ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.198
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.198.1
के भोज्या ब्राह्मणस्येह के भोज्याः क्षत्रियस्य ह ।
तथा वैश्यस्य के भोज्याः के शूद्रस्य च भारत ॥ १३.१९८.१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ! ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਕੌਣ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹਨ? ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਨਾਲ ਕੌਣ? ਵੈਸ਼ ਨਾਲ ਕੌਣ? ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨਾਲ ਕੌਣ?
13.198.2
ब्राह्मणा ब्राह्मणस्येह भोज्या ये चैव क्षत्रियाः ।
वैश्याश्चापि तथा भोज्याः शूद्राश्च परिवर्जिताः ॥ १३.१९८.२ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭੋਜਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਜੋ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਹਨ ਉਹ ਵੀ। ਵੈਸ਼ ਵੀ ਭੋਜਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਸ਼ੂਦਰ ਵਰਜਿਤ ਹਨ।
13.198.3
ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्या भोज्या वै क्षत्रियस्य ह ।
वर्जनीयास्तु वै शूद्राः सर्वभक्षा विकर्मिणः ॥ १३.१९८.३ ॥
ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਭੋਜਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਪਰ ਸਰਬਭੱਖੀ ਅਤੇ ਵਿਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜ਼ਰੂਰ ਵਰਜਿਤ ਹਨ।
13.198.4
वैश्यास्तु भोज्या विप्राणां क्षत्रियाणां तथैव च ।
नित्याग्नयो विविक्ताश्च चातुर्मास्यरताश्च ये ॥ १३.१९८.४ ॥
ਪਰ ਵੈਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਯੋਗ ਹਨ; ਜੋ ਨਿੱਤ ਅਗਨੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਏਕਾਂਤਵਾਸੀ ਅਤੇ ਚਾਤੁਰਮਾਸ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
13.198.5
शूद्राणामथ यो भुङ्क्ते स भुङ्क्ते पृथिवीमलम् ।
मलं नृणां स पिबति मलं भुङ्क्ते जनस्य च ॥ १३.१९८.५ ॥
ਜੋ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮੈਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਮੈਲ ਪੀਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੈਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
13.198.6
शूद्राणां यस्तथा भुङ्क्ते स भुङ्क्ते पृथिवीमलम् ।
पृथिवीमलमश्नन्ति ये द्विजाः शूद्रभोजिनः ॥ १३.१९८.६ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮੈਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਦ੍ਵਿਜ ਧਰਤੀ ਦਾ ਮੈਲ ਹੀ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
13.198.7
शूद्रस्य कर्मनिष्ठायां विकर्मस्थोपि पच्यते ।
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यो विकर्मस्थश्च पच्यते ॥ १३.१९८.७ ॥
ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਕਰਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਤਪਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਜੋ ਵਿਕਰਮ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਤਪਦੇ ਹਨ।
13.198.8
स्वाध्यायनिरता विप्रास्तथा स्वस्त्ययने नृणाम् ।
रक्षणे क्षत्रियं प्राहुर्वैश्यं पुष्ट्यर्थमेव च ॥ १३.१९८.८ ॥
ਵੇਦ-ਸਵਾਧਿਆਏ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਵਿਪ੍ਰ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਵਿੱਚ ਰਤ; ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਹੀ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.198.9
करोति कर्म यद्वैश्यस्तद्गत्वा ह्युपजीवति ।
कृषिगोरक्ष्यवाणिज्यमकुत्सा वैश्यकर्मणि ॥ १३.१९८.९ ॥
ਵੈਸ਼ ਜੋ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਜੀਂਦਾ ਹੈ। ਖੇਤੀ, ਗਊ-ਰੱਖਿਆ, ਵਪਾਰ — ਵੈਸ਼ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿੰਦਾ-ਰਹਿਤ ਹਨ।
13.198.10
शूद्रकर्म तु यः कुर्यादवहाय स्वकर्म च ।
स विज्ञेयो यथा शूद्रो न च भोज्यः कदाचन ॥ १३.१९८.१० ॥
ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਦਾ ਕਰਮ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੂਦਰ ਹੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨਾਲ ਕਦੇ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13.198.11
चिकित्सकः काण्डपृष्ठः पुराऽध्यक्षः पुरोहितः ।
सांवत्सरो वृथाध्यायी सर्वे ते शूद्रसंमिताः ॥ १३.१९८.११ ॥
ਵੈਦ, ਕਾਂਡਪ੍ਰਿਸ਼ਠ, ਨਗਰ-ਅਧਿਅਕਸ਼, ਪੁਰੋਹਿਤ, ਸਾਂਵਤਸਰ, ਵਿਅਰਥ ਪਾਠੀ — ਇਹ ਸਭ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.198.12
शूद्रकर्मस्वथैतेषु यो भुङ्क्ते निरपत्रपः ।
अभोज्यभोजनं भुक्त्वा भयं प्राप्नोति दारुणम् ॥ १३.१९८.१२ ॥
ਅਤੇ ਜੋ ਬੇਸ਼ਰਮ ਹੋ ਕੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੂਦਰ-ਕਰਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਭੋਜ੍ਯ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ ਭਿਆਨਕ ਭੈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
13.198.13
कुलं वीर्यं च तेजश्च तिर्यग्योनित्वमेव च ।
स प्रयाति यथा श्वा वै निष्क्रियो धर्मवर्जितः ॥ १३.१९८.१३ ॥
ਕੁਲ, ਵੀਰਯ ਅਤੇ ਤੇਜ ਗਵਾ ਕੇ ਉਹ ਤਿਰਯਗ-ਯੋਨੀ ਨੂੰ ਹੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕੁੱਤੇ ਵਾਂਗ ਨਿਸ਼ਕ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਧਰਮ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.198.14
भुङ्क्ते चिकित्सकस्यान्नं तदन्नं च पुरीषवत् ।
पुंश्चल्यन्नं च मूत्रं स्यात्कारुकान्नं च शोणितम् ॥ १३.१९८.१४ ॥
ਜੋ ਵੈਦ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਨ ਮਲ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਵੇਸ਼ਵਾ ਦਾ ਅੰਨ ਮੂਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਰੀਗਰ ਦਾ ਅੰਨ ਲਹੂ ਹੈ।
13.198.15
विद्योपजीविनोऽन्नं च यो भुङ्क्ते साधुसम्मतः ।
तदप्यन्नं यथा शौद्रं तत्साधुः परिवर्जयेत् ॥ १३.१९८.१५ ॥
ਵਿੱਦਿਆ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਅੰਨ ਜੋ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਸਜਣਾਂ ਨੇ ਮੰਨਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅੰਨ ਵੀ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਅੰਨ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਸਾਧੂ ਉਸਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ।
13.198.16
वचनीयस्य यो भुङ्क्ते तमाहुः शोणितं ह्रदम् ।
पिशुनं भोजनं भुङ्क्ते ब्रह्महत्यासमं विदुः ॥ १३.१९८.१६ ॥
ਜੋ ਨਿੰਦਿਤ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਲਹੂ ਦਾ ਸਰੋਵਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਚੁਗਲਖੋਰ ਦਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
13.198.17
असत्कृतमवज्ञातं न भोक्तव्यं कदाचन ॥ १३.१९८.१७ ॥
ਅਪਮਾਨਿਤ ਅਤੇ ਤਿਰਸਕਾਰੇ ਗਏ ਦਾ ਅੰਨ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
13.198.18
व्याधिं कुलक्षयं चैव क्षिप्रं प्राप्नोति ब्राह्मणः ।
नगरीरक्षिणो भुङ्क्ते श्वपचप्रवणो भवेत् ॥ १३.१९८.१८ ॥
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਛੇਤੀ ਹੀ ਰੋਗ ਅਤੇ ਕੁਲ-ਨਾਸ਼ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਨਗਰ-ਰੱਖਿਅਕ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਵਪਚ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.198.19
गोघ्ने च ब्राह्मणघ्ने च सुरापे गुरुतल्पगे ।
भुक्त्वाऽन्नं जायते विप्रो रक्षसां कुलवर्धनः ॥ १३.१९८.१९ ॥
ਗਊ-ਹਤਿਆਰੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆਰੇ, ਸ਼ਰਾਬੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
13.198.20
न्यासापहारिणो भुक्त्वा कृतघ्ने क्लीबवर्तिनि ।
जायते शबरावासे मध्यदेशबहिष्कृते ॥ १३.१९८.२० ॥
ਅਮਾਨਤ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਅਤੇ ਹਿਜੜੇ ਵਾਂਗ ਜੀਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮੱਧਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਬਰਾਂ ਦੇ ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
13.198.21
अभोज्याश्चैव भोज्याश्च मया प्रोक्ता यथाविधि ।
किमन्यदद्य कौन्तेय मत्तस्त्वं श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.१९८.२१ ॥
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਨ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਕੌਂਤੇਯ, ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?