Mahābhārata · Adhyāya 13.213
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.213.1
देवदेव महादेव सर्वदेवनमस्कृत ।
यानि धर्मरहस्यानि श्रोतुमिच्छामि तान्यहम् ॥ १३.२१३.१ ॥
¡Oh dios de los dioses, gran dios, honrado por todos los dioses! Deseo escuchar los secretos del dharma.
13.213.2
रहस्यं श्रूयतां देवि मानुषाणां सुखावहम् ।
नपुंसकेषु वन्ध्यासु वियोनौ पृथिवीतले ॥ १३.२१३.२ ॥
Escucha, oh diosa, el secreto que trae felicidad a los humanos: respecto a los eunucos, las mujeres estériles, el vientre inadecuado, sobre la faz de la tierra.
13.213.3
उत्सर्गो रेतसस्तेषु न कार्यो धर्मकाङ्क्षिभिः ।
एतेषु बीजं प्रक्षिप्तं न च रोहति वै प्रिये ॥ १३.२१३.३ ॥
Quienes desean el dharma no deben derramar semen en ellos. Amada, la semilla arrojada en éstos ciertamente no brota.
13.213.4
यत्र वा तत्र वा बीजं धर्मार्थीं नोत्सृजेत्पुनः ।
नरो बीजविनाशेन लिप्यते ब्रह्महत्यया ॥ १३.२१३.४ ॥
Dondequiera o en cualquier lugar, quien busca el dharma y la riqueza no debe volver a derramar semilla; el hombre se mancha con el pecado de matar a un brahmán por la destrucción de la semilla.
13.213.5
अहिंसा परमो धर्म अहिंसा परमं सुखम् ।
अहिंसा धर्मशास्त्रेषु सर्वेषु परमं पदम् ॥ १३.२१३.५ ॥
La no violencia es el dharma supremo; la no violencia es la felicidad suprema. Entre todas las escrituras del dharma, la no violencia es la estación suprema.
13.213.6
देवतातिथिशुश्रूषा सततं धर्मशीलता ।
वेदाध्ययनयज्ञाश्च तपो दानं दमस्तथा ॥ १३.२१३.६ ॥
El servicio a los dioses y a los huéspedes, la constante devoción al dharma, el estudio de los Vedas y los sacrificios, la austeridad, la generosidad y asimismo el dominio de sí.
13.213.7
आचार्यगुरुशुश्रूषा तीर्थाभिगमनं तथा ।
अहिंसाया वरारोहे कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १३.२१३.७ ॥
El servicio a maestros y mayores, la peregrinación a los vados sagrados y la no violencia — oh de hermosas caderas, estas cosas no igualan ni la decimosexta parte de aquello.
13.213.8
एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातं परमार्चितम् ॥ १३.२१३.८ ॥
Esto te ha sido revelado como el supremo secreto, altamente venerado.
13.213.9
यद्यधर्मस्तु हिंसायां किमर्थममरोत्तम ।
यज्ञेषु पशुबन्धेषु हन्यन्ते पशवो द्विजैः ॥ १३.२१३.९ ॥
Si la violencia es adharma, oh mejor de los inmortales, ¿por qué los dvija matan animales atados en los sacrificios?
13.213.10
कथं च भगवन्भूयो हिंसमाना नराधिपाः ।
स्वर्गं सुदुर्गमं यान्ति तदा स्म रिपुसूदन ॥ १३.२१३.१० ॥
¿Y cómo, oh bienaventurado, oh destructor de enemigos, los reyes que matan una y otra vez alcanzan el cielo, tan difícil de alcanzar?
13.213.11
यस्यैव गोसहस्राणि विंशतिः स्वादिकानि तु ।
अहन्यहनि हन्यन्ते द्विजानां मांसकारणात् ॥ १३.२१३.११ ॥
Cuyas veinte mil vacas, de sabrosa carne, eran sacrificadas día tras día para la carne de los dvija,
13.213.12
समांसं तु स दत्त्वाऽन्नं रन्तिदेवो नराधिपः ।
कथं स्वर्गमनुप्राप्तः परं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२१३.१२ ॥
El rey Rantideva dio alimento junto con carne; ¿cómo alcanzó el cielo? Siento gran curiosidad por ello.
13.213.13
किन्तु धर्मं न शृण्वन्ति न श्रद्दधति वा श्रुतम् ।
मृयां वै विनिर्गत्य मृगान्हन्ति नराधिपाः ॥ १३.२१३.१३ ॥
Pero no escuchan el dharma, ni confían en lo que han oído; los reyes salen de caza y matan ciervos.
13.213.14
एतत्सर्वं विशेषेण विस्तरेण वृषध्वज ।
श्रोतुमिच्छामि सर्वज्ञ तत्त्वमद्य ममोच्यताम् ॥ १३.२१३.१४ ॥
Oh Vṛṣadhvaja, deseo oír todo esto en detalle y extensamente. Oh omnisciente, dime hoy la verdad de ello.
13.213.15
बहुमान्यमिदं देवि नास्ति कश्चिदहिंसकः ।
श्रूयतां कारणं चात्र यथाऽनेकविधं भवेत् ॥ १३.२१३.१५ ॥
Oh diosa, esto merece gran respeto: no existe nadie que sea no violento. Escucha la razón, para que sea de muchas clases.
13.213.16
दृश्यते चापि लोकेऽस्मिन्न हि कश्चिदहिंसकः ।
धरणीसंश्रिता देवि सुसूक्ष्मांश्चैव मध्यमान् ॥ १३.२१३.१६ ॥
Y en este mundo, oh diosa, no se ve a nadie que sea no violento; ni siquiera los seres muy diminutos y los de tamaño mediano que habitan sobre la tierra (son respetados).
13.213.17
सञ्चरंश्चरणाभ्यां च हन्ति जीवाननेकशः ।
अज्ञानाज्ज्ञानतो वाऽपि यो जीवः शयनासनात्।
उपाविशञ्शयानश्च हन्ति जीवाननेकशः ॥ १३.२१३.१७ ॥
Al caminar, mata a seres vivos de muchas maneras con sus pies, por ignorancia o incluso a sabiendas. El ser vivo que mata al acostarse o sentarse, sentado o acostado, mata a seres vivos de muchas maneras.
13.213.18
शिरोवस्त्रेषु ये जीवा नरणां स्वेदसम्भवाः ।
तांश्च हिंसन्ति सततं दंशांश्च मशकानपि ॥ १३.२१३.१८ ॥
Los seres vivos nacidos del sudor en los paños de la cabeza de los hombres, y también los tábanos y los mosquitos, son constantemente dañados por ellos (los hombres).
13.213.19
जले जीवास्तथाऽऽकाशे पृथिवी जीवमालिनी ।
एवं जीवाकुले लोके कोसौ स्याद्यस्त्वहिंसकः ॥ १३.२१३.१९ ॥
En el agua hay seres vivos, y asimismo en el cielo; la tierra está adornada de seres vivos. En un mundo tan lleno de vida, ¿quién sería el que no daña?
13.213.20
स्थूलमध्यमसूक्ष्मैश्च स्वेदवारिमहीरुहैः ।
दृश्यरूपैरदृश्यैश्च नानारूपैश्च भामिनि ॥ १३.२१३.२० ॥
Oh hermosa, el mundo está lleno de seres, gruesos, medianos y sutiles, nacidos del sudor, del agua y de los árboles, visibles e invisibles, de muchas formas.
13.213.21
जीवैस्ततमिदं सर्वमाकाशं पृथिवी तथा ।
अन्योन्यं ते च हिंसन्ति दुर्बलान्बलवत्तराः ॥ १३.२१३.२१ ॥
Todo esto, el cielo y la tierra también, está penetrado por seres vivos. Se dañan unos a otros; los más fuertes dañan a los más débiles.
13.213.22
मत्स्या मत्स्यान्ग्रसन्तीह खगाश्चैव खगांस्तथा ।
सरीसृपैश्च जीवन्ति कपोताद्या विहङ्गमाः ॥ १३.२१३.२२ ॥
Aquí los peces devoran a los peces, y las aves a las aves; las aves viven de los reptiles, y las palomas y demás aves también.
13.213.23
भूचराः खेचराश्चान्ये क्रव्यादा मांसगृद्धिनः ।
समृद्धाः परमांसैस्तु भक्षेरंस्तेऽपि चापरैः ॥ १३.२१३.२३ ॥
Los que caminan por la tierra, los que vuelan por el cielo y otros carnívoros, ávidos de carne, prosperan con la carne de otros; y también ellos son devorados por otros.
13.213.24
सत्वैः सत्वानि जीवन्ति शतशोथ सहस्रशः ।
अपीडयित्वा नैवान्यं जीवा जीवन्ति सुन्दरि ॥ १३.२१३.२४ ॥
Los seres viven por cientos y miles de otros seres. Oh hermosa, los seres vivos no viven sin dañar a otro.
13.213.25
स्थूलकायस्य सत्वस्य खरस्य महिषस्य च ।
जीवस्यैकस्य मांसेन पयसा रुधिरेण वा।
तृप्यन्ते बहवो जीवाः क्रव्यादा मांसजीविनः ॥ १३.२१३.२५ ॥
Con la carne, la leche o la sangre de un solo ser vivo —uno de cuerpo grande, un asno o un búfalo— se sacian muchos seres vivos: los devoradores de carne y los que viven de la carne.
13.213.26
एको जीवसहस्राणि सदा खादति मानवः ।
अन्नाद्यस्य च भोगेन दान्यसंज्ञानि यानि तु ॥ १३.२१३.२६ ॥
Un solo ser humano come siempre miles de seres vivos, y también aquellas cosas llamadas granos, por el disfrute del alimento y otros comestibles.
13.213.27
मांसधान्यैः सबीजैश्च भोजनं परिवर्जयेत् ॥ १३.२१३.२७ ॥
Uno debe abstenerse de la comida hecha de carne y de granos junto con sus semillas.
13.213.28
त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सप्तरात्रं तथाऽपि वा ।
धान्यानि यो न हिंसेताहिंसकः परिकीर्तितः ॥ १३.२१३.२८ ॥
Quien no daña los granos, ni siquiera durante tres, cinco o siete noches, es proclamado no violento.
13.213.29
नाश्नाति यावतो जीवस्तावत्पुण्येन युज्यते ।
आहारस्य वियोगेन शरीरं परितप्यते ॥ १३.२१३.२९ ॥
Mientras un ser vivo no come, tanto tiempo está unido al mérito; por la privación del alimento, el cuerpo sufre.
13.213.30
तप्यमाने शरीरे तु शरीरे चेन्द्रियाणि तु ।
वशे तिष्ठन्ति सुश्रोणि नृपाणामिव किंकराः ॥ १३.२१३.३० ॥
Cuando el cuerpo se aflige, los sentidos del cuerpo también permanecen bajo control, oh de bellas caderas, como los servidores de los reyes.
13.213.31
निरुणद्धीन्द्रियाण्येव स सुखी स विचक्षणः ।
इन्द्रियाणां निरोधेन दानेन च दमेन च।
नरः सर्वमवाप्नोति मनसा यद्यधिच्छति ॥ १३.२१३.३१ ॥
Quien refrena los sentidos es feliz y sabio. Por el dominio de los sentidos, por la generosidad y por el autocontrol, el hombre obtiene todo lo que desea con la mente.
13.213.32
एवं मूलमर्हिसाया उपवासः प्रकीर्तितः ॥ १३.२१३.३२ ॥
Así se ha declarado que el ayuno es la raíz de la no violencia.
13.213.33
आहारं कुरुते यस्तु भूमिमाक्रमते च यः ।
सर्वे ते हिंसका देवि यथा धर्मेषु दृश्यते ॥ १३.२१३.३३ ॥
Quienes preparan el alimento y quienes pisan la tierra: oh diosa, todos ellos son violentos, como se ve en los dharmas.
13.213.34
यथैवाहिंसको देवि तत्वतो ज्ञायते नरः ।
तथा ते सम्प्रवक्ष्यामि श्रूयतां धर्मचारिणि ॥ १३.२१३.३४ ॥
Oh diosa, así como se reconoce verdaderamente al hombre no violento, así te lo explicaré; escucha, oh practicante del dharma.
13.213.35
फलानि मूलपर्णानि भस्म वा योपि भक्षयेत् ।
अलेख्यमिव निश्चेष्टं तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३५ ॥
Considero no violento a quien come solo frutos, raíces, hojas o ceniza, y permanece inmóvil como una figura pintada.
13.213.36
आरम्भा हिंसया युक्ता धूमेनाग्निरिवावृताः ।
तस्माद्यस्तु निराहारस्तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३६ ॥
Todas las empresas están unidas a la violencia, como el fuego está cubierto por el humo. Por eso considero no violento a quien se abstiene de alimento.
13.213.37
यस्तु सर्वं समुत्सृज्य दीक्षित्वा नियतः शुचिः ।
कृत्वा मण्डलमर्यादां सङ्कल्पं कुरुते नरः ॥ १३.२१३.३७ ॥
El hombre que, habiendo renunciado a todo, recibe la iniciación, se vuelve dominado y puro, y traza el límite del círculo sagrado y hace un voto.
13.213.38
यावज्जीवमनाशित्वा कालकाङ्क्षी दृढव्रतः ।
ध्यानेन तपसा युक्तस्तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३८ ॥
Considero no violento a aquel que, sin comer durante toda su vida, aguardando su tiempo, firme en su voto, se entrega a la meditación y la austeridad.
13.213.39
अन्यथा हि न पश्यामि नरो यः स्यादहिंसकः ।
बहु चिन्त्यमिदं देवि नास्ति कश्चिदहिंसकः ॥ १३.२१३.३९ ॥
De otro modo no veo a ningún hombre que pueda ser no violento. Oh diosa, esto debe considerarse con atención: no existe nadie no violento.
13.213.40
यतो यतो महाभागे हिंसा स्यान्महती ततः ।
निवृत्तो मधुमांसाभ्यां हिंसा त्वल्पतरा भवेत् ॥ १३.२१३.४० ॥
Oh bienaventurada, de donde surja gran violencia, aléjate de ello; apartándose de la miel y la carne, la violencia se vuelve mucho menor.
13.213.41
निवृत्तिः परमो धर्मो निवृत्तिः परमं सुखम् ।
मनसा विनिवृत्तानां धर्मस्य निचयो महान् ॥ १३.२१३.४१ ॥
La renuncia es el dharma supremo; la renuncia es la felicidad suprema. Para quienes se han apartado en la mente hay una gran acumulación de dharma.
13.213.42
मनःपूर्वागमा धर्मा अधर्माश्च न संशयः ।
मनसा बध्यते चापि मुच्यते चापि मानवः ॥ १३.२१३.४२ ॥
Las virtudes y los vicios tienen sin duda la mente como origen. El ser humano es atado por la mente, y por la mente también es liberado.
13.213.43
निगृहीते भवेत्स्वर्गो विसृष्टे नरको ध्रुवः ।
घातकः शस्त्रमुद्यम्य मनसा चिन्तयेद्यदि ॥ १३.२१३.४३ ॥
Si se contiene, hay cielo; si se suelta, el infierno es seguro. Si un asesino alza un arma y lo piensa en su mente, (eso también es pecado).
13.213.44
आयुःक्षयं गतेऽन्येषां मृते तु प्रहराम्यहम् ।
इति यो घातको हन्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १३.२१३.४४ ॥
Quien mata pensando: «Golpeo solo después de que la vida de otros haya terminado y estén muertos», no queda manchado por el pecado.
13.213.45
विधिना निहताः पूर्वं निमित्तं स तु घातकः ।
विधिर्हि बलवान्देवि दुस्त्यजं वै पुराकृतम् ॥ १३.२१३.४५ ॥
A quienes el destino ya había abatido antes, el asesino es solo el instrumento; pues el destino es poderoso, oh diosa, y lo hecho en el pasado es difícil de abandonar.
13.213.46
जीवाः पुराकृतेनैव तिर्यग्योनिसरीसृपाः ।
नानायोनिषु जायन्ते स्वकर्मपरिवेष्टिताः ॥ १३.२१३.४६ ॥
Solo por las acciones pasadas, los seres vivos nacen como reptiles en vientres animales, envueltos por sus propias acciones; nacen en diversos vientres.
13.213.47
नानाविधविचित्राङ्गा नानाशौर्यपराक्रमाः ।
नानाभूमिप्रदेशेषु नानाहारश्च जन्तवः ॥ १३.२१३.४७ ॥
Criaturas de miembros diversos y maravillosos, de muy diversos valor y pujanza, que habitan las diversas regiones de la tierra y se alimentan de muchos modos.
13.213.48
जायमानस्य जीवस्य मृत्युः पूर्वं प्रजायते ।
सुखं वा यदि वा दुःखं यथापूर्वं कृतं तु वा ॥ १३.२१३.४८ ॥
Para el ser vivo que nace, la muerte surge primero; sea felicidad o sufrimiento, llega tal como se hizo antes.
13.213.49
प्राप्नुवन्ति नरा मृत्युं यदा यत्र च येन च ।
नातिक्रान्तुं हि शक्यः स्यान्निदेशः पूर्वकर्मणः ॥ १३.२१३.४९ ॥
Los hombres encuentran la muerte cuando, donde y como; es el mandato de la acción pasada, que no puede ser transgredido.
13.213.50
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु विधिर्जागर्ति जन्तुषु ।
न हि तस्य प्रियः कश्चिन्न द्वेष्यो न च मध्यमः ॥ १३.२१३.५० ॥
Entre los descuidados, el decreto vigilante vela sobre las criaturas; para él nadie es querido, ni odiado, ni intermedio.
13.213.51
समः सर्वेषु भूतेषु कालः कालं निरीक्षते ।
गतायुषो ह्याक्षिपते जीवः सर्वस्य देहिनः ॥ १३.२१३.५१ ॥
El tiempo es igual para todos los seres; el tiempo observa al tiempo; cuando la vida se ha agotado, arrebata el alma de todo ser encarnado.
13.213.52
यथा येन च मर्तव्यं नान्यथा म्रियते हि सः ।
दृश्यते न च लोकेऽस्मिन्भूतो भव्यो द्विधा पुनः ॥ १३.२१३.५२ ॥
Como y por lo que uno debe morir, así muere, y nunca de otro modo; en este mundo no se ve que lo pasado y lo futuro ocurran de dos maneras.
13.213.53
विज्ञानैर्विक्रमैर्वाऽपि नानामन्त्रौषधैरपि ।
यो हि वञ्चयितुं शक्तो विधेस्तु नियतां गतिम् ॥ १३.२१३.५३ ॥
Nadie, ni por conocimiento, ni por valor, ni por muchos conjuros y remedios, puede engañar el curso fijo del destino.
13.213.54
एष तेऽभिहितो देवि जीवहिंसाविधिक्रमः ॥ १३.२१३.५४ ॥
Esto, oh diosa, te ha sido declarado: el orden del decreto sobre el daño a los seres vivos.