनिसत्तमः ।
अर्चित्वा भोजयामास मैत्रेयोऽशनमुत्तमम् ॥ १३.१८२.४ ॥
ଲୁଚି ବସିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୈତ୍ରେୟ ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ କରାଇଲେ।
13.182.5
तदन्नमुत्तमं भुक्त्वा गुणवत्सार्वकामिकम् ।
उत्तिष्ठमानोऽस्मयत प्रीतः कृष्णो महामनाः ॥ १३.१८२.५ ॥
ସେହି ଉତ୍ତମ, ଗୁଣଯୁକ୍ତ, ସର୍ବକାମନା ପୂରଣକାରୀ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରି, ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ମହାମନା କୃଷ୍ଣ ଉଠିବା ବେଳେ ହସିଲେ।
13.182.6
तमुत्स्मयन्तं सम्प्रेक्ष्य मैत्रेयः कृष्णमब्रवीत् ।
कारणं ब्रूहि धर्मात्मन्व्यस्मयिष्ठाः कुतश्च ते।
तपस्विनो धृतिमतः प्रमोदः समुपागतः ॥ १३.१८२.६ ॥
ତାଙ୍କୁ ହସିବାର ଦେଖି ମୈତ୍ରେୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ — "ହେ ଧର୍ମାତ୍ମା, କାରଣ କୁହନ୍ତୁ; ଆପଣ କାହିଁକି ବିସ୍ମିତ ହେଲେ? ଧୈର୍ଯ୍ୟବାନ ଏହି ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଏ ଆନନ୍ଦ କେଉଁଠୁ ଆସିଲା?"
13.182.7
एतदिच्छामि ते विद्वन्नभिवाद्य प्रणम्य च ।
आत्मनश्च तपोभाग्यं सुखभाग्यं ममेह च ॥ १३.१८२.७ ॥
ହେ ବିଦ୍ୱାନ, ଆପଣଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ ଓ ପ୍ରଣାମ କରି ମୁଁ ଏହା ଇଚ୍ଛା କରେ; ଏଠାରେ ମୋର ତପସ୍ୟାର ଭାଗ ଓ ସୁଖର ଭାଗ ହେଉ।
13.182.8
तपोभाग्यान्महाभाग सुखभाग्यात्तथैव च ।
पृथगाचरितं तात पृथगाचरितात्मनः।
अल्पान्तरमहं मन्ये विशिष्टमपि चान्वयात् ॥ १३.१८२.८ ॥
ହେ ମହାଭାଗ, ତପସ୍ୟାର ଭାଗ ଓ ସୁଖର ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ମୁଁ ଅଳ୍ପ ମନେ କରେ; ବଂଶ ହେତୁ ତାହା କିଛି ବିଶିଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ, ବତ୍ସ।
13.182.9
अतिच्छेदातिवादाभ्यां स्मयोऽयं समुपागतः ।
असत्यं वेदवचनं कस्माद्वेदोऽनृतं वदेत् ॥ १३.१८२.९ ॥
ଅତିଚ୍ଛେଦ ଓ ଅତିବାଦ ହେତୁ ଏହି ଅହଂକାର ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛି। ବେଦବଚନ ଅସତ୍ୟ ନୁହେଁ; ବେଦ କାହିଁକି ମିଥ୍ୟା କହିବ?
13.182.10
त्रीण्येव तु पदान्याहुः पुरुषस्योत्तमं प्रति ।
न द्रुह्येच्चैव दद्याच्च सत्यं चैव परान्वदेत् ॥ १३.१८२.१० ॥
ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ପାଇଁ ତିନୋଟି ହିଁ ପଦ କୁହାଯାଇଛି: ଦ୍ରୋହ କରିବ ନାହିଁ, ଦାନ ଦେବ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ ସତ୍ୟ କହିବ।
13.182.11
इति वेदोक्तमृषिभिः पुरस्तात्परिकल्पितम् ।
इदानीं चैव नः कृत्यं पुरस्ताच्च परिश्रुतम् ॥ १३.१८२.११ ॥
ଋଷିମାନେ ବେଦରେ କହିଥିବା ଅନୁସାରେ ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଏହା; ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏହା, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଇଛି।
13.182.12
अल्पोऽपि तादृशो न्यासो भवत्युत महाफलः ।
तृषिताय च यद्दत्तं हृदयेनानसूयता ॥ १३.१८२.१२ ॥
ସେପରି ନ୍ୟାସ ଅଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମହାଫଳ ଦିଏ; ତୃଷିତକୁ ହୃଦୟରେ, ଈର୍ଷା ବିନା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜିନିଷ ମଧ୍ୟ ମହାଫଳ ଦିଏ।
13.182.13
तोषितास्त्रिदशा यत्ते दत्त्वैतद्दर्शनं मम ।
अजैषीर्महतो लोकान्महायज्ञैरिव प्रभो ॥ १३.१८२.१३ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ଏହି ଦର୍ଶନ ଦେଇ ତୁମେ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କଲ; ମହାଯଜ୍ଞ ପରି ମହାନ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଜୟ କଲ।
13.182.14
ततो दानपवित्रेण प्रीतोऽस्मि तपसैव च ।
दूरात्पुण्यवतो गन्धः पुण्यस्यैव च दर्शनात् ॥ १३.१८२.१४ ॥
ତା'ପରେ ଦାନର ପବିତ୍ରତା ଓ ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇଛି। ପୁଣ୍ୟବାନଙ୍କ ସୁଗନ୍ଧ ଦୂରରୁ ହିଁ ଆସେ, ପୁଣ୍ୟ ଦର୍ଶନରୁ ମଧ୍ୟ।
13.182.15
पुण्यश्च वातिगन्धस्ते मन्ये कर्म विधानजम् ।
अथ कर्मार्जितस्तात यथाचैवानुलेपनात् ॥ १३.१८२.१५ ॥
ତୁମ ସୁଗନ୍ଧ ପବିତ୍ର ଓ ପ୍ରବଳ। ମୁଁ ଭାବେ ଏହା ବିଧିସମ୍ମତ କର୍ମରୁ ଜାତ। ହେ ପୁତ୍ର, ଅନୁଲେପନରୁ ସୁଗନ୍ଧ ଆସେ ଯେପରି, କର୍ମରୁ ଅର୍ଜିତ ଏହା।
13.182.16
शुभं सर्वपवित्रेब्यो दानमेव परं द्विज ।
नोचेत्सर्वपवित्रेभ्यो दानमेव परं भवेत् ॥ १३.१८२.१६ ॥
ହେ ଦ୍ୱିଜ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ରକାରୀ ସାଧନ ମଧ୍ୟରେ ଦାନ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ। ନହେଲେ ସମସ୍ତ ପବିତ୍ରତା ଅପେକ୍ଷା ଦାନ ହିଁ ଉତ୍ତମ ହୋଇନଥାନ୍ତା।
13.182.17
यानीमान्युत्तमानीह वेदोक्तानि प्रशंसति ।
तेषां श्रेष्ठतरं दानमिति मे नात्र संशयः ॥ १३.१८२.१७ ॥
ବେଦରେ କୁହାଯାଇଥିବା ଯେଉଁ ଉତ୍ତମ କର୍ମଗୁଡ଼ିକର ଏଠାରେ ପ୍ରଶଂସା ହୁଏ, ସେଥିମଧ୍ୟରେ ଦାନ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠତମ—ଏଥିରେ ମୋର କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.182.18
दानवद्भिः कृतः पन्था येन यान्ति मनीषिणः ।
ते हि प्राणस्य दातारस्तेषु धर्मः प्रतिष्ठितः ॥ १३.१८२.१८ ॥
ଦାନଶୀଳମାନେ ଯେଉଁ ପଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ମନୀଷୀମାନେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି। ସେମାନେ ହିଁ ପ୍ରାଣର ଦାତା; ସେମାନଙ୍କଠାରେ ହିଁ ଧର୍ମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
13.182.19
यथा वेदाः स्वधीताश्च यथा चेन्द्रियसंयमः ।
सर्वत्यागो यता चेह तता दानमनुत्तमम् ॥ १३.१८२.१९ ॥
ଭଲ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିବା ବେଦ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ ଓ ସର୍ବତ୍ୟାଗ ଯେପରି ଏଠାରେ ପ୍ରଶଂସିତ, ସେହିପରି ଦାନ ହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ।
13.182.20
त्वं हि तात सुखादेव शुभमेष्यसि शोभनम् ।
सुखात्सुखतरप्राप्तिमाप्नुते मतिमान्नरः ॥ १३.१८२.२० ॥
ହେ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ସୁଖରୁ ହିଁ ଶୁଭ ଓ ସୁନ୍ଦର ପାଇବ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଣିଷ ସୁଖରୁ ହିଁ ଅଧିକ ସୁଖ ଲାଭ କରେ।
13.182.21
तन्नः प्रत्यक्षमेवेदमुपलक्ष्यमसंशयम् ।
श्रीमन्तः प्राप्नुवन्त्यर्थान्दानं यज्ञं तथा सुखम् ॥ १३.१८२.२१ ॥
ଏହା ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦେଖାଯାଏ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଧନୀମାନେ ଦାନ, ଯଜ୍ଞ ଓ ସୁଖ ଦ୍ୱାରା ଧନ ଲାଭ କରନ୍ତି।
13.182.22
सुखादेव परं दुःखं दुःखादन्यत्परं सुखम् ।
दृश्यते हि महाप्राज्ञ नियतं वै स्वभावतः ॥ १३.१८२.२२ ॥
ସୁଖରୁ ହିଁ ଅଧିକ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁଃଖରୁ ହିଁ ଅଧିକ ସୁଖ ଦେଖାଯାଏ; ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଏହା ସ୍ୱଭାବତଃ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ।
13.182.23
विविधानीह वृत्तानि नरस्याहुर्मनीषिणः ।
पुण्यमन्यत्पापमन्यन्न पुण्यं न च पापकम् ॥ १३.१८२.२३ ॥
ଜ୍ଞାନୀମାନେ କୁହନ୍ତି, ଏଠାରେ ମଣିଷର ଆଚରଣ ବିବିଧ ପ୍ରକାରର; ଗୋଟିଏ ପୁଣ୍ୟ, ଅନ୍ୟଟି ପାପ; ତାହା ନା ପୁଣ୍ୟ ନା ପାପ।
13.182.24
न वृत्तं मन्यतेऽन्यस्य मन्यतेऽन्यस्य पातकम् ।
यथा स्वकर्मनिर्वृत्तं न पुण्यं न च पापकम् ॥ १३.१८२.२४ ॥
ଜଣର ଆଚରଣ ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ପାପ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ ନାହିଁ; ନିଜ କର୍ମରୁ ଘଟିଥିବା ଆଚରଣ ନା ପୁଣ୍ୟ ନା ପାପ।
13.182.25
यज्ञदानतपःशीला नरा वै पुण्यकर्मिणः ।
येऽभिद्रुह्यन्ति भूतानि ते वै पापकृतो जनाः ॥ १३.१८२.२५ ॥
ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟାର ସ୍ୱଭାବଯୁକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ହିଁ ପୁଣ୍ୟକର୍ମୀ; ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ହିଁ ପାପୀ ଲୋକ।
13.182.26
द्रव्याण्याददते चैव दुःखं यान्ति पतन्ति च ।
ततोऽन्यत्कर्म यत्किंचिन्न पुण्यं न च पातकम् ॥ १३.१८२.२६ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟର ଧନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ସେମାନେ ଦୁଃଖ ପାନ୍ତି ଓ ପତିତ ହୁଅନ୍ତି; ତହିଁରୁ ଭିନ୍ନ ଯେ କୌଣସି କର୍ମ, ତାହା ନା ପୁଣ୍ୟ ନା ପାପ।
13.182.27
नित्यं चाकृपणो भुङ्क्ते स्वजनैर्देहि याचतः ।
भाग्यक्षयेण क्षीयन्ते नोपभोगेन सञ्चयाः ॥ १३.१८२.२७ ॥
ଉଦାର ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବଦା ନିଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ଯାଚକମାନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି; ଭାଗ୍ୟକ୍ଷୟରେ ସଞ୍ଚୟ କ୍ଷୀଣ ହୁଏ, ଉପଭୋଗରେ ନୁହେଁ।
13.182.28
रमस्वैधस्व मोदस्व देहि दाने रमस्व च ।
न त्वामतिभविष्यन्ति वैद्या न च तपस्विनः ॥ १३.१८२.२८ ॥
ଆନନ୍ଦ କର, ବୃଦ୍ଧି ପାଅ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅ, ଦିଅ; ଦାନରେ ରମଣ କର। ବୈଦ୍ୟ ଓ ତପସ୍ୱୀମାନେ ତୁମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବେ ନାହିଁ।