マハーバーラタ · 章 13.211
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.211.1
उक्तस्त्वया त्रिवर्गस्य धर्मश्च परमः शुभः ।
सर्वव्यापी तु यो धर्मो भगवंस्तं ब्रवीतु मे। ॥ १३.२११.१ ॥
三つの目的の至高で吉祥なダルマをあなたは説かれました。尊き方よ、遍く行き渡るそのダルマを私にお話しください。
13.211.2
ब्रह्मणा लोकसंसारे सृष्टा धात्रा गुणार्थिना ।
लोकांस्तारयितुं युक्ता मर्त्येषु क्षितिदेवताः ॥ १३.२११.२ ॥
世界輪廻において、ブラフマーは徳を求める創造神として、世界を渡すために人間の間に相応しい大地の神々(バラモン)を創造した。
13.211.3
तेषु तावत्प्रवक्ष्यामि धर्मं शुभफलोदयम् ।
ब्राह्मणेष्वभयो धर्मः परमः शुभलक्षणः ॥ १३.२११.३ ॥
その中で、まず吉祥な果報をもたらすダルマを説こう。バラモンにおいては、無畏こそ吉祥の相を備えた至高のダルマである。
13.211.4
इमे च धर्मा लोकानां पूर्वं सृष्टाः स्वयंभुवा ।
पृथिव्यां सद्द्विजैर्नित्यं कीर्त्यमानं निबोध मे ॥ १३.२११.४ ॥
これら世界のダルマは、昔スヴァヨンブー(ブラフマー)が創造されたものであり、地上では善きドヴィジャが常に説き示している。私から理解せよ。
13.211.5
स्वदारनिरतिर्धर्मो नित्यं जप्यं तथैव च ।
सर्वातिथ्यं त्रिवर्गस्य यथाशक्ति दिवानिशम् ॥ १३.२११.५ ॥
自分の妻に専念することがダルマであり、同様に常に読誦することもダルマである。三つの目的のために、すべての人への接待は能力に応じて昼夜行うべきである。
13.211.6
शूद्रो धर्मपरो नित्यं शुश्रूषानिरतो भवेत् ॥ १३.२११.६ ॥
シュードラは常にダルマに専念し、奉仕に励むべきである。
13.211.7
त्रैविद्यो ब्राह्मणो वृद्धो न चाध्ययनजीवकः ।
त्रिवर्गस्य व्यतिक्रान्तं तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२११.७ ॥
三ヴェーダに通じ、学問で生計を立てない老いたバラモンは三つの目的を超える。その法は永遠である。
13.211.8
षट् कर्माणि च प्रोक्तानि सृष्टानि ब्रह्मणा पुरा ।
धर्मिष्ठानि वरिष्ठानि तानितानि शृणूत्तमे ॥ १३.२११.८ ॥
六つの務めが説かれた。昔ブラフマーが創ったもので、最も法にかない、最も優れている。最上の者よ、聞きなさい。
13.211.9
यजनं याजनं चैव दानं पात्रे प्रतिग्रहः ।
अध्यापनमध्ययनं षट्कर्मा धर्मभागृजुः ॥ १३.२११.९ ॥
自ら祭祀すること、他者の祭祀を司ること、布施、ふさわしい者から受け取ること、教えること、学ぶこと——これが六つの務めである。正直な人は法の分け前にあずかる。
13.211.10
नित्यः स्वाध्यायतो धर्मः नित्ययज्ञः सनातनः ।
दानं प्रशंसते नित्यं ब्राह्मणेषु त्रिकर्मसु ॥ १३.२११.१० ॥
日々の法は自習から生じ、日々の祭祀は永遠である。この三つの務めの中で、バラモンへの布施は常に称賛される。
13.211.11
अयमेव परो धर्मः संवृतः सत्सु विद्यते ।
गर्भस्थाने विशुद्धानां धर्मस्य नियमो महान् ॥ १३.२११.११ ॥
これこそ至高の法であり、善き人々の中に秘められている。清浄な者の生まれのところには、法の大いなる規範がある。
13.211.12
पञ्चयज्ञविशुद्धात्मा ऋतुनित्योऽनसूयकः ।
दान्तो ब्राह्मणसत्कर्ता सुसंमृष्टनिवेशनः ॥ १३.२११.१२ ॥
五祭によって魂が清められ、季節の儀礼に常に励み、嫉妬なく、自制し、バラモンを敬い、住まいをよく掃き清めた人。
13.211.13
चक्षुःश्रोत्रमनोजिह्वास्निग्धवर्णप्रदः सदा ।
अतिथ्यभ्यागतरतः शेषान्नकृतभोजनः ॥ १३.२११.१३ ॥
目・耳・心・舌に常に心地よい穏やかな喜びを与え、客人や訪れた来客を喜び、客人が食べた後に残った食物だけを食べる人。
13.211.14
पाद्यमर्घ्यं यथान्यायमासनं शयनं तथा ।
दीपं प्रतिश्रयं चैव यो ददाति स धार्मिकः ॥ १३.२११.१४ ॥
規定に従い足を洗う水、敬意の供物、座席、寝床、灯火、宿を与える者、それこそ正しい人である。
13.211.15
प्रातरुत्थाय वै पश्चाद्भोजने तु निमन्त्रयेत् ।
सत्कृत्याऽनुव्रजेद्यश्च तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२११.१५ ॥
朝早く起きて、後に食事へ招き、敬意をもって客人を見送る者、その法は永遠である。
13.211.16
प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो गृहस्थेषु विधीयते ।
तदहं कीर्तयिष्यामि त्रिवर्गेषु च यद्यथा ॥ १३.२११.१६ ॥
家住者には世間的な活動を特徴とする法が定められている。ゆえに三つの目的の中でそれがどうあるかを私は説こう。
13.211.17
एकेनांशेन धर्मार्थः कर्तव्यो हितमिच्छता ।
एकेनांशेन कामार्थमेकमंशं विवर्धयेत् ॥ १३.२११.१७ ॥
自らの利益を望む者は、一つの分け前で法と財を行い、もう一つの分け前で欲と財を増やすべきである。
13.211.18
निवृत्तिलक्षणः पुण्यो धर्मो मोक्षो विधीयते ।
तस्य वृत्तिं प्रवक्ष्यामि तां शृणुष्व समाहिता ॥ १३.२११.१८ ॥
離脱を特徴とする聖なる法は解脱のために定められている。その実践を私は説こう。心を集中して聞け。
13.211.19
सर्वभूतदया धर्मो निवृत्तेः परम सदा ।
बुभुक्षितं पिपासार्तमतिथिं श्रान्तमागतम्।
अर्चयन्ति वरारोहे तेषामपि फलं महत् ॥ १३.२११.१९ ॥
すべての生き物への慈悲こそ、離欲の最高の法である。飢え、渇き、疲れてやって来た客人を敬う者にも、大いなる果報がある。美しい腰の女よ。
13.211.20
पात्रमित्येव दातव्यं सर्वस्मै धर्मकाङ्क्षिभिः ।
आगमिष्यति यत्पात्रं तत्पात्रं तारयिष्यति ॥ १३.२११.२० ॥
法を望む者は、誰にでも受け取るにふさわしい者として施すべきである。やって来る受け取るにふさわしい者が、彼らを渡らせるのだ。
13.211.21
काले सम्प्राप्तमतिथिं भोक्तुकाममुपस्थितम् ।
यस्तं सम्भावयेत्तत्र व्यासोऽयं समुपस्थितः ॥ १३.२११.२१ ॥
時に来て食事を望み立っている客人を敬う者のもとには、まさにこの仙人ヴィヤーサ自身が来て立っているのである。
13.211.22
तस्य पूजां यथाशक्त्या सौम्यचित्तः प्रयोजयेत् ।
चित्तमूलो भवेद्धर्मो धर्ममूलं भवेद्यशः ॥ १३.२११.२२ ॥
その人を自分の力に応じて、穏やかな心で供養すべきである。法は心を根とし、名声は法を根とする。
13.211.23
तस्मात्सौम्येन चित्तेन दातव्यं देवि सर्वथा ।
सौम्यचित्तस्तु यो दद्यात्तद्धि दानमनुत्तमम् ॥ १३.२११.२३ ॥
それゆえ、女神よ、常に穏やかな心で施すべきである。穏やかな心で施す者の施しこそ、無上の施しである。
13.211.24
यथाम्बुबिन्दुभिः सूक्ष्मैः पतद्भिर्मेदिनीतले ।
केदाराश्च तटाकानि सरांसि सरितस्तथा ॥ १३.२११.२४ ॥
大地の表面に降り注ぐ細かな水滴によって、田畑も池も湖も川も満たされるように、
13.211.25
तोयपूर्णानि दृश्यन्ते अप्रतर्क्योऽतिशोभने ।
अल्पमल्पमपि ह्येकं दीयमानं विवर्धते ॥ १३.२११.२५ ॥
水に満ちたものが見える。ああ、最も輝かしき女よ、その果報は測りがたい。わずかでも、一つずつ与えられた施しは増大する。
13.211.26
पीडयाऽपि च भृत्यानां दानमेव विशिष्यते ।
पुत्रदारधनं धान्यं न मृताननुगच्छति ॥ १३.२११.२६ ॥
困窮の中でも召使いに施すことこそ最も優れている。息子、妻、財産、穀物は死者に従っては行かない。
13.211.27
श्रेयो दानं च भोगश्च धनं प्राप्य यशस्विनि ।
दानेन हि महाभागा भवन्ति मनुजाधिपाः ॥ १३.२११.२७ ॥
ああ、栄光ある女よ、富を得たなら、布施と享受こそが最高の善である。布施によって、大いなる幸福者は人の主となる。
13.211.28
नास्ति भूमौ दानसमं नास्ति दानसमो निधिः ।
नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम् ॥ १३.२११.२८ ॥
地上に布施に等しいものはなく、布施に等しい宝もない。真実より高い法はなく、虚偽より大きな罪はない。
13.211.29
आश्रमे यस्तु तप्येत तपो मूलफलाशनः ।
आदित्याभिमुखो भूत्वा जटावल्कलसंवृतः।
मण्डूकशायी हेमन्ते ग्रीष्मे पञ्चतपा भवेत् ॥ १३.२११.२९ ॥
庵で苦行する者、根と果実を食し、太陽に向かい、髪を束ね樹皮をまとい、冬にはカエルのように眠り、夏には五火の行を行う者。
13.211.30
सम्यक्तपश्चरन्तीह श्रद्दधाना वनाश्रमे ।
गृहाश्रमस्य ते देवि कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १३.२११.३० ॥
ここで信仰をもって林の庵において苦行をよく行う者は、ああ女神よ、家住期の十六分の一にさえ値しない。
13.211.31
गृहाश्रमस्य या चर्या व्रतानि नियमाश्च ये ।
तथा च देवताः पूज्याः सततं गृहमेधिना ॥ १३.२११.३१ ॥
家長の生活期の行い、誓戒、そして同様に家長は常に神々を礼拝すべきである。
13.211.32
यद्यच्च परिहर्तव्यं गृहीणातिथिपर्वसु ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथ्यमानं त्वया विभो ॥ १३.२११.३२ ॥
家長が客の日や祭りの日に避けるべきことすべてを、主よ、あなたから聞きたいのです。
13.211.33
गृहाश्रमस्य यन्मूलं फलं धर्मोऽयमुत्तमम् ।
पादैश्चतुर्भिः सततं धर्मो यत्र प्रतिष्ठितः ॥ १३.२११.३३ ॥
家長期の根であり果実であるこの至高のダルマこそ、四本足のダルマが常に確立される場所である。
13.211.34
सारभूतं वरारोहे दध्नो घृतमिवोद्धृतम् ।
तदहं ते प्रवक्ष्यामि श्रूयतां धर्मचारिणि ॥ १३.२११.३४ ॥
麗しき人よ、凝乳から取り出されたギーのように精髄であるもの、それをあなたに説こう。聞きなさい、法を行う人よ。
13.211.35
दंपत्यलङ्करिष्णुश्च गृहदानरतिर्नरः ।
कलत्रसौख्यं विन्देत नास्ति तत्र विचारणा ॥ १३.२११.३५ ॥
夫婦を飾り、家での布施を喜ぶ人は、妻の幸福を得る。これには疑いがない。
13.211.36
स्त्रियो वा पुरुषो वाऽपि दम्पतीन्पूजयन्ति ते ।
मनोभिलषितान्कामान्प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥ १३.२११.३६ ॥
女であれ男であれ、夫婦を敬う者は、心に望む願いを得る。疑いはない。
13.211.37
शुश्रूषन्ते ये पितरं मातरं च गृहाश्रमे ।
भर्तारं चैव या नारी अग्निहोत्रं च ये द्विजाः ॥ १३.२११.३७ ॥
家住期において父と母に仕える者、夫に仕える女性、そしてアグニホートラを行う再生族の者たち、
13.211.38
तेषुतेषु च प्रीणन्ति देवा इन्द्रपुरोगमाः ।
पितरः पितृलोकस्थाः स्वधर्मेण स रज्यते ॥ १३.२११.३८ ॥
それぞれの行いによって、インドラを先頭とする神々が喜び、祖霊界にいる祖霊たちも喜ぶ。自らの法によって、彼は満たされる。
13.211.39
मातापितृवियुक्तानां का चर्या गृहमेधिनाम् ।
विधवानां च नारीणां भवानेव ब्रवीतु मे ॥ १३.२११.३९ ॥
父母を失った家住者と寡婦の振る舞いはどのようなものか。どうかあなた自身が私に語ってください。
13.211.40
देवतातिथिशुश्रूषा गुरुवृद्धाभिवादनम् ।
अहिंसा सर्वभूतानामलोभः सत्यसन्धता ॥ १३.२११.४० ॥
神々と客人に仕えること、師と年長者に敬礼すること、あらゆる生き物への非暴力、貪欲のないこと、真実への堅固さ。
13.211.41
ब्रह्मचर्यं शरण्यत्वाशौचं पूर्वाभिभाषणम् ।
कृतज्ञत्वमपैशुन्यं सततं धर्मशीलता ॥ १३.२११.४१ ॥
梵行、庇護を求める者への庇護、清浄、まず優しく語ること、感謝、中傷しないこと、そして絶えず法を好む性質。
13.211.42
दिने द्विरभिषेकं च पितृदैवतपूजनम् ।
गवाह्निकप्रदानं च संविभागोऽतिथिष्वपि ॥ १३.२११.४२ ॥
一日に二度沐浴すること、祖霊と神々を供養すること、毎日牛を布施すること、そして客人にも分け与えること。
13.211.43
दीपप्रतिश्रयं चैव दद्यात्पाद्यासनं तथा ।
पञ्चमेऽहनि षष्ठे वा द्वादशेऽप्यष्टमेऽथवा।
तदुर्दशे पञ्चदशे ब्रह्मचारी सदा भवेत् ॥ १३.२११.४३ ॥
灯火と宿所を与え、また足を洗う水と座席も与えるべきである。第五日、第六日、または第十二日、あるいは第八日、またその第十日や第十五日にも、常に梵行者であるべきである。
13.211.44
श्मश्रुकर्म शिरोभ्यङ्गमञ्जनं दन्तधावनम् ।
नैतेष्वहस्तु कुर्वीत तेषु लक्ष्मीः प्रतिष्ठिता ॥ १३.२११.४४ ॥
これらの日には、髭を剃ること、頭に油を塗ること、眼に墨を入れること、歯を磨くことをしてはならない。それらにはラクシュミーが安住しているからである。
13.211.45
व्रतोपवासनियमस्तपो दानं च शक्तितः ।
भरणं भृत्यवर्गस्य दीनानामनुकम्पनम् ॥ १३.२११.४५ ॥
誓願と断食と戒律を守ること；苦行と、力に応じた布施；召使いの一族を養うことと、貧しい者への憐れみ。
13.211.46
परदारान्निवृत्तिश्च स्वदारेषु रतिः सदा ।
शरीरमेकं दंपत्योर्विधात्रा पूर्वनिर्मितम्।
तस्मात्स्वदारनिरतो ब्रह्मचारी विधीयते ॥ १३.२११.४६ ॥
他人の妻から離れ、常に自分の妻に喜びを持つこと。夫婦の身体は一つであり、創造主が以前にそれを造った。ゆえに、自分の妻に専念する者が梵行者とされる。
13.211.47
शीलवृत्तविनीतस्य निगृहीतेन्द्रियस्य च ।
आर्जवे वर्तमानस्य सर्वभूतहितैषिणः ॥ १३.२११.४७ ॥
品行と振る舞いにおいて謙虚で、感官を制御し、正直さに留まり、一切の生き物の利益を求める者にとって。
13.211.48
प्रियातिथेश्च क्षान्तस्य धर्मार्जितधनस्य च ।
गृहाश्रमपदस्थस्य किमन्यैः कृत्यमाश्रमैः ॥ १३.२११.४८ ॥
客を大切にし、忍耐強く、ダルマによって得た富を持ち、家住期に身を置く者には、他の生活期が何の役に立つだろうか。
13.211.49
यथा मातरमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ।
तथा गृहाश्रमं प्राप्य सर्वे जीवन्ति चाश्रमाः ॥ १३.२११.४९ ॥
あたかも母に身を寄せて一切の生き物が生きるように、家住期に至ることで、すべての住期が生きるのである。
13.211.50
राजानः सर्वपाषण्डाः सर्वे रङ्गोपजीविनः ।
व्यालग्रहाश्च डम्याश्च चोरा राजभटास्तथा ॥ १३.२११.५० ॥
王たち、あらゆる異端者、舞台で生計を立てる者、蛇使いと芸人（ḍamba）、盗賊、そして王の兵士たちも同様である。
13.211.51
सविद्याः सर्वजीवज्ञाः सर्वे वै विचिकित्सकाः ।
दूराध्वानं प्रपन्नाश्च क्षीणपथ्योदना नराः।
एते चान्ये च बहवस्तर्कयन्ति गृहाश्रमम् ॥ १३.२११.५१ ॥
学識ある者、一切の生き物を知る者、すべての疑う者、長い道を歩んで健康な食物を使い果たした人々——これらの人々や他の多くの人々は家住期を考える。
13.211.52
मार्जारा मूषिकाः श्वानः सूकराश्च शुकास्तथा ।
कपोतका कावटकाः सरीसृपनिषेवणाः।
अरण्यवासिनश्चान्ये सङ्घा ये मृगपक्षिणाम् ॥ १३.२११.५२ ॥
猫、鼠、犬、豚と鸚鵡、鳩、カーヴァタカ、爬虫類を食べるもの、森に住むもの、そして鹿や鳥の他の群れ——これらもまた同様である。
13.211.53
एवं बहुविधा देवि लोकेऽस्मिन्सचराचराः ।
गृहे क्षेत्रे बिले चैव शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३.२११.५३ ॥
このように女神よ、この世には動くものと動かないものの多様な生き物が、家に、田畑に、穴に、数百数千と存在するのである。
13.211.54
गृहस्थेन कृतं कर्म सर्वैस्तैरिह भुज्यते ।
उपयुक्तं च यत्तेषां मतिमान्नानुशोचति ॥ १३.२११.५४ ॥
家住者の行いは、それらすべてがここで享受する。そして彼らが用いるものについて、賢者は嘆かない。
13.211.55
धर्म इत्येव सह्कल्प्य यस्तु तस्य फलं शृणु ।
सर्वयज्ञप्रणीतस्य हयमेधेन यत्फलम्।
वर्षे स द्वादशे देवि फलेनैतेन युज्यते ॥ १३.२११.५५ ॥
これをダルマと定めて誓う者の果報を聞け。あらゆる祭祀を成し遂げた者が馬祠によって得る果報を、女神よ、彼は十二年目にこの果報によって得る。
13.211.56
आशापाशविमोक्षं च विधिधर्ममनुत्तमम् ।
वृक्षमूलचरो नित्यं शून्यागारिनिवेशनमम् ॥ १३.२११.५६ ॥
欲望の綱からの解脱と、規則に従った無上のダルマ。常に木の根元を歩き、空き家に住む者。
13.211.57
नदीपुलिनशायी च नदीतीरमनुव्रजन् ।
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यः स्नेहबन्धेन वै द्विजः। ॥ १३.२११.५७ ॥
川の砂州に眠り、川岸に沿って歩む者。あらゆる執着と情愛の絆から解き放たれた再生族。
13.211.58
आत्मन्येवात्मना भावं समायोज्येह तेन वै ।
आत्मभूतो यताहारो मोक्षदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.२११.५८ ॥
ここで、自己の中で自己によって心の状態を結び、それによって自己そのものとなり、食を節して、解脱を見据えて行う行為によって。
13.211.59
पवित्रनित्यो युक्तश्च तस्य धर्मःक सनातनः ।
नैकत्र रमते सक्तो न चैकग्रामगोचरः।
युक्तोऽप्यटति यो युक्तो न चैकपुलिनाश्रयः ॥ १३.२११.५९ ॥
常に清浄で自制する者のダルマは永遠である。彼は一つの場所に執着して楽しむことも、一つの村だけを巡ることもない。自制していても彼は歩き回り、ただ一つの砂州に身を寄せることはない。
13.211.60
एष मोक्षविदां धर्मो वेदोक्तः सत्पथे स्थितः ॥ १३.२११.६० ॥
これは解脱を知る者のダルマであり、ヴェーダに説かれ、正しい道に立つものである。