Mahābhārata · Adhyāya 13.209
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.209.1
भगवन्देवदेवेश त्रिपुरान्तक शङ्कर ।
अयं त्वृषिगणो देव तपस्तप इति प्रभो ॥ १३.२०९.१ ॥
¡Oh bienaventurado señor, dios de los dioses, destructor de Tripura, Śaṅkara! Oh dios, oh señor, esta hueste de sabios practica austeridad, austeridad.
13.209.2
तपसा कर्शितो नित्यं तपोऽर्जनपरायणः ।
अस्य किंलक्षणो धर्मः कीदृशश्चागमस्तथा।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे वद वरप्रद ॥ १३.२०९.२ ॥
Consumidos siempre por la austeridad, entregados a la austeridad y a la adquisición, ¿cuál es la característica de su dharma y cómo es su tradición? Esto deseo oír; dímelo, oh otorgador de dones.
13.209.3
एवं ब्रुवन्त्यां रुद्राण्यामृषयः साधुसाध्विति ।
अब्रुवन्हृष्टमनसः सर्वे तद्गतमानसाः ॥ १३.२०९.३ ॥
Mientras Rudrāṇī hablaba así, los sabios, con el ánimo alegre, dijeron todos: «¡Bien dicho, bien dicho!», con la mente fija en ello.
13.209.4
शृण्वन्तीमृषिधर्मांस्तु ऋषयश्चाभ्यपूजयन् ॥ १३.२०९.४ ॥
Al escucharla exponer los deberes de los sabios, los propios sabios la honraron.
13.209.5
त्वत्प्रसादद्वयं देवि श्रोष्यामः परमं हितम् ।
धन्याः खलु वयं सर्वे पादमूलं तवाश्रिताः।
इति सर्वे तदा देवीं वाचा समभिपूजयन् ॥ १३.२०९.५ ॥
Oh diosa, por tus dos favores oiremos lo supremamente beneficioso; en verdad todos somos bienaventurados, habiéndonos acogido a tus pies. Así todos ellos entonces honraron a la diosa plenamente con sus palabras.
13.209.6
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामा मनस्विनि ।
हन्त ते कथयिष्यामि मुनिधर्मं शुचिस्मिते ॥ १३.२०९.६ ॥
Oh tú, de gran fortuna y noble ánimo, con razón deseas oír. Bien, oh de pura sonrisa, te diré el deber de los sabios.
13.209.7
वानप्रस्थं समाश्रित्य क्रियते बहुधा नरैः ।
बहुशाखो बहुविधो ऋषिधर्मः सनातनः ॥ १३.२०९.७ ॥
Habiendo adoptado la etapa de morador del bosque, los hombres la practican de muchas maneras; el dharma eterno de los sabios tiene muchas ramas y muchas formas.
13.209.8
प्रायशः सर्वभोगार्थमृषिभिः क्रियते तपः ।
तथा सञ्चरतां तेषां देवि धर्मविधिं शृणु ॥ १३.२०९.८ ॥
Por lo general, los sabios practican la austeridad para el disfrute de todos los goces. Así pues, oh diosa, escucha la regla del deber de quienes así vagan.
13.209.9
भूत्वा पूर्वं गृहस्थस्तु पुत्रानृण्यमवाप्य च ।
कलत्रकार्यं संस्थाप्य कारणात्संत्यजेद्गृहम् ॥ १३.२०९.९ ॥
Habiendo sido primero cabeza de familia, y habiéndose librado de la deuda con los hijos, y habiendo dispuesto los deberes de la esposa y de la casa, debe abandonar la casa por alguna razón.
13.209.10
अवस्थाप्य मनो धृत्या व्यवसायपुरःसरः ।
निर्दारो वा सदारो वा वनवासाय संव्रजेत् ॥ १३.२०९.१० ॥
Habiendo fijado la mente con firmeza, con la resolución firme al frente, con esposa o sin esposa, debe partir a vivir en el bosque.
13.209.11
देशाः परमपुण्या ये नदीवनसमन्विताः ।
अबोधमुक्ताः प्रायेण तीर्थायतनसंयुताः ॥ १३.२०९.११ ॥
Esas regiones sumamente meritorias, dotadas de ríos y bosques, en su mayoría libres de ignorancia, y unidas a lugares sagrados de baño y santuarios.
13.209.12
तत्र गत्वा विधिं ज्ञात्वा दीक्षां कुर्याद्यथागमम् ।
दीक्षित्वैकमना भूत्वा परिचर्यां समाचरेत् ॥ १३.२०९.१२ ॥
Habiendo ido allí y aprendido la regla, debe recibir la iniciación conforme a las escrituras. Una vez iniciado, con la mente única, debe practicar el servicio.
13.209.13
काल्योत्थानं च शौचं च सर्वदेवप्रणामनम् ।
सकृदालेपनं काये त्यक्तदोषोऽप्रमादिता ॥ १३.२०९.१३ ॥
Levantarse temprano, la pureza, inclinarse ante todos los dioses, ungir el cuerpo una vez, abandonar las faltas y la vigilancia.
13.209.14
सायंप्रातश्चाभिषेकं चाग्निहोत्रं यथाविधि ।
काले शौचं च कार्यं च जटावल्कलधारणम् ॥ १३.२०९.१४ ॥
Bañarse por la mañana y por la tarde según el rito, el sacrificio del fuego, observar la pureza en el tiempo debido y llevar cabello enmarañado y vestidos de corteza.
13.209.15
सततं वनचर्या च समित्कुसुमकारणात् ।
नीवाराग्रयणं काले शाकमूलोपचायनम् ॥ १३.२०९.१५ ॥
Vagar constantemente por el bosque en busca de leña y flores, recoger a su tiempo las primicias del arroz silvestre y reunir verduras y raíces.
13.209.16
सदायतनशौचं च तस्य धर्माय चेष्यते ।
अतिथीनामाभिमुख्यं तत्परत्वं च सर्वदा ॥ १३.२०९.१६ ॥
La pureza constante de la morada es prescrita para su dharma, así como la disposición a recibir a los huéspedes y la dedicación a ellos en todo momento.
13.209.17
पाद्यासनाभ्यां सम्पूज्य तथाऽऽहारनिमन्त्रणम् ।
अग्राम्यपचनं काले पितृदेवार्चनं तथा ॥ १३.२०९.१७ ॥
Honrar a los huéspedes con agua para los pies y asiento, de igual modo invitarlos a comer, cocinar a su tiempo sin fines mundanos y adorar a los antepasados y a los dioses.
13.209.18
पश्चादतिथिसत्कारस्तस्य धर्मः सनातनः ।
शिष्टैर्धर्मासने चैव धर्मार्थसहिताः कथाः ॥ १३.२०९.१८ ॥
Después, honrar a los huéspedes es su dharma eterno; y los sabios, sentados en el asiento del dharma, deben pronunciar relatos unidos al dharma y a la riqueza.
13.209.19
प्रतिश्रयविभागश्च भूमिशय्या शिलासु वा ।
व्रतोपवासयोगश्च क्षमा चेन्द्रियनिग्रहः ॥ १३.२०९.१९ ॥
La división de los refugios, dormir en el suelo o sobre piedras, la práctica de votos y ayunos, la paciencia y el dominio de los sentidos.
13.209.20
दिवारात्रं यथायोगं शौचं धर्मस्य चिन्तनम् ।
एवं धर्माः पुरा दृष्टाः सामान्या वनवासिनाम् ॥ १३.२०९.२० ॥
Pureza día y noche según corresponda, y contemplación del dharma. Así, en tiempos antiguos se observaron los deberes comunes de los habitantes del bosque.
13.209.21
एवं वै यतमानस्य कालधर्मो यथा भवेत् ।
तथैव सोऽभिजयति स्वर्गलोकं शुचिस्मिते ॥ १३.२०९.२१ ॥
Para quien se esfuerza así, sea cual sea el curso del tiempo, de esa misma manera conquista el mundo celestial, oh tú de sonrisa pura.
13.209.22
तत्र संविदिता भोगाः स्वर्गस्त्रीभिरनिन्दिते ।
परिभ्रष्टो यथा स्वर्गाद्विशिष्टस्तु भवेन्नृषु ॥ १३.२०९.२२ ॥
Allí, oh irreprochable, los placeres son conocidos con las mujeres celestiales; pero quien ha caído del cielo se vuelve distinguido entre los hombres.
13.209.23
एवं धर्मस्तथा देवि सर्वेषां वनवासिनाम् ।
एतत्ते कथितं सर्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०९.२३ ॥
Así, oh diosa, es el dharma de todos los habitantes del bosque. Todo esto te ha sido contado; ¿qué más deseas escuchar?
13.209.24
भगवन्देवदेवेश ऋषीणां चरितं शुभम् ।
विशेषधर्मानिच्छामि श्रोतुं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२०९.२४ ॥
Venerable, señor de los señores de los dioses, deseo oír la conducta auspiciosa de los sabios y sus deberes especiales; en verdad siento curiosidad.
13.209.25
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२०९.२५ ॥
Por tanto te lo diré; escucha, oh diosa, con mente recogida.
13.209.26
वननित्यैर्वनरतैर्वानप्रस्थैर्महर्षिभिः ।
वनं गुरुमिवालम्ब्य वस्तुव्यमिति निश्चयः ॥ १३.२०९.२६ ॥
Los grandes sabios que viven siempre en el bosque, se deleitan en él y son ermitaños del bosque, tomando al bosque como a un maestro, deciden que allí deben morar.
13.209.27
वीरशय्यामुपासद्भिर्वारस्थानोपसेविभिः ।
व्रतोपवासैर्बहुलैर्ग्रीष्मे पञ्चतपैस्तथा ॥ १३.२०९.२७ ॥
Los que se acogen al lecho de héroes, los que practican las posturas de pie, los muy dedicados a votos y ayunos, y los que en verano practican la austeridad de los cinco fuegos.
13.209.28
पञ्चयज्ञपरैर्नित्यं पौर्णमास्यापरायणैः ।
मण्डूकशायैर्हेमन्ते शैवालाङ्कुरभोजनैः ॥ १३.२०९.२८ ॥
Los que siempre se dedican a los cinco sacrificios, los entregados a la observancia de la luna llena, los que en invierno yacen como ranas y los que comen brotes de musgo.
13.209.29
चीरवल्कलसंवीतैर्मृगाजिनधरैस्तथा ।
चातुर्मास्यपरैः कैश्चिद्देवधर्मपरायणैः ॥ १३.२०९.२९ ॥
Vestidos con ropas de corteza y harapos, con pieles de ciervo, algunos dedicados al voto del chāturmāsya, y entregados a los deberes de los dioses.
13.209.30
एवंविधैर्वनेवासैस्तप्यते सुमहत्तपः ।
एवं कृत्वा शुभं कर्म पश्चाद्याति त्रिविष्टपम् ॥ १३.२०९.३० ॥
Mediante tal vida en el bosque se realiza una austeridad muy grande; habiendo hecho tales obras auspiciosas, luego van al cielo.
13.209.31
तत्रापि सुमहत्कालं संविहृत्यि यथासुखम् ।
जायते मानुषे लोके दानभोगसमन्वितः ॥ १३.२०९.३१ ॥
Allí también, tras morar con placer durante muy largo tiempo, renace en el mundo humano, dotado de generosidad y disfrute.
13.209.32
तपोविशेषसंयुक्ताः कथितास्ते शुचिस्मिते ॥ १३.२०९.३२ ॥
Aquellos dotados de una austeridad especial han sido descritos, oh tú de sonrisa pura.
13.209.33
भगवन्देवदेवेश तेषु ये दारसंयुताः ।
कीदृशं चरितं तेषां तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०९.३३ ॥
Oh bienaventurado, señor de los señores de los dioses, ¿cuál es la conducta de aquellos entre ellos que están acompañados de sus esposas? Tú eres digno de decírmelo.
13.209.34
य एकपत्नीधर्माणश्चरन्ति विपुलं तपः ।
विंध्यपादेषु ये केचिद्ये च नैमिशवासिनः ॥ १३.२०९.३४ ॥
Los que practican la austeridad vasta guardando el voto de una sola esposa, algunos que están al pie de los montes Vindhya, y los que viven en Naimiṣa.
13.209.35
पुष्करेषु च ये चान्ये नदीवनसमाश्रिताः ।
सर्वे ते विधिदृष्टेन चरन्ति विपुलं तपः ॥ १३.२०९.३५ ॥
Los que están en las aguas de Puṣkara, y otros que habitan junto a ríos y bosques: todos ellos practican una vasta austeridad según la regla prescrita.
13.209.36
हिंसाद्रोहविमुक्ताश्च सर्वभूतानुकम्पिनः ।
शान्ता दान्ता जितक्रोधाः सर्वातिथ्यपरायणाः ॥ १३.२०९.३६ ॥
Libres de violencia y malicia, compasivos con todos los seres, serenos, dominados, vencedores de la ira y consagrados a la hospitalidad hacia todos.
13.209.37
प्राणिष्वात्मोपमा नित्यमृतुकालाभिगामिनः ।
स्वदारसहिता देवि चरन्ति व्रतमुत्तमम् ॥ १३.२०९.३७ ॥
Oh diosa, quienes siempre consideran a los seres vivos como a sí mismos, se unen a su esposa solo en la estación adecuada y observan, junto a sus propias esposas, el voto supremo.
13.209.38
वसन्ति सुखमव्यग्राः पुत्रदारसमन्विताः ।
तेषां परिच्छदारम्भाः कृतोपकरणानि च ॥ १३.२०९.३८ ॥
Viven felices y sin inquietud, junto a sus hijos y esposas; los preparativos de sus enseres domésticos y los utensilios dispuestos también les pertenecen.
13.209.39
गृहस्थवद्द्वितीयं ते यथायोगं प्रमाणतः ।
पोषणार्थं स्वदाराणामग्निकार्यार्थमेव च।
गावश्च कर्षणं चैव सर्वमेतद्विधीयते। ॥ १३.२०९.३९ ॥
Como los cabezas de familia, para ellos se prescribe una segunda (morada) en la medida adecuada; para sustentar a sus propias esposas, para los ritos del fuego, para el ganado y para el arado: todo esto está prescrito.
13.209.40
एवं वनगतैर्देवि कर्तव्यं दारसङ्ग्रहैः ।
ते स्वदारैः समायान्ति पुण्याँल्लोकान्द्दढव्रताः ॥ १३.२०९.४० ॥
Así, oh diosa, quienes han ido al bosque deben tomar esposa; los firmes en sus votos alcanzan los mundos meritorios junto a sus propias esposas.
13.209.41
पतिभिः सह ये दाराश्चरन्ति विपुलं तपः ।
अव्यग्रभावादैकात्म्यात्ताश्च गच्छन्ति वै दिवम्।
एतत्ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०९.४१ ॥
Las esposas que practican gran austeridad junto a sus esposos van al cielo gracias a su ánimo sereno y a su unidad. Oh diosa, esto te ha sido dicho; ¿qué más deseas oír?