Mahābhārata · Adhyāya 13.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.189.1
केन ते च भवेत्प्रीतिः कथं तुष्टिं तु गच्छसि ।
इति पृष्टः सुरेन्द्रेण प्रोवाच हरिरीश्वरः ॥ १३.१८९.१ ॥
«¿Con qué se te concede el deleite y cómo alcanzas la satisfacción?» Interrogado así por el señor de los dioses, respondió Hari, el Señor.
13.189.2
ब्राह्मणानां परीवादो मम विद्वेषणं महत् ।
ब्राह्मणैः पूजितैर्नित्यं पूजितोऽहं न संशयः ॥ १३.१८९.२ ॥
El reproche a los brahmanes es para mí un gran odio; cuando los brahmanes siempre me honran, sin duda yo soy honrado.
13.189.3
नित्याभिवाद्या विप्रेन्द्रा भुक्त्वा पादौ तथाऽऽत्मनः ।
तेषां तुष्यामि मर्त्यानां यश्चक्रे च बलिं हरेत् ॥ १३.१८९.३ ॥
Me complazco en aquellos mortales que siempre saludan a los principales brahmanes, tras lavarse los pies, y que les hacen una ofrenda.
13.189.4
वामनं ब्राह्मणं दृष्ट्वा वराहं च जलोत्थितम् ।
उद्धृतां धरणीं चैव मूर्ध्ना धारयते तु यः।
न तेषामशुभं किञ्चित्कल्मषं चोपपद्यते ॥ १३.१८९.४ ॥
Quien ha contemplado al brahmán enano y al jabalí surgido de las aguas, y quien lleva sobre la cabeza la tierra levantada, no le sobreviene ningún mal presagio ni mancha de pecado.
13.189.5
अश्वत्थं रोचनां गां च पूजयेद्यो नरः सदा ।
पूजितं च जगत्तेन सदेवासुरमानुषम् ॥ १३.१८९.५ ॥
El hombre que siempre honra al árbol aśvattha y a la vaca Rocanā, por él es honrado el mundo entero, con dioses, asuras y hombres.
13.189.6
तेन रूपेण तेषां च पूजां गृह्णामि तत्त्वतः ।
पूजा ममैषा नास्त्यन्या यावल्लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ १३.१८९.६ ॥
En esa misma forma acepto en verdad su adoración. Esta es mi adoración; no hay otra, mientras los mundos permanezcan.
13.189.7
अन्यथा हि वृथा मर्त्याः पूजयन्त्यल्पबुद्ध्यः ।
नाहं तत्प्रतिगृह्णामि न सा तुष्टिकरी मम ॥ १३.१८९.७ ॥
De otro modo, los mortales de escaso entendimiento adoran en vano. Yo no la acepto; no me produce satisfacción.
13.189.8
चक्रं पादौ वराहं च ब्राह्मणं चापि वामनम् ।
उद्धृतां धरणीं चैव किमर्थं त्वं प्रशंससि ॥ १३.१८९.८ ॥
¿Por qué alabas el disco, los dos pies, el jabalí, el brahmán enano y el levantamiento de la tierra?
13.189.9
भवान्सृजति भूतानि भावन्संहरति प्रजाः ।
प्रकृतिः सर्वभूतानां समर्त्यानां सनातनी ॥ १३.१८९.९ ॥
Tú creas a los seres y tú retiras a las criaturas. Eres la naturaleza eterna de todos los seres, también de los mortales.
13.189.10
सम्प्रहस्य ततो विष्णुरिदं वचनमब्रवीत् ।
चक्रेण निहता दैत्याः पद्म्यां क्रान्ता वसुन्धरा ॥ १३.१८९.१० ॥
Entonces Viṣṇu, riendo con fuerza, pronunció estas palabras: «Con el disco fueron abatidos los daitya; con el pie fue hollada la tierra.»
13.189.11
वाराहं रूपमास्थाय हिरण्याक्षो निपातितः ।
वामनं रूपमास्थाय जितो राजा मया बलिः। ॥ १३.१८९.११ ॥
Tomando la forma de jabalí fue derribado Hiraṇyākṣa; tomando la forma de enano, el rey Bali fue vencido por mí.
13.189.12
परितुष्टो भवाम्येवं मानुषाणां महात्मनाम् ।
तन्मां ये पूजयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः ॥ १३.१८९.१२ ॥
Así me complazco en los hombres magnánimos. Quienes me adoren no tendrán derrota.
13.189.13
अपि वा ब्राह्म्णं दृष्ट्वा ब्रह्म चारिणमागतम् ।
ब्राह्मणाग्र्याहुतिं दत्त्वा अमृतं तस्य भोजनम् ॥ १३.१८९.१३ ॥
O bien, al ver llegar a un brāhmaṇa o a un brahmacārin, habiendo ofrecido la mejor oblación al brāhmaṇa, considérese su comida como néctar.
13.189.14
ऐन्द्रीं संध्यामुपासित्वा आदित्याभिमुखः स्थितः ।
सर्वतीर्थेषु स स्नातो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ १३.१८९.१४ ॥
Habiendo adorado el crepúsculo aindrī, de pie frente al sol, y habiéndose bañado en todos los tīrthas, queda libre de todos los pecados.
13.189.15
एतद्वः कथितं गुह्यमखिलेनि तपोधनाः ।
संशयं पृच्छमानानां किं भूयः कथयाम्यहम् ॥ १३.१८९.१५ ॥
Oh ricos en ascetismo, este secreto os ha sido contado en su totalidad. ¿Qué más os diré a vosotros, que preguntáis con dudas?
13.189.16
श्रूयतां परमं गुह्यं मानुषाणां सुखावहम् ।
अजानन्तो यदबुधाः क्लिश्यन्ते भूतपीडिताः ॥ १३.१८९.१६ ॥
Escuchad este secreto supremo, que trae felicidad a los hombres; no conociéndolo, los insensatos sufren, afligidos por los espíritus.
13.189.17
कल्य उत्थाय यो मर्त्यः स्पृशेद्गां वै घृतं दधि ।
सर्षपं च प्रियङ्गं च कल्मषात्प्रतिमुच्यते ॥ १३.१८९.१७ ॥
El mortal que, levantándose al alba, toca una vaca, ghee, cuajada, mostaza y priyaṅgu, queda liberado del pecado.
13.189.18
भूतानि चैव सर्वाणि अग्रतः पृष्ठतोपि वा ।
उच्छिष्टं वाऽपि च्छिद्रेषु वर्जयन्ति तपोधनाः ॥ १३.१८९.१८ ॥
Todos los seres, delante o detrás, o la comida sobrante, o lo que está en los agujeros, los ascetas los evitan.
13.189.19
प्रगृह्यौदुम्बरं पात्रं तोयपूर्णमुदङ्भुखः ।
उपवासं तु गृह्णीयाद्यद्वा सङ्कल्पयेद्व्रतम् ॥ १३.१८९.१९ ॥
Tomando un recipiente de madera de udumbara lleno de agua, mirando al norte, debe emprender un ayuno o bien resolver un voto.
13.189.20
देवतास्तस्य तुष्यन्ति कामिकं चापि सिध्यति ।
अन्यथा हि वृथा मर्त्याः कुर्वते स्वल्पबुद्धयः ॥ १३.१८९.२० ॥
Con él los dioses se complacen y también se logra el fin deseado; de otro modo, los mortales de escaso entendimiento actúan en vano.
13.189.21
उपवासे बलौ चापि ताम्रपात्रं विशिष्यते ।
बलिर्भिक्षा तथाऽर्ध्यं च पितॄणां च तिलोदकं ॥ १३.१८९.२१ ॥
En el ayuno y en la ofrenda, el recipiente de cobre se considera superior. La ofrenda, la limosna, la libación de agua y el agua de sésamo para los antepasados son igualmente.
13.189.22
ताम्रपात्रेण दातव्यमन्यथाऽल्पफलं भवेत् ।
गुह्यमेतत्समुद्दिष्टं यथा तुष्यन्ति देवताः ॥ १३.१८९.२२ ॥
La donación debe hacerse con un recipiente de cobre; de otro modo el fruto será escaso. Este secreto ha sido revelado para que los dioses se complazcan.
13.189.23
राजपौरुषिके विप्रे घाण्टिके परिचारिके ।
गोरक्षके वाणिजके तथा कारुकुशीलवे ॥ १३.१८९.२३ ॥
Al que sirve al rey, al brahmán, al tañedor de campanas, a la sirvienta, al pastor de vacas, al mercader, al artesano y al actor.
13.189.24
मित्रद्रुह्यनधीयाने यश्च स्याद्वृषलीपतिः ।
एतेषु दैवं पित्र्यं वा न देयं स्यात्कथञ्चन।
पिण्डदास्तस्य हीयन्ते न च प्रीणाति वै पितॄन् ॥ १३.१८९.२४ ॥
Al traidor de amigos, al que no estudia, o al que es marido de una mujer de baja casta, no se les debe dar de ninguna manera ofrenda a los dioses ni a los antepasados. Sus oferentes de bolas de arroz disminuyen, y él no complace a los antepasados.
13.189.25
अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते ।
पितरस्तस्य देवाश्च अग्नयश्च तथैव हि।
निराशाः प्रतिगच्छन्ति अतिथेरप्रतिग्रहात् ॥ १३.१८९.२५ ॥
Cuando un huésped, con sus esperanzas frustradas, se aleja de la casa de un hombre, sus antepasados, los dioses y los fuegos sagrados también se van decepcionados, porque el huésped no fue recibido.
13.189.26
स्त्रीघ्नैर्गोघ्नैः कृतघ्नैश्च ब्रह्मघ्नैर्गुरुतल्पगैः ।
तुल्यदोषो भवत्येभिर्यस्यातिथितरनर्चितः ॥ १३.१८९.२६ ॥
Incurre en la misma falta que los asesinos de mujeres, los matadores de vacas, los ingratos, los asesinos de brahmanes y los que profanan el lecho del maestro, aquel cuyo huésped no es honrado.
13.189.27
अग्निरुवाच ।
पादमुद्यम्य यो मर्त्यः स्पृशेद्गाश्च सुदुर्मतिः।
ब्राह्मणं वा महाभागं दीप्यमानं तथाऽनलम् ।
तस्य दोषान्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुध्वं समाहिताः ॥ १३.१८९.२७ ॥
Agni dijo: Declararé las faltas del hombre muy necio que, alzando el pie, toca vacas, a un brahmán de gran fortuna o un fuego ardiente. Escuchad con mente atenta.
13.189.28
दिवं स्पृशत्यशब्दोऽस्य त्रस्यन्ति पितरश्च वै ।
वैमनस्यं च देवानां कृतं भवति पुष्कलम्।
पावकश्च महातेजा हव्यं न प्रतिगृह्णति ॥ १३.१८९.२८ ॥
Su grito impío llega al cielo; los antepasados tiemblan; surge gran abatimiento entre los dioses; y el poderoso fuego de gran resplandor no acepta la ofrenda.
13.189.29
आजन्मनां शतं चैव नरके पच्यते तु सः ।
निष्कृतिं च न तस्यापि अनुमन्यन्ति कर्हिचित् ॥ १३.१८९.२९ ॥
Es atormentado en el infierno durante cien nacimientos, y nunca se aprueba expiación para él.
13.189.30
तस्माद्गावो न पादेन स्प्रष्टव्या वै कदाचन ।
ब्राह्मणश्च महातेजा दीप्यमानस्तथाऽनलः।
श्रद्दधानेन मर्त्येन आत्मनो हितमिच्छता ॥ १३.१८९.३० ॥
Por tanto, nunca se debe tocar con el pie a las vacas, ni a un brahmán de gran esplendor, ni al fuego ardiente; esto debe observarlo el mortal creyente que desea su propio bien.
13.189.31
एते दोषा मया प्रोक्तास्त्रिषु यः पादमुत्सृजेत्। ॥ १३.१८९.३१ ॥
Estas son las faltas que he declarado para quien pone el pie sobre estas tres cosas.
13.189.32
श्रूयतां परमं गुह्यं रहस्यं धर्मसंहितम् ।
परमान्नेन यो दद्यात्पितॄणामौपहारिकम् ॥ १३.१८९.३२ ॥
Escucha este supremo secreto, misterio que contiene el dharma: quien ofrece a los antepasados una ofrenda con el mejor alimento.
13.189.33
गजच्छायायां पूर्वस्यां कुतपे दक्षिणामुखः ।
यदा भाद्रपदे मासि भवते बहुले मघा ॥ १३.१८९.३३ ॥
En la dirección oriental, a la sombra del elefante, en el tiempo kutapa, mirando al sur, cuando en el mes de Bhādrapada, en la quincena oscura, está presente el asterismo Maghā.
13.189.34
श्रूयतां तस्य दानस्य यादृशो गुणविस्तरः ।
कृतं तेन महच्छ्राद्धं वर्षाणीह त्रयोदश ॥ १३.१८९.३४ ॥
Escucha cuán grande es el mérito de aquel don. Él realizó un gran śrāddha aquí durante trece años.
13.189.35
बहपल् समङ्गे ह्यकुतोभये च ।
क्षेमे च संख्येव हि भूयसी च।
यथा पुरा ब्रह्मपुरे सवत्सा ।
शतक्रतोर्वज्रधरस्य यज्ञे ॥ १३.१८९.३५ ॥
Abundantes en pastos, de hermosos miembros, sin temor por ningún lado, abundantes tanto en la prosperidad como en la batalla, como antes en la ciudad de Brahmā con sus terneros, en el sacrificio de Śatakratu, el portador del rayo.
13.189.36
भूयश्च या विष्णुपदे स्थिताया ।
विभावसोश्चापि पथे स्थिता या।
देवाश्च सर्वे सह नारदेन ।
प्रकुर्वते सर्वसहेति नाम ॥ १३.१८९.३६ ॥
Y aquella que permanece en el lugar de Viṣṇu y en el camino de Vibhāvasu (Agni), a quien todos los dioses, junto con Nārada, llaman "Sarvasahā".
13.189.37
मन्त्रेणैतेनाभिवन्देत यो वै ।
विमुच्यते पापकृतेन कर्मणा।
लोकानवाप्नोति पुरंदरस्य ।
गवां फलं चन्द्रमसो द्युतिं च ॥ १३.१८९.३७ ॥
Quien venera con este mantra queda libre de las acciones pecaminosas; alcanza los mundos de Purandara (Indra) y obtiene el fruto de las vacas y el esplendor de la luna.
13.189.38
एवं हि मन्त्रं त्रिदशाभिजुष्टं ।
पठेत यः पर्वसु गोष्ठमध्ये।
न तस्यि पापं न भयं न शोकः ।
सहस्रनेत्रस्य च याति लोकम् ॥ १३.१८९.३८ ॥
Así, quien recite este mantra, amado por los dioses, en los días festivos dentro del establo, para él no hay pecado, ni temor, ni dolor; y va al mundo del de los mil ojos (Indra).
13.189.39
अथ सप्त महाभाग ऋषयो लोकविश्रुताः ।
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ब्रह्मणं पद्मसम्भवम्। ॥ १३.१८९.३९ ॥
Entonces los siete sabios de gran fortuna, famosos en los mundos, encabezados por Vasiṣṭha, fueron todos ante Brahmā, nacido del loto.
13.189.40
प्रदक्षिणमभिक्रम्य सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ।
उवाच वचनं तेषां वसिष्ठो ब्रह्मवित्तमः। ॥ १३.१८९.४० ॥
Habiéndole dado la vuelta a la derecha, todos se quedaron de pie con las palmas juntas; y Vasiṣṭha, el mejor de los conocedores de Brahman, pronunció sus palabras.
13.189.41
सर्वप्राणिहितं प्रश्नं ब्रह्मिक्षत्रे विशेषतः ।
द्रव्यहीनाः कथं मर्त्या दरिद्राः साधुवर्तिनः। ॥ १३.१८९.४१ ॥
Esta pregunta es para el bien de todos los seres, especialmente de brahmanes y kṣatriyas: ¿cómo pueden los mortales desprovistos de riqueza, pobres pero que viven rectamente, prosperar?
13.189.42
प्राप्नुवन्तीह यज्ञस्य फलं केन च कर्मणा ।
एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ॥ १३.१८९.४२ ॥
¿Con qué acción obtienen aquí los mortales el fruto del sacrificio? Al oír sus palabras, Brahmā respondió.
13.189.43
अहो प्रश्नो महाभाग गूढार्थः परमः शुभः ।
सूक्ष्मः श्रेयांश्च मर्त्यानां भवद्भिः समुदाहृतः ॥ १३.१८९.४३ ॥
¡Ah, afortunados! Vuestra pregunta encierra un sentido oculto, es suprema y auspiciosa; sutil y excelsa para los mortales es lo que habéis planteado.
13.189.44
श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये निखिलेन तपोधनाः ।
यथा यज्ञफलं मर्त्यो लभते नात्र संशयः ॥ १३.१८९.४४ ॥
Escuchad, oh tesoros de austeridad; os explicaré todo por completo cómo el mortal obtiene el fruto del sacrificio; de ello no hay duda.
13.189.45
पौषमासस्य शुक्ले वै यदा युज्येत रोहिणी ।
तेन नक्षत्रयोगेन आकाशशयनो भवेत् ॥ १३.१८९.४५ ॥
En la quincena clara del mes Pauṣa, cuando se une la constelación Rohiṇī, por esa conjunción de constelaciones uno debe dormir bajo el cielo abierto.
13.189.46
एकवस्त्रः शुचिः स्नातः श्रद्दधानः समाहितः ।
सोमस्य रश्मयः पीत्वा महायज्ञफलं लभेत् ॥ १३.१८९.४६ ॥
Vistiendo una sola prenda, puro, bañado, lleno de fe y sereno, habiendo bebido los rayos de Soma, uno debe obtener el fruto de un gran sacrificio.
13.189.47
एतद्वः परमं गुह्यं कथितं द्विजसत्तमाः ।
यन्मां भवन्तः पृच्छन्ति सूक्ष्मतत्त्वार्थदर्शिनः ॥ १३.१८९.४७ ॥
Este supremo secreto os ha sido revelado, oh los mejores de los dos nacidos, lo que vosotros, videntes de la verdad sutil y de su sentido, me habéis preguntado.