ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.211
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.211.1
उक्तस्त्वया त्रिवर्गस्य धर्मश्च परमः शुभः ।
सर्वव्यापी तु यो धर्मो भगवंस्तं ब्रवीतु मे। ॥ १३.२११.१ ॥
ଆପଣ ତ୍ରିବର୍ଗର ପରମ ଓ ଶୁଭ ଧର୍ମ କହିଛନ୍ତି। ହେ ଭଗବନ୍, ଯାହା ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ସେହି ଧର୍ମ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
13.211.2
ब्रह्मणा लोकसंसारे सृष्टा धात्रा गुणार्थिना ।
लोकांस्तारयितुं युक्ता मर्त्येषु क्षितिदेवताः ॥ १३.२११.२ ॥
ଲୋକସଂସାରରେ ବ୍ରହ୍ମା, ଗୁଣାର୍ଥୀ ଧାତାଭାବେ, ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପାର କରିବା ପାଇଁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗ୍ୟ କ୍ଷିତିଦେବତା (ବ୍ରାହ୍ମଣ) ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
13.211.3
तेषु तावत्प्रवक्ष्यामि धर्मं शुभफलोदयम् ।
ब्राह्मणेष्वभयो धर्मः परमः शुभलक्षणः ॥ १३.२११.३ ॥
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମେ ଶୁଭଫଳଦାୟୀ ଧର୍ମ କହିବି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଭୟ ହିଁ ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ପରମ ଧର୍ମ।
13.211.4
इमे च धर्मा लोकानां पूर्वं सृष्टाः स्वयंभुवा ।
पृथिव्यां सद्द्विजैर्नित्यं कीर्त्यमानं निबोध मे ॥ १३.२११.४ ॥
ଲୋକମାନଙ୍କ ଏହି ଧର୍ମସବୁ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱୟମ୍ଭୁ (ବ୍ରହ୍ମା) ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ପୃଥିବୀରେ ସତ୍ଦ୍ୱିଜମାନେ ସର୍ବଦା ଏଗୁଡ଼ିକର କୀର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି; ମୋଠାରୁ ଜାଣନ୍ତୁ।
13.211.5
स्वदारनिरतिर्धर्मो नित्यं जप्यं तथैव च ।
सर्वातिथ्यं त्रिवर्गस्य यथाशक्ति दिवानिशम् ॥ १३.२११.५ ॥
ନିଜ ପତ୍ନୀ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା ଧର୍ମ; ସେହିପରି ନିତ୍ୟ ଜପ। ତ୍ରିବର୍ଗ ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତିଥ୍ୟ ଯଥାଶକ୍ତି ଦିନରାତି କରିବା ଉଚିତ।
13.211.6
शूद्रो धर्मपरो नित्यं शुश्रूषानिरतो भवेत् ॥ १३.२११.६ ॥
ଶୂଦ୍ର ସର୍ବଦା ଧର୍ମପରାୟଣ ଓ ସେବାରେ ନିରତ ରହିବା ଉଚିତ।
13.211.7
त्रैविद्यो ब्राह्मणो वृद्धो न चाध्ययनजीवकः ।
त्रिवर्गस्य व्यतिक्रान्तं तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२११.७ ॥
ତିନି ବେଦଜ୍ଞ, ବୃଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯିଏ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରେ ନାହିଁ, ସେ ତ୍ରିବର୍ଗ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ତାର ଧର୍ମ ସନାତନ।
13.211.8
षट् कर्माणि च प्रोक्तानि सृष्टानि ब्रह्मणा पुरा ।
धर्मिष्ठानि वरिष्ठानि तानितानि शृणूत्तमे ॥ १३.२११.८ ॥
ଛଅ କର୍ମ କୁହାଯାଇଛି, ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ସେଗୁଡ଼ିକ ଅତି ଧର୍ମିଷ୍ଠ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ହେ ଉତ୍ତମେ, ଶୁଣ।
13.211.9
यजनं याजनं चैव दानं पात्रे प्रतिग्रहः ।
अध्यापनमध्ययनं षट्कर्मा धर्मभागृजुः ॥ १३.२११.९ ॥
ଯଜନ, ଯାଜନ, ଦାନ, ସତ୍ପାତ୍ରରୁ ପ୍ରତିଗ୍ରହ, ଅଧ୍ୟାପନ, ଅଧ୍ୟୟନ — ଏହି ଛଅ କର୍ମ; ସରଳ ପୁରୁଷ ଧର୍ମର ଅଂଶୀ ହୁଏ।
13.211.10
नित्यः स्वाध्यायतो धर्मः नित्ययज्ञः सनातनः ।
दानं प्रशंसते नित्यं ब्राह्मणेषु त्रिकर्मसु ॥ १३.२११.१० ॥
ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟରୁ ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ; ନିତ୍ୟ ଯଜ୍ଞ ସନାତନ। ଏହି ତିନି କର୍ମରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଦାନ ସର୍ବଦା ପ୍ରଶଂସିତ।
13.211.11
अयमेव परो धर्मः संवृतः सत्सु विद्यते ।
गर्भस्थाने विशुद्धानां धर्मस्य नियमो महान् ॥ १३.२११.११ ॥
ଏହା ହିଁ ପରମ ଧର୍ମ, ଯାହା ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଅଛି। ବିଶୁଦ୍ଧଙ୍କ ଗର୍ଭସ୍ଥାନରେ ଧର୍ମର ମହାନ ନିୟମ ଅଛି।
13.211.12
पञ्चयज्ञविशुद्धात्मा ऋतुनित्योऽनसूयकः ।
दान्तो ब्राह्मणसत्कर्ता सुसंमृष्टनिवेशनः ॥ १३.२११.१२ ॥
ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞରେ ଯାହାର ଆତ୍ମା ଶୁଦ୍ଧ, ଋତୁକର୍ମରେ ନିତ୍ୟ, ଅସୂୟାରହିତ, ଦାନ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସତ୍କାରକାରୀ, ସୁସଜ୍ଜିତ ଗୃହବାସୀ।
13.211.13
चक्षुःश्रोत्रमनोजिह्वास्निग्धवर्णप्रदः सदा ।
अतिथ्यभ्यागतरतः शेषान्नकृतभोजनः ॥ १३.२११.१३ ॥
ଯିଏ ସର୍ବଦା ଆଖି, କାନ, ମନ ଓ ଜିଭକୁ ସୁଖଦାୟକ ସୌମ୍ୟ ରୂପ ଦିଏ, ଅତିଥି ଓ ଆସିଥିବା ଅଭ୍ୟାଗତଙ୍କଠାରେ ଆନନ୍ଦିତ, ଏବଂ ଅତିଥିମାନଙ୍କର ଭୋଜନ ପରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅନ୍ନ ହିଁ ଭୋଜନ କରେ।
13.211.14
पाद्यमर्घ्यं यथान्यायमासनं शयनं तथा ।
दीपं प्रतिश्रयं चैव यो ददाति स धार्मिकः ॥ १३.२११.१४ ॥
ଯଥାନ୍ୟାୟ ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଆସନ, ଶଯ୍ୟା, ଦୀପ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଯିଏ ଦିଏ, ସେ ହିଁ ଧାର୍ମିକ।
13.211.15
प्रातरुत्थाय वै पश्चाद्भोजने तु निमन्त्रयेत् ।
सत्कृत्याऽनुव्रजेद्यश्च तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२११.१५ ॥
ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ପରେ ଭୋଜନ ସମୟରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ; ସତ୍କାର କରି ପଛେ ଯାଇ ବିଦାୟ ଦିଏ ଯିଏ, ତାର ଧର୍ମ ସନାତନ।
13.211.16
प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो गृहस्थेषु विधीयते ।
तदहं कीर्तयिष्यामि त्रिवर्गेषु च यद्यथा ॥ १३.२११.१६ ॥
ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରବୃତ୍ତି-ଲକ୍ଷଣ ଧର୍ମ ବିହିତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ତ୍ରିବର୍ଗରେ ଯେମିତି ଅଛି, ସେମିତି ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି।
13.211.17
एकेनांशेन धर्मार्थः कर्तव्यो हितमिच्छता ।
एकेनांशेन कामार्थमेकमंशं विवर्धयेत् ॥ १३.२११.१७ ॥
ହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକ ଅଂଶରେ ଧର୍ମାର୍ଥ କରିବା ଉଚିତ; ଏକ ଅଂଶରେ କାମାର୍ଥ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ଅଂଶ ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ।
13.211.18
निवृत्तिलक्षणः पुण्यो धर्मो मोक्षो विधीयते ।
तस्य वृत्तिं प्रवक्ष्यामि तां शृणुष्व समाहिता ॥ १३.२११.१८ ॥
ନିବୃତ୍ତି-ଲକ୍ଷଣ ପୁଣ୍ୟ ଧର୍ମ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ବିହିତ ହୋଇଛି। ତାହାର ଆଚରଣ ମୁଁ କହିବି; ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଶୁଣ।
13.211.19
सर्वभूतदया धर्मो निवृत्तेः परम सदा ।
बुभुक्षितं पिपासार्तमतिथिं श्रान्तमागतम्।
अर्चयन्ति वरारोहे तेषामपि फलं महत् ॥ १३.२११.१९ ॥
ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା ହିଁ ନିବୃତ୍ତିର ପରମ ଧର୍ମ, ସଦା। କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ, ପିପାସାର୍ତ୍ତ, କ୍ଳାନ୍ତ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଯେଉଁମାନେ ସତ୍କାର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମହତ୍ ଫଳ ମିଳେ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ।
13.211.20
पात्रमित्येव दातव्यं सर्वस्मै धर्मकाङ्क्षिभिः ।
आगमिष्यति यत्पात्रं तत्पात्रं तारयिष्यति ॥ १३.२११.२० ॥
ଧର୍ମ ଇଚ୍ଛାକାରୀମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପାତ୍ର ଭାବି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ପାତ୍ର ଆସିବ, ସେହି ପାତ୍ର ଉଦ୍ଧାର କରିବ।
13.211.21
काले सम्प्राप्तमतिथिं भोक्तुकाममुपस्थितम् ।
यस्तं सम्भावयेत्तत्र व्यासोऽयं समुपस्थितः ॥ १३.२११.२१ ॥
ସଠିକ୍ ସମୟରେ ଆସି ଭୋଜନ ଇଚ୍ଛାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅତିଥିଙ୍କୁ ଯିଏ ସତ୍କାର କରେ, ସେଠାରେ ଏହି ବ୍ୟାସ ହିଁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
13.211.22
तस्य पूजां यथाशक्त्या सौम्यचित्तः प्रयोजयेत् ।
चित्तमूलो भवेद्धर्मो धर्ममूलं भवेद्यशः ॥ १३.२११.२२ ॥
ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ସୌମ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଧର୍ମର ମୂଳ ଚିତ୍ତରେ ଅଛି; ଯଶର ମୂଳ ଧର୍ମରେ ଅଛି।
13.211.23
तस्मात्सौम्येन चित्तेन दातव्यं देवि सर्वथा ।
सौम्यचित्तस्तु यो दद्यात्तद्धि दानमनुत्तमम् ॥ १३.२११.२३ ॥
ତେଣୁ, ହେ ଦେବୀ, ସୌମ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ସବୁ ପ୍ରକାରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ସୌମ୍ୟ ଚିତ୍ତରେ ଯେ ଦାନ ଦିଏ, ସେହି ଦାନ ହିଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦାନ।
13.211.24
यथाम्बुबिन्दुभिः सूक्ष्मैः पतद्भिर्मेदिनीतले ।
केदाराश्च तटाकानि सरांसि सरितस्तथा ॥ १३.२११.२४ ॥
ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ୁଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଳବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି କ୍ଷେତ୍ର, ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ ଓ ନଦୀ (ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ),
13.211.25
तोयपूर्णानि दृश्यन्ते अप्रतर्क्योऽतिशोभने ।
अल्पमल्पमपि ह्येकं दीयमानं विवर्धते ॥ १३.२११.२५ ॥
ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ (ଜଳାଶୟ) ଦେଖାଯାଏ; ହେ ଅତି ସୁନ୍ଦରୀ, (ତାହାର ଫଳ) ଅଚିନ୍ତନୀୟ। ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ କରି, ଏକ ଏକ କରି ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନ ମଧ୍ୟ ବଢ଼େ।
13.211.26
पीडयाऽपि च भृत्यानां दानमेव विशिष्यते ।
पुत्रदारधनं धान्यं न मृताननुगच्छति ॥ १३.२११.२६ ॥
ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କୁ କଷ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ହିଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ପୁତ୍ର, ସ୍ତ୍ରୀ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
13.211.27
श्रेयो दानं च भोगश्च धनं प्राप्य यशस्विनि ।
दानेन हि महाभागा भवन्ति मनुजाधिपाः ॥ १३.२११.२७ ॥
ହେ ଯଶସ୍ୱିନୀ, ଧନ ପାଇ ଦାନ ଓ ଭୋଗ ହିଁ ପରମ ଶ୍ରେୟ। ଦାନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ ମନୁଜାଧିପତିମାନେ ହୁଅନ୍ତି।
13.211.28
नास्ति भूमौ दानसमं नास्ति दानसमो निधिः ।
नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम् ॥ १३.२११.२८ ॥
ପୃଥିବୀରେ ଦାନ ସହିତ ସମକକ୍ଷ କିଛି ନାହିଁ; ଦାନ ସମାନ ନିଧି ନାହିଁ। ସତ୍ୟଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ ନାହିଁ, ଅସତ୍ୟଠାରୁ ବଡ଼ ପାପ ନାହିଁ।
13.211.29
आश्रमे यस्तु तप्येत तपो मूलफलाशनः ।
आदित्याभिमुखो भूत्वा जटावल्कलसंवृतः।
मण्डूकशायी हेमन्ते ग्रीष्मे पञ्चतपा भवेत् ॥ १३.२११.२९ ॥
ଆଶ୍ରମରେ ଯିଏ ତପସ୍ୟା କରେ, ମୂଳ-ଫଳ ଭୋଜନ କରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ମୁଖ କରି, ଜଟା ଓ ବଲ୍କଳ ପିନ୍ଧି, ହେମନ୍ତରେ ବେଙ୍ଗ ପରି ଶୋଇ, ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚତପା ହୁଏ।
13.211.30
सम्यक्तपश्चरन्तीह श्रद्दधाना वनाश्रमे ।
गृहाश्रमस्य ते देवि कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १३.२११.३० ॥
ଏଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ବନାଶ୍ରମରେ ଭଲ ଭାବେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଲୋକେ, ହେ ଦେବୀ, ଗୃହାଶ୍ରମର ଷୋଡ଼ଶ କଳାର ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
13.211.31
गृहाश्रमस्य या चर्या व्रतानि नियमाश्च ये ।
तथा च देवताः पूज्याः सततं गृहमेधिना ॥ १३.२११.३१ ॥
ଗୃହାଶ୍ରମର ଯେଉଁ ଆଚରଣ, ବ୍ରତ ଓ ନିୟମ ଅଛି, ସେହିପରି ଗୃହସ୍ଥ ସର୍ବଦା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
13.211.32
यद्यच्च परिहर्तव्यं गृहीणातिथिपर्वसु ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथ्यमानं त्वया विभो ॥ १३.२११.३२ ॥
ଗୃହସ୍ଥମାନେ ଅତିଥି ଦିନ ଓ ପର୍ବରେ ଯାହା ଯାହା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେ ସବୁ ତୁମ ମୁଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
13.211.33
गृहाश्रमस्य यन्मूलं फलं धर्मोऽयमुत्तमम् ।
पादैश्चतुर्भिः सततं धर्मो यत्र प्रतिष्ठितः ॥ १३.२११.३३ ॥
ଗୃହାଶ୍ରମର ଯାହା ମୂଳ ଓ ଫଳ, ଏହା ହିଁ ଉତ୍ତମ ଧର୍ମ; ଯେଉଁଠାରେ ଚାରି ପାଦବିଶିଷ୍ଟ ଧର୍ମ ସଦା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
13.211.34
सारभूतं वरारोहे दध्नो घृतमिवोद्धृतम् ।
तदहं ते प्रवक्ष्यामि श्रूयतां धर्मचारिणि ॥ १३.२११.३४ ॥
ହେ ବରାରୋହେ, ଦହିରୁ କାଢ଼ାଯାଇଥିବା ଘିଅ ପରି ଯାହା ସାର, ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ଶୁଣ, ହେ ଧର୍ମଚାରିଣୀ।
13.211.35
दंपत्यलङ्करिष्णुश्च गृहदानरतिर्नरः ।
कलत्रसौख्यं विन्देत नास्ति तत्र विचारणा ॥ १३.२११.३५ ॥
ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାର ଦେଉଥିବା ଏବଂ ଗୃହଦାନରେ ଆନନ୍ଦିତ ମନୁଷ୍ୟ ପତ୍ନୀର ସୁଖ ପାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.211.36
स्त्रियो वा पुरुषो वाऽपि दम्पतीन्पूजयन्ति ते ।
मनोभिलषितान्कामान्प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥ १३.२११.३६ ॥
ସ୍ତ୍ରୀ ହେଉ କି ପୁରୁଷ, ଯେଉଁମାନେ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମନର ଇଚ୍ଛିତ କାମନା ପାଆନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
13.211.37
शुश्रूषन्ते ये पितरं मातरं च गृहाश्रमे ।
भर्तारं चैव या नारी अग्निहोत्रं च ये द्विजाः ॥ १३.२११.३७ ॥
ଗୃହାଶ୍ରମରେ ଯେଉଁମାନେ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଯେଉଁ ନାରୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରନ୍ତି,
13.211.38
तेषुतेषु च प्रीणन्ति देवा इन्द्रपुरोगमाः ।
पितरः पितृलोकस्थाः स्वधर्मेण स रज्यते ॥ १३.२११.३८ ॥
ସେହି ସେହି କର୍ମରେ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରମୁଖ ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ପିତୃଲୋକସ୍ଥ ପିତୃଗଣ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ନିଜ ଧର୍ମରେ ସେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ।
13.211.39
मातापितृवियुक्तानां का चर्या गृहमेधिनाम् ।
विधवानां च नारीणां भवानेव ब्रवीतु मे ॥ १३.२११.३९ ॥
ମାତା-ପିତାଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କର ଆଚରଣ କ'ଣ? ଏବଂ ବିଧବା ନାରୀମାନଙ୍କର ଆଚରଣ କ'ଣ? ଆପଣ ହିଁ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
13.211.40
देवतातिथिशुश्रूषा गुरुवृद्धाभिवादनम् ।
अहिंसा सर्वभूतानामलोभः सत्यसन्धता ॥ १३.२११.४० ॥
ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ସେବା; ଗୁରୁ ଓ ବୃଦ୍ଧଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ; ସର୍ବଭୂତ ପ୍ରତି ଅହିଂସା; ଲୋଭହୀନତା; ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ତା।
13.211.41
ब्रह्मचर्यं शरण्यत्वाशौचं पूर्वाभिभाषणम् ।
कृतज्ञत्वमपैशुन्यं सततं धर्मशीलता ॥ १३.२११.४१ ॥
ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ; ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ; ଶୌଚ; ପ୍ରଥମେ ମଧୁର କଥା କହିବା; କୃତଜ୍ଞତା; ଚୁଗଲି ନ କରିବା; ସର୍ବଦା ଧର୍ମଶୀଳତା।
13.211.42
दिने द्विरभिषेकं च पितृदैवतपूजनम् ।
गवाह्निकप्रदानं च संविभागोऽतिथिष्वपि ॥ १३.२११.४२ ॥
ଦିନରେ ଦୁଇଥର ସ୍ନାନ; ପିତୃ ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା; ପ୍ରତିଦିନ ଗୋଦାନ; ଅତିଥିଙ୍କ ସହିତ ମଧ୍ୟ ବାଣ୍ଟି ଖାଇବା।
13.211.43
दीपप्रतिश्रयं चैव दद्यात्पाद्यासनं तथा ।
पञ्चमेऽहनि षष्ठे वा द्वादशेऽप्यष्टमेऽथवा।
तदुर्दशे पञ्चदशे ब्रह्मचारी सदा भवेत् ॥ १३.२११.४३ ॥
ଦୀପ ଓ ଆଶ୍ରୟ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପାଦ୍ୟ ଓ ଆସନ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚମ ଦିନରେ, ଷଷ୍ଠ ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ, ଅଥବା ଅଷ୍ଟମ ଦିନରେ, ସେହି ଦଶମ ବା ପଞ୍ଚଦଶ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ସଦା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରହିବ।
13.211.44
श्मश्रुकर्म शिरोभ्यङ्गमञ्जनं दन्तधावनम् ।
नैतेष्वहस्तु कुर्वीत तेषु लक्ष्मीः प्रतिष्ठिता ॥ १३.२११.४४ ॥
ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଦାଢ଼ି କାଟିବା, ମୁଣ୍ଡରେ ତେଲ ମାଲିସ କରିବା, କଜଳ ଲଗାଇବା ଏବଂ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କାରଣ ସେଥିରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।
13.211.45
व्रतोपवासनियमस्तपो दानं च शक्तितः ।
भरणं भृत्यवर्गस्य दीनानामनुकम्पनम् ॥ १३.२११.४५ ॥
ବ୍ରତ, ଉପବାସ ଓ ନିୟମ; ତପ ଓ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଦାନ; ଭୃତ୍ୟବର୍ଗର ଭରଣପୋଷଣ ଏବଂ ଦୀନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁକମ୍ପା।
13.211.46
परदारान्निवृत्तिश्च स्वदारेषु रतिः सदा ।
शरीरमेकं दंपत्योर्विधात्रा पूर्वनिर्मितम्।
तस्मात्स्वदारनिरतो ब्रह्मचारी विधीयते ॥ १३.२११.४६ ॥
ପରସ୍ତ୍ରୀଠାରୁ ନିବୃତ୍ତି ଓ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀରେ ସଦା ପ୍ରୀତି; ଦମ୍ପତିର ଶରୀର ଏକ, ବିଧାତା ପୂର୍ବରୁ ତାହା ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀରେ ନିରତ ଥିବା ପୁରୁଷ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ବୋଲି ବିହିତ।
13.211.47
शीलवृत्तविनीतस्य निगृहीतेन्द्रियस्य च ।
आर्जवे वर्तमानस्य सर्वभूतहितैषिणः ॥ १३.२११.४७ ॥
ଶୀଳ ଓ ଆଚରଣରେ ବିନୀତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗୃହୀତ, ସରଳତାରେ ସ୍ଥିତ, ସର୍ବଭୂତର ହିତକାମୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ।
13.211.48
प्रियातिथेश्च क्षान्तस्य धर्मार्जितधनस्य च ।
गृहाश्रमपदस्थस्य किमन्यैः कृत्यमाश्रमैः ॥ १३.२११.४८ ॥
ଅତିଥିପ୍ରିୟ, କ୍ଷମାଶୀଳ, ଧର୍ମରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଥିବା ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥାଶ୍ରମରେ ସ୍ଥିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ କ'ଣ କାମ?
13.211.49
यथा मातरमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ।
तथा गृहाश्रमं प्राप्य सर्वे जीवन्ति चाश्रमाः ॥ १३.२११.४९ ॥
ଯେପରି ମାତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସମସ୍ତ ଜୀବ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ସେପରି ଗୃହାଶ୍ରମ ପାଇ ସମସ୍ତ ଆଶ୍ରମ ବଞ୍ଚନ୍ତି।
13.211.50
राजानः सर्वपाषण्डाः सर्वे रङ्गोपजीविनः ।
व्यालग्रहाश्च डम्याश्च चोरा राजभटास्तथा ॥ १३.२११.५० ॥
ରାଜାମାନେ, ସମସ୍ତ ପାଷଣ୍ଡୀ, ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହକାରୀ, ସର୍ପଧରା ଓ ଡମ୍ବ (ଅଭିନେତା), ଚୋର ଏବଂ ରାଜସୈନିକମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
13.211.51
सविद्याः सर्वजीवज्ञाः सर्वे वै विचिकित्सकाः ।
दूराध्वानं प्रपन्नाश्च क्षीणपथ्योदना नराः।
एते चान्ये च बहवस्तर्कयन्ति गृहाश्रमम् ॥ १३.२११.५१ ॥
ବିଦ୍ୟାସମ୍ପନ୍ନ, ସର୍ବଜୀବଜ୍ଞ, ସନ୍ଦେହୀ, ଦୀର୍ଘ ପଥ ଗମନକାରୀ ଏବଂ ପଥ୍ୟ-ଅନ୍ନ ସରିଯାଇଥିବା ମନୁଷ୍ୟ—ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକେ ଗୃହାଶ୍ରମକୁ ବିଚାର କରନ୍ତି।
13.211.52
मार्जारा मूषिकाः श्वानः सूकराश्च शुकास्तथा ।
कपोतका कावटकाः सरीसृपनिषेवणाः।
अरण्यवासिनश्चान्ये सङ्घा ये मृगपक्षिणाम् ॥ १३.२११.५२ ॥
ବିଲେଇ, ମୂଷା, କୁକୁର, ଶୂକର ଓ ଶୁକପକ୍ଷୀ, କପୋତ, କାବଟକ, ସରୀସୃପ ଭକ୍ଷକ, ଅରଣ୍ୟବାସୀ ଏବଂ ମୃଗ-ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଦଳ—ଏମାନେ ମଧ୍ୟ।
13.211.53
एवं बहुविधा देवि लोकेऽस्मिन्सचराचराः ।
गृहे क्षेत्रे बिले चैव शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३.२११.५३ ॥
ହେ ଦେବୀ, ଏହିପରି ଏହି ଲୋକରେ ଚରାଚର ବହୁବିଧ ପ୍ରାଣୀ ଗୃହରେ, କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓ ବିଳରେ ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଅଛନ୍ତି।
13.211.54
गृहस्थेन कृतं कर्म सर्वैस्तैरिह भुज्यते ।
उपयुक्तं च यत्तेषां मतिमान्नानुशोचति ॥ १३.२११.५४ ॥
ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ କୃତ କର୍ମ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଭୋଗନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ଜିନିଷ ପାଇଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶୋକ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
13.211.55
धर्म इत्येव सह्कल्प्य यस्तु तस्य फलं शृणु ।
सर्वयज्ञप्रणीतस्य हयमेधेन यत्फलम्।
वर्षे स द्वादशे देवि फलेनैतेन युज्यते ॥ १३.२११.५५ ॥
ଧର୍ମ ବୋଲି ସଂକଳ୍ପ କରି ଯେ ଏହା ଗ୍ରହଣ କରେ, ତାହାର ଫଳ ଶୁଣ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥିବା ଲୋକକୁ ଅଶ୍ୱମେଧରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ହେ ଦେବୀ, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷରେ ସେ ଏହି ଫଳ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
13.211.56
आशापाशविमोक्षं च विधिधर्ममनुत्तमम् ।
वृक्षमूलचरो नित्यं शून्यागारिनिवेशनमम् ॥ १३.२११.५६ ॥
ଆଶାପାଶରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ବିଧିସମ୍ମତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମ। ଯେ ସଦା ବୃକ୍ଷମୂଳରେ ବିଚରଣ କରେ ଓ ଶୂନ୍ୟ ଗୃହରେ ବାସ କରେ।
13.211.57
नदीपुलिनशायी च नदीतीरमनुव्रजन् ।
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यः स्नेहबन्धेन वै द्विजः। ॥ १३.२११.५७ ॥
ନଦୀ ବାଲିଚରରେ ଶୟନକାରୀ ଓ ନଦୀ କୂଳରେ ବିଚରଣକାରୀ, ସମସ୍ତ ଆସକ୍ତି ଓ ସ୍ନେହବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ଦ୍ୱିଜ।
13.211.58
आत्मन्येवात्मना भावं समायोज्येह तेन वै ।
आत्मभूतो यताहारो मोक्षदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.२११.५८ ॥
ଏଠାରେ ଆତ୍ମାରେ ହିଁ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଭାବକୁ ଯୋଡ଼ି, ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ହୋଇ, ଆହାରରେ ସଂଯମୀ ରହି, ମୋକ୍ଷଦୃଷ୍ଟିରେ କୃତ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା।
13.211.59
पवित्रनित्यो युक्तश्च तस्य धर्मःक सनातनः ।
नैकत्र रमते सक्तो न चैकग्रामगोचरः।
युक्तोऽप्यटति यो युक्तो न चैकपुलिनाश्रयः ॥ १३.२११.५९ ॥
ଯିଏ ସଦା ପବିତ୍ର ଓ ସଂଯମୀ, ତାହାର ଧର୍ମ ସନାତନ। ସେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ରମେ ନାହିଁ, ଏକ ଗ୍ରାମରେ ବିଚରଣ ମଧ୍ୟ କରେ ନାହିଁ। ସଂଯମୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସେ ଘୂରେ; ଏକ ବାଲିଚରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରେ ନାହିଁ।
13.211.60
एष मोक्षविदां धर्मो वेदोक्तः सत्पथे स्थितः ॥ १३.२११.६० ॥
ଏହା ମୋକ୍ଷ ଜାଣିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଧର୍ମ; ବେଦରେ କଥିତ, ସତ୍ପଥରେ ସ୍ଥିତ।