ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.183
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.183.1
एवमुक्तः प्रत्युवाच मैत्रेयः कर्मपूर्वकः ।
अत्यन्तं श्रीमति कुले जातः प्राज्ञो बहुश्रुतः ॥ १३.१८३.१ ॥
ଏହିପରି କହିବାରୁ କର୍ମପୂର୍ବକ ମୈତ୍ରେୟ ଉତ୍ତର ଦେଲେ; ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ, ପ୍ରାଜ୍ଞ ଓ ବହୁଶ୍ରୁତ।
13.183.2
असंशयं महाप्राज्ञ यथैवात्थ तथैव तत् ।
अनुज्ञातश्च भवता किञ्चिद्ब्रूयामहं विभो ॥ १३.१८३.२ ॥
ନିଶ୍ଚୟ, ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ଆପଣ କହିଲା ପରି ତାହା। ଆପଣଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ମୁଁ କିଛି କହିବି, ହେ ବିଭୋ।
13.183.3
यद्यदिच्छसि मैत्रेय यावद्यावद्यथायथा ।
ब्रूहि तत्वं महाप्राज्ञ शुश्रुषे वचनं तव ॥ १३.१८३.३ ॥
ହେ ମୈତ୍ରେୟ, ଆପଣ ଯାହା ଚାହାଁନ୍ତି, ଯେତେ ଯେତେ, ଯେମିତି ଯେମିତି, ସେମିତି କହନ୍ତୁ; ହେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ସେ ତତ୍ତ୍ୱ କହନ୍ତୁ; ଆପଣଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
13.183.4
निर्दोषं निर्मलं चैव वचनं सत्यसंहितम् ।
विद्यातपोभ्यां हि भवान्भावितात्मा न संशयः ॥ १३.१८३.४ ॥
ଆପଣଙ୍କ ବଚନ ନିର୍ଦୋଷ, ନିର୍ମଳ ଏବଂ ସତ୍ୟଯୁକ୍ତ। ବିଦ୍ୟା ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଆପଣ ଭାବିତାତ୍ମା; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.183.5
भवतो भावितात्मत्वाल्लाभोऽयं सुमहान्मम ।
भूयो बुद्ध्याऽनुपश्यामि सुसमृद्धतपा इव ॥ १३.१८३.५ ॥
ଆପଣ ଭାବିତାତ୍ମା ହେବାରୁ ଏହା ମୋ ପାଇଁ ବଡ଼ ଲାଭ; ବୁଦ୍ଧିରେ ପୁଣି ଦେଖେ, ଯେମିତି ଆପଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ ତପସ୍ୟାବାନ।
13.183.6
अपि मे दर्शनादेव भवतोऽभ्युदयो महान् ।
मन्ये भवत्प्रसादोऽयं बुद्धिकर्मस्वभावतः ॥ १३.१८३.६ ॥
ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରୁ ହିଁ ମୋର ମହାନ ଅଭ୍ୟୁଦୟ ହୁଏ; ବୁଦ୍ଧି ଓ କର୍ମର ସ୍ୱଭାବରୁ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ବୋଲି ମନେ କରେ।
13.183.7
तपः श्रुतं च योनिश्चाप्येतद्ब्राह्मण्यकारणम् ।
त्रिभिर्गुणैः समुदितः स्नातो भवति वै द्विजः ॥ १३.१८३.७ ॥
ତପ, ଶ୍ରୁତ ଓ ଯୋନି — ଏହିସବୁ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱର କାରଣ। ତିନି ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଦ୍ୱିଜ ସ୍ନାତକ ହୁଏ।
13.183.8
अस्मिंस्तृप्ते च तृप्यन्ति पितरो दैवतानि च ।
न हि श्रुतवतां किञ्चिदधिकं ब्राह्मणादृते ॥ १३.१८३.८ ॥
ଏ ତୃପ୍ତ ହେଲେ ପିତୃ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଛଡ଼ା ଶ୍ରୁତବାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ କିଛି ନାହିଁ।
13.183.9
असंस्कारात्क्षत्रवैश्यौ नश्येते ब्राह्मणादृते ।
शूद्रो नश्यत्यशुश्रूषुराश्रमाणां यथार्हतः ॥ १३.१८३.९ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିନା ସଂସ୍କାର ଅଭାବରୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ଆଶ୍ରମମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସେବା ନ କରୁଥିବା ଶୂଦ୍ର ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
13.183.10
अन्धं स्यात्तम एवेदं न प्रज्ञायेत किञ्चन ।
चातुर्वर्ण्यं न वर्तेत धर्माधर्मावृतानृते ॥ १३.१८३.१० ॥
ଏହା ଅନ୍ଧକାରମୟ ହୋଇଯାଆନ୍ତା, କିଛି ଜଣାପଡ଼ନ୍ତା ନାହିଁ। ଧର୍ମ-ଅଧର୍ମ ଓ ସତ୍ୟ-ଅସତ୍ୟ ଆବୃତ ହେଲେ ଚାତୁର୍ବର୍ଣ୍ୟ ଚଳିପାରନ୍ତା ନାହିଁ।
13.183.11
यथाहि सुकृते क्षेत्रे फलं विन्दति मानवः ।
एवं दत्त्वा श्रुतवते फलं दाता समश्नुते ॥ १३.१८३.११ ॥
ଭଲ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଣିଷ ଯେପରି ଫଳ ପାଏ, ସେହିପରି ଶ୍ରୁତବାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଲେ ଦାତା ଫଳ ଭୋଗେ।
13.183.12
ब्राह्मणश्चेन्न विन्देत श्रुतवृत्तोपसंहितः ।
प्रतिग्रहीता दानस्य मोघं स्याद्धनिनां धनम् ॥ १३.१८३.१२ ॥
ଶ୍ରୁତ ଓ ଆଚାରସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନ ମିଳିଲେ ଦାନ ଗ୍ରହଣକାରୀ ନଥିବାରୁ ଧନୀଙ୍କ ଧନ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ।
13.183.13
अन्नं ह्यविद्वान्हन्त्येवमविद्वांसं च हन्ति तत् ।
तच्चान्यं हन्ति यच्चान्यत्स भुक्त्वा हन्यतेऽबुधः ॥ १३.१८३.१३ ॥
ଅଜ୍ଞାନୀ ଅନ୍ନ ଖାଇଲେ ଏହିପରି ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ସେ ଅନ୍ନ ଅଜ୍ଞାନୀକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରେ। ତାହା ଅନ୍ୟକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ଏବଂ ଯାହା ଅନ୍ୟ ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ; ଖାଇ ମୂର୍ଖ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
13.183.14
प्राहुर्ह्यन्नमदन्विद्वान्पुनर्जनयतीश्वरः ।
स चान्नाज्जायते तस्मात्सूक्ष्म एष व्यतिक्रमः ॥ १३.१८३.१४ ॥
ଅନ୍ନ ଖାଉଥିବା ବିଦ୍ୱାନ ପୁଣି ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ସେ ଅନ୍ନରୁ ଜନ୍ମିତ ହୁଏ। ତେଣୁ ଏହି ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ସୂକ୍ଷ୍ମ।
13.183.15
ब्राह्मं ह्यनुपयोगी यो ददंश्चान्नमसंशयम् ।
यस्तारयति वै विद्वान्पितॄन्देवान्सदाऽमृतान् ॥ १३.१८३.१५ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ କର୍ମ ପାଇଁ ଅନୁପଯୋଗୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ନିଃସନ୍ଦେହରେ ଅନ୍ନ ଦେଉଥିବା ଯେ; ଏବଂ ଯେ ବିଦ୍ୱାନ ସର୍ବଦା ପିତୃ ଓ ଅମର ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ।
13.183.16
यदेव ददतः पुण्यं तदेव प्रतिगृह्णतः ।
न ह्येकचक्रं वर्तेत इत्येवमृषयो विदुः ॥ १३.१८३.१६ ॥
ଦାନକର୍ତ୍ତାର ଯାହା ପୁଣ୍ୟ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଗ୍ରହୀତାର ମଧ୍ୟ। ଏକ ଚକ୍ରରେ ରଥ ଚଳେ ନାହିଁ, ଋଷିମାନେ ଏହିପରି ଜାଣନ୍ତି।
13.183.17
यत्र वै ब्राह्मणाः सन्ति श्रुतवृत्तोपसंहिताः ।
तत्र दानफलं पुण्यमिह चामुत्र चाश्नुते ॥ १३.१८३.१७ ॥
ଶ୍ରୁତ ଓ ସଦାଚାରରେ ଯୁକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଥାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦାନର ଫଳ ଓ ପୁଣ୍ୟ ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ମିଳେ।
13.183.18
ये योनिशुद्धाः सततं तपस्यभिरता भृशम् ।
दानाध्ययनसम्पन्नास्ते वै पूज्यतमाः सदा ॥ १३.१८३.१८ ॥
ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମରୁ ଶୁଦ୍ଧ, ସର୍ବଦା ତପସ୍ୟାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିରତ, ଦାନ ଓ ଅଧ୍ୟୟନରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ସର୍ବାଧିକ ପୂଜ୍ୟ।
13.183.19
तैर्हि सद्भिः कृतः पन्था देवयानो न मुह्यते ।
ते हि स्वर्गस्य नेतारो यज्ञवाहाः सनातनाः ॥ १३.१८३.१९ ॥
ସେହି ସତ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଦେବଯାନ ପଥ ବିଭ୍ରାନ୍ତ କରେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ହିଁ ସ୍ୱର୍ଗର ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ, ଯଜ୍ଞବାହକ ସନାତନ ପୁରୁଷ।