મહાભારત · અધ્યાય 13.198
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.198.1
के भोज्या ब्राह्मणस्येह के भोज्याः क्षत्रियस्य ह ।
तथा वैश्यस्य के भोज्याः के शूद्रस्य च भारत ॥ १३.१९८.१ ॥
હે ભારત! અહીં બ્રાહ્મણની સાથે કોણ ભોજન કરવા યોગ્ય છે? ક્ષત્રિયની સાથે કોણ? વૈશ્યની સાથે કોણ? અને શૂદ્રની સાથે કોણ?
13.198.2
ब्राह्मणा ब्राह्मणस्येह भोज्या ये चैव क्षत्रियाः ।
वैश्याश्चापि तथा भोज्याः शूद्राश्च परिवर्जिताः ॥ १३.१९८.२ ॥
બ્રાહ્મણની સાથે અહીં બ્રાહ્મણો ભોજન યોગ્ય છે; જે ક્ષત્રિયો છે તેઓ પણ. વૈશ્યો પણ ભોજન યોગ્ય છે; શૂદ્રો વર્જિત છે.
13.198.3
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या भोज्या वै क्षत्रियस्य ह ।
वर्जनीयास्तु वै शूद्राः सर्वभक्षा विकर्मिणः ॥ १३.१९८.३ ॥
ક્ષત્રિયની સાથે બ્રાહ્મણો, ક્ષત્રિયો અને વૈશ્યો ભોજન યોગ્ય છે; પરંતુ સર્વભક્ષી અને વિકર્મ કરનારા શૂદ્રો અવશ્ય વર્જનીય છે.
13.198.4
वैश्यास्तु भोज्या विप्राणां क्षत्रियाणां तथैव च ।
नित्याग्नयो विविक्ताश्च चातुर्मास्यरताश्च ये ॥ १३.१९८.४ ॥
પરંતુ વૈશ્યો બ્રાહ્મણો અને ક્ષત્રિયો સાથે ભોજન યોગ્ય છે; નિત્ય અગ્નિ રાખનારા, એકાંતવાસી અને ચાતુર્માસ્ય વ્રતમાં રત રહેનારા પણ એ જ રીતે છે.
13.198.5
शूद्राणामथ यो भुङ्क्ते स भुङ्क्ते पृथिवीमलम् ।
मलं नृणां स पिबति मलं भुङ्क्ते जनस्य च ॥ १३.१९८.५ ॥
જે શૂદ્રોનું અન્ન ખાય છે, તે પૃથ્વીનો મળ ખાય છે; તે મનુષ્યોનો મળ પીએ છે અને લોકોનો મળ ખાય છે.
13.198.6
शूद्राणां यस्तथा भुङ्क्ते स भुङ्क्ते पृथिवीमलम् ।
पृथिवीमलमश्नन्ति ये द्विजाः शूद्रभोजिनः ॥ १३.१९८.६ ॥
એ જ રીતે જે શૂદ્રોનું અન્ન ખાય છે, તે પૃથ્વીનો મળ ખાય છે; શૂદ્રાન્ન ખાનારા દ્વિજો પૃથ્વીનો મળ જ ખાય છે.
13.198.7
शूद्रस्य कर्मनिष्ठायां विकर्मस्थोपि पच्यते ।
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यो विकर्मस्थश्च पच्यते ॥ १३.१९८.७ ॥
શૂદ્રની કર્મનિષ્ઠામાં પણ વિકર્મમાં સ્થિત વ્યક્તિ પીડાય છે. બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય જે વિકર્મમાં સ્થિત હોય તે પણ પીડાય છે.
13.198.8
स्वाध्यायनिरता विप्रास्तथा स्वस्त्ययने नृणाम् ।
रक्षणे क्षत्रियं प्राहुर्वैश्यं पुष्ट्यर्थमेव च ॥ १३.१९८.८ ॥
વેદસ્વાધ્યાયમાં નિરત બ્રાહ્મણો તથા મનુષ્યોના કલ્યાણ-અનુષ્ઠાનમાં રત; રક્ષણ માટે ક્ષત્રિયને અને પોષણ માટે જ વૈશ્યને કહે છે.
13.198.9
करोति कर्म यद्वैश्यस्तद्गत्वा ह्युपजीवति ।
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यमकुत्सा वैश्यकर्मणि ॥ १३.१९८.९ ॥
વૈશ્ય જે કર્મ કરે છે તેના પર આધાર રાખીને તે જીવે છે. ખેતી, ગોરક્ષા, વેપાર — વૈશ્યકર્મમાં આ નિંદારહિત છે.
13.198.10
शूद्रकर्म तु यः कुर्यादवहाय स्वकर्म च ।
स विज्ञेयो यथा शूद्रो न च भोज्यः कदाचन ॥ १३.१९८.१० ॥
પોતાનું કર્મ છોડીને જે શૂદ્રકર્મ કરે તેને શૂદ્ર જ જાણવો; તેની સાથે કદી ભોજન ન કરવું.
13.198.11
चिकित्सकः काण्डपृष्ठः पुराऽध्यक्षः पुरोहितः ।
सांवत्सरो वृथाध्यायी सर्वे ते शूद्रसंमिताः ॥ १३.१९८.११ ॥
વૈદ્ય, કાંડપૃષ્ઠ, નગરાધ્યક્ષ, પુરોહિત, સાંવત્સર, વ્યર્થ અધ્યયન કરનાર — આ સૌ શૂદ્રસમાન ગણાય છે.
13.198.12
शूद्रकर्मस्वथैतेषु यो भुङ्क्ते निरपत्रपः ।
अभोज्यभोजनं भुक्त्वा भयं प्राप्नोति दारुणम् ॥ १३.१९८.१२ ॥
અને જે નિર્લજ્જ થઈને આમાંના શૂદ્રકર્મવાળાઓ સાથે ભોજન કરે છે, તે અભોજ્ય ભોજન કરીને ભયંકર ભય પામે છે.
13.198.13
कुलं वीर्यं च तेजश्च तिर्यग्योनित्वमेव च ।
स प्रयाति यथा श्वा वै निष्क्रियो धर्मवर्जितः ॥ १३.१९८.१३ ॥
કુળ, વીર્ય, તેજ ગુમાવીને તે તિર્યગ્યોનિને જ પામે છે; કૂતરાની જેમ નિષ્ક્રિય અને ધર્મરહિત થઈને તે જાય છે.
13.198.14
भुङ्क्ते चिकित्सकस्यान्नं तदन्नं च पुरीषवत् ।
पुंश्चल्यन्नं च मूत्रं स्यात्कारुकान्नं च शोणितम् ॥ १३.१९८.१४ ॥
જે વૈદ્યનું અન્ન ખાય છે, તે અન્ન મળ સમાન છે; વેશ્યાનું અન્ન મૂત્ર અને કારીગરનું અન્ન રક્ત છે.
13.198.15
विद्योपजीविनोऽन्नं च यो भुङ्क्ते साधुसम्मतः ।
तदप्यन्नं यथा शौद्रं तत्साधुः परिवर्जयेत् ॥ १३.१९८.१५ ॥
વિદ્યાથી જીવનાર માણસનું અન્ન જે ખાય છે, સજ્જનોએ માન્ય હોવા છતાં, તે અન્ન પણ શૂદ્રના અન્ન જેવું છે; તેથી સાધુએ તેનો ત્યાગ કરવો.
13.198.16
वचनीयस्य यो भुङ्क्ते तमाहुः शोणितं ह्रदम् ।
पिशुनं भोजनं भुङ्क्ते ब्रह्महत्यासमं विदुः ॥ १३.१९८.१६ ॥
નિંદિતનું અન્ન જે ખાય છે, તેને લોહીનું સરોવર કહે છે; ચાડીખોરનું ભોજન જે ખાય છે, તેને બ્રહ્મહત્યા સમાન જાણે છે.
13.198.17
असत्कृतमवज्ञातं न भोक्तव्यं कदाचन ॥ १३.१९८.१७ ॥
અપમાનિત અને તિરસ્કૃતનું અન્ન કદી ખાવું નહીં.
13.198.18
व्याधिं कुलक्षयं चैव क्षिप्रं प्राप्नोति ब्राह्मणः ।
नगरीरक्षिणो भुङ्क्ते श्वपचप्रवणो भवेत् ॥ १३.१९८.१८ ॥
બ્રાહ્મણ જલદી રોગ અને કુળનાશ પામે છે; નગરરક્ષકનું અન્ન ખાનાર શ્વપચ જેવો થાય છે.
13.198.19
गोघ्ने च ब्राह्मणघ्ने च सुरापे गुरुतल्पगे ।
भुक्त्वाऽन्नं जायते विप्रो रक्षसां कुलवर्धनः ॥ १३.१९८.१९ ॥
ગૌહત્યારા, બ્રાહ્મણહત્યારા, સુરાપાન કરનાર અને ગુરુપત્નીગામીનું અન્ન ખાવાથી બ્રાહ્મણ રાક્ષસકુળનો વિસ્તાર કરનાર તરીકે જન્મે છે.
13.198.20
न्यासापहारिणो भुक्त्वा कृतघ्ने क्लीबवर्तिनि ।
जायते शबरावासे मध्यदेशबहिष्कृते ॥ १३.१९८.२० ॥
થાપણ ચોરનાર, કૃતઘ્ન અને નપુંસક જેવું જીવન જીવનારનું અન્ન ખાવાથી મધ્યદેશથી બહિષ્કૃત થઈ શબરોના વાસમાં જન્મ લે છે.
13.198.21
अभोज्याश्चैव भोज्याश्च मया प्रोक्ता यथाविधि ।
किमन्यदद्य कौन्तेय मत्तस्त्वं श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.१९८.२१ ॥
જેનું અન્ન ન ખાવું અને જેનું ખાવું, તે મેં વિધિપૂર્વક કહ્યું. હે કૌંતેય, હવે મારી પાસેથી બીજું શું સાંભળવા ઇચ્છે છે?