మహాభారతం · అధ్యాయం 13.209
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.209.1
भगवन्देवदेवेश त्रिपुरान्तक शङ्कर ।
अयं त्वृषिगणो देव तपस्तप इति प्रभो ॥ १३.२०९.१ ॥
ఓ భగవంతుడా, దేవదేవా, త్రిపురాంతకా, శంకరా! ఓ దేవా, ఓ ప్రభూ, ఈ ఋషిగణం తపస్సు తపస్సు అని తపిస్తోంది.
13.209.2
तपसा कर्शितो नित्यं तपोऽर्जनपरायणः ।
अस्य किंलक्षणो धर्मः कीदृशश्चागमस्तथा।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे वद वरप्रद ॥ १३.२०९.२ ॥
తపస్సుచే నిత్యం కృశించి, తపస్సు సంపాదనలో నిమగ్నులైనవారికి ధర్మ లక్షణం ఏమిటి, వారి ఆగమం ఎటువంటిది? ఇది వినాలని కోరుతున్నాను; నాకు చెప్పండి, వరప్రదా.
13.209.3
एवं ब्रुवन्त्यां रुद्राण्यामृषयः साधुसाध्विति ।
अब्रुवन्हृष्टमनसः सर्वे तद्गतमानसाः ॥ १३.२०९.३ ॥
రుద్రాణి ఇలా పలుకుతుండగా, ఋషులందరూ సంతోషంతో 'సాధు, సాధు' అన్నారు; అందరి మనసులు దానిపైనే నిలిచి ఉన్నాయి.
13.209.4
शृण्वन्तीमृषिधर्मांस्तु ऋषयश्चाभ्यपूजयन् ॥ १३.२०९.४ ॥
ఋషిధర్మాలను ఆమె వింటుండగా ఋషులు ఆమెను పూజించారు.
13.209.5
त्वत्प्रसादद्वयं देवि श्रोष्यामः परमं हितम् ।
धन्याः खलु वयं सर्वे पादमूलं तवाश्रिताः।
इति सर्वे तदा देवीं वाचा समभिपूजयन् ॥ १३.२०९.५ ॥
దేవీ, నీ రెండు అనుగ్రహాలతో మేము పరమ హితాన్ని వింటాము. నీ పాదమూలాన్ని ఆశ్రయించిన మేమంతా నిజంగా ధన్యులము. ఇలా వారందరూ అప్పుడు వాక్కుతో దేవిని పూజించారు.
13.209.6
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामा मनस्विनि ।
हन्त ते कथयिष्यामि मुनिधर्मं शुचिस्मिते ॥ १३.२०९.६ ॥
ఓ మహాభాగా, మనస్విని, నీవు వినాలని కోరడం న్యాయమే. సరే, ఓ శుచిస్మితా, నీకు మునుల ధర్మాన్ని చెబుతాను.
13.209.7
वानप्रस्थं समाश्रित्य क्रियते बहुधा नरैः ।
बहुशाखो बहुविधो ऋषिधर्मः सनातनः ॥ १३.२०९.७ ॥
వానప్రస్థాశ్రమాన్ని ఆశ్రయించి మనుషులు అనేక విధాలుగా దానిని ఆచరిస్తారు. ఋషుల సనాతన ధర్మం అనేక శాఖలు, అనేక రకాలు కలిగినది.
13.209.8
प्रायशः सर्वभोगार्थमृषिभिः क्रियते तपः ।
तथा सञ्चरतां तेषां देवि धर्मविधिं शृणु ॥ १३.२०९.८ ॥
ఋషులు ప్రధానంగా అన్ని సుఖభోగాల కోసం తపస్సు చేస్తారు. దేవీ, అలా సంచరించే వారి ధర్మవిధిని వినుము.
13.209.9
भूत्वा पूर्वं गृहस्थस्तु पुत्रानृण्यमवाप्य च ।
कलत्रकार्यं संस्थाप्य कारणात्संत्यजेद्गृहम् ॥ १३.२०९.९ ॥
ముందుగా గృహస్థుడై, పుత్రుల ఋణం నుండి విముక్తి పొంది, భార్య కార్యాలను ఏర్పాటు చేసి, కారణవశాత్తు గృహాన్ని త్యజించాలి.
13.209.10
अवस्थाप्य मनो धृत्या व्यवसायपुरःसरः ।
निर्दारो वा सदारो वा वनवासाय संव्रजेत् ॥ १३.२०९.१० ॥
ధైర్యంతో మనస్సును స్థిరపరచి, దృఢనిశ్చయాన్ని ముందుంచి, భార్యతో లేదా భార్య లేకుండా వనవాసానికి వెళ్లాలి.
13.209.11
देशाः परमपुण्या ये नदीवनसमन्विताः ।
अबोधमुक्ताः प्रायेण तीर्थायतनसंयुताः ॥ १३.२०९.११ ॥
నదులు, అడవులతో కూడిన, ప్రధానంగా అజ్ఞానం లేని, తీర్థాలు మరియు ఆయతనాలతో కూడిన ఆ ప్రదేశాలు అత్యంత పుణ్యమైనవి.
13.209.12
तत्र गत्वा विधिं ज्ञात्वा दीक्षां कुर्याद्यथागमम् ।
दीक्षित्वैकमना भूत्वा परिचर्यां समाचरेत् ॥ १३.२०९.१२ ॥
అక్కడికి వెళ్లి విధిని తెలుసుకుని, ఆగమానుసారం దీక్షను స్వీకరించాలి. దీక్షితుడై ఏకాగ్రమనస్కుడై సేవను ఆచరించాలి.
13.209.13
काल्योत्थानं च शौचं च सर्वदेवप्रणामनम् ।
सकृदालेपनं काये त्यक्तदोषोऽप्रमादिता ॥ १३.२०९.१३ ॥
ప్రాతఃకాలంలో లేవడం, శుచిత్వం, సర్వదేవతలకు నమస్కరించడం, శరీరానికి ఒకసారి లేపనం పూయడం, దోషాలను విడిచిపెట్టడం, అప్రమత్తత.
13.209.14
सायंप्रातश्चाभिषेकं चाग्निहोत्रं यथाविधि ।
काले शौचं च कार्यं च जटावल्कलधारणम् ॥ १३.२०९.१४ ॥
ఉదయం, సాయంత్రం విధిప్రకారం స్నానం, అగ్నిహోత్రం చేయాలి; తగిన సమయంలో శుచిత్వం పాటించాలి; జటలు, వల్కలాలు ధరించాలి.
13.209.15
सततं वनचर्या च समित्कुसुमकारणात् ।
नीवाराग्रयणं काले शाकमूलोपचायनम् ॥ १३.२०९.१५ ॥
ఎల్లప్పుడూ అడవిలో తిరగడం, సమిధలు మరియు పుష్పాల కోసం, తగిన సమయంలో నీవారపు ప్రథమ ఫలం, కూరలు మరియు వేళ్ళను సేకరించడం.
13.209.16
सदायतनशौचं च तस्य धर्माय चेष्यते ।
अतिथीनामाभिमुख्यं तत्परत्वं च सर्वदा ॥ १३.२०९.१६ ॥
ఎల్లప్పుడూ నివాసపు శుచిత్వం, అతనికి ధర్మంగా ఇది విధించబడింది; అతిథులకు ఎదురేగడం, ఎల్లప్పుడూ వారి పట్ల సిద్ధంగా ఉండటం.
13.209.17
पाद्यासनाभ्यां सम्पूज्य तथाऽऽहारनिमन्त्रणम् ।
अग्राम्यपचनं काले पितृदेवार्चनं तथा ॥ १३.२०९.१७ ॥
పాద్యం, ఆసనాలతో గౌరవించడం, అలాగే భోజనానికి ఆహ్వానించడం, తగిన సమయంలో లౌకిక ప్రయోజనం లేని వంట చేయడం, పితృదేవతలను, దేవతలను పూజించడం.
13.209.18
पश्चादतिथिसत्कारस्तस्य धर्मः सनातनः ।
शिष्टैर्धर्मासने चैव धर्मार्थसहिताः कथाः ॥ १३.२०९.१८ ॥
తరువాత అతిథి సత్కారం అతని సనాతన ధర్మం; శిష్టులు ధర్మాసనంపై కూర్చుని ధర్మార్థ సహితమైన కథలు చెప్పాలి.
13.209.19
प्रतिश्रयविभागश्च भूमिशय्या शिलासु वा ।
व्रतोपवासयोगश्च क्षमा चेन्द्रियनिग्रहः ॥ १३.२०९.१९ ॥
ఆశ్రయ విభాగం, నేలపైనో రాళ్లపైనో పడుకోవడం, వ్రతాలు మరియు ఉపవాసాల సాధన, క్షమ, ఇంద్రియ నిగ్రహం.
13.209.20
दिवारात्रं यथायोगं शौचं धर्मस्य चिन्तनम् ।
एवं धर्माः पुरा दृष्टाः सामान्या वनवासिनाम् ॥ १३.२०९.२० ॥
పగలు రాత్రి తగిన విధంగా శౌచం, ధర్మ చింతన. ఈ విధంగా పూర్వం వనవాసులకు సామాన్య ధర్మాలు కనబడ్డాయి.
13.209.21
एवं वै यतमानस्य कालधर्मो यथा भवेत् ।
तथैव सोऽभिजयति स्वर्गलोकं शुचिस्मिते ॥ १३.२०९.२१ ॥
ఈ విధంగా ప్రయత్నించే వానికి కాలధర్మం ఎలా ఉన్నా, అలాగే అతడు స్వర్గలోకాన్ని పొందుతాడు. ఓ శుచిస్మితా!
13.209.22
तत्र संविदिता भोगाः स्वर्गस्त्रीभिरनिन्दिते ।
परिभ्रष्टो यथा स्वर्गाद्विशिष्टस्तु भवेन्नृषु ॥ १३.२०९.२२ ॥
అక్కడ స్వర్గస్త్రీలతో భోగాలు తెలిసినవి, ఓ అనింది! స్వర్గం నుండి పడిపోయినవాడు మనుష్యులలో శ్రేష్ఠుడవుతాడు.
13.209.23
एवं धर्मस्तथा देवि सर्वेषां वनवासिनाम् ।
एतत्ते कथितं सर्वं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०९.२३ ॥
ఈ విధంగా దేవీ, అందరు వనవాసుల ధర్మం అదే. ఇదంతా నీకు చెప్పబడింది; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?
13.209.24
भगवन्देवदेवेश ऋषीणां चरितं शुभम् ।
विशेषधर्मानिच्छामि श्रोतुं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२०९.२४ ॥
భగవంతుడా, దేవదేవేశా, ఋషుల శుభ చరిత్రను — ప్రత్యేక ధర్మాలను వినాలని కోరుతున్నాను; నా మనసు ఆసక్తితో ఉంది.
13.209.25
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु देवि समाहिता ॥ १३.२०९.२५ ॥
కాబట్టి నేను నీకు చెబుతాను; దేవీ, ఏకాగ్రతతో వినుము.
13.209.26
वननित्यैर्वनरतैर्वानप्रस्थैर्महर्षिभिः ।
वनं गुरुमिवालम्ब्य वस्तुव्यमिति निश्चयः ॥ १३.२०९.२६ ॥
అడవిలో నిత్యంగా ఉండేవారు, అడవిలో ఆనందించేవారు, వానప్రస్థులైన మహర్షులు అడవిని గురువులా ఆశ్రయించి అక్కడే నివసించాలని నిశ్చయించుకుంటారు.
13.209.27
वीरशय्यामुपासद्भिर्वारस्थानोपसेविभिः ।
व्रतोपवासैर्बहुलैर्ग्रीष्मे पञ्चतपैस्तथा ॥ १३.२०९.२७ ॥
వీరశయ్యను ఆశ్రయించినవారు, వీరాసనంలో నిలిచేవారు, వ్రతాలు ఉపవాసాలలో అధికంగా నిమగ్నమైనవారు, వేసవిలో పంచాగ్ని తపస్సు చేసేవారు.
13.209.28
पञ्चयज्ञपरैर्नित्यं पौर्णमास्यापरायणैः ।
मण्डूकशायैर्हेमन्ते शैवालाङ्कुरभोजनैः ॥ १३.२०९.२८ ॥
నిత్యం పంచయజ్ఞాలలో నిమగ్నమైనవారు, పౌర్ణమి వ్రతంలో నిష్ఠగా ఉండేవారు, హేమంతంలో కప్పలా పడుకునేవారు, నాచు మొలకలను ఆహారంగా తీసుకునేవారు.
13.209.29
चीरवल्कलसंवीतैर्मृगाजिनधरैस्तथा ।
चातुर्मास्यपरैः कैश्चिद्देवधर्मपरायणैः ॥ १३.२०९.२९ ॥
చీర, వల్కల వస్త్రాలు ధరించినవారు, జింక చర్మం ధరించేవారు, చాతుర్మాస్య వ్రతంలో నిమగ్నమైన కొందరు, దేవధర్మంలో నిష్ఠగా ఉండేవారు.
13.209.30
एवंविधैर्वनेवासैस्तप्यते सुमहत्तपः ।
एवं कृत्वा शुभं कर्म पश्चाद्याति त्रिविष्टपम् ॥ १३.२०९.३० ॥
ఇలాంటి అరణ్యవాసాల ద్వారా మహా తపస్సు చేయబడుతుంది. ఇలా శుభకర్మలు చేసి తరువాత వారు స్వర్గానికి చేరుకుంటారు.
13.209.31
तत्रापि सुमहत्कालं संविहृत्यि यथासुखम् ।
जायते मानुषे लोके दानभोगसमन्वितः ॥ १३.२०९.३१ ॥
అక్కడ కూడా చాలా కాలం సుఖంగా విహరించి, దానభోగాలతో కూడినవాడై మానవ లోకంలో జన్మిస్తాడు.
13.209.32
तपोविशेषसंयुक्ताः कथितास्ते शुचिस्मिते ॥ १३.२०९.३२ ॥
పవిత్ర మందహాసినీ, ప్రత్యేక తపస్సుతో కూడినవారని వారు చెప్పబడ్డారు.
13.209.33
भगवन्देवदेवेश तेषु ये दारसंयुताः ।
कीदृशं चरितं तेषां तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२०९.३३ ॥
భగవంతుడా, దేవదేవా, వారిలో భార్యలతో కూడినవారి ఆచరణ ఎలాంటిది? దానిని నాకు చెప్పడానికి మీరు అర్హులు.
13.209.34
य एकपत्नीधर्माणश्चरन्ति विपुलं तपः ।
विंध्यपादेषु ये केचिद्ये च नैमिशवासिनः ॥ १३.२०९.३४ ॥
ఏకపత్నీవ్రతం పాటిస్తూ గొప్ప తపస్సు చేసేవారు, వింధ్య పర్వత పాదాల వద్ద ఉన్నవారు, నైమిశంలో నివసించేవారు.
13.209.35
पुष्करेषु च ये चान्ये नदीवनसमाश्रिताः ।
सर्वे ते विधिदृष्टेन चरन्ति विपुलं तपः ॥ १३.२०९.३५ ॥
పుష్కరాల వద్ద ఉన్నవారు, నదులు అడవుల ఆశ్రయంలో ఉన్న ఇతరులు—వారందరూ విధి ప్రకారం గొప్ప తపస్సు చేస్తారు.
13.209.36
हिंसाद्रोहविमुक्ताश्च सर्वभूतानुकम्पिनः ।
शान्ता दान्ता जितक्रोधाः सर्वातिथ्यपरायणाः ॥ १३.२०९.३६ ॥
హింస ద్రోహాల నుండి విముక్తులు, సర్వ ప్రాణులపై కరుణ కలవారు, శాంతులు, దాంతులు, క్రోధాన్ని జయించినవారు, అందరికీ ఆతిథ్యంలో నిమగ్నులైనవారు.
13.209.37
प्राणिष्वात्मोपमा नित्यमृतुकालाभिगामिनः ।
स्वदारसहिता देवि चरन्ति व्रतमुत्तमम् ॥ १३.२०९.३७ ॥
దేవీ, ప్రాణులను ఎల్లప్పుడూ తమలాగే చూస్తూ, ఋతుకాలంలోనే తమ భార్యలను సమీపించి, తమ భార్యలతో కలిసి ఉత్తమమైన వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారు.
13.209.38
वसन्ति सुखमव्यग्राः पुत्रदारसमन्विताः ।
तेषां परिच्छदारम्भाः कृतोपकरणानि च ॥ १३.२०९.३८ ॥
కుమారులు, భార్యలతో కలిసి, చింత లేకుండా సుఖంగా నివసిస్తారు; వారి గృహోపకరణాల ఏర్పాట్లు, సిద్ధంగా ఉన్న సాధనాలు కూడా వారికి ఉంటాయి.
13.209.39
गृहस्थवद्द्वितीयं ते यथायोगं प्रमाणतः ।
पोषणार्थं स्वदाराणामग्निकार्यार्थमेव च।
गावश्च कर्षणं चैव सर्वमेतद्विधीयते। ॥ १३.२०९.३९ ॥
గృహస్థుల వలె, వారికి రెండవ (ఆశ్రమం) తగిన మోతాదులో విధించబడింది; తమ భార్యల పోషణ కోసం, అగ్నికార్యాల కోసం, గోవుల కోసం, వ్యవసాయం కోసం—ఇవన్నీ విధించబడ్డాయి.
13.209.40
एवं वनगतैर्देवि कर्तव्यं दारसङ्ग्रहैः ।
ते स्वदारैः समायान्ति पुण्याँल्लोकान्द्दढव्रताः ॥ १३.२०९.४० ॥
దేవీ, ఈ విధంగా అడవికి వెళ్ళినవారు భార్యలను స్వీకరించి ఉండాలి; దృఢవ్రతులు తమ భార్యలతో కలిసి పుణ్యలోకాలను చేరుకుంటారు.
13.209.41
पतिभिः सह ये दाराश्चरन्ति विपुलं तपः ।
अव्यग्रभावादैकात्म्यात्ताश्च गच्छन्ति वै दिवम्।
एतत्ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२०९.४१ ॥
భర్తలతో కలిసి గొప్ప తపస్సు చేసే భార్యలు, చలించని మనసుతో, ఏకాత్మత్వంతో స్వర్గానికి వెళ్తారు. దేవీ, ఇది నీకు చెప్పబడింది; ఇంకా ఏమి వినాలని కోరుతున్నావు?