มหาภารตะ · อัธยายะ 13.189
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.189.1
केन ते च भवेत्प्रीतिः कथं तुष्टिं तु गच्छसि ।
इति पृष्टः सुरेन्द्रेण प्रोवाच हरिरीश्वरः ॥ १३.१८९.१ ॥
ท่านได้ความยินดีด้วยสิ่งใด และเหตุใดท่านจึงได้ความพอใจ เมื่อถูกพระอินทร์ผู้เป็นใหญ่แห่งเทวดาถามเช่นนี้ พระหริผู้เป็นพระเจ้า ตรัสตอบ
13.189.2
ब्राह्मणानां परीवादो मम विद्वेषणं महत् ।
ब्राह्मणैः पूजितैर्नित्यं पूजितोऽहं न संशयः ॥ १३.१८९.२ ॥
การติเตียนพราหมณ์เป็นการเกลียดชังเรายิ่งนัก เมื่อพราหมณ์บูชาเราอยู่เป็นนิตย์ เราย่อมได้รับการบูชา ไม่ต้องสงสัย
13.189.3
नित्याभिवाद्या विप्रेन्द्रा भुक्त्वा पादौ तथाऽऽत्मनः ।
तेषां तुष्यामि मर्त्यानां यश्चक्रे च बलिं हरेत् ॥ १३.१८९.३ ॥
เรายินดีในมนุษย์ที่กราบไหว้พราหมณ์ผู้ประเสริฐอยู่เสมอ ล้างเท้าของตนแล้ว และถวายเครื่องบูชาแก่ท่านเหล่านั้น
13.189.4
वामनं ब्राह्मणं दृष्ट्वा वराहं च जलोत्थितम् ।
उद्धृतां धरणीं चैव मूर्ध्ना धारयते तु यः।
न तेषामशुभं किञ्चित्कल्मषं चोपपद्यते ॥ १३.१८९.४ ॥
ผู้ใดเห็นพราหมณ์วามนะ เห็นวราหะที่ผุดขึ้นจากน้ำ และแบกแผ่นดินที่ยกขึ้นไว้บนศีรษะ สิ่งอัปมงคลหรือมลทินบาปใด ๆ ย่อมไม่เกิดแก่ผู้นั้น
13.189.5
अश्वत्थं रोचनां गां च पूजयेद्यो नरः सदा ।
पूजितं च जगत्तेन सदेवासुरमानुषम् ॥ १३.१८९.५ ॥
มนุษย์ผู้ใดบูชาต้นอัศวัตถะและโคโรจนาอยู่เสมอ โลกทั้งสิ้นพร้อมเทวดา อสูร และมนุษย์ ย่อมได้รับการบูชาโดยผู้นั้น
13.189.6
तेन रूपेण तेषां च पूजां गृह्णामि तत्त्वतः ।
पूजा ममैषा नास्त्यन्या यावल्लोकाः प्रतिष्ठिताः ॥ १३.१८९.६ ॥
เรารับการบูชาของเขาในรูปนั้นโดยแท้จริง การบูชานี้เป็นการบูชาของเรา ไม่มีการบูชาอื่นใดเลย ตราบเท่าที่โลกทั้งหลายยังดำรงอยู่
13.189.7
अन्यथा हि वृथा मर्त्याः पूजयन्त्यल्पबुद्ध्यः ।
नाहं तत्प्रतिगृह्णामि न सा तुष्टिकरी मम ॥ १३.१८९.७ ॥
มิฉะนั้นแล้ว มนุษย์ผู้มีปัญญาน้อยย่อมบูชาเปล่าประโยชน์ เรามิได้รับการบูชานั้น และมันมิได้นำความพอใจมาให้เรา
13.189.8
चक्रं पादौ वराहं च ब्राह्मणं चापि वामनम् ।
उद्धृतां धरणीं चैव किमर्थं त्वं प्रशंससि ॥ १३.१८९.८ ॥
เหตุใดท่านจึงสรรเสริญจักร เท้าทั้งสอง วราหะ พราหมณ์วามนะ และการยกแผ่นดินขึ้นเล่า
13.189.9
भवान्सृजति भूतानि भावन्संहरति प्रजाः ।
प्रकृतिः सर्वभूतानां समर्त्यानां सनातनी ॥ १३.१८९.९ ॥
ท่านสร้างสรรพสัตว์ และท่านทำลายประชาชน ท่านคือธรรมชาตินิรันดร์ของสรรพสัตว์ รวมทั้งมนุษย์ด้วย
13.189.10
सम्प्रहस्य ततो विष्णुरिदं वचनमब्रवीत् ।
चक्रेण निहता दैत्याः पद्म्यां क्रान्ता वसुन्धरा ॥ १३.१८९.१० ॥
จากนั้น พระวิษณุหัวเราะอย่างใหญ่หลวง แล้วตรัสถ้อยคำนี้ว่า ด้วยจักรทัณฑ์ไดตยะทั้งหลายถูกสังหาร ด้วยเท้าแผ่นดินถูกย่ำไป
13.189.11
वाराहं रूपमास्थाय हिरण्याक्षो निपातितः ।
वामनं रूपमास्थाय जितो राजा मया बलिः। ॥ १३.१८९.११ ॥
เราแปลงเป็นรูปวราหะ จึงสังหารหิรัณยากษ์ได้ เราแปลงเป็นรูปวามนะ จึงชนะพระเจ้าพลีได้
13.189.12
परितुष्टो भवाम्येवं मानुषाणां महात्मनाम् ।
तन्मां ये पूजयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः ॥ १३.१८९.१२ ॥
เรายินดีในมนุษย์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เช่นนี้ ผู้ใดบูชาเราอยู่ ผู้นั้นย่อมไม่พ่ายแพ้
13.189.13
अपि वा ब्राह्म्णं दृष्ट्वा ब्रह्म चारिणमागतम् ।
ब्राह्मणाग्र्याहुतिं दत्त्वा अमृतं तस्य भोजनम् ॥ १३.१८९.१३ ॥
หรือเมื่อได้เห็นพราหมณ์หรือพรหมจารีผู้มาถึง ให้ถวายเครื่องบูชาอันเลิศแก่พราหมณ์ แล้วถือว่าอาหารของท่านนั้นเป็นอมฤต
13.189.14
ऐन्द्रीं संध्यामुपासित्वा आदित्याभिमुखः स्थितः ।
सर्वतीर्थेषु स स्नातो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः ॥ १३.१८९.१४ ॥
ผู้ที่บูชาสนธยาแห่งพระอินทร์ ยืนหันหน้าไปทางพระอาทิตย์ และอาบน้ำในท่าศักดิ์สิทธิ์ทั้งปวง ย่อมพ้นจากบาปทั้งสิ้น
13.189.15
एतद्वः कथितं गुह्यमखिलेनि तपोधनाः ।
संशयं पृच्छमानानां किं भूयः कथयाम्यहम् ॥ १३.१८९.१५ ॥
โอ้ผู้มั่งคั่งด้วยตบะ ความลับนี้ท่านทั้งหลายได้รับฟังโดยครบถ้วนแล้ว เราจะกล่าวอะไรเพิ่มเติมอีกเล่า แก่ท่านผู้ถามด้วยความสงสัย
13.189.16
श्रूयतां परमं गुह्यं मानुषाणां सुखावहम् ।
अजानन्तो यदबुधाः क्लिश्यन्ते भूतपीडिताः ॥ १३.१८९.१६ ॥
จงฟังความลับอันสูงสุดนี้ ซึ่งนำความสุขมาสู่มนุษย์ ผู้โง่เขลาที่ไม่รู้ความลับนี้ย่อมทุกข์ทรมาน ถูกภูตผีเบียดเบียน
13.189.17
कल्य उत्थाय यो मर्त्यः स्पृशेद्गां वै घृतं दधि ।
सर्षपं च प्रियङ्गं च कल्मषात्प्रतिमुच्यते ॥ १३.१८९.१७ ॥
มนุษย์ผู้ใดตื่นขึ้นตอนรุ่งอรุณแล้วสัมผัสโค เนยใส นมเปรี้ยว เมล็ดมัสตาร์ด และปริยังคุ ย่อมพ้นจากบาป
13.189.18
भूतानि चैव सर्वाणि अग्रतः पृष्ठतोपि वा ।
उच्छिष्टं वाऽपि च्छिद्रेषु वर्जयन्ति तपोधनाः ॥ १३.१८९.१८ ॥
สรรพสัตว์ทั้งปวง ไม่ว่าจะอยู่ข้างหน้าหรือข้างหลัง รวมถึงอาหารเหลือ และสิ่งที่อยู่ในช่องรู ผู้มีตบะย่อมหลีกเลี่ยง
13.189.19
प्रगृह्यौदुम्बरं पात्रं तोयपूर्णमुदङ्भुखः ।
उपवासं तु गृह्णीयाद्यद्वा सङ्कल्पयेद्व्रतम् ॥ १३.१८९.१९ ॥
ผู้ถือภาชนะไม้อุทุมพรที่เต็มด้วยน้ำ หันหน้าไปทางทิศเหนือ พึงรับการอดอาหาร หรือไม่ก็ตั้งจิตปฏิญาณพรต
13.189.20
देवतास्तस्य तुष्यन्ति कामिकं चापि सिध्यति ।
अन्यथा हि वृथा मर्त्याः कुर्वते स्वल्पबुद्धयः ॥ १३.१८९.२० ॥
เทวดาย่อมพอใจในผู้นั้น และสิ่งที่ปรารถนาก็สำเร็จด้วย มิฉะนั้นแล้ว มนุษย์ผู้มีปัญญาน้อยย่อมกระทำเปล่าประโยชน์
13.189.21
उपवासे बलौ चापि ताम्रपात्रं विशिष्यते ।
बलिर्भिक्षा तथाऽर्ध्यं च पितॄणां च तिलोदकं ॥ १३.१८९.२१ ॥
ในการอดอาหารและในการถวายเครื่องบูชา ภาชนะทองแดงถือกันว่าประเสริฐกว่า การถวายเครื่องบูชา การให้ทาน การถวายน้ำอรรฆ์ และน้ำงาที่ใช้เลี้ยงบรรพบุรุษ ก็เช่นเดียวกัน
13.189.22
ताम्रपात्रेण दातव्यमन्यथाऽल्पफलं भवेत् ।
गुह्यमेतत्समुद्दिष्टं यथा तुष्यन्ति देवताः ॥ १३.१८९.२२ ॥
ต้องถวายทานด้วยภาชนะทองแดง มิฉะนั้นผลจะน้อย นี่เป็นความลับที่ได้ประกาศไว้ เพื่อให้เทวดาพอพระทัย
13.189.23
राजपौरुषिके विप्रे घाण्टिके परिचारिके ।
गोरक्षके वाणिजके तथा कारुकुशीलवे ॥ १३.१८९.२३ ॥
แก่ผู้รับใช้กษัตริย์ พราหมณ์ คนตีระฆัง ผู้รับใช้หญิง คนเลี้ยงโค พ่อค้า ช่างฝีมือ และนักแสดง
13.189.24
मित्रद्रुह्यनधीयाने यश्च स्याद्वृषलीपतिः ।
एतेषु दैवं पित्र्यं वा न देयं स्यात्कथञ्चन।
पिण्डदास्तस्य हीयन्ते न च प्रीणाति वै पितॄन् ॥ १३.१८९.२४ ॥
แก่ผู้ทรยศมิตร ผู้ไม่ศึกษาพระเวท และผู้เป็นสามีของสตรีวรรณะต่ำ ไม่ควรถวายทั้งแก่เทวดาหรือแก่บรรพบุรุษด้วยประการใดๆ ผู้ที่ถวายข้าวปั้นแก่เขาย่อมเสื่อมลง และเขาก็ไม่ทำให้บรรพบุรุษพอพระทัยเลย
13.189.25
अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रतिनिवर्तते ।
पितरस्तस्य देवाश्च अग्नयश्च तथैव हि।
निराशाः प्रतिगच्छन्ति अतिथेरप्रतिग्रहात् ॥ १३.१८९.२५ ॥
เมื่อแขกผู้มาเยือนผิดหวังแล้วหันกลับไปจากบ้านของผู้ใด บรรพบุรุษ เทวดา และไฟศักดิ์สิทธิ์ของผู้นั้นก็ย่อมจากไปด้วยความผิดหวัง เพราะแขกมิได้รับการต้อนรับ
13.189.26
स्त्रीघ्नैर्गोघ्नैः कृतघ्नैश्च ब्रह्मघ्नैर्गुरुतल्पगैः ।
तुल्यदोषो भवत्येभिर्यस्यातिथितरनर्चितः ॥ १३.१८९.२६ ॥
ผู้ที่ไม่ให้เกียรติแขกย่อมได้รับโทษเท่ากับผู้ฆ่าสตรี ผู้ฆ่าโค ผู้ไม่รู้คุณ ผู้ฆ่าพราหมณ์ และผู้ละเมิดเตียงของครู
13.189.27
अग्निरुवाच ।
पादमुद्यम्य यो मर्त्यः स्पृशेद्गाश्च सुदुर्मतिः।
ब्राह्मणं वा महाभागं दीप्यमानं तथाऽनलम् ।
तस्य दोषान्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुध्वं समाहिताः ॥ १३.१८९.२७ ॥
พระอัคนีตรัสว่า ข้าจะกล่าวโทษของคนโง่เขลาผู้ยกเท้าขึ้นแตะต้องโค หรือพราหมณ์ผู้มีบุญอันยิ่งใหญ่ หรือไฟที่กำลังลุกโชน จงฟังโทษเหล่านั้นด้วยจิตที่สงบตั้งมั่น
13.189.28
दिवं स्पृशत्यशब्दोऽस्य त्रस्यन्ति पितरश्च वै ।
वैमनस्यं च देवानां कृतं भवति पुष्कलम्।
पावकश्च महातेजा हव्यं न प्रतिगृह्णति ॥ १३.१८९.२८ ॥
เสียงร้องอันชั่วร้ายของเขาขึ้นถึงสวรรค์ บรรพบุรุษสั่นสะท้าน ความทุกข์ใจอย่างใหญ่หลวงเกิดขึ้นในหมู่เทวดา และไฟผู้มีรัศมีอันยิ่งใหญ่ย่อมไม่รับเครื่องบูชา
13.189.29
आजन्मनां शतं चैव नरके पच्यते तु सः ।
निष्कृतिं च न तस्यापि अनुमन्यन्ति कर्हिचित् ॥ १३.१८९.२९ ॥
เขาจะถูกทรมานในนรกนานร้อยชาติ และการชดใช้สำหรับเขาก็ไม่เคยได้รับการอนุมัติเลย
13.189.30
तस्माद्गावो न पादेन स्प्रष्टव्या वै कदाचन ।
ब्राह्मणश्च महातेजा दीप्यमानस्तथाऽनलः।
श्रद्दधानेन मर्त्येन आत्मनो हितमिच्छता ॥ १३.१८९.३० ॥
เพราะฉะนั้น ห้ามแตะต้องโคด้วยเท้าเด็ดขาด และห้ามแตะต้องพราหมณ์ผู้มีรัศมีรุ่งโรจน์ หรือไฟที่ลุกโชน มนุษย์ผู้มีศรัทธาและปรารถนาความเจริญของตนต้องถือปฏิบัติเช่นนี้
13.189.31
एते दोषा मया प्रोक्तास्त्रिषु यः पादमुत्सृजेत्। ॥ १३.१८९.३१ ॥
โทษเหล่านี้ที่ข้าได้กล่าวไว้ สำหรับผู้ที่ยกเท้าขึ้นเหยียบสิ่งทั้งสามนี้
13.189.32
श्रूयतां परमं गुह्यं रहस्यं धर्मसंहितम् ।
परमान्नेन यो दद्यात्पितॄणामौपहारिकम् ॥ १३.१८९.३२ ॥
จงฟังความลับอันสูงสุดนี้ ซึ่งประกอบด้วยธรรม คือผู้ที่ถวายเครื่องบูชาแก่บรรพบุรุษด้วยอาหารอันประเสริฐที่สุด
13.189.33
गजच्छायायां पूर्वस्यां कुतपे दक्षिणामुखः ।
यदा भाद्रपदे मासि भवते बहुले मघा ॥ १३.१८९.३३ ॥
ในทิศตะวันออก ในร่มเงาของช้าง ในเวลากุตปะ หันหน้าไปทางทิศใต้ เมื่อดวงจันทร์อยู่ในฤกษ์มฆาในกลางเดือนภัทรบท ในปักษ์มืด
13.189.34
श्रूयतां तस्य दानस्य यादृशो गुणविस्तरः ।
कृतं तेन महच्छ्राद्धं वर्षाणीह त्रयोदश ॥ १३.१८९.३४ ॥
จงฟังขอบเขตแห่งคุณความดีของทานนั้น ผู้นั้นได้ประกอบศราทธอันยิ่งใหญ่ที่นี่ตลอดสิบสามปี
13.189.35
बहपल् समङ्गे ह्यकुतोभये च ।
क्षेमे च संख्येव हि भूयसी च।
यथा पुरा ब्रह्मपुरे सवत्सा ।
शतक्रतोर्वज्रधरस्य यज्ञे ॥ १३.१८९.३५ ॥
มีหญ้าเลี้ยงสมบูรณ์ มีอวัยวะครบถ้วน ไม่หวาดกลัวจากทุกทิศ สมบูรณ์ทั้งในความเจริญและในการรบ เช่นเดียวกับที่เคยเป็นในนครพรหมในอดีต พร้อมลูกโคของมัน ณ พิธียัญของศตกรตุ ผู้ทรงวัชระ (ข้อความต้นฉบับบางส่วนไม่ชัดเจน)
13.189.36
भूयश्च या विष्णुपदे स्थिताया ।
विभावसोश्चापि पथे स्थिता या।
देवाश्च सर्वे सह नारदेन ।
प्रकुर्वते सर्वसहेति नाम ॥ १३.१८९.३६ ॥
และนางผู้ประทับอยู่ในที่ของพระวิษณุ และผู้ประทับอยู่บนทางของวิภาวสุ (พระอัคนี) เทวดาทั้งปวงพร้อมด้วยพระนารท ต่างขนานนามนางว่า "สรรวสหา"
13.189.37
मन्त्रेणैतेनाभिवन्देत यो वै ।
विमुच्यते पापकृतेन कर्मणा।
लोकानवाप्नोति पुरंदरस्य ।
गवां फलं चन्द्रमसो द्युतिं च ॥ १३.१८९.३७ ॥
ผู้ใดนมัสการด้วยมนต์นี้ ย่อมพ้นจากกรรมชั่วที่ทำไว้ ย่อมได้ไปยังโลกของพระปุรันทระ (พระอินทร์) และได้ผลแห่งโค รวมทั้งรัศมีของพระจันทร์
13.189.38
एवं हि मन्त्रं त्रिदशाभिजुष्टं ।
पठेत यः पर्वसु गोष्ठमध्ये।
न तस्यि पापं न भयं न शोकः ।
सहस्रनेत्रस्य च याति लोकम् ॥ १३.१८९.३८ ॥
ดังนี้ ผู้ใดสวดมนต์นี้ซึ่งเทวดาโปรดปราน ในวันเทศกาลภายในคอกโค สำหรับผู้นั้นจะไม่มีบาป ไม่มีความกลัว ไม่มีความโศก และเขาย่อมไปยังโลกของพระผู้มีพันเนตร (พระอินทร์)
13.189.39
अथ सप्त महाभाग ऋषयो लोकविश्रुताः ।
वसिष्ठप्रमुखाः सर्वे ब्रह्मणं पद्मसम्भवम्। ॥ १३.१८९.३९ ॥
ต่อมา ฤๅษีเจ็ดผู้มีบุญอันยิ่งใหญ่ ผู้มีชื่อเสียงในโลก มีพระวสิษฐ์เป็นประธาน ทั้งหมดได้ไปเฝ้าพระพรหม ผู้เกิดจากดอกบัว
13.189.40
प्रदक्षिणमभिक्रम्य सर्वे प्राञ्जलयः स्थिताः ।
उवाच वचनं तेषां वसिष्ठो ब्रह्मवित्तमः। ॥ १३.१८९.४० ॥
เมื่อเดินเวียนขวารอบพระองค์แล้ว ทั้งหมดยืนประนมมือ และพระวสิษฐ์ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ผู้รู้พรหมัน ได้กล่าวถ้อยคำของพวกเขา
13.189.41
सर्वप्राणिहितं प्रश्नं ब्रह्मिक्षत्रे विशेषतः ।
द्रव्यहीनाः कथं मर्त्या दरिद्राः साधुवर्तिनः। ॥ १३.१८९.४१ ॥
คำถามนี้เป็นประโยชน์แก่สัตว์ทั้งปวง โดยเฉพาะแก่พราหมณ์และกษัตริย์ คือ มนุษย์ผู้ขาดแคลนทรัพย์ยากจน แต่ประพฤติตามธรรม จะดำเนินชีวิตไปอย่างไร
13.189.42
प्राप्नुवन्तीह यज्ञस्य फलं केन च कर्मणा ।
एतच्छ्रुत्वा वचस्तेषां ब्रह्मा वचनमब्रवीत् ॥ १३.१८९.४२ ॥
มนุษย์ในโลกนี้จะได้รับผลของยัญด้วยกรรมใด เมื่อได้ฟังถ้อยคำของพวกเขาแล้ว พระพรหมจึงตรัสตอบถ้อยคำนี้
13.189.43
अहो प्रश्नो महाभाग गूढार्थः परमः शुभः ।
सूक्ष्मः श्रेयांश्च मर्त्यानां भवद्भिः समुदाहृतः ॥ १३.१८९.४३ ॥
ช่างเป็นคำถามของผู้มีโชคยิ่งใหญ่เสียจริง มีความหมายลึกซึ้ง สูงสุด และเป็นมงคล ประณีตและประเสริฐยิ่งสำหรับมนุษย์ คำถามที่ท่านทั้งหลายได้เอ่ยขึ้นนั้น
13.189.44
श्रूयतां सर्वमाख्यास्ये निखिलेन तपोधनाः ।
यथा यज्ञफलं मर्त्यो लभते नात्र संशयः ॥ १३.१८९.४४ ॥
จงฟังเถิด ข้าแต่ผู้มีตบะเป็นทรัพย์ เราจะอธิบายให้ครบถ้วนทั้งหมด ว่ามนุษย์จะได้รับผลของยัญอย่างไร ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัยเลย
13.189.45
पौषमासस्य शुक्ले वै यदा युज्येत रोहिणी ।
तेन नक्षत्रयोगेन आकाशशयनो भवेत् ॥ १३.१८९.४५ ॥
ในปักษ์ขาวของเดือนเปาษะ เมื่อดาวโรหิณีโคจรมาประจวบกัน ด้วยการประจวบของกลุ่มดาวนั้น ผู้นั้นควรนอนกลางแจ้งใต้ท้องฟ้า
13.189.46
एकवस्त्रः शुचिः स्नातः श्रद्दधानः समाहितः ।
सोमस्य रश्मयः पीत्वा महायज्ञफलं लभेत् ॥ १३.१८९.४६ ॥
นุ่งผ้าผืนเดียว บริสุทธิ์ อาบน้ำแล้ว เปี่ยมด้วยศรัทธา มีใจตั้งมั่น เมื่อได้ดื่มรัศมีของพระโสมแล้ว ผู้นั้นย่อมได้รับผลของมหายัญ
13.189.47
एतद्वः परमं गुह्यं कथितं द्विजसत्तमाः ।
यन्मां भवन्तः पृच्छन्ति सूक्ष्मतत्त्वार्थदर्शिनः ॥ १३.१८९.४७ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดในหมู่ทวิชาติ นี่คือความลับอันสูงสุดที่เรากล่าวแก่ท่านทั้งหลายแล้ว ท่านผู้เห็นความหมายอันละเอียดแห่งสัจจะได้ถามเรื่องนี้กับเรา