మహాభారతం · అధ్యాయం 13.183
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.183.1
एवमुक्तः प्रत्युवाच मैत्रेयः कर्मपूर्वकः ।
अत्यन्तं श्रीमति कुले जातः प्राज्ञो बहुश्रुतः ॥ १३.१८३.१ ॥
ఇలా అనగా, కర్మపూర్వకుడైన మైత్రేయుడు ప్రత్యుత్తరమిచ్చెను; అతడు అత్యంత సమృద్ధమైన కులంలో జన్మించిన, ప్రాజ్ఞుడు, బహుశ్రుతుడు.
13.183.2
असंशयं महाप्राज्ञ यथैवात्थ तथैव तत् ।
अनुज्ञातश्च भवता किञ्चिद्ब्रूयामहं विभो ॥ १३.१८३.२ ॥
సందేహం లేదు, ఓ మహాప్రాజ్ఞా, నీవు చెప్పినట్లే అది. నీ అనుమతి పొంది నేను కొంత చెబుతాను, ఓ విభూ.
13.183.3
यद्यदिच्छसि मैत्रेय यावद्यावद्यथायथा ।
ब्रूहि तत्वं महाप्राज्ञ शुश्रुषे वचनं तव ॥ १३.१८३.३ ॥
ఓ మైత్రేయా, నీకు ఏది కావాలో, ఎంత ఎంత, ఎలా ఎలా ఉంటుందో అలా చెప్పు; ఓ మహాప్రాజ్ఞా, ఆ తత్త్వాన్ని చెప్పు; నీ మాటలు వినాలనుకుంటున్నాను.
13.183.4
निर्दोषं निर्मलं चैव वचनं सत्यसंहितम् ।
विद्यातपोभ्यां हि भवान्भावितात्मा न संशयः ॥ १३.१८३.४ ॥
నీ మాట నిర్దోషమైనది, నిర్మలమైనది, సత్యంతో కూడినది. విద్య, తపస్సుల వలన నీవు భావితాత్ముడవు; సందేహం లేదు.
13.183.5
भवतो भावितात्मत्वाल्लाभोऽयं सुमहान्मम ।
भूयो बुद्ध्याऽनुपश्यामि सुसमृद्धतपा इव ॥ १३.१८३.५ ॥
నీవు భావితాత్ముడవగుట వలన ఇది నాకు ఎంతో గొప్ప లాభం; బుద్ధితో మళ్ళీ చూస్తున్నాను, నీవు అత్యంత సమృద్ధ తపస్సుడవని.
13.183.6
अपि मे दर्शनादेव भवतोऽभ्युदयो महान् ।
मन्ये भवत्प्रसादोऽयं बुद्धिकर्मस्वभावतः ॥ १३.१८३.६ ॥
నీ దర్శనం వల్లనే నాకు మహాభ్యుదయం కలుగుతోంది. బుద్ధి, కర్మల స్వభావం వలన ఇది నీ అనుగ్రహమని భావిస్తున్నాను.
13.183.7
तपः श्रुतं च योनिश्चाप्येतद्ब्राह्मण्यकारणम् ।
त्रिभिर्गुणैः समुदितः स्नातो भवति वै द्विजः ॥ १३.१८३.७ ॥
తపస్సు, శ్రుతం, జన్మ — ఇవే బ్రాహ్మణత్వానికి కారణం. మూడు గుణాలతో కూడినవాడే ద్విజుడు స్నాతకుడవుతాడు.
13.183.8
अस्मिंस्तृप्ते च तृप्यन्ति पितरो दैवतानि च ।
न हि श्रुतवतां किञ्चिदधिकं ब्राह्मणादृते ॥ १३.१८३.८ ॥
ఇతడు తృప్తి చెందితే పితరులు, దేవతలు కూడా తృప్తి చెందుతారు. బ్రాహ్మణుడు తప్ప శ్రుతవంతులకు మరేదీ ఎక్కువ కాదు.
13.183.9
असंस्कारात्क्षत्रवैश्यौ नश्येते ब्राह्मणादृते ।
शूद्रो नश्यत्यशुश्रूषुराश्रमाणां यथार्हतः ॥ १३.१८३.९ ॥
బ్రాహ్మణుడు లేకుండా సంస్కారాలు లేక క్షత్రియులు, వైశ్యులు నశిస్తారు. ఆశ్రమాలకు తగినట్లు సేవ చేయని శూద్రుడూ నశిస్తాడు.
13.183.10
अन्धं स्यात्तम एवेदं न प्रज्ञायेत किञ्चन ।
चातुर्वर्ण्यं न वर्तेत धर्माधर्मावृतानृते ॥ १३.१८३.१० ॥
ఇది అంధకారమైపోయి, ఏదీ తెలియకుండా ఉంటుంది. ధర్మాధర్మాలు, సత్యాసత్యాలు కప్పబడితే చాతుర్వర్ణ్యం నిలవదు.
13.183.11
यथाहि सुकृते क्षेत्रे फलं विन्दति मानवः ।
एवं दत्त्वा श्रुतवते फलं दाता समश्नुते ॥ १३.१८३.११ ॥
బాగా సిద్ధం చేసిన పొలంలో మనిషి ఫలం పొందినట్లే, శ్రుతవంతునికి దానం ఇచ్చినవాడు ఫలాన్ని పొందుతాడు.
13.183.12
ब्राह्मणश्चेन्न विन्देत श्रुतवृत्तोपसंहितः ।
प्रतिग्रहीता दानस्य मोघं स्याद्धनिनां धनम् ॥ १३.१८३.१२ ॥
శ్రుతము, వృత్తము కలిగిన బ్రాహ్మణుడు దొరకకపోతే, దానం స్వీకరించేవాడు లేక ధనవంతుల ధనం వ్యర్థమవుతుంది.
13.183.13
अन्नं ह्यविद्वान्हन्त्येवमविद्वांसं च हन्ति तत् ।
तच्चान्यं हन्ति यच्चान्यत्स भुक्त्वा हन्यतेऽबुधः ॥ १३.१८३.१३ ॥
అజ్ఞాని అన్నం తిని ఈ విధంగా నశిస్తాడు; ఆ అన్నం అజ్ఞానిని కూడా నాశనం చేస్తుంది. అది మరొకరిని నాశనం చేస్తుంది, మరొకదానిని కూడా; మూర్ఖుడు భుజించి నశిస్తాడు.
13.183.14
प्राहुर्ह्यन्नमदन्विद्वान्पुनर्जनयतीश्वरः ।
स चान्नाज्जायते तस्मात्सूक्ष्म एष व्यतिक्रमः ॥ १३.१८३.१४ ॥
అన్నం తినే విద్వాంసుడు మళ్ళీ ఈశ్వరునిచే పుట్టించబడతాడని అంటారు; అతడు అన్నం నుండి పుడతాడు. కాబట్టి ఈ అతిక్రమం సూక్ష్మమైనది.
13.183.15
ब्राह्मं ह्यनुपयोगी यो ददंश्चान्नमसंशयम् ।
यस्तारयति वै विद्वान्पितॄन्देवान्सदाऽमृतान् ॥ १३.१८३.१५ ॥
బ్రాహ్మణ ధర్మానికి ఉపయోగపడకపోయినా సందేహం లేకుండా అన్నం ఇచ్చేవాడు; విద్వాంసుడై ఎల్లప్పుడూ పితృదేవతలను, అమర దేవతలను తరింపజేసేవాడు.
13.183.16
यदेव ददतः पुण्यं तदेव प्रतिगृह्णतः ।
न ह्येकचक्रं वर्तेत इत्येवमृषयो विदुः ॥ १३.१८३.१६ ॥
దానం ఇచ్చేవానికి ఏ పుణ్యం ఉంటుందో, అదే పుణ్యం తీసుకునేవానికీ ఉంటుంది. ఒక చక్రంతో రథం నడవదు అని ఋషులు ఇలా తెలుసుకున్నారు.
13.183.17
यत्र वै ब्राह्मणाः सन्ति श्रुतवृत्तोपसंहिताः ।
तत्र दानफलं पुण्यमिह चामुत्र चाश्नुते ॥ १३.१८३.१७ ॥
శాస్త్ర జ్ఞానం, సదాచారంతో కూడిన బ్రాహ్మణులు ఎక్కడ ఉంటారో, అక్కడ దానఫలం, పుణ్యం ఇక్కడా పరలోకంలోనూ లభిస్తాయి.
13.183.18
ये योनिशुद्धाः सततं तपस्यभिरता भृशम् ।
दानाध्ययनसम्पन्नास्ते वै पूज्यतमाः सदा ॥ १३.१८३.१८ ॥
పుట్టుకతో శుద్ధులై, ఎల్లప్పుడూ తపస్సులో మునిగి ఉండి, దానం, అధ్యయనంతో కూడినవారే ఎప్పుడూ అత్యంత పూజనీయులు.
13.183.19
तैर्हि सद्भिः कृतः पन्था देवयानो न मुह्यते ।
ते हि स्वर्गस्य नेतारो यज्ञवाहाः सनातनाः ॥ १३.१८३.१९ ॥
ఆ సత్పురుషులు వేసిన దేవయాన మార్గం దారి తప్పదు. వారే స్వర్గానికి నడిపేవారు, యజ్ఞాన్ని మోసే సనాతనులు.