มหาภารตะ · อัธยายะ 13.209
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.209.1
भगवन्देवदेवेश त्रिपुरान्तक शङ्कर ।
अयं त्वृषिगणो देव तपस्तप इति प्रभो ॥ १३.२०९.१ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐ พระเจ้าแห่งเทวดา ผู้ทรงทำลายเมืองตรีปุระ พระศังกร ข้าแต่พระเจ้า หมู่ฤๅษีเหล่านี้บำเพ็ญตบะ ตบะ ตบะ
13.209.2
तपसा कर्शितो नित्यं तपोऽर्जनपरायणः ।
अस्य किंलक्षणो धर्मः कीदृशश्चागमस्तथा।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे वद वरप्रद ॥ १३.२०९.२ ॥
ผู้ถูกตบะทำให้ผอมแห้งอยู่เป็นนิตย์ มีความยินดีในการบำเพ็ญตบะและการแสวงหา ธรรมของพวกเขามีลักษณะเช่นไร และแบบแผนของพวกเขาเป็นอย่างไร ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องนี้ ขอพระองค์ตรัสบอกข้าพเจ้า ข้าแต่ผู้ประทานพร
13.209.3
एवं ब्रुवन्त्यां रुद्राण्यामृषयः साधुसाध्विति ।
अब्रुवन्हृष्टमनसः सर्वे तद्गतमानसाः ॥ १३.२०९.३ ॥
เมื่อพระรุทราณีตรัสดังนี้ฤๅษีทั้งหลายด้วยจิตอันชื่นบานต่างกล่าวว่า ดีแล้ว ดีแล้ว จิตของพวกเขาทั้งหมดจดจ่ออยู่กับเรื่องนั้น
13.209.4
शृण्वन्तीमृषिधर्मांस्तु ऋषयश्चाभ्यपूजयन् ॥ १३.२०९.४ ॥
ขณะที่ฟังนางกล่าวถึงธรรมของฤๅษี พวกฤๅษีก็ถวายการสักการะแด่นาง
13.209.5
त्वत्प्रसादद्वयं देवि श्रोष्यामः परमं हितम् ।
धन्याः खलु वयं सर्वे पादमूलं तवाश्रिताः।
इति सर्वे तदा देवीं वाचा समभिपूजयन् ॥ १३.२०९.५ ॥
ข้าแต่เทวี ด้วยพระคุณสองประการของพระองค์ พวกข้าพระองค์จักได้ฟังสิ่งที่เป็นประโยชน์สูงสุด แท้จริงพวกข้าพระองค์ทุกคนเป็นผู้มีบุญ ที่ได้พึ่งพระบาทของพระองค์ จากนั้นฤๅษีทั้งหมดก็สรรเสริญเทวีด้วยถ้อยคำอย่างเต็มที่
13.209.6
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामा मनस्विनि ।
हन्त ते कथयिष्यामि मुनिधर्मं शुचिस्मिते ॥ १३.२०९.६ ॥
ข้าแต่เทวีผู้มีโชคยิ่ง ผู้มีจิตใจเฉลียวฉลาด พระองค์ปรารถนาจะฟังโดยชอบธรรม ดีแล้ว ข้าแต่ผู้มีรอยยิ้มอันบริสุทธิ์ ข้าพเจ้าจะกล่าวธรรมของมุนีแด่พระองค์
13.209.7
वानप्रस्थं समाश्रित्य क्रियते बहुधा नरैः ।
बहुशाखो बहुविधो ऋषिधर्मः सनातनः ॥ १३.२०९.७ ॥
ผู้คนปฏิบัติตามแบบวานปรัสถ์ในหลายรูปแบบ ธรรมของฤๅษีอันเป็นนิรันดร์มีกิ่งก้านมากมายและมีรูปแบบต่าง ๆ มากมาย
13.209.8
प्रायशः सर्वभोगार्थमृषिभिः क्रियते तपः ।
तथा सञ्चरतां तेषां देवि धर्मविधिं शृणु ॥ १३.२०९.८ ॥
โดยมากฤๅษีบำเพ็ญตบะเพื่อความสุขทั้งปวง ข้าแต่เทวี จงฟังระเบียบแห่งธรรมของผู้ที่เที่ยวไปเช่นนั้น
13.209.9
भूत्वा पूर्वं गृहस्थस्तु पुत्रानृण्यमवाप्य च ।
कलत्रकार्यं संस्थाप्य कारणात्संत्यजेद्गृहम् ॥ १३.२०९.९ ॥
ผู้ที่เคยเป็นคฤหัสถ์มาก่อน เมื่อได้พ้นจากหนี้ต่อบุตรแล้ว และจัดการหน้าที่ของภรรยาและงานในเรือนเรียบร้อยแล้ว พึงละทิ้งเรือนด้วยเหตุบางประการ
13.209.10
अवस्थाप्य मनो धृत्या व्यवसायपुरःसरः ।
निर्दारो वा सदारो वा वनवासाय संव्रजेत् ॥ १३.२०९.१० ॥
เมื่อทำจิตให้มั่นคงด้วยความมั่นใจ มีความตั้งใจแน่วแน่เป็นที่ตั้ง ไม่ว่าจะไม่มีภรรยาหรือมีภรรยา พึงออกไปอาศัยอยู่ในป่า
13.209.11
देशाः परमपुण्या ये नदीवनसमन्विताः ।
अबोधमुक्ताः प्रायेण तीर्थायतनसंयुताः ॥ १३.२०९.११ ॥
บรรดาภูมิภาคที่เป็นบุญอย่างยิ่ง ซึ่งมีแม่น้ำและป่าไม้ โดยมากปราศจากอวิชชา และประกอบด้วยท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์และศาลเจ้า
13.209.12
तत्र गत्वा विधिं ज्ञात्वा दीक्षां कुर्याद्यथागमम् ।
दीक्षित्वैकमना भूत्वा परिचर्यां समाचरेत् ॥ १३.२०९.१२ ॥
เมื่อไปถึงที่นั่นและรู้ระเบียบแล้ว พึงรับการบวชตามที่พระคัมภีร์กำหนด เมื่อบวชแล้ว ด้วยจิตที่แน่วแน่เพียงหนึ่งเดียว พึงปฏิบัติการรับใช้
13.209.13
काल्योत्थानं च शौचं च सर्वदेवप्रणामनम् ।
सकृदालेपनं काये त्यक्तदोषोऽप्रमादिता ॥ १३.२०९.१३ ॥
การตื่นแต่เช้า ความบริสุทธิ์ การกราบไหว้เทพทั้งปวง การทาตัวด้วยเครื่องหอมเพียงครั้งเดียว การละทิ้งข้อบกพร่อง และความไม่ประมาท
13.209.14
सायंप्रातश्चाभिषेकं चाग्निहोत्रं यथाविधि ।
काले शौचं च कार्यं च जटावल्कलधारणम् ॥ १३.२०९.१४ ॥
การอาบน้ำเช้าและเย็นตามระเบียบ การบูชาไฟอัคนีโหตระ การรักษาความบริสุทธิ์ในเวลาที่ควร และการสวมผมเกล้าเป็นชฎาและนุ่งเปลือกไม้
13.209.15
सततं वनचर्या च समित्कुसुमकारणात् ।
नीवाराग्रयणं काले शाकमूलोपचायनम् ॥ १३.२०९.१५ ॥
การเที่ยวไปในป่าเป็นนิจเพื่อหาฟืนและดอกไม้ การเก็บข้าวป่าเป็นผลแรกในเวลาที่ควร และการเก็บผักและรากไม้
13.209.16
सदायतनशौचं च तस्य धर्माय चेष्यते ।
अतिथीनामाभिमुख्यं तत्परत्वं च सर्वदा ॥ १३.२०९.१६ ॥
ความบริสุทธิ์ของที่อยู่อาศัยเป็นนิตย์ถูกกำหนดเป็นธรรมของเขา และความพร้อมที่จะต้อนรับแขกและความอุทิศตนต่อแขกทุกเวลา
13.209.17
पाद्यासनाभ्यां सम्पूज्य तथाऽऽहारनिमन्त्रणम् ।
अग्राम्यपचनं काले पितृदेवार्चनं तथा ॥ १३.२०९.१७ ॥
การต้อนรับแขกด้วยน้ำล้างเท้าและที่นั่ง การเชิญแขกให้รับประทานอาหาร การหุงหาอาหารในเวลาที่ควรโดยไม่มุ่งหมายทางโลก และการบูชาบรรพบุรุษและเทวดา
13.209.18
पश्चादतिथिसत्कारस्तस्य धर्मः सनातनः ।
शिष्टैर्धर्मासने चैव धर्मार्थसहिताः कथाः ॥ १३.२०९.१८ ॥
หลังจากนั้น การต้อนรับแขกเป็นธรรมนิรันดร์ของเขา และบัณฑิตผู้นั่งบนอาสนะแห่งธรรมพึงกล่าวถ้อยคำที่ประกอบด้วยธรรมและทรัพย์
13.209.19
प्रतिश्रयविभागश्च भूमिशय्या शिलासु वा ।
व्रतोपवासयोगश्च क्षमा चेन्द्रियनिग्रहः ॥ १३.२०९.१९ ॥
การแบ่งที่พักอาศัย การนอนบนพื้นดินหรือบนก้อนหิน การปฏิบัติวัตรและการอดอาหาร ความอดทน และการสำรวมอินทรีย์
13.209.20
दिवारात्रं यथायोगं शौचं धर्मस्य चिन्तनम् ।
एवं धर्माः पुरा दृष्टाः सामान्या वनवासिनाम् ॥ १३.२०९.२० ॥
ความบริสุทธิ์ทั้งกลางวันและกลางคืนตามที่เหมาะสม และการตรึกตรองถึงธรรม ในกาลก่อนธรรมทั่วไปของผู้อยู่ป่าได้ถูกปฏิบัติเช่นนี้
13.209.21
एवं वै यतमानस्य कालधर्मो यथा भवेत् ।
तथैव सोऽभिजयति स्वर्गलोकं शुचिस्मिते ॥ १३.२०९.२१ ॥
ผู้ที่พยายามเช่นนี้ ไม่ว่ากาลธรรมจะเป็นไปอย่างไร เขาก็ย่อมชนะสวรรคโลกได้ในทำนองเดียวกัน ดูก่อนผู้มีรอยยิ้มบริสุทธิ์
13.209.22
तत्र संविदिता भोगाः स्वर्गस्त्रीभिरनिन्दिते ।
परिभ्रष्टो यथा स्वर्गाद्विशिष्टस्तु भवेन्नृषु ॥ १३.२०९.२२ ॥
ที่นั่น โภคะทั้งหลายย่อมเป็นที่รู้จักกับสตรีสวรรค์ ดูก่อนผู้ไร้ตำหนิ ส่วนผู้ที่ตกจากสวรรค์ ย่อมกลายเป็นผู้โดดเด่นในหมู่มนุษย์
13.209.23
एवं धर्मस्तथा देवि सर्वेषां वनवासिनाम् ।
एतत्ते कथितं सर्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०९.२३ ॥
ดูก่อนเทวี ธรรมของผู้อยู่ป่าทั้งหมดเป็นเช่นนี้ สิ่งทั้งปวงนี้ได้ถูกกล่าวแก่เจ้าแล้ว เจ้ายังปรารถนาจะฟังสิ่งใดอีก
13.209.24
भगवन्देवदेवेश ऋषीणां चरितं शुभम् ।
विशेषधर्मानिच्छामि श्रोतुं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२०९.२४ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นที่เคารพ ผู้เป็นใหญ่เหนือเทพทั้งหลาย ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังความประพฤติอันเป็นมงคลของฤๅษีทั้งหลาย และธรรมเฉพาะของท่าน ความอยากรู้ของข้าพเจ้านั้นยิ่งใหญ่นัก
13.209.25
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२०९.२५ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าพเจ้าจะกล่าวแก่เจ้า ดูก่อนเทวี จงฟังด้วยจิตตั้งมั่น
13.209.26
वननित्यैर्वनरतैर्वानप्रस्थैर्महर्षिभिः ।
वनं गुरुमिवालम्ब्य वस्तुव्यमिति निश्चयः ॥ १३.२०९.२६ ॥
บรรดามหาฤๅษีผู้อยู่ในป่าเป็นนิตย์ ยินดีในป่า เป็นวานปรัสถ์ ถือป่าเป็นดุจครูบาอาจารย์ ตั้งใจแน่วแน่ว่าต้องอยู่ที่นั่น
13.209.27
वीरशय्यामुपासद्भिर्वारस्थानोपसेविभिः ।
व्रतोपवासैर्बहुलैर्ग्रीष्मे पञ्चतपैस्तथा ॥ १३.२०९.२७ ॥
บรรดาผู้ที่นอนบนเตียงของวีรบุรุษ ผู้ที่ยืนปฏิบัติ ผู้มุ่งมั่นในวัตรและอุปวาสมากมาย และในฤดูร้อนบำเพ็ญปัญจตปะ คือตบะห้าไฟ
13.209.28
पञ्चयज्ञपरैर्नित्यं पौर्णमास्यापरायणैः ।
मण्डूकशायैर्हेमन्ते शैवालाङ्कुरभोजनैः ॥ १३.२०९.२८ ॥
ผู้ประกอบปัญจยัญอยู่เป็นนิตย์ ผู้มุ่งมั่นในการถือวันเพ็ญ ในฤดูหนาวนอนอย่างกบ และกินยอดตะไคร่น้ำเป็นอาหาร
13.209.29
चीरवल्कलसंवीतैर्मृगाजिनधरैस्तथा ।
चातुर्मास्यपरैः कैश्चिद्देवधर्मपरायणैः ॥ १३.२०९.२९ ॥
ผู้นุ่งห่มผ้าเปลือกไม้และผ้าขี้ริ้ว สวมหนังกวาง บางพวกมุ่งมั่นในวัตรจาตุรมาสย์ และยึดมั่นในหน้าที่ของเหล่าเทพ
13.209.30
एवंविधैर्वनेवासैस्तप्यते सुमहत्तपः ।
एवं कृत्वा शुभं कर्म पश्चाद्याति त्रिविष्टपम् ॥ १३.२०९.३० ॥
ด้วยการอยู่ป่าเช่นนี้ ย่อมบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ ครั้นทำกรรมอันเป็นมงคลเช่นนี้แล้ว ภายหลังจึงไปสู่ไตรวิษฏป
13.209.31
तत्रापि सुमहत्कालं संविहृत्यि यथासुखम् ।
जायते मानुषे लोके दानभोगसमन्वितः ॥ १३.२०९.३१ ॥
แม้ที่นั่น ครั้นอยู่อย่างสุขสบายเป็นเวลายาวนานมาก เขาก็เกิดในโลกมนุษย์ พร้อมด้วยทานและโภคะ
13.209.32
तपोविशेषसंयुक्ताः कथितास्ते शुचिस्मिते ॥ १३.२०९.३२ ॥
ดูก่อนผู้มีรอยยิ้มบริสุทธิ์ ผู้ประกอบด้วยตบะพิเศษ เราได้กล่าวแล้ว
13.209.33
भगवन्देवदेवेश तेषु ये दारसंयुताः ।
कीदृशं चरितं तेषां तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०९.३३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นที่เคารพ ผู้เป็นใหญ่เหนือเทพทั้งหลาย ผู้ใดในหมู่เขาที่มีภรรยาอยู่ด้วย ความประพฤติของเขาเป็นอย่างไร ขอพระองค์โปรดตรัสแก่ข้าพเจ้า พระองค์สมควรจะตรัสเรื่องนั้น
13.209.34
य एकपत्नीधर्माणश्चरन्ति विपुलं तपः ।
विंध्यपादेषु ये केचिद्ये च नैमिशवासिनः ॥ १३.२०९.३४ ॥
ผู้ที่ถือธรรมแห่งการมีภรรยาเดียวและบำเพ็ญตบะอันไพศาล บรรดาผู้อยู่ที่เชิงเขาวินธยะ และผู้อยู่ในไนมิศะ
13.209.35
पुष्करेषु च ये चान्ये नदीवनसमाश्रिताः ।
सर्वे ते विधिदृष्टेन चरन्ति विपुलं तपः ॥ १३.२०९.३५ ॥
และบรรดาผู้อยู่ที่แหล่งน้ำปุษกระ กับผู้อื่นที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำและป่า ทั้งหมดนั้นย่อมบำเพ็ญตบะอันไพศาลตามวิธีที่กำหนดไว้
13.209.36
हिंसाद्रोहविमुक्ताश्च सर्वभूतानुकम्पिनः ।
शान्ता दान्ता जितक्रोधाः सर्वातिथ्यपरायणाः ॥ १३.२०९.३६ ॥
ปราศจากการเบียดเบียนและการประทุษร้าย มีจิตเอ็นดูสัตว์ทั้งปวง สงบ สำรวม ชนะความโกรธ และยึดมั่นในการต้อนรับแขกทุกคน
13.209.37
प्राणिष्वात्मोपमा नित्यमृतुकालाभिगामिनः ।
स्वदारसहिता देवि चरन्ति व्रतमुत्तमम् ॥ १३.२०९.३७ ॥
ดูก่อนเทวี ผู้ที่ถือสัตว์ทั้งหลายดุจตนเองอยู่เป็นนิตย์ ผู้เข้าหาภรรยาเฉพาะในฤดูกาลที่เหมาะ และผู้ถือวัตรอันสูงสุดพร้อมกับภรรยาของตน
13.209.38
वसन्ति सुखमव्यग्राः पुत्रदारसमन्विताः ।
तेषां परिच्छदारम्भाः कृतोपकरणानि च ॥ १३.२०९.३८ ॥
ย่อมอยู่อย่างเป็นสุข ไม่กระวนกระวาย พร้อมด้วยบุตรและภรรยา เครื่องใช้ในบ้านและการจัดเตรียมเครื่องมือก็เป็นของพวกเขาเช่นกัน
13.209.39
गृहस्थवद्द्वितीयं ते यथायोगं प्रमाणतः ।
पोषणार्थं स्वदाराणामग्निकार्यार्थमेव च।
गावश्च कर्षणं चैव सर्वमेतद्विधीयते। ॥ १३.२०९.३९ ॥
เหมือนคฤหัสถ์ สำหรับพวกเขาย่อมกำหนดที่อยู่ที่สองไว้ตามความเหมาะสมและขนาดที่พอดี เพื่อเลี้ยงดูภรรยาของตน และเพื่อพิธีกรรมบูชาไฟ โค และการไถนา สิ่งทั้งหมดนี้ได้ถูกกำหนดไว้
13.209.40
एवं वनगतैर्देवि कर्तव्यं दारसङ्ग्रहैः ।
ते स्वदारैः समायान्ति पुण्याँल्लोकान्द्दढव्रताः ॥ १३.२०९.४० ॥
ดูก่อนเทวี ผู้ที่ไปอยู่ป่าพึงรับภรรยาไว้เช่นนี้ ผู้มั่นคงในวัตรย่อมไปถึงโลกอันมีบุญพร้อมด้วยภรรยาของตน
13.209.41
पतिभिः सह ये दाराश्चरन्ति विपुलं तपः ।
अव्यग्रभावादैकात्म्यात्ताश्च गच्छन्ति वै दिवम्।
एतत्ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०९.४१ ॥
ภรรยาที่บำเพ็ญตบะอย่างยิ่งร่วมกับสามีของตน ย่อมไปสู่สวรรค์ เพราะมีจิตมั่นคงไม่วอกแวก และเพราะความเป็นหนึ่งเดียวกัน เทวี เรื่องนี้ได้เล่าให้ท่านฟังแล้ว ท่านยังปรารถนาจะฟังสิ่งใดอีกเล่า