మహాభారతం · అధ్యాయం 13.182
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.182.1
विद्या तपश्च दानं च किमेतेषां विशिष्यते ।
पृच्छामि त्वां सतां श्रेष्ठ तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१८२.१ ॥
విద్య, తపస్సు, దానం — వీటిలో ఏది శ్రేష్ఠమైనది? సత్పురుషులలో శ్రేష్ఠుడా, మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను; అది నాకు చెప్పండి, పితామహా.
13.182.2
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
मैत्रेयस्य च संवादं कृष्णद्वैपायनस्य च ॥ १३.१८२.२ ॥
ఈ విషయంలో కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — మైత్రేయుడు మరియు కృష్ణద్వైపాయనుల మధ్య సంవాదాన్ని.
13.182.3
कृष्णद्वैपायनो राजन्नज्ञातचरितं चरन् ।
वाराणस्यामुपातिष्ठन्मैत्रेयं स्वैरिणीकुले ॥ १३.१८२.३ ॥
రాజా, కృష్ణద్వైపాయనుడు తన ప్రవర్తనను తెలియనీయకుండా తిరుగుతూ, వారాణసిలో ఒక స్వైరిణి ఇంట మైత్రేయుని వద్దకు వచ్చాడు.
13.182.4
तमुपच्छन्नमासीनं ज्ञात्वा स मुनिसत्तमः ।
अर्चित्वा भोजयामास मैत्रेयोऽशनमुत्तमम् ॥ १३.१८२.४ ॥
దాగి కూర్చున్న ఆయనను గుర్తించి, మునులలో శ్రేష్ఠుడైన మైత్రేయుడు ఆయనను గౌరవించి ఉత్తమమైన భోజనం పెట్టాడు.
13.182.5
तदन्नमुत्तमं भुक्त्वा गुणवत्सार्वकामिकम् ।
उत्तिष्ठमानोऽस्मयत प्रीतः कृष्णो महामनाः ॥ १३.१८२.५ ॥
ఆ ఉత్తమమైన, గుణవంతమైన, సర్వకామాలను తీర్చే అన్నాన్ని భుజించి, సంతోషించిన మహామనస్కుడైన కృష్ణుడు లేస్తూ నవ్వాడు.
13.182.6
तमुत्स्मयन्तं सम्प्रेक्ष्य मैत्रेयः कृष्णमब्रवीत् ।
कारणं ब्रूहि धर्मात्मन्व्यस्मयिष्ठाः कुतश्च ते।
तपस्विनो धृतिमतः प्रमोदः समुपागतः ॥ १३.१८२.६ ॥
ఆయన నవ్వుతుండటం చూసి మైత్రేయుడు కృష్ణునితో ఇలా అన్నాడు — "ధర్మాత్మా, కారణం చెప్పు; నీవెందుకు విస్మయం చెందావు? ధైర్యవంతుడైన ఈ తపస్వికి ఈ సంతోషం ఎక్కడి నుండి వచ్చింది?"
13.182.7
एतदिच्छामि ते विद्वन्नभिवाद्य प्रणम्य च ।
आत्मनश्च तपोभाग्यं सुखभाग्यं ममेह च ॥ १३.१८२.७ ॥
విద్వాంసుడా, నీకు నమస్కరించి ఇది కోరుతున్నాను; ఇక్కడ నాకు తపస్సు భాగమూ సుఖ భాగమూ లభించాలి.
13.182.8
तपोभाग्यान्महाभाग सुखभाग्यात्तथैव च ।
पृथगाचरितं तात पृथगाचरितात्मनः।
अल्पान्तरमहं मन्ये विशिष्टमपि चान्वयात् ॥ १३.१८२.८ ॥
మహాభాగా, తపస్సు భాగంలో, సుఖ భాగంలో కూడా వేరువేరుగా ఆచరించేవారి మధ్య తేడా స్వల్పమే అని నేను భావిస్తున్నాను; వంశాన్నిబట్టి అది కొంత ప్రత్యేకమైనదీ కావచ్చు, తాతా.
13.182.9
अतिच्छेदातिवादाभ्यां स्मयोऽयं समुपागतः ।
असत्यं वेदवचनं कस्माद्वेदोऽनृतं वदेत् ॥ १३.१८२.९ ॥
అతిచ్ఛేదం, అతివాదం వల్ల ఈ గర్వం కలిగింది. వేద వచనం అసత్యం కాదు; వేదం ఎందుకు అబద్ధం చెబుతుంది?
13.182.10
त्रीण्येव तु पदान्याहुः पुरुषस्योत्तमं प्रति ।
न द्रुह्येच्चैव दद्याच्च सत्यं चैव परान्वदेत् ॥ १३.१८२.१० ॥
ఉత్తమ పురుషుని పద్ధతులు మూడేనని చెబుతారు: ద్రోహం చేయరాదు, దానం ఇవ్వాలి, ఇతరులతో సత్యమే పలకాలి.
13.182.11
इति वेदोक्तमृषिभिः पुरस्तात्परिकल्पितम् ।
इदानीं चैव नः कृत्यं पुरस्ताच्च परिश्रुतम् ॥ १३.१८२.११ ॥
ఋషులు వేదంలో చెప్పినట్లు ముందే నిర్ణయించినది ఇది; ఇప్పుడూ మనకు కర్తవ్యం ఇదే, ముందూ విన్నదే.
13.182.12
अल्पोऽपि तादृशो न्यासो भवत्युत महाफलः ।
तृषिताय च यद्दत्तं हृदयेनानसूयता ॥ १३.१८२.१२ ॥
అలాంటి న్యాసం స్వల్పమైనదైనా మహాఫలదాయకమే; దాహంతో ఉన్నవారికి హృదయపూర్వకంగా, అసూయ లేకుండా ఇచ్చింది కూడా మహాఫలాన్ని ఇస్తుంది.
13.182.13
तोषितास्त्रिदशा यत्ते दत्त्वैतद्दर्शनं मम ।
अजैषीर्महतो लोकान्महायज्ञैरिव प्रभो ॥ १३.१८२.१३ ॥
ఓ ప్రభూ, నాకు ఈ దర్శనాన్ని ఇచ్చి నీవు దేవతలను సంతోషపెట్టావు; మహాయజ్ఞాల వలె గొప్ప లోకాలను జయించావు.
13.182.14
ततो दानपवित्रेण प्रीतोऽस्मि तपसैव च ।
दूरात्पुण्यवतो गन्धः पुण्यस्यैव च दर्शनात् ॥ १३.१८२.१४ ॥
అప్పుడు దానపవిత్రత, తపస్సు వల్ల నేను సంతోషించాను. పుణ్యవంతుని సువాసన దూరం నుండే వస్తుంది, పుణ్యాన్ని చూడటం వల్ల కూడా.
13.182.15
पुण्यश्च वातिगन्धस्ते मन्ये कर्म विधानजम् ।
अथ कर्मार्जितस्तात यथाचैवानुलेपनात् ॥ १३.१८२.१५ ॥
నీ సువాసన పవిత్రమైనది, బలమైనది. విధిప్రకారం చేసిన కర్మ వల్ల పుట్టిందని నేను భావిస్తున్నాను. ఓ తాతా, అనులేపనం వల్ల సువాసన వచ్చినట్టే, కర్మ వల్ల సంపాదించబడినది ఇది.
13.182.16
शुभं सर्वपवित्रेब्यो दानमेव परं द्विज ।
नोचेत्सर्वपवित्रेभ्यो दानमेव परं भवेत् ॥ १३.१८२.१६ ॥
ఓ ద్విజా, అన్ని పవిత్రీకరణ సాధనాల కంటే దానమే శుభకరమైనది, శ్రేష్ఠమైనది. లేకపోతే, అన్ని పవిత్రతల కంటే దానమే ఉత్తమమైనది కాదు.
13.182.17
यानीमान्युत्तमानीह वेदोक्तानि प्रशंसति ।
तेषां श्रेष्ठतरं दानमिति मे नात्र संशयः ॥ १३.१८२.१७ ॥
వేదాలలో చెప్పబడిన ఈ ఉత్తమ కర్మలను ఇక్కడ ప్రశంసిస్తారు; వాటిలో దానమే అత్యుత్తమమైనది అని నాకు సందేహం లేదు.
13.182.18
दानवद्भिः कृतः पन्था येन यान्ति मनीषिणः ।
ते हि प्राणस्य दातारस्तेषु धर्मः प्रतिष्ठितः ॥ १३.१८२.१८ ॥
దానశీలులు ఏర్పరచిన మార్గంలో మనీషులు వెళ్తారు. వారే ప్రాణాన్ని ఇచ్చేవారు; వారిలోనే ధర్మం స్థిరంగా ఉంది.
13.182.19
यथा वेदाः स्वधीताश्च यथा चेन्द्रियसंयमः ।
सर्वत्यागो यता चेह तता दानमनुत्तमम् ॥ १३.१८२.१९ ॥
బాగా అధ్యయనం చేసిన వేదాలు, ఇంద్రియ నిగ్రహం, సర్వత్యాగం ఎలా ఇక్కడ ప్రశంసించబడతాయో, అలాగే దానమే అత్యుత్తమమైనది.
13.182.20
त्वं हि तात सुखादेव शुभमेष्यसि शोभनम् ।
सुखात्सुखतरप्राप्तिमाप्नुते मतिमान्नरः ॥ १३.१८२.२० ॥
ప్రియ వత్సా, నీవు సుఖం ద్వారానే శుభాన్ని, సౌందర్యాన్ని పొందుతావు; బుద్ధిమంతుడు సుఖం ద్వారానే మరింత గొప్ప సుఖాన్ని పొందుతాడు.
13.182.21
तन्नः प्रत्यक्षमेवेदमुपलक्ष्यमसंशयम् ।
श्रीमन्तः प्राप्नुवन्त्यर्थान्दानं यज्ञं तथा सुखम् ॥ १३.१८२.२१ ॥
ఇది మనకు ప్రత్యక్షంగానే కనిపిస్తున్నది, సందేహం లేదు; ధనవంతులు దానం, యజ్ఞం, అలాగే సుఖం ద్వారా సంపదను పొందుతారు.
13.182.22
सुखादेव परं दुःखं दुःखादन्यत्परं सुखम् ।
दृश्यते हि महाप्राज्ञ नियतं वै स्वभावतः ॥ १३.१८२.२२ ॥
సుఖం నుండే ఘోరమైన దుఃఖం, దుఃఖం నుండే గొప్ప సుఖం కలుగుతుంది; ఓ మహాప్రాజ్ఞా, ఇది స్వభావంగానే నిశ్చయంగా కనిపిస్తుంది.
13.182.23
विविधानीह वृत्तानि नरस्याहुर्मनीषिणः ।
पुण्यमन्यत्पापमन्यन्न पुण्यं न च पापकम् ॥ १३.१८२.२३ ॥
వివేకులు ఇక్కడ మనిషి ప్రవర్తనలు అనేక విధాలుగా ఉంటాయని చెబుతారు; ఒకటి పుణ్యం, మరొకటి పాపం; అది పుణ్యమూ కాదు, పాపమూ కాదు.
13.182.24
न वृत्तं मन्यतेऽन्यस्य मन्यतेऽन्यस्य पातकम् ।
यथा स्वकर्मनिर्वृत्तं न पुण्यं न च पापकम् ॥ १३.१८२.२४ ॥
ఒకరి ప్రవర్తన మరొకరికి పాపంగా భావించబడదు; తన స్వకర్మ వల్ల జరిగిన ప్రవర్తన పుణ్యమూ కాదు, పాపమూ కాదు.
13.182.25
यज्ञदानतपःशीला नरा वै पुण्यकर्मिणः ।
येऽभिद्रुह्यन्ति भूतानि ते वै पापकृतो जनाः ॥ १३.१८२.२५ ॥
యజ్ఞ, దాన, తపస్సుల స్వభావం కలవారే పుణ్యకర్మలు చేసేవారు; ప్రాణులకు ద్రోహం చేసేవారే పాపులు.
13.182.26
द्रव्याण्याददते चैव दुःखं यान्ति पतन्ति च ।
ततोऽन्यत्कर्म यत्किंचिन्न पुण्यं न च पातकम् ॥ १३.१८२.२६ ॥
ఇతరుల ధనాన్ని లాగుకునేవారు దుఃఖం పొంది పతనమవుతారు; అది గాక మరే కర్మ అయినా పుణ్యమూ కాదు, పాపమూ కాదు.
13.182.27
नित्यं चाकृपणो भुङ्क्ते स्वजनैर्देहि याचतः ।
भाग्यक्षयेण क्षीयन्ते नोपभोगेन सञ्चयाः ॥ १३.१८२.२७ ॥
ఉదారుడు ఎల్లప్పుడూ తన వారితో కలిసి అనుభవిస్తాడు, యాచించేవారికి ఇస్తాడు; భాగ్య క్షయంతో సంచయాలు తగ్గుతాయి, అనుభవించడం వల్ల కాదు.
13.182.28
रमस्वैधस्व मोदस्व देहि दाने रमस्व च ।
न त्वामतिभविष्यन्ति वैद्या न च तपस्विनः ॥ १३.१८२.२८ ॥
ఆనందించు, వృద్ధి చెందు, సంతోషించు, ఇవ్వు; దానంలో రమించు. వైద్యులు, తపస్వులు నిన్ను అధిగమించలేరు.