มหาภารตะ · อัธยายะ 13.211
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.211.1
उक्तस्त्वया त्रिवर्गस्य धर्मश्च परमः शुभः ।
सर्वव्यापी तु यो धर्मो भगवंस्तं ब्रवीतु मे। ॥ १३.२११.१ ॥
พระองค์ตรัสถึงธรรมอันสูงสุดและเป็นมงคลของไตรวรรค ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงสิริ ขอโปรดตรัสแก่ข้าพระองค์ถึงธรรมที่แผ่ซ่านไปทั่วทุกสิ่งนั้นด้วยเถิด
13.211.2
ब्रह्मणा लोकसंसारे सृष्टा धात्रा गुणार्थिना ।
लोकांस्तारयितुं युक्ता मर्त्येषु क्षितिदेवताः ॥ १३.२११.२ ॥
ในวัฏสงสารของโลก พระพรหมผู้สร้างซึ่งปรารถนาคุณความดี ได้สร้างพวกพราหมณ์ซึ่งเป็นเทพแห่งแผ่นดินในหมู่มนุษย์ ให้สมควรที่จะนำโลกทั้งหลายให้ข้ามพ้น
13.211.3
तेषु तावत्प्रवक्ष्यामि धर्मं शुभफलोदयम् ।
ब्राह्मणेष्वभयो धर्मः परमः शुभलक्षणः ॥ १३.२११.३ ॥
ในหมู่พวกเขานั้น ก่อนอื่นข้าพเจ้าจะกล่าวถึงธรรมที่ให้ผลเป็นมงคลเกิดขึ้น ในหมู่พราหมณ์ ความไม่หวาดกลัวเป็นธรรมอันสูงสุด มีลักษณะแห่งความเป็นมงคล
13.211.4
इमे च धर्मा लोकानां पूर्वं सृष्टाः स्वयंभुवा ।
पृथिव्यां सद्द्विजैर्नित्यं कीर्त्यमानं निबोध मे ॥ १३.२११.४ ॥
ธรรมเหล่านี้ของโลกทั้งหลาย พระสวยัมภูได้ทรงสร้างไว้ในกาลก่อน และพวกทวิชาที่ดีงามย่อมประกาศอยู่เป็นนิตย์บนแผ่นดิน ขอท่านจงฟังจากข้าพเจ้าเถิด
13.211.5
स्वदारनिरतिर्धर्मो नित्यं जप्यं तथैव च ।
सर्वातिथ्यं त्रिवर्गस्य यथाशक्ति दिवानिशम् ॥ १३.२११.५ ॥
การยินดีในภรรยาของตนเป็นธรรม การสวดภาวนาเป็นนิตย์ก็เช่นกัน การต้อนรับแขกทุกคนเพื่อไตรวรรค ควรปฏิบัติตามกำลังของตนทั้งกลางวันและกลางคืน
13.211.6
शूद्रो धर्मपरो नित्यं शुश्रूषानिरतो भवेत् ॥ १३.२११.६ ॥
ศูทรควรมุ่งธรรมอยู่เป็นนิตย์ และควรยินดีในการรับใช้
13.211.7
त्रैविद्यो ब्राह्मणो वृद्धो न चाध्ययनजीवकः ।
त्रिवर्गस्य व्यतिक्रान्तं तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२११.७ ॥
พราหมณ์ผู้เฒ่าที่รู้พระเวททั้งสาม และไม่เลี้ยงชีพด้วยการสอนพระเวท ได้ล่วงพ้นไตรวรรคแล้ว ธรรมของเขาเป็นธรรมนิรันดร์
13.211.8
षट् कर्माणि च प्रोक्तानि सृष्टानि ब्रह्मणा पुरा ।
धर्मिष्ठानि वरिष्ठानि तानितानि शृणूत्तमे ॥ १३.२११.८ ॥
หน้าที่หกประการได้ถูกประกาศไว้ พระพรหมทรงสร้างไว้ในกาลก่อน หน้าที่เหล่านั้นล้วนเป็นธรรมอันชอบธรรมและประเสริฐยิ่ง ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุด ขอท่านจงฟังหน้าที่เหล่านั้นเถิด
13.211.9
यजनं याजनं चैव दानं पात्रे प्रतिग्रहः ।
अध्यापनमध्ययनं षट्कर्मा धर्मभागृजुः ॥ १३.२११.९ ॥
การบูชายัญเพื่อตนเอง การประกอบพิธีบูชายัญให้ผู้อื่น การให้ทาน การรับทานจากผู้ควรรับ การสอน และการศึกษา นี่คือหน้าที่หกประการ ผู้ซื่อตรงย่อมมีส่วนในธรรม
13.211.10
नित्यः स्वाध्यायतो धर्मः नित्ययज्ञः सनातनः ।
दानं प्रशंसते नित्यं ब्राह्मणेषु त्रिकर्मसु ॥ १३.२११.१० ॥
ธรรมประจำวันเกิดจากการศึกษาพระเวทด้วยตนเอง การบูชายัญประจำวันเป็นนิรันดร์ การให้ทานแก่พราหมณ์เป็นที่สรรเสริญอยู่เป็นนิตย์ ในบรรดาหน้าที่สามประการนี้
13.211.11
अयमेव परो धर्मः संवृतः सत्सु विद्यते ।
गर्भस्थाने विशुद्धानां धर्मस्य नियमो महान् ॥ १३.२११.११ ॥
นี่เท่านั้นคือธรรมอันสูงสุด ซึ่งถูกเก็บซ่อนไว้ในหมู่ผู้ดี ในที่ตั้งครรภ์ของผู้บริสุทธิ์ มีกฎแห่งธรรมอันยิ่งใหญ่
13.211.12
पञ्चयज्ञविशुद्धात्मा ऋतुनित्योऽनसूयकः ।
दान्तो ब्राह्मणसत्कर्ता सुसंमृष्टनिवेशनः ॥ १३.२११.१२ ॥
ผู้มีจิตใจบริสุทธิ์ด้วยยัญห้าประการ เป็นนิตย์ในพิธีตามฤดูกาล ปราศจากความอิจฉาริษยา ข่มใจได้ ให้เกียรติพราหมณ์ มีที่พักอาศัยที่กวาดไว้อย่างเรียบร้อย
13.211.13
चक्षुःश्रोत्रमनोजिह्वास्निग्धवर्णप्रदः सदा ।
अतिथ्यभ्यागतरतः शेषान्नकृतभोजनः ॥ १३.२११.१३ ॥
ผู้ที่ให้ความสุขอ่อนโยนแก่ตา หู ใจ และลิ้นอยู่เสมอ ผู้ยินดีในแขกและผู้มาเยือน และผู้รับประทานเฉพาะอาหารที่เหลือจากการเลี้ยงแขกแล้ว
13.211.14
पाद्यमर्घ्यं यथान्यायमासनं शयनं तथा ।
दीपं प्रतिश्रयं चैव यो ददाति स धार्मिकः ॥ १३.२११.१४ ॥
ผู้ใดให้น้ำล้างเท้า การต้อนรับด้วยอรรฆ์ ที่นั่ง ที่นอน ประทีป และที่พักอาศัย ตามที่ควร ผู้นั้นเป็นผู้มีธรรม
13.211.15
प्रातरुत्थाय वै पश्चाद्भोजने तु निमन्त्रयेत् ।
सत्कृत्याऽनुव्रजेद्यश्च तस्य धर्मः सनातनः ॥ १३.२११.१५ ॥
ผู้ที่ตื่นแต่เช้า แล้วจึงเชิญแขกให้มารับประทานอาหารภายหลัง และผู้ที่ต้อนรับแขกแล้วส่งท่านไปจนพ้นทาง ธรรมของเขาเป็นธรรมนิรันดร์
13.211.16
प्रवृत्तिलक्षणो धर्मो गृहस्थेषु विधीयते ।
तदहं कीर्तयिष्यामि त्रिवर्गेषु च यद्यथा ॥ १३.२११.१६ ॥
ธรรมที่มีลักษณะของการดำเนินชีวิตในโลกได้ถูกกำหนดไว้สำหรับคฤหัสถ์ ดังนั้นข้าพเจ้าจะบรรยายธรรมนั้น และอธิบายว่ามันตั้งอยู่อย่างไรในไตรวรรค
13.211.17
एकेनांशेन धर्मार्थः कर्तव्यो हितमिच्छता ।
एकेनांशेन कामार्थमेकमंशं विवर्धयेत् ॥ १३.२११.१७ ॥
ผู้ที่ปรารถนาความเจริญของตนควรปฏิบัติธรรมและทรัพย์ด้วยส่วนหนึ่ง และควรเพิ่มพูนอีกส่วนหนึ่งเพื่อกามและทรัพย์
13.211.18
निवृत्तिलक्षणः पुण्यो धर्मो मोक्षो विधीयते ।
तस्य वृत्तिं प्रवक्ष्यामि तां शृणुष्व समाहिता ॥ १३.२११.१८ ॥
ธรรมอันศักดิ์สิทธิ์ที่มีลักษณะของการละวางได้ถูกกำหนดไว้เพื่อโมกษะ ข้าพเจ้าจะอธิบายการปฏิบัติของธรรมนั้นแก่ท่าน ขอท่านจงฟังด้วยใจที่ตั้งมั่น
13.211.19
सर्वभूतदया धर्मो निवृत्तेः परम सदा ।
बुभुक्षितं पिपासार्तमतिथिं श्रान्तमागतम्।
अर्चयन्ति वरारोहे तेषामपि फलं महत् ॥ १३.२११.१९ ॥
ความเมตตาต่อสรรพสัตว์เป็นธรรมอันสูงสุดของการละวางอยู่เสมอ ผู้ที่ต้อนรับแขกซึ่งมาถึงด้วยความหิว กระหายน้ำอย่างทรมาน และเหน็ดเหนื่อย ย่อมได้ผลอันยิ่งใหญ่ แม้แก่ผู้นั้นด้วย ข้าแต่หญิงผู้มีสะโพกงาม
13.211.20
पात्रमित्येव दातव्यं सर्वस्मै धर्मकाङ्क्षिभिः ।
आगमिष्यति यत्पात्रं तत्पात्रं तारयिष्यति ॥ १३.२११.२० ॥
ผู้ที่ปรารถนาธรรมควรให้แก่ทุกคน โดยถือว่าแต่ละคนเป็นผู้ควรรับ ผู้ควรรับที่มาถึงจะนำพวกเขาให้ข้ามพ้นไปได้
13.211.21
काले सम्प्राप्तमतिथिं भोक्तुकाममुपस्थितम् ।
यस्तं सम्भावयेत्तत्र व्यासोऽयं समुपस्थितः ॥ १३.२११.२१ ॥
ผู้ใดถวายการต้อนรับแขกที่มาถึงในเวลาอันควร ยืนอยู่ตรงหน้าด้วยความปรารถนาจะรับประทานอาหาร ในขณะที่ท่านทำเช่นนั้น ท่านวยาสเองก็มาปรากฏอยู่ใกล้ ๆ
13.211.22
तस्य पूजां यथाशक्त्या सौम्यचित्तः प्रयोजयेत् ।
चित्तमूलो भवेद्धर्मो धर्ममूलं भवेद्यशः ॥ १३.२११.२२ ॥
ควรถวายการบูชาแขกเช่นนั้นตามกำลังของตน ด้วยจิตใจอันอ่อนโยน ธรรมมีจิตเป็นรากฐาน และยศชื่อมีธรรมเป็นรากฐาน
13.211.23
तस्मात्सौम्येन चित्तेन दातव्यं देवि सर्वथा ।
सौम्यचित्तस्तु यो दद्यात्तद्धि दानमनुत्तमम् ॥ १३.२११.२३ ॥
ดังนั้น ข้าแต่เทวี ควรให้ด้วยจิตใจอันอ่อนโยนเสมอ การให้ของผู้ที่ให้ด้วยจิตอันอ่อนโยนนั้นแลคือทานอันยอดเยี่ยมที่สุด
13.211.24
यथाम्बुबिन्दुभिः सूक्ष्मैः पतद्भिर्मेदिनीतले ।
केदाराश्च तटाकानि सरांसि सरितस्तथा ॥ १३.२११.२४ ॥
เปรียบเหมือนทุ่งนา สระน้ำ ทะเลสาบ และแม่น้ำ ย่อมเต็มด้วยหยดน้ำเล็ก ๆ ที่หยาดลงบนผิวพื้นโลก
13.211.25
तोयपूर्णानि दृश्यन्ते अप्रतर्क्योऽतिशोभने ।
अल्पमल्पमपि ह्येकं दीयमानं विवर्धते ॥ १३.२११.२५ ॥
ย่อมปรากฏเต็มด้วยน้ำ ข้าแต่ผู้งดงามยิ่ง ผลนั้นยากจะคาดคิดได้ แม้เพียงน้อยนิด เมื่อให้ไปทีละเล็กละน้อย ก็ย่อมเจริญงอกงามขึ้น
13.211.26
पीडयाऽपि च भृत्यानां दानमेव विशिष्यते ।
पुत्रदारधनं धान्यं न मृताननुगच्छति ॥ १३.२११.२६ ॥
แม้จะต้องลำบาก การให้แก่คนรับใช้ก็ยังประเสริฐที่สุด บุตร ภรรยา ทรัพย์ และธัญญาหาร ย่อมไม่ติดตามคนตายไป
13.211.27
श्रेयो दानं च भोगश्च धनं प्राप्य यशस्विनि ।
दानेन हि महाभागा भवन्ति मनुजाधिपाः ॥ १३.२११.२७ ॥
ข้าแต่ผู้มียศ เมื่อได้ทรัพย์แล้ว การให้และการเสวยสุขเป็นความดีงามสูงสุด เพราะด้วยการให้ ผู้มีโชคอันยิ่งใหญ่ย่อมกลายเป็นเจ้าผู้ปกครองมนุษย์
13.211.28
नास्ति भूमौ दानसमं नास्ति दानसमो निधिः ।
नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम् ॥ १३.२११.२८ ॥
บนแผ่นดินนี้ไม่มีสิ่งใดเสมอด้วยการให้ ไม่มีขุมทรัพย์ใดเสมอด้วยการให้ ไม่มีธรรมใดสูงกว่าความจริง และไม่มีบาปใดยิ่งใหญ่กว่าการพูดเท็จ
13.211.29
आश्रमे यस्तु तप्येत तपो मूलफलाशनः ।
आदित्याभिमुखो भूत्वा जटावल्कलसंवृतः।
मण्डूकशायी हेमन्ते ग्रीष्मे पञ्चतपा भवेत् ॥ १३.२११.२९ ॥
ผู้ใดบำเพ็ญตบะในอาศรม กินรากไม้และผลไม้ หันหน้าเข้าสู่พระอาทิตย์ นุ่งห่มด้วยผมเกล้ามวยและเปลือกไม้ นอนเหมือนกบในฤดูหนาว และในฤดูร้อนปฏิบัติปัญจตปะ คือการนั่งท่ามกลางไฟห้ากอง
13.211.30
सम्यक्तपश्चरन्तीह श्रद्दधाना वनाश्रमे ।
गृहाश्रमस्य ते देवि कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १३.२११.३० ॥
ผู้ที่บำเพ็ญตบะอย่างถูกต้องในอาศรมป่า ด้วยศรัทธาเต็มเปี่ยม ข้าแต่เทวี ย่อมไม่คู่ควรแม้เพียงหนึ่งในสิบหกส่วนของชีวิตแบบคฤหัสถ์
13.211.31
गृहाश्रमस्य या चर्या व्रतानि नियमाश्च ये ।
तथा च देवताः पूज्याः सततं गृहमेधिना ॥ १३.२११.३१ ॥
ข้อปฏิบัติ ข้อวัตร และนิยมต่าง ๆ ของชีวิตแบบคฤหัสถ์ และเช่นเดียวกัน คฤหัสถ์ผู้ครองเรือนต้องบูชาเทพเจ้าอยู่เสมอ
13.211.32
यद्यच्च परिहर्तव्यं गृहीणातिथिपर्वसु ।
तत्सर्वं श्रोतुमिच्छामि कथ्यमानं त्वया विभो ॥ १३.२११.३२ ॥
สิ่งใดก็ตามที่คฤหัสถ์ต้องหลีกเลี่ยงในวันแขกและวันเทศกาล ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังทั้งหมดนั้น ขอท่านเล่าให้ฟังเถิด ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่
13.211.33
गृहाश्रमस्य यन्मूलं फलं धर्मोऽयमुत्तमम् ।
पादैश्चतुर्भिः सततं धर्मो यत्र प्रतिष्ठितः ॥ १३.२११.३३ ॥
รากและผลของชีวิตแบบคฤหัสถ์ คือธรรมอันสูงสุดนี้ ซึ่งธรรมที่มีสี่บาทตั้งมั่นอยู่เสมอ
13.211.34
सारभूतं वरारोहे दध्नो घृतमिवोद्धृतम् ।
तदहं ते प्रवक्ष्यामि श्रूयतां धर्मचारिणि ॥ १३.२११.३४ ॥
ข้าแต่หญิงงาม สิ่งที่เป็นแก่นสาร ดุจเนยใสที่ตักออกมาจากนมเปรี้ยว ข้าจะกล่าวแก่เจ้า จงฟังเถิด ข้าแต่ผู้ประพฤติธรรม
13.211.35
दंपत्यलङ्करिष्णुश्च गृहदानरतिर्नरः ।
कलत्रसौख्यं विन्देत नास्ति तत्र विचारणा ॥ १३.२११.३५ ॥
ชายผู้ทำให้คู่สามีภรรยาเป็นที่รุ่งเรือง และยินดีในการให้ทานภายในบ้าน ย่อมได้รับความสุขจากภรรยา ในเรื่องนี้ไม่มีข้อสงสัย
13.211.36
स्त्रियो वा पुरुषो वाऽपि दम्पतीन्पूजयन्ति ते ।
मनोभिलषितान्कामान्प्राप्नुवन्ति न संशयः ॥ १३.२११.३६ ॥
ไม่ว่าจะเป็นหญิงหรือชาย ผู้ที่บูชาคู่สามีภรรยาย่อมได้รับกามที่ใจปรารถนา ไม่มีข้อสงสัย
13.211.37
शुश्रूषन्ते ये पितरं मातरं च गृहाश्रमे ।
भर्तारं चैव या नारी अग्निहोत्रं च ये द्विजाः ॥ १३.२११.३७ ॥
ผู้ที่รับใช้บิดาและมารดาในชีวิตแบบคฤหัสถ์ หญิงที่รับใช้สามี และพราหมณ์ผู้บำรุงไฟอัคนิโหตร
13.211.38
तेषुतेषु च प्रीणन्ति देवा इन्द्रपुरोगमाः ।
पितरः पितृलोकस्थाः स्वधर्मेण स रज्यते ॥ १३.२११.३८ ॥
ด้วยการกระทำแต่ละอย่างเหล่านั้น เทวดาทั้งหลายมีพระอินทร์เป็นประธานย่อมพอพระทัย และบรรพบุรุษผู้สถิตอยู่ในโลกของบรรพบุรุษก็พอใจ ด้วยหน้าที่ของตน เขาย่อมเป็นที่ยินดี
13.211.39
मातापितृवियुक्तानां का चर्या गृहमेधिनाम् ।
विधवानां च नारीणां भवानेव ब्रवीतु मे ॥ १३.२११.३९ ॥
ปฏิบัติอย่างไรสำหรับคฤหัสถ์ที่พลัดพรากจากมารดาและบิดา และสำหรับหญิงม่ายทั้งหลาย ขอท่านนั่นแหละจงกล่าวแก่ข้าพเจ้าเถิด
13.211.40
देवतातिथिशुश्रूषा गुरुवृद्धाभिवादनम् ।
अहिंसा सर्वभूतानामलोभः सत्यसन्धता ॥ १३.२११.४० ॥
การรับใช้เทวดาและแขก การกราบไหว้ครูบาอาจารย์และผู้เฒ่า การไม่เบียดเบียนสรรพสัตว์ ความไม่โลภ และความมั่นคงในความจริง
13.211.41
ब्रह्मचर्यं शरण्यत्वाशौचं पूर्वाभिभाषणम् ।
कृतज्ञत्वमपैशुन्यं सततं धर्मशीलता ॥ १३.२११.४१ ॥
การรักษาพรหมจรรย์ เป็นที่พึ่งของผู้แสวงหา ความบริสุทธิ์ การพูดจาอ่อนหวานเป็นคนแรก ความกตัญญูกตเวที การไม่นินทาว่าร้าย และความมีจิตใจเป็นธรรมอยู่เสมอ
13.211.42
दिने द्विरभिषेकं च पितृदैवतपूजनम् ।
गवाह्निकप्रदानं च संविभागोऽतिथिष्वपि ॥ १३.२११.४२ ॥
การอาบน้ำสองครั้งในวัน การบูชาบรรพบุรุษและเทพเจ้า การถวายโคประจำวัน และการแบ่งปันส่วนของตนแม้แก่แขกทั้งหลาย
13.211.43
दीपप्रतिश्रयं चैव दद्यात्पाद्यासनं तथा ।
पञ्चमेऽहनि षष्ठे वा द्वादशेऽप्यष्टमेऽथवा।
तदुर्दशे पञ्चदशे ब्रह्मचारी सदा भवेत् ॥ १३.२११.४३ ॥
เขาควรถวายตะเกียงและที่พัก และให้น้ำสำหรับล้างเท้ากับที่นั่งด้วยเช่นกัน ในวันที่ห้า วันที่หก วันที่สิบสอง หรือวันที่แปด และในวันที่สิบ หรือวันที่สิบห้านั้น ให้เขาเป็นพรหมจารีอยู่เสมอ
13.211.44
श्मश्रुकर्म शिरोभ्यङ्गमञ्जनं दन्तधावनम् ।
नैतेष्वहस्तु कुर्वीत तेषु लक्ष्मीः प्रतिष्ठिता ॥ १३.२११.४४ ॥
ในวันเหล่านี้ไม่ควรโกนหนวดเครา ทาน้ำมันที่ศีรษะ ทาตาด้วยยาหยอดตา หรือแปรงฟัน เพราะพระลักษมีประทับอยู่ในวันเหล่านั้น
13.211.45
व्रतोपवासनियमस्तपो दानं च शक्तितः ।
भरणं भृत्यवर्गस्य दीनानामनुकम्पनम् ॥ १३.२११.४५ ॥
การถือปฏิบัติตามข้อปฏิบัติ การอดอาหารและการสำรวมตน ความเพียรบำเพ็ญตบะ การให้ทานตามกำลัง การเลี้ยงดูบริวารผู้รับใช้ และการแสดงความเมตตาต่อคนยากจนทั้งหลาย
13.211.46
परदारान्निवृत्तिश्च स्वदारेषु रतिः सदा ।
शरीरमेकं दंपत्योर्विधात्रा पूर्वनिर्मितम्।
तस्मात्स्वदारनिरतो ब्रह्मचारी विधीयते ॥ १३.२११.४६ ॥
การงดเว้นจากภรรยาของผู้อื่น และความยินดีในภรรยาของตนอยู่เสมอ ร่างกายของสามีภรรยาเป็นหนึ่งเดียว ผู้สร้างได้สร้างไว้แต่เดิม เพราะเหตุนั้น ผู้ที่ยินดีในภรรยาของตนจึงได้รับการกำหนดให้เป็นพรหมจารี
13.211.47
शीलवृत्तविनीतस्य निगृहीतेन्द्रियस्य च ।
आर्जवे वर्तमानस्य सर्वभूतहितैषिणः ॥ १३.२११.४७ ॥
สำหรับผู้มีความประพฤติและความเป็นอยู่ที่ถ่อมตน ผู้มีอินทรีย์ที่สำรวมแล้ว ผู้ดำรงอยู่ในความซื่อตรง และปรารถนาความเกื้อกูลแก่สรรพสัตว์
13.211.48
प्रियातिथेश्च क्षान्तस्य धर्मार्जितधनस्य च ।
गृहाश्रमपदस्थस्य किमन्यैः कृत्यमाश्रमैः ॥ १३.२११.४८ ॥
สำหรับผู้ที่เป็นที่รักของแขก มีความอดทน และมีทรัพย์ที่หามาได้โดยธรรม และผู้ดำรงอยู่ในฐานะของชีวิตครองเรือน เขาจะต้องการอะไรจากอาศรมอื่นอีกเล่า
13.211.49
यथा मातरमाश्रित्य सर्वे जीवन्ति जन्तवः ।
तथा गृहाश्रमं प्राप्य सर्वे जीवन्ति चाश्रमाः ॥ १३.२११.४९ ॥
เหมือนดังที่สัตว์ทั้งหลายทั้งปวงมีชีวิตอยู่ด้วยการพึ่งพามารดา ฉันนั้นอาศรมทั้งหลายก็มีชีวิตอยู่ได้ด้วยการบรรลุถึงอาศรมแห่งคฤหัสถ์
13.211.50
राजानः सर्वपाषण्डाः सर्वे रङ्गोपजीविनः ।
व्यालग्रहाश्च डम्याश्च चोरा राजभटास्तथा ॥ १३.२११.५० ॥
บรรดากษัตริย์ นักบวชนอกศาสนาทั้งปวง ผู้เลี้ยงชีพด้วยการแสดงละคร ผู้จับงู และนักแสดงดัมบะ โจร และทหารของพระราชาก็เช่นเดียวกัน
13.211.51
सविद्याः सर्वजीवज्ञाः सर्वे वै विचिकित्सकाः ।
दूराध्वानं प्रपन्नाश्च क्षीणपथ्योदना नराः।
एते चान्ये च बहवस्तर्कयन्ति गृहाश्रमम् ॥ १३.२११.५१ ॥
ผู้มีความรู้ ผู้รู้จักสรรพสัตว์ทั้งปวง ผู้ลังเลสงสัยทั้งหลาย ผู้ที่เดินทางไกลและมีอาหารที่เป็นประโยชน์หมดไปแล้ว คนเหล่านี้และอื่นอีกมากมายต่างก็ประเมินอาศรมแห่งคฤหัสถ์
13.211.52
मार्जारा मूषिकाः श्वानः सूकराश्च शुकास्तथा ।
कपोतका कावटकाः सरीसृपनिषेवणाः।
अरण्यवासिनश्चान्ये सङ्घा ये मृगपक्षिणाम् ॥ १३.२११.५२ ॥
แมว หนู สุนัข หมู และนกแก้ว นกพิราบ กาวฏกะ ผู้กินสัตว์เลื้อยคลาน ผู้อาศัยในป่า และฝูงสัตว์และนกอื่น ๆ เหล่านี้ก็เช่นกัน
13.211.53
एवं बहुविधा देवि लोकेऽस्मिन्सचराचराः ।
गृहे क्षेत्रे बिले चैव शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १३.२११.५३ ॥
ดูก่อนเทวี สัตว์โลกที่เคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหวหลากหลายชนิดเช่นนี้ในโลกนี้ มีนับร้อยนับพัน อยู่ในเรือน ในไร่นา และในโพรงดิน
13.211.54
गृहस्थेन कृतं कर्म सर्वैस्तैरिह भुज्यते ।
उपयुक्तं च यत्तेषां मतिमान्नानुशोचति ॥ १३.२११.५४ ॥
การกระทำที่คฤหัสถ์ได้ทำไว้ สัตว์เหล่านั้นทั้งหมดย่อมได้รับประโยชน์ในโลกนี้ และผู้มีปัญญาย่อมไม่เสียใจต่อสิ่งที่สัตว์เหล่านั้นได้ใช้สอย
13.211.55
धर्म इत्येव सह्कल्प्य यस्तु तस्य फलं शृणु ।
सर्वयज्ञप्रणीतस्य हयमेधेन यत्फलम्।
वर्षे स द्वादशे देवि फलेनैतेन युज्यते ॥ १३.२११.५५ ॥
ผู้ใดตั้งใจปฏิบัติโดยถือว่าเป็นธรรม จงฟังผลของผู้นั้นเถิด ผลที่ได้จากการบูชายัญด้วยม้า ซึ่งเป็นพิธีที่ผู้บำเพ็ญได้ทำการบูชายัญทั้งปวง ดูก่อนเทวี ในปีที่สิบสองเขาย่อมได้รับผลนั้นด้วยผลนี้
13.211.56
आशापाशविमोक्षं च विधिधर्ममनुत्तमम् ।
वृक्षमूलचरो नित्यं शून्यागारिनिवेशनमम् ॥ १३.२११.५६ ॥
การหลุดพ้นจากบ่วงแห่งความปรารถนา และธรรมอันสูงสุดตามวิธีการ คือผู้ที่เที่ยวอยู่ที่โคนต้นไม้เป็นนิตย์ และพำนักในเรือนว่าง
13.211.57
नदीपुलिनशायी च नदीतीरमनुव्रजन् ।
विमुक्तः सर्वसङ्गेभ्यः स्नेहबन्धेन वै द्विजः। ॥ १३.२११.५७ ॥
ผู้นอนบนหาดทรายของแม่น้ำ และเดินไปตามฝั่งแม่น้ำ พราหมณ์ผู้หลุดพ้นจากการยึดติดทั้งปวง และจากพันธนาการแห่งความรัก
13.211.58
आत्मन्येवात्मना भावं समायोज्येह तेन वै ।
आत्मभूतो यताहारो मोक्षदृष्टेन कर्मणा ॥ १३.२११.५८ ॥
ที่นี่ เมื่อได้ประสานจิตใจไว้กับอาตมันด้วยอาตมันเอง และกลายเป็นอาตมันด้วยสิ่งนั้น มีการควบคุมอาหาร ด้วยการกระทำที่มุ่งหมายการหลุดพ้น
13.211.59
पवित्रनित्यो युक्तश्च तस्य धर्मःक सनातनः ।
नैकत्र रमते सक्तो न चैकग्रामगोचरः।
युक्तोऽप्यटति यो युक्तो न चैकपुलिनाश्रयः ॥ १३.२११.५९ ॥
ธรรมของผู้ที่บริสุทธิ์และสำรวมอยู่เสมอนั้นเป็นนิรันดร์ เขาไม่ยินดีติดอยู่ในที่ใดที่หนึ่ง และไม่เที่ยวไปในหมู่บ้านเดียว แม้สำรวมอยู่ก็ยังเที่ยวไป และไม่พำนักอยู่บนหาดทรายแห่งเดียว
13.211.60
एष मोक्षविदां धर्मो वेदोक्तः सत्पथे स्थितः ॥ १३.२११.६० ॥
นี่คือธรรมของผู้รู้จักโมกษะ ซึ่งพระเวทได้ประกาศไว้ ตั้งอยู่บนมรรคาที่ชอบธรรม