మహాభారతం · అధ్యాయం 13.213
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.213.1
देवदेव महादेव सर्वदेवनमस्कृत ।
यानि धर्मरहस्यानि श्रोतुमिच्छामि तान्यहम् ॥ १३.२१३.१ ॥
దేవదేవా, మహాదేవా, సర్వదేవతలచే నమస్కరింపబడినవాడా! ధర్మ రహస్యాలను నేను వినాలనుకుంటున్నాను.
13.213.2
रहस्यं श्रूयतां देवि मानुषाणां सुखावहम् ।
नपुंसकेषु वन्ध्यासु वियोनौ पृथिवीतले ॥ १३.२१३.२ ॥
దేవీ, మనుషులకు సుఖాన్నిచ్చే రహస్యాన్ని వినుము: నపుంసకులలో, గొడ్రాళ్ళలో, అయోనిలో, భూతలంపై.
13.213.3
उत्सर्गो रेतसस्तेषु न कार्यो धर्मकाङ्क्षिभिः ।
एतेषु बीजं प्रक्षिप्तं न च रोहति वै प्रिये ॥ १३.२१३.३ ॥
ధర్మాన్ని కోరేవారు వారిలో రేతస్సును విడువకూడదు. ప్రియా, వీటిలో వేసిన బీజం మొలకెత్తదు.
13.213.4
यत्र वा तत्र वा बीजं धर्मार्थीं नोत्सृजेत्पुनः ।
नरो बीजविनाशेन लिप्यते ब्रह्महत्यया ॥ १३.२१३.४ ॥
ఎక్కడైనా, ఏదైనా ధర్మార్థి మళ్ళీ బీజాన్ని విడువకూడదు. బీజాన్ని నాశనం చేయడం వల్ల మనిషి బ్రహ్మహత్యా దోషంతో అంటుకుంటాడు.
13.213.5
अहिंसा परमो धर्म अहिंसा परमं सुखम् ।
अहिंसा धर्मशास्त्रेषु सर्वेषु परमं पदम् ॥ १३.२१३.५ ॥
అహింస పరమ ధర్మం, అహింస పరమ సుఖం. ధర్మశాస్త్రాలన్నింటిలో అహింస పరమ పదం.
13.213.6
देवतातिथिशुश्रूषा सततं धर्मशीलता ।
वेदाध्ययनयज्ञाश्च तपो दानं दमस्तथा ॥ १३.२१३.६ ॥
దేవతలకు, అతిథులకు సేవ, నిరంతరం ధర్మశీలత, వేదాధ్యయనం, యజ్ఞాలు, తపస్సు, దానం, ఇంద్రియనిగ్రహం కూడా.
13.213.7
आचार्यगुरुशुश्रूषा तीर्थाभिगमनं तथा ।
अहिंसाया वरारोहे कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १३.२१३.७ ॥
ఆచార్యులు, గురువులకు సేవ, తీర్థయాత్రలు, అహింస — ఓ సుందరీ, ఇవి దాని పదహారవ కళకు కూడా సరిపోవు.
13.213.8
एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातं परमार्चितम् ॥ १३.२१३.८ ॥
ఇది నీకు అత్యున్నతమైన, రహస్యమైన, అత్యంత పూజనీయమైన విషయంగా చెప్పబడింది.
13.213.9
यद्यधर्मस्तु हिंसायां किमर्थममरोत्तम ।
यज्ञेषु पशुबन्धेषु हन्यन्ते पशवो द्विजैः ॥ १३.२१३.९ ॥
హింసలో అధర్మం ఉంటే, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, యజ్ఞాలలో పశువులను కట్టి ద్విజులు ఎందుకు వధిస్తారు?
13.213.10
कथं च भगवन्भूयो हिंसमाना नराधिपाः ।
स्वर्गं सुदुर्गमं यान्ति तदा स्म रिपुसूदन ॥ १३.२१३.१० ॥
భగవంతుడా, శత్రువులను నాశనం చేసేవాడా, హింసించే రాజులు అత్యంత దుర్గమమైన స్వర్గాన్ని ఎలా చేరుకుంటారు?
13.213.11
यस्यैव गोसहस्राणि विंशतिः स्वादिकानि तु ।
अहन्यहनि हन्यन्ते द्विजानां मांसकारणात् ॥ १३.२१३.११ ॥
ఎవరివో ఇరవై వేల ఆవులు, రుచికరమైన మాంసం కోసం రోజూ ద్విజుల కోసం వధించబడ్డాయో,
13.213.12
समांसं तु स दत्त्वाऽन्नं रन्तिदेवो नराधिपः ।
कथं स्वर्गमनुप्राप्तः परं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२१३.१२ ॥
రాజు రంతిదేవుడు మాంసంతో కూడిన అన్నాన్ని దానమిచ్చి స్వర్గాన్ని ఎలా పొందాడు? ఇది తెలుసుకోవాలనే కుతూహలం నాకు చాలా ఉంది.
13.213.13
किन्तु धर्मं न शृण्वन्ति न श्रद्दधति वा श्रुतम् ।
मृयां वै विनिर्गत्य मृगान्हन्ति नराधिपाः ॥ १३.२१३.१३ ॥
కానీ వారు ధర్మాన్ని వినరు, విన్నదానిని నమ్మరు; రాజులు వేటకు వెళ్లి జింకలను చంపుతారు.
13.213.14
एतत्सर्वं विशेषेण विस्तरेण वृषध्वज ।
श्रोतुमिच्छामि सर्वज्ञ तत्त्वमद्य ममोच्यताम् ॥ १३.२१३.१४ ॥
వృషధ్వజా, ఇదంతా విశేషంగా, విస్తారంగా వినాలని కోరుతున్నాను. సర్వజ్ఞా, ఈ రోజు నాకు దాని తత్త్వాన్ని చెప్పుము.
13.213.15
बहुमान्यमिदं देवि नास्ति कश्चिदहिंसकः ।
श्रूयतां कारणं चात्र यथाऽनेकविधं भवेत् ॥ १३.२१३.१५ ॥
దేవీ, ఇది ఎంతో గౌరవనీయమైనది: అహింసకుడైనవాడు ఎవడూ లేడు. దీనికి కారణాన్ని విను, అది అనేక విధాలుగా ఉండేలా.
13.213.16
दृश्यते चापि लोकेऽस्मिन्न हि कश्चिदहिंसकः ।
धरणीसंश्रिता देवि सुसूक्ष्मांश्चैव मध्यमान् ॥ १३.२१३.१६ ॥
ఈ లోకంలో కూడా అహింసకుడెవ్వడూ కనిపించడు, దేవీ. భూమిపై ఆశ్రయించిన అతి సూక్ష్మమైన, మధ్యమమైన జీవులను (ఎవడూ రక్షించడు).
13.213.17
सञ्चरंश्चरणाभ्यां च हन्ति जीवाननेकशः ।
अज्ञानाज्ज्ञानतो वाऽपि यो जीवः शयनासनात्।
उपाविशञ्शयानश्च हन्ति जीवाननेकशः ॥ १३.२१३.१७ ॥
నడుస్తూ తన పాదాలతో అనేక జీవులను చంపుతాడు, అజ్ఞానం వల్లనైనా తెలిసే అయినా. పడుకోవడం, కూర్చోవడం వలన జీవులను చంపే ఆ జీవుడు, కూర్చుంటూ పడుకుంటూ కూడా అనేక జీవులను చంపుతాడు.
13.213.18
शिरोवस्त्रेषु ये जीवा नरणां स्वेदसम्भवाः ।
तांश्च हिंसन्ति सततं दंशांश्च मशकानपि ॥ १३.२१३.१८ ॥
మనుష్యుల తలగుడ్డలలో చెమట వల్ల పుట్టే జీవులను, దోమలను, ఈగలను కూడా (మనుషులు) నిరంతరం హింసిస్తారు.
13.213.19
जले जीवास्तथाऽऽकाशे पृथिवी जीवमालिनी ।
एवं जीवाकुले लोके कोसौ स्याद्यस्त्वहिंसकः ॥ १३.२१३.१९ ॥
నీటిలో జీవులు, ఆకాశంలోనూ అలాగే; జీవులతో అలంకరించబడిన భూమి. ఇలా జీవులతో నిండిన ఈ లోకంలో హింసించకుండా ఉండేవాడు ఎవడు?
13.213.20
स्थूलमध्यमसूक्ष्मैश्च स्वेदवारिमहीरुहैः ।
दृश्यरूपैरदृश्यैश्च नानारूपैश्च भामिनि ॥ १३.२१३.२० ॥
ఓ భామినీ! స్థూల, మధ్యమ, సూక్ష్మ; స్వేదం, జలం, వృక్షాల నుండి పుట్టినవి; దృశ్య, అదృశ్య; అనేక రూపాలు కలిగినవి.
13.213.21
जीवैस्ततमिदं सर्वमाकाशं पृथिवी तथा ।
अन्योन्यं ते च हिंसन्ति दुर्बलान्बलवत्तराः ॥ १३.२१३.२१ ॥
జీవులతో ఇదంతా వ్యాపించి ఉంది—ఆకాశం, భూమి కూడా. అవి ఒకదానికొకటి హాని చేస్తాయి; బలవంతులు దుర్బలులను హింసిస్తారు.
13.213.22
मत्स्या मत्स्यान्ग्रसन्तीह खगाश्चैव खगांस्तथा ।
सरीसृपैश्च जीवन्ति कपोताद्या विहङ्गमाः ॥ १३.२१३.२२ ॥
ఇక్కడ చేపలు చేపలను మ్రింగుతాయి; పక్షులు పక్షులను. సరీసృపాలతో పక్షులు జీవిస్తాయి; పావురాల వంటి పక్షులూ అంతే.
13.213.23
भूचराः खेचराश्चान्ये क्रव्यादा मांसगृद्धिनः ।
समृद्धाः परमांसैस्तु भक्षेरंस्तेऽपि चापरैः ॥ १३.२१३.२३ ॥
నేలపై తిరిగేవి, ఆకాశంలో ఎగిరేవి, ఇతర మాంసభక్షకులు, మాంసాసక్తులు—ఇతరుల మాంసంతో సమృద్ధి చెందుతారు; వారు కూడా ఇతరులచే తినబడతారు.
13.213.24
सत्वैः सत्वानि जीवन्ति शतशोथ सहस्रशः ।
अपीडयित्वा नैवान्यं जीवा जीवन्ति सुन्दरि ॥ १३.२१३.२४ ॥
జీవులు వందలు, వేలుగా ఇతర జీవులతో జీవిస్తాయి. ఓ సుందరీ! ఇతరులను బాధించకుండా జీవులు జీవించవు.
13.213.25
स्थूलकायस्य सत्वस्य खरस्य महिषस्य च ।
जीवस्यैकस्य मांसेन पयसा रुधिरेण वा।
तृप्यन्ते बहवो जीवाः क्रव्यादा मांसजीविनः ॥ १३.२१३.२५ ॥
పెద్ద శరీరం గల ప్రాణి, గాడిద, గేదె వంటి ఒకే ఒక ప్రాణి యొక్క మాంసంతో, పాలతో లేదా రక్తంతో, మాంసభక్షకులు, మాంసంతో జీవించే అనేక ప్రాణులు తృప్తి చెందుతాయి.
13.213.26
एको जीवसहस्राणि सदा खादति मानवः ।
अन्नाद्यस्य च भोगेन दान्यसंज्ञानि यानि तु ॥ १३.२१३.२६ ॥
ఒక మనిషి ఎల్లప్పుడూ వేలాది ప్రాణులను తింటాడు; అన్నం మొదలైన వాటి భోగంతో, ధాన్యాలు అనే పేరు గల వాటిని కూడా తింటాడు.
13.213.27
मांसधान्यैः सबीजैश्च भोजनं परिवर्जयेत् ॥ १३.२१३.२७ ॥
మాంసం, విత్తనాలతో కూడిన ధాన్యాలతో చేసిన భోజనాన్ని త్యజించాలి.
13.213.28
त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सप्तरात्रं तथाऽपि वा ।
धान्यानि यो न हिंसेताहिंसकः परिकीर्तितः ॥ १३.२१३.२८ ॥
మూడు రాత్రులు, ఐదు రాత్రులు లేదా ఏడు రాత్రులు కూడా ధాన్యాలను హింసించనివాడు అహింసకుడని కీర్తింపబడ్డాడు.
13.213.29
नाश्नाति यावतो जीवस्तावत्पुण्येन युज्यते ।
आहारस्य वियोगेन शरीरं परितप्यते ॥ १३.२१३.२९ ॥
ప్రాణి తినకుండా ఉన్నంతకాలం పుణ్యంతో కూడి ఉంటాడు; ఆహారం లేకపోవడం వల్ల శరీరం బాధపడుతుంది.
13.213.30
तप्यमाने शरीरे तु शरीरे चेन्द्रियाणि तु ।
वशे तिष्ठन्ति सुश्रोणि नृपाणामिव किंकराः ॥ १३.२१३.३० ॥
ఓ సుందరమైన నడుము గలదానా, శరీరం బాధపడినప్పుడు శరీరంలోని ఇంద్రియాలు రాజుల సేవకుల్లా వశంలో ఉంటాయి.
13.213.31
निरुणद्धीन्द्रियाण्येव स सुखी स विचक्षणः ।
इन्द्रियाणां निरोधेन दानेन च दमेन च।
नरः सर्वमवाप्नोति मनसा यद्यधिच्छति ॥ १३.२१३.३१ ॥
ఇంద్రియాలను నిగ్రహించేవాడే సుఖి, విచక్షణుడు. ఇంద్రియ నిరోధం, దానం, దమం ద్వారా మనిషి మనసు కోరినదంతా పొందుతాడు.
13.213.32
एवं मूलमर्हिसाया उपवासः प्रकीर्तितः ॥ १३.२१३.३२ ॥
ఈ విధంగా అహింసకు మూలం ఉపవాసం అని చెప్పబడింది.
13.213.33
आहारं कुरुते यस्तु भूमिमाक्रमते च यः ।
सर्वे ते हिंसका देवि यथा धर्मेषु दृश्यते ॥ १३.२१३.३३ ॥
ఆహారం సిద్ధం చేసేవాడు, భూమిని తొక్కేవాడు — ఓ దేవీ, వారందరూ హింసకులే; ధర్మాలలో ఇలాగే కనిపిస్తుంది.
13.213.34
यथैवाहिंसको देवि तत्वतो ज्ञायते नरः ।
तथा ते सम्प्रवक्ष्यामि श्रूयतां धर्मचारिणि ॥ १३.२१३.३४ ॥
ఓ దేవీ, నిజంగా అహింసకుడు ఎలా తెలుస్తాడో అలాగే నీకు చెబుతాను; ధర్మాచారిణీ, విను.
13.213.35
फलानि मूलपर्णानि भस्म वा योपि भक्षयेत् ।
अलेख्यमिव निश्चेष्टं तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३५ ॥
ఫలాలు, వేర్లు, ఆకులు లేదా భస్మం తినేవాడిని, చిత్రంలా నిశ్చలుడైనవాడిని నేను అహింసకుడిగా భావిస్తాను.
13.213.36
आरम्भा हिंसया युक्ता धूमेनाग्निरिवावृताः ।
तस्माद्यस्तु निराहारस्तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३६ ॥
అన్ని ప్రయత్నాలు హింసతో కూడి ఉంటాయి, నిప్పు పొగతో కప్పబడినట్లు. అందువల్ల నిరాహారుడిని నేను అహింసకుడిగా భావిస్తాను.
13.213.37
यस्तु सर्वं समुत्सृज्य दीक्षित्वा नियतः शुचिः ।
कृत्वा मण्डलमर्यादां सङ्कल्पं कुरुते नरः ॥ १३.२१३.३७ ॥
అన్నింటినీ త్యజించి, దీక్ష స్వీకరించి, నియమంతో, శుచిగా, మండల మర్యాదను ఏర్పరచి సంకల్పం చేసే మనిషి.
13.213.38
यावज्जीवमनाशित्वा कालकाङ्क्षी दृढव्रतः ।
ध्यानेन तपसा युक्तस्तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३८ ॥
జీవితాంతం ఆహారం తీసుకోకుండా, కాలాన్ని ఎదురుచూస్తూ, దృఢవ్రతుడై, ధ్యానంలో తపస్సులో నిమగ్నమైనవాడిని నేను అహింసకుడిగా భావిస్తాను.
13.213.39
अन्यथा हि न पश्यामि नरो यः स्यादहिंसकः ।
बहु चिन्त्यमिदं देवि नास्ति कश्चिदहिंसकः ॥ १३.२१३.३९ ॥
లేకపోతే అహింసకుడైన మనిషిని నేను చూడను. దేవీ, దీని గురించి చాలా ఆలోచించాలి; అహింసకుడు ఎవరూ లేరు.
13.213.40
यतो यतो महाभागे हिंसा स्यान्महती ततः ।
निवृत्तो मधुमांसाभ्यां हिंसा त्वल्पतरा भवेत् ॥ १३.२१३.४० ॥
ఓ మహాభాగే, ఎక్కడ నుంచి పెద్ద హింస కలుగుతుందో అక్కడి నుంచి వైదొలగి, మధువు మాంసాలకు దూరంగా ఉంటే హింస తక్కువగా ఉంటుంది.
13.213.41
निवृत्तिः परमो धर्मो निवृत्तिः परमं सुखम् ।
मनसा विनिवृत्तानां धर्मस्य निचयो महान् ॥ १३.२१३.४१ ॥
నివృత్తియే పరమ ధర్మం; నివృత్తియే పరమ సుఖం. మనసుతో విరమించినవారికి ధర్మం గొప్పగా పోగవుతుంది.
13.213.42
मनःपूर्वागमा धर्मा अधर्माश्च न संशयः ।
मनसा बध्यते चापि मुच्यते चापि मानवः ॥ १३.२१३.४२ ॥
ధర్మాలు, అధర్మాలు రెండూ మనసునే మూలంగా కలిగినవి; ఇందులో సందేహం లేదు. మానవుడు మనసుతోనే బంధింపబడతాడు, మనసుతోనే విముక్తి పొందుతాడు.
13.213.43
निगृहीते भवेत्स्वर्गो विसृष्टे नरको ध्रुवः ।
घातकः शस्त्रमुद्यम्य मनसा चिन्तयेद्यदि ॥ १३.२१३.४३ ॥
నిగ్రహించబడితే స్వర్గం కలుగుతుంది, విడిచిపెడితే నరకం నిశ్చయం. ఘాతకుడు ఆయుధాన్ని ఎత్తి మనసులో ఆలోచిస్తే (అది కూడా పాపమే).
13.213.44
आयुःक्षयं गतेऽन्येषां मृते तु प्रहराम्यहम् ।
इति यो घातको हन्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १३.२१३.४४ ॥
ఇతరుల ఆయువు తీరిపోయి మరణించిన తర్వాతే నేను కొడతాను అని తలచి ఘాతకుడు చంపితే, అతడు పాపంతో అంటబడడు.
13.213.45
विधिना निहताः पूर्वं निमित्तं स तु घातकः ।
विधिर्हि बलवान्देवि दुस्त्यजं वै पुराकृतम् ॥ १३.२१३.४५ ॥
ముందే విధిచేత హతులైనవారికి ఘాతకుడు నిమిత్తమాత్రుడు; ఓ దేవీ, విధి బలవంతమైనది, పూర్వకృతాన్ని విడువడం కష్టం.
13.213.46
जीवाः पुराकृतेनैव तिर्यग्योनिसरीसृपाः ।
नानायोनिषु जायन्ते स्वकर्मपरिवेष्टिताः ॥ १३.२१३.४६ ॥
పూర్వకృతం వల్లనే జీవులు తిర్యగ్యోనుల సరీసృపాలుగా పుడతారు; తమ కర్మలచే చుట్టబడి వివిధ యోనులలో జన్మిస్తారు.
13.213.47
नानाविधविचित्राङ्गा नानाशौर्यपराक्रमाः ।
नानाभूमिप्रदेशेषु नानाहारश्च जन्तवः ॥ १३.२१३.४७ ॥
నానా విధ విచిత్ర అంగాలు కలవారు, నానా విధ శౌర్యపరాక్రమాలు కలవారు, భూమి యొక్క నానా ప్రదేశాలలో నివసించేవారు, నానా విధ ఆహారం తీసుకునేవారు అయిన ప్రాణులు.
13.213.48
जायमानस्य जीवस्य मृत्युः पूर्वं प्रजायते ।
सुखं वा यदि वा दुःखं यथापूर्वं कृतं तु वा ॥ १३.२१३.४८ ॥
జన్మించే జీవికి మరణం ముందే నిర్ణయమవుతుంది; సుఖమో దుఃఖమో, పూర్వం చేసినదాని ప్రకారమే ఉంటుంది.
13.213.49
प्राप्नुवन्ति नरा मृत्युं यदा यत्र च येन च ।
नातिक्रान्तुं हि शक्यः स्यान्निदेशः पूर्वकर्मणः ॥ १३.२१३.४९ ॥
మనుషులు ఎప్పుడు, ఎక్కడ, ఎలా మృత్యువును పొందుతారో అది పూర్వకర్మ నిర్దేశం; దానిని అతిక్రమించడం సాధ్యం కాదు.
13.213.50
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु विधिर्जागर्ति जन्तुषु ।
न हि तस्य प्रियः कश्चिन्न द्वेष्यो न च मध्यमः ॥ १३.२१३.५० ॥
అప్రమత్తమైన విధి ప్రమత్తులైన ప్రాణులపై జాగ్రత్తగా ఉంటుంది; దానికి ఎవరూ ప్రియులు కాదు, ద్వేష్యులు కాదు, మధ్యములు కూడా కాదు.
13.213.51
समः सर्वेषु भूतेषु कालः कालं निरीक्षते ।
गतायुषो ह्याक्षिपते जीवः सर्वस्य देहिनः ॥ १३.२१३.५१ ॥
కాలం సర్వప్రాణులపట్ల సమానం; కాలమే కాలాన్ని గమనిస్తుంది; ఆయువు తీరినవారి ప్రాణాన్ని అది లాగుకుంటుంది.
13.213.52
यथा येन च मर्तव्यं नान्यथा म्रियते हि सः ।
दृश्यते न च लोकेऽस्मिन्भूतो भव्यो द्विधा पुनः ॥ १३.२१३.५२ ॥
ఎలా, దేనివల్ల చావాలో అలాగే అతడు చనిపోతాడు, వేరుగా కాదు; ఈ లోకంలో గతం, భవిష్యత్తు రెండు విధాలుగా మళ్ళీ కనిపించవు.
13.213.53
विज्ञानैर्विक्रमैर्वाऽपि नानामन्त्रौषधैरपि ।
यो हि वञ्चयितुं शक्तो विधेस्तु नियतां गतिम् ॥ १३.२१३.५३ ॥
జ్ఞానంతో, పరాక్రమంతో, లేదా అనేక మంత్రాలు ఔషధాలతో కూడా విధి నిర్ణయించిన గతిని మోసగించగలవాడు ఎవరూ లేరు.
13.213.54
एष तेऽभिहितो देवि जीवहिंसाविधिक्रमः ॥ १३.२१३.५४ ॥
ఓ దేవీ, నీకు ఇది జీవహింస విధి క్రమంగా చెప్పబడింది.