มหาภารตะ · อัธยายะ 13.213
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.213.1
देवदेव महादेव सर्वदेवनमस्कृत ।
यानि धर्मरहस्यानि श्रोतुमिच्छामि तान्यहम् ॥ १३.२१३.१ ॥
ข้าแต่เทพแห่งเทพ มหาเทพ ผู้ที่เทพทั้งปวงนอบน้อม ความลับแห่งธรรมทั้งหลายที่ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟัง ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังความลับเหล่านั้นบัดนี้
13.213.2
रहस्यं श्रूयतां देवि मानुषाणां सुखावहम् ।
नपुंसकेषु वन्ध्यासु वियोनौ पृथिवीतले ॥ १३.२१३.२ ॥
ข้าแต่เทวี จงฟังความลับที่นำความสุขมาสู่มนุษย์ เกี่ยวกับขันทีทั้งหลาย หญิงที่เป็นหมัน และครรภ์ที่ไม่เหมาะสม บนพื้นผิวของแผ่นดิน
13.213.3
उत्सर्गो रेतसस्तेषु न कार्यो धर्मकाङ्क्षिभिः ।
एतेषु बीजं प्रक्षिप्तं न च रोहति वै प्रिये ॥ १३.२१३.३ ॥
ผู้ที่ปรารถนาธรรมไม่ควรปล่อยน้ำอสุจิลงในสิ่งเหล่านั้น ที่รัก เมล็ดพันธุ์ที่หว่านลงในสิ่งเหล่านี้ย่อมไม่งอกงามเลย
13.213.4
यत्र वा तत्र वा बीजं धर्मार्थीं नोत्सृजेत्पुनः ।
नरो बीजविनाशेन लिप्यते ब्रह्महत्यया ॥ १३.२१३.४ ॥
ไม่ว่าที่ไหนหรือในสถานที่ใด ผู้แสวงหาธรรมและทรัพย์ไม่ควรปล่อยเมล็ดพันธุ์อีกเลย คนย่อมเปื้อนบาปแห่งการฆ่าพราหมณ์ เพราะการทำลายเมล็ดพันธุ์
13.213.5
अहिंसा परमो धर्म अहिंसा परमं सुखम् ।
अहिंसा धर्मशास्त्रेषु सर्वेषु परमं पदम् ॥ १३.२१३.५ ॥
การไม่เบียดเบียนคือธรรมอันสูงสุด การไม่เบียดเบียนคือความสุขอันสูงสุด ในบรรดาคัมภีร์ธรรมทั้งปวง การไม่เบียดเบียนคือฐานะอันสูงสุด
13.213.6
देवतातिथिशुश्रूषा सततं धर्मशीलता ।
वेदाध्ययनयज्ञाश्च तपो दानं दमस्तथा ॥ १३.२१३.६ ॥
การปรนนิบัติเทพและแขก การประพฤติธรรมอย่างสม่ำเสมอ การศึกษาพระเวทและการบูชายัญ ตบะ การให้ทาน และการข่มใจก็เช่นกัน
13.213.7
आचार्यगुरुशुश्रूषा तीर्थाभिगमनं तथा ।
अहिंसाया वरारोहे कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १३.२१३.७ ॥
การปรนนิบัติอาจารย์และผู้ใหญ่ การไปแสวงบุญยังท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ และการไม่เบียดเบียน ข้าแต่ผู้มีสะโพกงาม สิ่งเหล่านี้ไม่เท่ากับแม้หนึ่งในสิบหกส่วนของการไม่เบียดเบียน
13.213.8
एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातं परमार्चितम् ॥ १३.२१३.८ ॥
ความลับอันสูงสุดนี้ได้ถูกเล่าให้แก่ท่านแล้ว ท่านผู้เป็นที่เคารพยิ่ง
13.213.9
यद्यधर्मस्तु हिंसायां किमर्थममरोत्तम ।
यज्ञेषु पशुबन्धेषु हन्यन्ते पशवो द्विजैः ॥ १३.२१३.९ ॥
หากการทำร้ายเป็นอธรรม ข้าแต่เทพผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่อมรทั้งหลาย เหตุใดพวกทวิชาติจึงฆ่าสัตว์ที่ผูกไว้เพื่อการบูชายัญในพิธียัญทั้งหลาย
13.213.10
कथं च भगवन्भूयो हिंसमाना नराधिपाः ।
स्वर्गं सुदुर्गमं यान्ति तदा स्म रिपुसूदन ॥ १३.२१३.१० ॥
และข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู พระราชาที่ฆ่าสัตว์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า จะขึ้นสวรรค์ที่ยากยิ่งจะบรรลุได้อย่างไร
13.213.11
यस्यैव गोसहस्राणि विंशतिः स्वादिकानि तु ।
अहन्यहनि हन्यन्ते द्विजानां मांसकारणात् ॥ १३.२१३.११ ॥
พระราชาผู้มีโคนับหมื่นตัวซึ่งเนื้อมีรสโอชา ถูกฆ่าวันแล้ววันเล่า เพื่อเอาเนื้อให้แก่ทวิชาติ
13.213.12
समांसं तु स दत्त्वाऽन्नं रन्तिदेवो नराधिपः ।
कथं स्वर्गमनुप्राप्तः परं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२१३.१२ ॥
พระราชาลันติเทวะทรงให้อาหารปนเนื้อ เหตุใดพระองค์จึงได้ขึ้นสวรรค์ ข้าพเจ้าสงสัยเรื่องนี้ยิ่งนัก
13.213.13
किन्तु धर्मं न शृण्वन्ति न श्रद्दधति वा श्रुतम् ।
मृयां वै विनिर्गत्य मृगान्हन्ति नराधिपाः ॥ १३.२१३.१३ ॥
แต่ทั้งหลายเหล่านั้นไม่ฟังธรรม และไม่เชื่อในสิ่งที่ได้ฟังมา พระราชาทั้งหลายออกไปล่าสัตว์แล้วฆ่ากวาง
13.213.14
एतत्सर्वं विशेषेण विस्तरेण वृषध्वज ।
श्रोतुमिच्छामि सर्वज्ञ तत्त्वमद्य ममोच्यताम् ॥ १३.२१३.१४ ॥
ข้าแต่วฤษธวัช ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังเรื่องทั้งหมดนี้โดยละเอียดและพิสดาร ข้าแต่ผู้รู้ทั้งปวง ขอทรงบอกความจริงแก่ข้าพเจ้าในวันนี้
13.213.15
बहुमान्यमिदं देवि नास्ति कश्चिदहिंसकः ।
श्रूयतां कारणं चात्र यथाऽनेकविधं भवेत् ॥ १३.२१३.१५ ॥
ข้าแต่เทวี เรื่องนี้ควรแก่การให้ความสำคัญยิ่ง ไม่มีใครเป็นผู้ไม่เบียดเบียนเลย จงฟังเหตุผลในเรื่องนี้ เพื่อให้เข้าใจได้หลายแง่มุม
13.213.16
दृश्यते चापि लोकेऽस्मिन्न हि कश्चिदहिंसकः ।
धरणीसंश्रिता देवि सुसूक्ष्मांश्चैव मध्यमान् ॥ १३.२१३.१६ ॥
และในโลกนี้ ข้าแต่เทวี ก็ไม่เห็นว่ามีใครที่ไม่เบียดเบียนเลย แม้สัตว์ตัวเล็กมากและขนาดกลางที่อาศัยอยู่บนแผ่นดินก็เช่นกัน
13.213.17
सञ्चरंश्चरणाभ्यां च हन्ति जीवाननेकशः ।
अज्ञानाज्ज्ञानतो वाऽपि यो जीवः शयनासनात्।
उपाविशञ्शयानश्च हन्ति जीवाननेकशः ॥ १३.२१३.१७ ॥
เขาเดินไปด้วยเท้าก็ฆ่าสัตว์มีชีวิตหลายประการ ไม่ว่าจะด้วยความไม่รู้หรือรู้อยู่ ผู้ที่ฆ่าสัตว์ด้วยการนอนหรือการนั่ง ทั้งนั่งและนอน ย่อมฆ่าสัตว์มีชีวิตหลายประการ
13.213.18
शिरोवस्त्रेषु ये जीवा नरणां स्वेदसम्भवाः ।
तांश्च हिंसन्ति सततं दंशांश्च मशकानपि ॥ १३.२१३.१८ ॥
สัตว์มีชีวิตที่เกิดจากเหงื่อในผ้าคลุมศีรษะของมนุษย์ และยุงกับริ้นด้วย ย่อมถูกมนุษย์เบียดเบียนอยู่เป็นนิจ
13.213.19
जले जीवास्तथाऽऽकाशे पृथिवी जीवमालिनी ।
एवं जीवाकुले लोके कोसौ स्याद्यस्त्वहिंसकः ॥ १३.२१३.१९ ॥
ในน้ำมีสัตว์มีชีวิต ในอากาศก็เช่นกัน แผ่นดินก็ประดับด้วยสัตว์มีชีวิต ในโลกที่เต็มไปด้วยชีวิตเช่นนี้ ใครเล่าจะเป็นผู้ไม่เบียดเบียน
13.213.20
स्थूलमध्यमसूक्ष्मैश्च स्वेदवारिमहीरुहैः ।
दृश्यरूपैरदृश्यैश्च नानारूपैश्च भामिनि ॥ १३.२१३.२० ॥
ข้าแต่หญิงงาม โลกนี้เต็มไปด้วยสัตว์ทั้งหยาบ ปานกลาง และละเอียด เกิดจากเหงื่อ น้ำ และต้นไม้ ทั้งที่มองเห็นและมองไม่เห็น มีรูปร่างหลากหลาย
13.213.21
जीवैस्ततमिदं सर्वमाकाशं पृथिवी तथा ।
अन्योन्यं ते च हिंसन्ति दुर्बलान्बलवत्तराः ॥ १३.२१३.२१ ॥
สรรพสิ่งนี้ ทั้งท้องฟ้าและแผ่นดินด้วย ล้วนถูกสิ่งมีชีวิตแผ่ซ่านอยู่ ต่างก็เบียดเบียนกันเอง ผู้ที่แข็งแรงกว่าย่อมเบียดเบียนผู้ที่อ่อนแอกว่า
13.213.22
मत्स्या मत्स्यान्ग्रसन्तीह खगाश्चैव खगांस्तथा ।
सरीसृपैश्च जीवन्ति कपोताद्या विहङ्गमाः ॥ १३.२१३.२२ ॥
ในโลกนี้ ปลาย่อมกลืนกินปลา นกก็กลืนกินนก นกทั้งหลายเช่นนกพิราบเป็นอยู่ด้วยสัตว์เลื้อยคลาน
13.213.23
भूचराः खेचराश्चान्ये क्रव्यादा मांसगृद्धिनः ।
समृद्धाः परमांसैस्तु भक्षेरंस्तेऽपि चापरैः ॥ १३.२१३.२३ ॥
สัตว์บกและสัตว์บินอื่น ๆ ที่กินเนื้อ ผู้ที่หิวกระหายเนื้อ ย่อมเจริญด้วยเนื้อของสัตว์อื่น และแม้พวกนั้นก็ถูกสัตว์อื่นกินเช่นกัน
13.213.24
सत्वैः सत्वानि जीवन्ति शतशोथ सहस्रशः ।
अपीडयित्वा नैवान्यं जीवा जीवन्ति सुन्दरि ॥ १३.२१३.२४ ॥
สัตว์ทั้งหลายเป็นอยู่ด้วยสัตว์ทั้งหลาย นับเป็นร้อยและนับเป็นพัน โอ้ผู้งดงาม สิ่งมีชีวิตจะเป็นอยู่ได้โดยไม่เบียดเบียนผู้อื่นหาได้ไม่
13.213.25
स्थूलकायस्य सत्वस्य खरस्य महिषस्य च ।
जीवस्यैकस्य मांसेन पयसा रुधिरेण वा।
तृप्यन्ते बहवो जीवाः क्रव्यादा मांसजीविनः ॥ १३.२१३.२५ ॥
ด้วยเนื้อ นม หรือเลือดของสิ่งมีชีวิตเพียงตัวเดียว ไม่ว่าจะเป็นตัวใหญ่ ลา หรือควาย สิ่งมีชีวิตจำนวนมากก็อิ่มเอม คือพวกที่กินเนื้อและพวกที่เป็นอยู่ด้วยเนื้อ
13.213.26
एको जीवसहस्राणि सदा खादति मानवः ।
अन्नाद्यस्य च भोगेन दान्यसंज्ञानि यानि तु ॥ १३.२१३.२६ ॥
มนุษย์คนเดียวย่อมกินสิ่งมีชีวิตนับพันอยู่เสมอ และยังกินสิ่งที่เรียกว่าธัญพืช กับอาหารและของกินอื่น ๆ ด้วยการเสพบริโภค
13.213.27
मांसधान्यैः सबीजैश्च भोजनं परिवर्जयेत् ॥ १३.२१३.२७ ॥
ควรงดเว้นอาหารที่ทำจากเนื้อ และจากธัญพืชพร้อมทั้งเมล็ดพันธุ์
13.213.28
त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सप्तरात्रं तथाऽपि वा ।
धान्यानि यो न हिंसेताहिंसकः परिकीर्तितः ॥ १३.२१३.२८ ॥
ผู้ที่ไม่เบียดเบียนธัญพืช แม้เพียงสามคืน ห้าคืน หรือเจ็ดคืน ย่อมได้รับการประกาศว่าเป็นผู้ไม่เบียดเบียน
13.213.29
नाश्नाति यावतो जीवस्तावत्पुण्येन युज्यते ।
आहारस्य वियोगेन शरीरं परितप्यते ॥ १३.२१३.२९ ॥
ตราบใดที่สิ่งมีชีวิตยังไม่กิน ตราบนั้นมันย่อมประกอบอยู่กับบุญ เมื่อขาดอาหาร ร่างกายย่อมเดือดร้อน
13.213.30
तप्यमाने शरीरे तु शरीरे चेन्द्रियाणि तु ।
वशे तिष्ठन्ति सुश्रोणि नृपाणामिव किंकराः ॥ १३.२१३.३० ॥
เมื่อร่างกายเดือดร้อน อินทรีย์ทั้งหลายในร่างกายก็ย่อมอยู่ในอำนาจ โอ้หญิงสาวรูปงาม เหมือนข้ารับใช้ของพระราชาทั้งหลาย
13.213.31
निरुणद्धीन्द्रियाण्येव स सुखी स विचक्षणः ।
इन्द्रियाणां निरोधेन दानेन च दमेन च।
नरः सर्वमवाप्नोति मनसा यद्यधिच्छति ॥ १३.२१३.३१ ॥
ผู้ที่ข่มอินทรีย์ได้ย่อมมีความสุขและเป็นผู้ฉลาด ด้วยการข่มอินทรีย์ ด้วยการให้ทาน และด้วยการฝึกตน มนุษย์ย่อมได้ทุกสิ่งที่ตนปรารถนาด้วยใจ
13.213.32
एवं मूलमर्हिसाया उपवासः प्रकीर्तितः ॥ १३.२१३.३२ ॥
ดังนั้น การอดอาหารจึงได้รับการประกาศว่าเป็นรากฐานของอหิงสา
13.213.33
आहारं कुरुते यस्तु भूमिमाक्रमते च यः ।
सर्वे ते हिंसका देवि यथा धर्मेषु दृश्यते ॥ १३.२१३.३३ ॥
ผู้ที่ปรุงอาหาร และผู้ที่เหยียบย่ำแผ่นดิน โอ้เทวี ทั้งหมดนั้นล้วนเป็นผู้เบียดเบียน ดังที่เห็นได้ในธรรมทั้งหลาย
13.213.34
यथैवाहिंसको देवि तत्वतो ज्ञायते नरः ।
तथा ते सम्प्रवक्ष्यामि श्रूयतां धर्मचारिणि ॥ १३.२१३.३४ ॥
โอ้เทวี ผู้ที่ไม่เบียดเบียนย่อมถูกรู้จักโดยแท้จริงฉันใด ข้าจะกล่าวแก่เจ้าฉันนั้น โอ้ผู้ประพฤติธรรม จงฟังเถิด
13.213.35
फलानि मूलपर्णानि भस्म वा योपि भक्षयेत् ।
अलेख्यमिव निश्चेष्टं तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३५ ॥
ข้าถือว่าผู้ที่กินแต่ผลไม้ ราก ใบ หรือเถ้าถ่าน และนิ่งอยู่ดุจรูปวาด ผู้นั้นเป็นผู้ไม่เบียดเบียน
13.213.36
आरम्भा हिंसया युक्ता धूमेनाग्निरिवावृताः ।
तस्माद्यस्तु निराहारस्तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३६ ॥
การกระทำทั้งปวงย่อมประกอบด้วยการเบียดเบียน ดุจไฟที่ถูกควันปกคลุม เพราะฉะนั้น ข้าถือว่าผู้ที่งดอาหารเป็นผู้ไม่เบียดเบียน
13.213.37
यस्तु सर्वं समुत्सृज्य दीक्षित्वा नियतः शुचिः ।
कृत्वा मण्डलमर्यादां सङ्कल्पं कुरुते नरः ॥ १३.२१३.३७ ॥
ผู้ที่สละทุกสิ่ง เข้ารับการบวชเป็นศิษย์ สำรวมตนและบริสุทธิ์ และตั้งคำปฏิญาณภายในขอบเขตของวงกลมศักดิ์สิทธิ์ ผู้นั้นย่อมตั้งสังกัปปะ
13.213.38
यावज्जीवमनाशित्वा कालकाङ्क्षी दृढव्रतः ।
ध्यानेन तपसा युक्तस्तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३८ ॥
ข้าถือว่าผู้ที่อดอาหารตลอดชีวิต รอคอยเวลาที่กำหนด มั่นคงในคำปฏิญาณ และประกอบด้วยฌานและตบะ ผู้นั้นเป็นผู้ไม่เบียดเบียน
13.213.39
अन्यथा हि न पश्यामि नरो यः स्यादहिंसकः ।
बहु चिन्त्यमिदं देवि नास्ति कश्चिदहिंसकः ॥ १३.२१३.३९ ॥
มิฉะนั้น ข้าก็ไม่เห็นคนใดที่จะเป็นผู้ไม่เบียดเบียนได้ โอ้เทวี เรื่องนี้ควรพิจารณาให้มาก ไม่มีผู้ใดที่ไม่เบียดเบียนเลย
13.213.40
यतो यतो महाभागे हिंसा स्यान्महती ततः ।
निवृत्तो मधुमांसाभ्यां हिंसा त्वल्पतरा भवेत् ॥ १३.२१३.४० ॥
โอ้ผู้มีโชคยิ่ง การเบียดเบียนอันยิ่งใหญ่เกิดขึ้นจากแหล่งใด ก็จงงดเว้นจากแหล่งนั้น เมื่องดเว้นจากน้ำผึ้งและเนื้อ การเบียดเบียนก็จะน้อยลงมาก
13.213.41
निवृत्तिः परमो धर्मो निवृत्तिः परमं सुखम् ।
मनसा विनिवृत्तानां धर्मस्य निचयो महान् ॥ १३.२१३.४१ ॥
การละวางคือธรรมอันสูงสุด การละวางคือความสุขอันสูงสุด สำหรับผู้ที่หันจากโลกด้วยใจแล้ว ธรรมก็สะสมไว้มากมาย
13.213.42
मनःपूर्वागमा धर्मा अधर्माश्च न संशयः ।
मनसा बध्यते चापि मुच्यते चापि मानवः ॥ १३.२१३.४२ ॥
ทั้งธรรมและอธรรมมีใจเป็นที่มา ไม่ต้องสงสัยเลย มนุษย์ถูกใจผูกมัด และก็ถูกใจปลดปล่อยได้เช่นกัน
13.213.43
निगृहीते भवेत्स्वर्गो विसृष्टे नरको ध्रुवः ।
घातकः शस्त्रमुद्यम्य मनसा चिन्तयेद्यदि ॥ १३.२१३.४३ ॥
หากข่มใจไว้ได้ก็จะได้สวรรค์ หากปล่อยใจไปก็แน่นอนว่าจะตกนรก หากนักฆ่ายกศัสตราขึ้นและเพียงแต่คิดในใจ (ก็นับเป็นบาปเช่นกัน)
13.213.44
आयुःक्षयं गतेऽन्येषां मृते तु प्रहराम्यहम् ।
इति यो घातको हन्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १३.२१३.४४ ॥
ผู้ฆ่าที่คิดว่า "เราจะฟาดก็ต่อเมื่อชีวิตของผู้อื่นสิ้นสุดแล้ว และเขาตายแล้วเท่านั้น" ย่อมไม่ติดบาป
13.213.45
विधिना निहताः पूर्वं निमित्तं स तु घातकः ।
विधिर्हि बलवान्देवि दुस्त्यजं वै पुराकृतम् ॥ १३.२१३.४५ ॥
ผู้ที่ถูกฆ่าก่อนหน้านี้ด้วยวิธีแห่งโชคชะตา ผู้ฆ่าเป็นเพียงเครื่องมือ เพราะโชคชะตานั้นทรงอำนาจ ข้าแต่เทวี และกรรมที่ทำไว้แต่ก่อนนั้นยากที่จะละทิ้งได้
13.213.46
जीवाः पुराकृतेनैव तिर्यग्योनिसरीसृपाः ।
नानायोनिषु जायन्ते स्वकर्मपरिवेष्टिताः ॥ १३.२१३.४६ ॥
สัตว์ทั้งหลายเกิดเป็นสัตว์เลื้อยคลานในครรภ์ของสัตว์ชั้นต่ำ ด้วยกรรมที่ทำไว้แต่ก่อนเท่านั้น ถูกกรรมของตนห่อหุ้มไว้ เกิดในครรภ์ต่างๆ มากมาย
13.213.47
नानाविधविचित्राङ्गा नानाशौर्यपराक्रमाः ।
नानाभूमिप्रदेशेषु नानाहारश्च जन्तवः ॥ १३.२१३.४७ ॥
สัตว์ทั้งหลายมีอวัยวะหลากหลายและน่าอัศจรรย์ มีความกล้าหาญและพลังต่างๆ กันไป อาศัยอยู่ในภูมิภาคต่างๆ ของแผ่นดิน และกินอาหารหลายชนิด
13.213.48
जायमानस्य जीवस्य मृत्युः पूर्वं प्रजायते ।
सुखं वा यदि वा दुःखं यथापूर्वं कृतं तु वा ॥ १३.२१३.४८ ॥
สำหรับชีวิตที่เกิดมา ความตายเกิดขึ้นเป็นลำดับแรก ไม่ว่าจะเป็นความสุขหรือความทุกข์ ก็เป็นไปตามที่ได้ทำไว้ก่อนหน้านี้
13.213.49
प्राप्नुवन्ति नरा मृत्युं यदा यत्र च येन च ।
नातिक्रान्तुं हि शक्यः स्यान्निदेशः पूर्वकर्मणः ॥ १३.२१३.४९ ॥
มนุษย์พบกับความตายเมื่อใด ที่ไหน และด้วยวิธีใดก็ตามที่ถูกกำหนดไว้ คำสั่งแห่งกรรมเก่าไม่อาจล่วงละเมิดได้
13.213.50
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु विधिर्जागर्ति जन्तुषु ।
न हि तस्य प्रियः कश्चिन्न द्वेष्यो न च मध्यमः ॥ १३.२१३.५० ॥
ในหมู่ผู้ประมาท กฎแห่งโชคชะตาที่ไม่ประมาทย่อมเฝ้าดูสัตว์ทั้งหลาย ไม่มีใครเป็นที่รักของกฎนี้ ไม่มีใครเป็นที่เกลียด และไม่มีใครอยู่ในระดับกลาง
13.213.51
समः सर्वेषु भूतेषु कालः कालं निरीक्षते ।
गतायुषो ह्याक्षिपते जीवः सर्वस्य देहिनः ॥ १३.२१३.५१ ॥
กาลเวลาเสมอภาคต่อสัตว์ทั้งปวง กาลเวลาเฝ้ามองกาลเวลา เมื่ออายุขัยสิ้นไป กาลเวลาย่อมพรากชีวิตของสัตว์ที่มีกายทุกตัวไป
13.213.52
यथा येन च मर्तव्यं नान्यथा म्रियते हि सः ।
दृश्यते न च लोकेऽस्मिन्भूतो भव्यो द्विधा पुनः ॥ १३.२१३.५२ ॥
ตามที่และด้วยวิธีใดที่ต้องตาย ก็ตายเช่นนั้น ไม่เป็นอย่างอื่นเลย ในโลกนี้ อดีตและอนาคตไม่ได้ปรากฏให้เห็นเกิดขึ้นสองครั้งในสองลักษณะ
13.213.53
विज्ञानैर्विक्रमैर्वाऽपि नानामन्त्रौषधैरपि ।
यो हि वञ्चयितुं शक्तो विधेस्तु नियतां गतिम् ॥ १३.२१३.५३ ॥
ไม่ว่าด้วยความรู้ ความกล้าหาญ หรือด้วยคาถาและยาหลากหลายชนิด ก็ไม่มีใครสามารถหลอกลวงทางที่แน่นอนของโชคชะตาได้
13.213.54
एष तेऽभिहितो देवि जीवहिंसाविधिक्रमः ॥ १३.२१३.५४ ॥
ข้าแต่เทวี นี่คือสิ่งที่ได้กล่าวแก่พระองค์แล้ว คือลำดับแห่งกฎเกี่ยวกับการเบียดเบียนสัตว์มีชีวิต