ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.211
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.211.1
उक्तस्त्वया त्रिवर्गस्य धर्मश्च परमः शुभः ।
सर्वव्यापी तु यो धर्मो भगवंस्तं ब्रवीतु मे। ॥ १३.२११.१ ॥
ನೀವು ತ್ರಿವರ್ಗದ ಪರಮ ಶುಭ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿದಿರಿ. ಓ ಭಗವನ್, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
13.211.2
ब्रह्मणा लोकसंसारे सृष्टा धात्रा गुणार्थिना ।
लोकांस्तारयितुं युक्ता मर्त्येषु क्षितिदेवताः ॥ १३.२११.२ ॥
ಲೋಕ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಗುಣಾರ್ಥಿಯಾದ ಧಾತೃವಾಗಿ, ಲೋಕಗಳನ್ನು ದಾಟಿಸಲು ಮರ್ತ್ಯರ ನಡುವೆ ಯೋಗ್ಯರಾದ ಕ್ಷಿತಿದೇವತೆಗಳನ್ನು (ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು) ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
13.211.3
तेषु तावत्प्रवक्ष्यामि धर्मं शुभफलोदयम् ।
ब्राह्मणेष्वभयो धर्मः परमः शुभलक्षणः ॥ १३.२११.३ ॥
ಅವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಶುಭ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಅಭಯವೇ ಶುಭ ಲಕ್ಷಣದ ಪರಮ ಧರ್ಮ.
13.211.4
इमे च धर्मा लोकानां पूर्वं सृष्टाः स्वयंभुवा ।
पृथिव्यां सद्द्विजैर्नित्यं कीर्त्यमानं निबोध मे ॥ १३.२११.४ ॥
ಲೋಕಗಳ ಈ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸ್ವಯಂಭುವು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸದ್ದ್ವಿಜರು ಇವನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾರೆ; ನನ್ನಿಂದ ಇವನ್ನು ತಿಳಿ.
13.211.5
स्वदारनिरतिर्धर्मो नित्यं जप्यं तथैव च ।
सर्वातिथ्यं त्रिवर्गस्य यथाशक्ति दिवानिशम् ॥ १३.२११.५ ॥
ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯೇ ಧರ್ಮ; ಹಾಗೆಯೇ ನಿತ್ಯ ಜಪವೂ. ತ್ರಿವರ್ಗಕ್ಕಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅತಿಥ್ಯವನ್ನು ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಹಗಲಿರುಳೂ ಮಾಡಬೇಕು.
13.211.6
शूद्रो धर्मपरो नित्यं शुश्रूषानिरतो भवेत् ॥ १३.२११.६ ॥
ಶೂದ್ರನು ಸದಾ ಧರ್ಮಪರಾಯಣನಾಗಿ, ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರಬೇಕು.
13.211.7
त्रैविद्यो ब्राह्मणो वृद्धो न चाध्ययनजीवकः ।
त्रिवर्गस्य व्यतिक्रान्तं तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२११.७ ॥
ಮೂರು ವೇದಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲ, ವೃದ್ಧನಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು, ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಜೀವನ ನಡೆಸದವನು ತ್ರಿವರ್ಗವನ್ನು ಮೀರಿದವನು; ಅವನ ಧರ್ಮ ಸನಾತನವಾದುದು.
13.211.8
षट् कर्माणि च प्रोक्तानि सृष्टानि ब्रह्मणा पुरा ।
धर्मिष्ठानि वरिष्ठानि तानितानि शृणूत्तमे ॥ १३.२११.८ ॥
ಆರು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಹಿಂದೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಅವು ಅತ್ಯಂತ ಧರ್ಮಯುಕ್ತವಾದವು, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದವು; ಉತ್ತಮೆಯೇ, ಅವನ್ನು ಕೇಳು.
13.211.9
यजनं याजनं चैव दानं पात्रे प्रतिग्रहः ।
अध्यापनमध्ययनं षट्कर्मा धर्मभागृजुः ॥ १३.२११.९ ॥
ಯಜನ, ಯಾಜನ, ದಾನ, ಸತ್ಪಾತ್ರರಿಂದ ಪ್ರತಿಗ್ರಹ, ಅಧ್ಯಾಪನ, ಅಧ್ಯಯನ — ಇವು ಆರು ಕರ್ಮಗಳು; ಋಜು ಪುರುಷನು ಧರ್ಮದ ಪಾಲುದಾರನು.
13.211.10
नित्यः स्वाध्यायतो धर्मः नित्ययज्ञः सनातनः ।
दानं प्रशंसते नित्यं ब्राह्मणेषु त्रिकर्मसु ॥ १३.२११.१० ॥
ಸ್ವಾಧ್ಯಾಯದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಧರ್ಮ; ನಿತ್ಯ ಯಜ್ಞ ಸನಾತನ. ಮೂರು ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ದಾನವನ್ನು ಸದಾ ಹೊಗಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
13.211.11
अयमेव परो धर्मः संवृतः सत्सु विद्यते ।
गर्भस्थाने विशुद्धानां धर्मस्य नियमो महान् ॥ १३.२११.११ ॥
ಇದೇ ಪರಮ ಧರ್ಮ; ಇದು ಸತ್ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ವಿಶುದ್ಧರ ಗರ್ಭಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಮಹಾ ನಿಯಮವಿದೆ.
13.211.12
पञ्चयज्ञविशुद्धात्मा ऋतुनित्योऽनसूयकः ।
दान्तो ब्राह्मणसत्कर्ता सुसंमृष्टनिवेशनः ॥ १३.२११.१२ ॥
ಪಂಚಯಜ್ಞಗಳಿಂದ ಆತ್ಮ ಶುದ್ಧನಾದವನು, ಋತುಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯನು, ಅಸೂಯೆರಹಿತನು, ದಾಂತನು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸುವವನು, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿದ ಮನೆಯುಳ್ಳವನು.
13.211.13
चक्षुःश्रोत्रमनोजिह्वास्निग्धवर्णप्रदः सदा ।
अतिथ्यभ्यागतरतः शेषान्नकृतभोजनः ॥ १३.२११.१३ ॥
ಸದಾ ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ಮನಸ್ಸು, ನಾಲಿಗೆಗಳಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವವನು, ಅತಿಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಂದ ಅಭ್ಯಾಗತರಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವನು, ಅತಿಥಿಗಳು ಉಂಡ ನಂತರ ಉಳಿದ ಅನ್ನವನ್ನೇ ಉಣ್ಣುವವನು.
13.211.14
पाद्यमर्घ्यं यथान्यायमासनं शयनं तथा ।
दीपं प्रतिश्रयं चैव यो ददाति स धार्मिकः ॥ १३.२११.१४ ॥
ನ್ಯಾಯಾನುಸಾರವಾಗಿ ಪಾದ್ಯ, ಅರ್ಘ್ಯ, ಆಸನ, ಶಯನ, ದೀಪ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನೀಡುವವನೇ ಧಾರ್ಮಿಕ.
13.211.15
प्रातरुत्थाय वै पश्चाद्भोजने तु निमन्त्रयेत् ।
सत्कृत्याऽनुव्रजेद्यश्च तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२११.१५ ॥
ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಎದ್ದು, ನಂತರ ಊಟದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಬೇಕು; ಗೌರವದಿಂದ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಬೀಳ್ಕೊಡುವವನ ಧರ್ಮ ಸನಾತನ.
13.211.16
प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो गृहस्थेषु विधीयते ।
तदहं कीर्तयिष्यामि त्रिवर्गेषु च यद्यथा ॥ १३.२११.१६ ॥
ಗೃಹಸ್ಥರಿಗೆ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣದ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತ್ರಿವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆ ನಾನು ವಿವರಿಸುವೆನು.
13.211.17
एकेनांशेन धर्मार्थः कर्तव्यो हितमिच्छता ।
एकेनांशेन कामार्थमेकमंशं विवर्धयेत् ॥ १३.२११.१७ ॥
ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಧರ್ಮಾರ್ಥವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು; ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಕಾಮಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಬೇಕು.
13.211.18
निवृत्तिलक्षणः पुण्यो धर्मो मोक्षो विधीयते ।
तस्य वृत्तिं प्रवक्ष्यामि तां शृणुष्व समाहिता ॥ १३.२११.१८ ॥
ನಿವೃತ್ತಿ ಲಕ್ಷಣದ ಪುಣ್ಯ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ನಡೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು; ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ಕೇಳು.
13.211.19
सर्वभूतदया धर्मो निवृत्तेः परम सदा ।
बुभुक्षितं पिपासार्तमतिथिं श्रान्तमागतम्।
अर्चयन्ति वरारोहे तेषामपि फलं महत् ॥ १३.२११.१९ ॥
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲಿನ ದಯೆಯೇ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಪರಮ ಧರ್ಮ, ಸದಾ. ಹಸಿದು, ಬಾಯಾರಿ, ಆಯಾಸಗೊಂಡು ಬಂದ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರಿಗೂ ಮಹಾಫಲ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ, ಓ ಸುಂದರ ಕಟಿಯವಳೇ.
13.211.20
पात्रमित्येव दातव्यं सर्वस्मै धर्मकाङ्क्षिभिः ।
आगमिष्यति यत्पात्रं तत्पात्रं तारयिष्यति ॥ १३.२११.२० ॥
ಧರ್ಮವನ್ನು ಬಯಸುವವರು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಪಾತ್ರನೆಂದೇ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು. ಯಾರು ಪಾತ್ರನಾಗಿ ಬರುತ್ತಾನೋ ಅವನೇ ಉದ್ಧರಿಸುವನು.
13.211.21
काले सम्प्राप्तमतिथिं भोक्तुकाममुपस्थितम् ।
यस्तं सम्भावयेत्तत्र व्यासोऽयं समुपस्थितः ॥ १३.२११.२१ ॥
ಸರಿಯಾದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ಊಟ ಬಯಸಿ ನಿಂತ ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಯಾರು ಸತ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯಾಸರೇ ಬಂದು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.
13.211.22
तस्य पूजां यथाशक्त्या सौम्यचित्तः प्रयोजयेत् ।
चित्तमूलो भवेद्धर्मो धर्ममूलं भवेद्यशः ॥ १३.२११.२२ ॥
ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಗನುಸಾರ ಸೌಮ್ಯ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಧರ್ಮವು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುತ್ತದೆ; ಯಶಸ್ಸು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿರುತ್ತದೆ.
13.211.23
तस्मात्सौम्येन चित्तेन दातव्यं देवि सर्वथा ।
सौम्यचित्तस्तु यो दद्यात्तद्धि दानमनुत्तमम् ॥ १३.२११.२३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ, ಓ ದೇವಿ, ಸೌಮ್ಯ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ದಾನ ನೀಡಬೇಕು. ಸೌಮ್ಯ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನೀಡುವವನ ದಾನವೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದಾನ.
13.211.24
यथाम्बुबिन्दुभिः सूक्ष्मैः पतद्भिर्मेदिनीतले ।
केदाराश्च तटाकानि सरांसि सरितस्तथा ॥ १३.२११.२४ ॥
ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳಿಂದ ಹೊಲಗಳು, ಕೆರೆಗಳು, ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳು ತುಂಬುವಂತೆ,
13.211.25
तोयपूर्णानि दृश्यन्ते अप्रतर्क्योऽतिशोभने ।
अल्पमल्पमपि ह्येकं दीयमानं विवर्धते ॥ १३.२११.२५ ॥
ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿದವುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ; ಓ ಅತಿ ಸುಂದರಿಯೇ, (ಅದರ ಫಲ) ಊಹಿಸಲಾಗದ್ದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆದರೂ, ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನೀಡಿದ ದಾನ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.
13.211.26
पीडयाऽपि च भृत्यानां दानमेव विशिष्यते ।
पुत्रदारधनं धान्यं न मृताननुगच्छति ॥ १३.२११.२६ ॥
ಸೇವಕರಿಗೆ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ನೀಡುವ ದಾನವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಮಕ್ಕಳು, ಹೆಂಡತಿ, ಧನ, ಧಾನ್ಯ ಸತ್ತವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
13.211.27
श्रेयो दानं च भोगश्च धनं प्राप्य यशस्विनि ।
दानेन हि महाभागा भवन्ति मनुजाधिपाः ॥ १३.२११.२७ ॥
ಓ ಯಶಸ್ವಿನಿ, ಧನವನ್ನು ಪಡೆದು ದಾನ ಮತ್ತು ಭೋಗವೇ ಪರಮ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು. ದಾನದಿಂದಲೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯರಾದ ಮನುಜಾಧಿಪರು ಆಗುತ್ತಾರೆ.
13.211.28
नास्ति भूमौ दानसमं नास्ति दानसमो निधिः ।
नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम् ॥ १३.२११.२८ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದಾನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಿಲ್ಲ; ದಾನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ನಿಧಿ ಇಲ್ಲ. ಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ, ಅಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಪಾತಕವಿಲ್ಲ.
13.211.29
आश्रमे यस्तु तप्येत तपो मूलफलाशनः ।
आदित्याभिमुखो भूत्वा जटावल्कलसंवृतः।
मण्डूकशायी हेमन्ते ग्रीष्मे पञ्चतपा भवेत् ॥ १३.२११.२९ ॥
ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವನು, ಬೇರು ಹಣ್ಣು ತಿನ್ನುವವನು, ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ, ಜಡೆ ವಲ್ಕಲ ಧರಿಸಿ, ಹೇಮಂತದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಯಂತೆ ಮಲಗಿ, ಗ್ರೀಷ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಂಚತಪನಾಗುವವನು.
13.211.30
सम्यक्तपश्चरन्तीह श्रद्दधाना वनाश्रमे ।
गृहाश्रमस्य ते देवि कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १३.२११.३० ॥
ಇಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ವನಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುವವರು, ಓ ದೇವಿ, ಗೃಹಾಶ್ರಮದ ಹದಿನಾರನೆಯ ಕಲೆಗೂ ಅರ್ಹರಲ್ಲ.
13.211.31
गृहाश्रमस्य या चर्या व्रतानि नियमाश्च ये ।
तथा च देवताः पूज्याः सततं गृहमेधिना ॥ १३.२११.३१ ॥
ಗೃಹಾಶ್ರಮದ ಆಚಾರಗಳು, ವ್ರತಗಳು, ನಿಯಮಗಳು ಯಾವುವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಗೃಹಸ್ಥನು ಸದಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
13.211.32
यद्यच्च परिहर्तव्यं गृहीणातिथिपर्वसु ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथ्यमानं त्वया विभो ॥ १३.२११.३२ ॥
ಗೃಹಸ್ಥರು ಅತಿಥಿ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಬೇಕೋ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ, ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ನೀನು ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
13.211.33
गृहाश्रमस्य यन्मूलं फलं धर्मोऽयमुत्तमम् ।
पादैश्चतुर्भिः सततं धर्मो यत्र प्रतिष्ठितः ॥ १३.२११.३३ ॥
ಗೃಹಾಶ್ರಮದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಫಲ ಇದೇ; ಇದು ಉತ್ತಮ ಧರ್ಮ. ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳ ಧರ್ಮ ಇಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.
13.211.34
सारभूतं वरारोहे दध्नो घृतमिवोद्धृतम् ।
तदहं ते प्रवक्ष्यामि श्रूयतां धर्मचारिणि ॥ १३.२११.३४ ॥
ಓ ವರಾರೋಹೆ, ಮೊಸರಿನಿಂದ ತೆಗೆದ ತುಪ್ಪದಂತೆ ಸಾರವಾದುದನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಕೇಳು, ಧರ್ಮಚಾರಿಣಿಯೇ.
13.211.35
दंपत्यलङ्करिष्णुश्च गृहदानरतिर्नरः ।
कलत्रसौख्यं विन्देत नास्ति तत्र विचारणा ॥ १३.२११.३५ ॥
ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುವವನು, ಗೃಹದಾನದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವನು ಆದ ಮನುಷ್ಯನು ಪತ್ನಿಯ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
13.211.36
स्त्रियो वा पुरुषो वाऽपि दम्पतीन्पूजयन्ति ते ।
मनोभिलषितान्कामान्प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥ १३.२११.३६ ॥
ಹೆಣ್ಣಾಗಲಿ ಗಂಡಾಗಲಿ, ದಂಪತಿಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವವರು ಮನಸ್ಸು ಬಯಸಿದ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
13.211.37
शुश्रूषन्ते ये पितरं मातरं च गृहाश्रमे ।
भर्तारं चैव या नारी अग्निहोत्रं च ये द्विजाः ॥ १३.२११.३७ ॥
ಗೃಹಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯರನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರು, ಪತಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಸ್ತ್ರೀ, ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಮಾಡುವ ದ್ವಿಜರು,
13.211.38
तेषुतेषु च प्रीणन्ति देवा इन्द्रपुरोगमाः ।
पितरः पितृलोकस्थाः स्वधर्मेण स रज्यते ॥ १३.२११.३८ ॥
ಆಯಾ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿಕೊಂಡ ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ; ಪಿತೃಲೋಕದಲ್ಲಿರುವ ಪಿತೃಗಳೂ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ; ತನ್ನ ಧರ್ಮದಿಂದ ಅವನು ಸಂತೃಪ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
13.211.39
मातापितृवियुक्तानां का चर्या गृहमेधिनाम् ।
विधवानां च नारीणां भवानेव ब्रवीतु मे ॥ १३.२११.३९ ॥
ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಗೃಹಸ್ಥರ ಆಚರಣೆ ಏನು? ವಿಧವೆಯರ ಆಚರಣೆ ಏನು? ನೀವೇ ನನಗೆ ಹೇಳಿ.
13.211.40
देवतातिथिशुश्रूषा गुरुवृद्धाभिवादनम् ।
अहिंसा सर्वभूतानामलोभः सत्यसन्धता ॥ १३.२११.४० ॥
ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳ ಸೇವೆ; ಗುರು-ಹಿರಿಯರಿಗೆ ವಂದನೆ; ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಹಿಂಸೆ; ಲೋಭವಿಲ್ಲದಿರುವುದು; ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೃಢತೆ.
13.211.41
ब्रह्मचर्यं शरण्यत्वाशौचं पूर्वाभिभाषणम् ।
कृतज्ञत्वमपैशुन्यं सततं धर्मशीलता ॥ १३.२११.४१ ॥
ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ; ಶರಣಾಗತರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ; ಶೌಚ; ಮೊದಲು ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದು; ಕೃತಜ್ಞತೆ; ಚಾಡಿ ಹೇಳದಿರುವುದು; ಸದಾ ಧರ್ಮಶೀಲತೆ.
13.211.42
दिने द्विरभिषेकं च पितृदैवतपूजनम् ।
गवाह्निकप्रदानं च संविभागोऽतिथिष्वपि ॥ १३.२११.४२ ॥
ದಿನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಸ್ನಾನ; ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆ; ದಿನನಿತ್ಯ ಗೋದಾನ; ಅತಿಥಿಗಳೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
13.211.43
दीपप्रतिश्रयं चैव दद्यात्पाद्यासनं तथा ।
पञ्चमेऽहनि षष्ठे वा द्वादशेऽप्यष्टमेऽथवा।
तदुर्दशे पञ्चदशे ब्रह्मचारी सदा भवेत् ॥ १३.२११.४३ ॥
ದೀಪ ಮತ್ತು ಆಶ್ರಯವನ್ನು ನೀಡಬೇಕು; ಪಾದ್ಯ ಮತ್ತು ಆಸನವನ್ನೂ ನೀಡಬೇಕು. ಐದನೇ ದಿನ, ಆರನೇ ದಿನ ಅಥವಾ ಹನ್ನೆರಡನೇ ದಿನ, ಅಥವಾ ಎಂಟನೇ ದಿನ, ಆ ಹತ್ತನೇ ದಿನ ಅಥವಾ ಹದಿನೈದನೇ ದಿನದಲ್ಲಿಯೂ ಸದಾ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿರಬೇಕು.
13.211.44
श्मश्रुकर्म शिरोभ्यङ्गमञ्जनं दन्तधावनम् ।
नैतेष्वहस्तु कुर्वीत तेषु लक्ष्मीः प्रतिष्ठिता ॥ १३.२११.४४ ॥
ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡ ಬೋಳಿಸುವುದು, ತಲೆಗೆ ಎಣ್ಣೆ ಹಚ್ಚುವುದು, ಕಾಡಿಗೆ ಹಚ್ಚುವುದು, ಹಲ್ಲು ತಿಕ್ಕುವುದು ಮಾಡಬಾರದು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ.
13.211.45
व्रतोपवासनियमस्तपो दानं च शक्तितः ।
भरणं भृत्यवर्गस्य दीनानामनुकम्पनम् ॥ १३.२११.४५ ॥
ವ್ರತ, ಉಪವಾಸ, ನಿಯಮ; ತಪಸ್ಸು, ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ದಾನ; ಸೇವಕರನ್ನು ಪೋಷಿಸುವುದು, ದೀನರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರುವುದು.
13.211.46
परदारान्निवृत्तिश्च स्वदारेषु रतिः सदा ।
शरीरमेकं दंपत्योर्विधात्रा पूर्वनिर्मितम्।
तस्मात्स्वदारनिरतो ब्रह्मचारी विधीयते ॥ १३.२११.४६ ॥
ಪರಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ, ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ ಸದಾ ಪ್ರೀತಿ; ದಂಪತಿಯ ದೇಹ ಒಂದೇ, ಅದನ್ನು ವಿಧಾತನು ಹಿಂದೆಯೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದವನೇ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಎಂದು ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
13.211.47
शीलवृत्तविनीतस्य निगृहीतेन्द्रियस्य च ।
आर्जवे वर्तमानस्य सर्वभूतहितैषिणः ॥ १३.२११.४७ ॥
ಶೀಲ ಮತ್ತು ನಡತೆಯಲ್ಲಿ ವಿನಯಶೀಲನಾದವನಿಗೆ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿದವನಿಗೆ, ಋಜುತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಂತವನಿಗೆ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನಿಗೆ.
13.211.48
प्रियातिथेश्च क्षान्तस्य धर्मार्जितधनस्य च ।
गृहाश्रमपदस्थस्य किमन्यैः कृत्यमाश्रमैः ॥ १३.२११.४८ ॥
ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವವನಿಗೆ, ಕ್ಷಮಾಶೀಲನಿಗೆ, ಧರ್ಮದಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಧನವುಳ್ಳವನಿಗೆ, ಗೃಹಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವವನಿಗೆ ಇತರ ಆಶ್ರಮಗಳಿಂದ ಏನು ಕೆಲಸ?
13.211.49
यथा मातरमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ।
तथा गृहाश्रमं प्राप्य सर्वे जीवन्ति चाश्रमाः ॥ १३.२११.४९ ॥
ತಾಯಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಬದುಕುವಂತೆ, ಗೃಹಾಶ್ರಮವನ್ನು ಪಡೆದು ಎಲ್ಲ ಆಶ್ರಮಗಳೂ ಬದುಕುತ್ತವೆ.
13.211.50
राजानः सर्वपाषण्डाः सर्वे रङ्गोपजीविनः ।
व्यालग्रहाश्च डम्याश्च चोरा राजभटास्तथा ॥ १३.२११.५० ॥
ರಾಜರು, ಎಲ್ಲ ಪಾಷಂಡಿಗಳು, ರಂಗಕಲೆಯಿಂದ ಜೀವಿಸುವವರು, ಹಾವು ಹಿಡಿಯುವವರು ಮತ್ತು ಡಂಬರು (ನಟರು), ಕಳ್ಳರು, ರಾಜಭಟರು ಕೂಡ ಹಾಗೆಯೇ.
13.211.51
सविद्याः सर्वजीवज्ञाः सर्वे वै विचिकित्सकाः ।
दूराध्वानं प्रपन्नाश्च क्षीणपथ्योदना नराः।
एते चान्ये च बहवस्तर्कयन्ति गृहाश्रमम् ॥ १३.२११.५१ ॥
ವಿದ್ಯಾವಂತರು, ಸರ್ವಜೀವಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ಸಂದೇಹಿಗಳು, ದೂರದ ದಾರಿ ಕ್ರಮಿಸಿದವರು, ಪಥ್ಯಾನ್ನ ಮುಗಿದ ಮನುಷ್ಯರು—ಇವರೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರೂ ಗೃಹಾಶ್ರಮವನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ.
13.211.52
मार्जारा मूषिकाः श्वानः सूकराश्च शुकास्तथा ।
कपोतका कावटकाः सरीसृपनिषेवणाः।
अरण्यवासिनश्चान्ये सङ्घा ये मृगपक्षिणाम् ॥ १३.२११.५२ ॥
ಬೆಕ್ಕುಗಳು, ಇಲಿಗಳು, ನಾಯಿಗಳು, ಹಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಳಿಗಳು, ಪಾರಿವಾಳಗಳು, ಕಾವಟಕರು, ಸರೀಸೃಪಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವವು, ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳು, ಮತ್ತು ಮೃಗ-ಪಕ್ಷಿಗಳ ಇತರ ಗುಂಪುಗಳು—ಇವೂ ಹಾಗೆಯೇ.
13.211.53
एवं बहुविधा देवि लोकेऽस्मिन्सचराचराः ।
गृहे क्षेत्रे बिले चैव शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३.२११.५३ ॥
ದೇವಿ, ಹೀಗೆ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಚರಾಚರವಾದ ಬಹುವಿಧ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಹೊಲದಲ್ಲಿ, ಬಿಲದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವೆ.
13.211.54
गृहस्थेन कृतं कर्म सर्वैस्तैरिह भुज्यते ।
उपयुक्तं च यत्तेषां मतिमान्नानुशोचति ॥ १३.२११.५४ ॥
ಗೃಹಸ್ಥನು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವನ್ನು ಆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಶೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
13.211.55
धर्म इत्येव सह्कल्प्य यस्तु तस्य फलं शृणु ।
सर्वयज्ञप्रणीतस्य हयमेधेन यत्फलम्।
वर्षे स द्वादशे देवि फलेनैतेन युज्यते ॥ १३.२११.५५ ॥
ಧರ್ಮವೆಂದೇ ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ ಇದನ್ನು ಕೈಕೊಳ್ಳುವವನ ಫಲವನ್ನು ಕೇಳು. ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವನಿಗೆ ಅಶ್ವಮೇಧದಿಂದ ಸಿಗುವ ಫಲ, ದೇವಿ, ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ಫಲದೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ.
13.211.56
आशापाशविमोक्षं च विधिधर्ममनुत्तमम् ।
वृक्षमूलचरो नित्यं शून्यागारिनिवेशनमम् ॥ १३.२११.५६ ॥
ಆಶೆಯ ಪಾಶದಿಂದ ವಿಮೋಕ್ಷ, ವಿಧಿಯಂತೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಧರ್ಮ. ಯಾವಾಗಲೂ ಮರದ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು, ಖಾಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು.
13.211.57
नदीपुलिनशायी च नदीतीरमनुव्रजन् ।
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यः स्नेहबन्धेन वै द्विजः। ॥ १३.२११.५७ ॥
ನದಿಯ ಮರಳುದಿಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಮಲಗುವವನು, ನದಿಯ ತೀರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಸಂಚರಿಸುವವನು, ಎಲ್ಲ ಸಂಗಗಳಿಂದ, ಸ್ನೇಹಬಂಧನದಿಂದ ವಿಮುಕ್ತನಾದ ದ್ವಿಜ.
13.211.58
आत्मन्येवात्मना भावं समायोज्येह तेन वै ।
आत्मभूतो यताहारो मोक्षदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.२११.५८ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿಯೇ ಆತ್ಮದಿಂದ ಭಾವವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ, ಅದರಿಂದಲೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪನಾಗಿ, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಯಮಿಯಾಗಿ, ಮೋಕ್ಷದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮದಿಂದ.
13.211.59
पवित्रनित्यो युक्तश्च तस्य धर्मःक सनातनः ।
नैकत्र रमते सक्तो न चैकग्रामगोचरः।
युक्तोऽप्यटति यो युक्तो न चैकपुलिनाश्रयः ॥ १३.२११.५९ ॥
ಯಾವಾಗಲೂ ಪವಿತ್ರನೂ ಸಂಯಮಿಯೂ ಆದವನ ಧರ್ಮ ಸನಾತನ. ಅವನು ಒಂದೆಡೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ರಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಒಂದೇ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ. ಸಂಯಮಿಯಾದರೂ ಅವನು ಅಲೆಯುತ್ತಾನೆ; ಒಂದೇ ಮರಳುದಿಬ್ಬವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
13.211.60
एष मोक्षविदां धर्मो वेदोक्तः सत्पथे स्थितः ॥ १३.२११.६० ॥
ಇದು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ತಿಳಿದವರ ಧರ್ಮ; ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾದದ್ದು, ಸತ್ಪಥದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದು.