ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.213
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.213.1
देवदेव महादेव सर्वदेवनमस्कृत ।
यानि धर्मरहस्यानि श्रोतुमिच्छामि तान्यहम् ॥ १३.२१३.१ ॥
ହେ ଦେବଦେବ, ମହାଦେବ, ସର୍ବଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ! ଧର୍ମର ଯେଉଁ ରହସ୍ୟ ସବୁ ଅଛି, ତାହା ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
13.213.2
रहस्यं श्रूयतां देवि मानुषाणां सुखावहम् ।
नपुंसकेषु वन्ध्यासु वियोनौ पृथिवीतले ॥ १३.२१३.२ ॥
ହେ ଦେବୀ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସୁଖ ଦେଉଥିବା ରହସ୍ୟ ଶୁଣ: ନପୁଂସକ, ବନ୍ଧ୍ୟା ଓ ଅଯୋନିରେ, ପୃଥିବୀତଳରେ।
13.213.3
उत्सर्गो रेतसस्तेषु न कार्यो धर्मकाङ्क्षिभिः ।
एतेषु बीजं प्रक्षिप्तं न च रोहति वै प्रिये ॥ १३.२१३.३ ॥
ଧର୍ମକାମୀମାନେ ସେମାନଙ୍କଠାରେ ରେତ ଢାଳିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପ୍ରିୟେ, ଏମାନଙ୍କଠାରେ ପକାଯାଇଥିବା ବୀଜ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
13.213.4
यत्र वा तत्र वा बीजं धर्मार्थीं नोत्सृजेत्पुनः ।
नरो बीजविनाशेन लिप्यते ब्रह्महत्यया ॥ १३.२१३.४ ॥
ଯେଉଁଠି ହେଉ, ଧର୍ମାର୍ଥୀ ପୁଣି ବୀଜ ଢାଳିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବୀଜନାଶରେ ମନୁଷ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ।
13.213.5
अहिंसा परमो धर्म अहिंसा परमं सुखम् ।
अहिंसा धर्मशास्त्रेषु सर्वेषु परमं पदम् ॥ १३.२१३.५ ॥
ଅହିଂସା ପରମ ଧର୍ମ, ଅହିଂସା ପରମ ସୁଖ। ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରସମୂହରେ ଅହିଂସା ପରମ ପଦ।
13.213.6
देवतातिथिशुश्रूषा सततं धर्मशीलता ।
वेदाध्ययनयज्ञाश्च तपो दानं दमस्तथा ॥ १३.२१३.६ ॥
ଦେବତା ଓ ଅତିଥିଙ୍କ ସେବା, ନିରନ୍ତର ଧର୍ମଶୀଳତା, ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଓ ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଦାନ ଏବଂ ଦମ ମଧ୍ୟ।
13.213.7
आचार्यगुरुशुश्रूषा तीर्थाभिगमनं तथा ।
अहिंसाया वरारोहे कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ १३.२१३.७ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଏବଂ ଅହିଂସା — ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା, ଏସବ ତାହାର ଷୋଳତମ କଳାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
13.213.8
एतत्ते परमं गुह्यमाख्यातं परमार्चितम् ॥ १३.२१३.८ ॥
ଏହା ତୁମକୁ ପରମ ଗୁହ୍ୟ ଓ ଅତି ପୂଜିତ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
13.213.9
यद्यधर्मस्तु हिंसायां किमर्थममरोत्तम ।
यज्ञेषु पशुबन्धेषु हन्यन्ते पशवो द्विजैः ॥ १३.२१३.९ ॥
ହିଂସାରେ ଯଦି ଅଧର୍ମ ଥାଏ, ତେବେ ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯଜ୍ଞରେ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ଦ୍ୱିଜମାନେ କାହିଁକି ବଧ କରନ୍ତି?
13.213.10
कथं च भगवन्भूयो हिंसमाना नराधिपाः ।
स्वर्गं सुदुर्गमं यान्ति तदा स्म रिपुसूदन ॥ १३.२१३.१० ॥
ହେ ଭଗବନ୍, ହେ ଶତ୍ରୁସୂଦନ, ହିଂସା କରୁଥିବା ରାଜାମାନେ ଅତି ଦୁର୍ଗମ ସ୍ୱର୍ଗକୁ କିପରି ଯାଆନ୍ତି?
13.213.11
यस्यैव गोसहस्राणि विंशतिः स्वादिकानि तु ।
अहन्यहनि हन्यन्ते द्विजानां मांसकारणात् ॥ १३.२१३.११ ॥
ଯାହାର କୁଡ଼ି ହଜାର ଗାଈ ସୁସ୍ୱାଦୁ ମାଂସ ପାଇଁ ପ୍ରତିଦିନ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ବଧ ହେଉଥିଲା,
13.213.12
समांसं तु स दत्त्वाऽन्नं रन्तिदेवो नराधिपः ।
कथं स्वर्गमनुप्राप्तः परं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२१३.१२ ॥
ରାଜା ରନ୍ତିଦେବ ମାଂସ ସହିତ ଅନ୍ନ ଦାନ କରି କିପରି ସ୍ୱର୍ଗ ପାଇଲେ? ଏହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ମୋର ବଡ଼ କୌତୂହଳ।
13.213.13
किन्तु धर्मं न शृण्वन्ति न श्रद्दधति वा श्रुतम् ।
मृयां वै विनिर्गत्य मृगान्हन्ति नराधिपाः ॥ १३.२१३.१३ ॥
କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଧର୍ମ ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଶୁଣିଥିବା କଥାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖନ୍ତି ନାହିଁ; ରାଜାମାନେ ମୃଗୟାକୁ ଯାଇ ହରିଣ ବଧ କରନ୍ତି।
13.213.14
एतत्सर्वं विशेषेण विस्तरेण वृषध्वज ।
श्रोतुमिच्छामि सर्वज्ञ तत्त्वमद्य ममोच्यताम् ॥ १३.२१३.१४ ॥
ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ, ମୁଁ ଏ ସବୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଓ ବିସ୍ତାରରେ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ଆଜି ମୋତେ ଏହାର ତତ୍ତ୍ୱ କୁହନ୍ତୁ।
13.213.15
बहुमान्यमिदं देवि नास्ति कश्चिदहिंसकः ।
श्रूयतां कारणं चात्र यथाऽनेकविधं भवेत् ॥ १३.२१३.१५ ॥
ହେ ଦେବୀ, ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମାନନୀୟ: ଅହିଂସକ କେହି ନାହିଁ। ଏହାର କାରଣ ଶୁଣ, ଯାହା ଅନେକ ପ୍ରକାରର।
13.213.16
दृश्यते चापि लोकेऽस्मिन्न हि कश्चिदहिंसकः ।
धरणीसंश्रिता देवि सुसूक्ष्मांश्चैव मध्यमान् ॥ १३.२१३.१६ ॥
ଏ ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ କେହି ଅହିଂସକ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ହେ ଦେବୀ। ପୃଥିବୀରେ ଆଶ୍ରିତ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ମଧ୍ୟମ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (କେହି ରକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ)।
13.213.17
सञ्चरंश्चरणाभ्यां च हन्ति जीवाननेकशः ।
अज्ञानाज्ज्ञानतो वाऽपि यो जीवः शयनासनात्।
उपाविशञ्शयानश्च हन्ति जीवाननेकशः ॥ १३.२१३.१७ ॥
ଚାଲିବା ସମୟରେ ନିଜ ପାଦରେ ସେ ଅନେକ ଜୀବକୁ ବଧ କରେ, ଅଜ୍ଞାନରୁ କିମ୍ବା ଜାଣି ଶୁଣି ମଧ୍ୟ। ଶୟନ ଓ ଆସନ ଦ୍ୱାରା ଜୀବହତ୍ୟା କରୁଥିବା ସେହି ଜୀବ, ବସି ଓ ଶୋଇ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଜୀବକୁ ବଧ କରେ।
13.213.18
शिरोवस्त्रेषु ये जीवा नरणां स्वेदसम्भवाः ।
तांश्च हिंसन्ति सततं दंशांश्च मशकानपि ॥ १३.२१३.१८ ॥
ମଣିଷମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ-ବସ୍ତ୍ରରେ ଝାଳରୁ ଜନ୍ମୁଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଡାଁଶ ଓ ମଶାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ (ମଣିଷ) ନିରନ୍ତର ପୀଡ଼ା ଦିଅନ୍ତି।
13.213.19
जले जीवास्तथाऽऽकाशे पृथिवी जीवमालिनी ।
एवं जीवाकुले लोके कोसौ स्याद्यस्त्वहिंसकः ॥ १३.२१३.१९ ॥
ଜଳରେ ଜୀବ, ଆକାଶରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି; ଜୀବମାଳିନୀ ପୃଥିବୀ। ଏହିପରି ଜୀବପୂର୍ଣ୍ଣ ଏ ଲୋକରେ କିଏ ଅହିଂସକ ହୋଇପାରିବ?
13.213.20
स्थूलमध्यमसूक्ष्मैश्च स्वेदवारिमहीरुहैः ।
दृश्यरूपैरदृश्यैश्च नानारूपैश्च भामिनि ॥ १३.२१३.२० ॥
ହେ ଭାମିନୀ! ସ୍ଥୂଳ, ମଧ୍ୟମ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ; ଝାଳ, ଜଳ, ବୃକ୍ଷରୁ ଜାତ; ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ; ନାନା ରୂପବିଶିଷ୍ଟ।
13.213.21
जीवैस्ततमिदं सर्वमाकाशं पृथिवी तथा ।
अन्योन्यं ते च हिंसन्ति दुर्बलान्बलवत्तराः ॥ १३.२१३.२१ ॥
ଜୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏ ସବୁ ବ୍ୟାପ୍ତ—ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ। ସେମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ହିଂସା କରନ୍ତି; ବଳବାନ ଦୁର୍ବଳକୁ ହିଂସା କରନ୍ତି।
13.213.22
मत्स्या मत्स्यान्ग्रसन्तीह खगाश्चैव खगांस्तथा ।
सरीसृपैश्च जीवन्ति कपोताद्या विहङ्गमाः ॥ १३.२१३.२२ ॥
ଏଠାରେ ମାଛ ମାଛକୁ ଗିଳନ୍ତି; ପକ୍ଷୀ ପକ୍ଷୀକୁ। ସରୀସୃପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପକ୍ଷୀ ବଞ୍ଚନ୍ତି; କପୋତ ପ୍ରଭୃତି ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ।
13.213.23
भूचराः खेचराश्चान्ये क्रव्यादा मांसगृद्धिनः ।
समृद्धाः परमांसैस्तु भक्षेरंस्तेऽपि चापरैः ॥ १३.२१३.२३ ॥
ଭୂଚର, ଖେଚର ଓ ଅନ୍ୟ ମାଂସାଶୀ, ମାଂସଲୋଭୀ—ସେମାନେ ଅନ୍ୟର ମାଂସରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି; ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି।
13.213.24
सत्वैः सत्वानि जीवन्ति शतशोथ सहस्रशः ।
अपीडयित्वा नैवान्यं जीवा जीवन्ति सुन्दरि ॥ १३.२१३.२४ ॥
ଜୀବମାନେ ଶହ ଶହ ଓ ହଜାର ହଜାର ଅନ୍ୟ ଜୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚନ୍ତି। ହେ ସୁନ୍ଦରୀ! ଅନ୍ୟକୁ ପୀଡ଼ା ନ ଦେଇ ଜୀବ ବଞ୍ଚନ୍ତି ନାହିଁ।
13.213.25
स्थूलकायस्य सत्वस्य खरस्य महिषस्य च ।
जीवस्यैकस्य मांसेन पयसा रुधिरेण वा।
तृप्यन्ते बहवो जीवाः क्रव्यादा मांसजीविनः ॥ १३.२१३.२५ ॥
ବଡ଼ ଶରୀରବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀ, ଗଧ ବା ମଇଁଷିର ଏକ ଜୀବର ମାଂସ, କ୍ଷୀର ବା ରକ୍ତରେ ମାଂସଭୋଜୀ ଓ ମାଂସରେ ଜୀବନଧାରୀ ବହୁ ଜୀବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
13.213.26
एको जीवसहस्राणि सदा खादति मानवः ।
अन्नाद्यस्य च भोगेन दान्यसंज्ञानि यानि तु ॥ १३.२१३.२६ ॥
ଜଣେ ମଣିଷ ସର୍ବଦା ହଜାର ହଜାର ଜୀବ ଖାଏ; ଅନ୍ନ ଆଦି ଭୋଗରେ ଯାହା ଧାନ୍ୟ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ, ସେସବୁ ମଧ୍ୟ।
13.213.27
मांसधान्यैः सबीजैश्च भोजनं परिवर्जयेत् ॥ १३.२१३.२७ ॥
ମାଂସ ଓ ବୀଜ ସହିତ ଧାନ୍ୟର ଭୋଜନ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
13.213.28
त्रिरात्रं पञ्चरात्रं वा सप्तरात्रं तथाऽपि वा ।
धान्यानि यो न हिंसेताहिंसकः परिकीर्तितः ॥ १३.२१३.२८ ॥
ତିନି ରାତ୍ରି, ପାଞ୍ଚ ରାତ୍ରି ବା ସାତ ରାତ୍ରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟ ଯେ ଧାନ୍ୟର ହିଂସା କରେ ନାହିଁ, ସେ ଅହିଂସକ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ।
13.213.29
नाश्नाति यावतो जीवस्तावत्पुण्येन युज्यते ।
आहारस्य वियोगेन शरीरं परितप्यते ॥ १३.२१३.२९ ॥
ଜୀବ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନ ଖାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପୁଣ୍ୟ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ; ଆହାରର ବିୟୋଗରେ ଶରୀର ତପ୍ତ ହୁଏ।
13.213.30
तप्यमाने शरीरे तु शरीरे चेन्द्रियाणि तु ।
वशे तिष्ठन्ति सुश्रोणि नृपाणामिव किंकराः ॥ १३.२१३.३० ॥
ହେ ସୁନ୍ଦର କଟିବିଶିଷ୍ଟା, ଶରୀର ତପ୍ତ ହେଲେ ଶରୀରର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ସେବକ ପରି ବଶରେ ରହନ୍ତି।
13.213.31
निरुणद्धीन्द्रियाण्येव स सुखी स विचक्षणः ।
इन्द्रियाणां निरोधेन दानेन च दमेन च।
नरः सर्वमवाप्नोति मनसा यद्यधिच्छति ॥ १३.२१३.३१ ॥
ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିରୋଧ କରେ, ସେ ହିଁ ସୁଖୀ ଓ ବିଚକ୍ଷଣ। ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିରୋଧ, ଦାନ ଓ ଦମ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ମନ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରେ ସବୁ ପାଏ।
13.213.32
एवं मूलमर्हिसाया उपवासः प्रकीर्तितः ॥ १३.२१३.३२ ॥
ଏହିପରି ଅହିଂସାର ମୂଳ ଉପବାସ ବୋଲି କୀର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି।
13.213.33
आहारं कुरुते यस्तु भूमिमाक्रमते च यः ।
सर्वे ते हिंसका देवि यथा धर्मेषु दृश्यते ॥ १३.२१३.३३ ॥
ଯେ ଆହାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ ଏବଂ ଯେ ପୃଥିବୀରେ ପାଦ ଦିଏ — ହେ ଦେବୀ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ହିଂସକ; ଧର୍ମରେ ଏହିପରି ଦେଖାଯାଏ।
13.213.34
यथैवाहिंसको देवि तत्वतो ज्ञायते नरः ।
तथा ते सम्प्रवक्ष्यामि श्रूयतां धर्मचारिणि ॥ १३.२१३.३४ ॥
ହେ ଦେବୀ, ପ୍ରକୃତରେ ଅହିଂସକ ମଣିଷ କିପରି ଜଣାପଡ଼େ ତାହା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ହେ ଧର୍ମାଚାରିଣୀ, ଶୁଣ।
13.213.35
फलानि मूलपर्णानि भस्म वा योपि भक्षयेत् ।
अलेख्यमिव निश्चेष्टं तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३५ ॥
ଯେ ଫଳ, ମୂଳ, ପତ୍ର କିମ୍ବା ଭସ୍ମ ମାତ୍ର ଖାଏ, ଯେ ଚିତ୍ରଭଳି ନିଶ୍ଚଳ, ତାକୁ ମୁଁ ଅହିଂସକ ମନେ କରେ।
13.213.36
आरम्भा हिंसया युक्ता धूमेनाग्निरिवावृताः ।
तस्माद्यस्तु निराहारस्तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३६ ॥
ସମସ୍ତ ଆରମ୍ଭ ହିଂସା ସହ ଯୁକ୍ତ, ଅଗ୍ନି ଧୂଆଁ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଭଳି। ତେଣୁ ଯେ ନିରାହାରୀ, ତାକୁ ମୁଁ ଅହିଂସକ ମନେ କରେ।
13.213.37
यस्तु सर्वं समुत्सृज्य दीक्षित्वा नियतः शुचिः ।
कृत्वा मण्डलमर्यादां सङ्कल्पं कुरुते नरः ॥ १३.२१३.३७ ॥
ଯେ ମଣିଷ ସବୁକିଛି ତ୍ୟାଗ କରି, ଦୀକ୍ଷା ନେଇ, ସଂଯମୀ ଓ ଶୁଚି ହୋଇ, ମଣ୍ଡଳର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସ୍ଥାପନ କରି ସଂକଳ୍ପ କରେ।
13.213.38
यावज्जीवमनाशित्वा कालकाङ्क्षी दृढव्रतः ।
ध्यानेन तपसा युक्तस्तं मन्येऽहमहिंसकम् ॥ १३.२१३.३८ ॥
ଯେ ଜୀବନସାରା ଅନାହାରରେ, କାଳର ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ, ଦୃଢ଼ବ୍ରତୀ ହୋଇ, ଧ୍ୟାନ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲାଗି ରହେ, ତାକୁ ମୁଁ ଅହିଂସକ ମନେ କରେ।
13.213.39
अन्यथा हि न पश्यामि नरो यः स्यादहिंसकः ।
बहु चिन्त्यमिदं देवि नास्ति कश्चिदहिंसकः ॥ १३.२१३.३९ ॥
ନହେଲେ ମୁଁ ଅହିଂସକ ମଣିଷ ଦେଖେ ନାହିଁ। ହେ ଦେବି, ଏ ବିଷୟରେ ବହୁତ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ; କେହି ଅହିଂସକ ନାହାନ୍ତି।
13.213.40
यतो यतो महाभागे हिंसा स्यान्महती ततः ।
निवृत्तो मधुमांसाभ्यां हिंसा त्वल्पतरा भवेत् ॥ १३.२१३.४० ॥
ହେ ମହାଭାଗେ, ଯେଉଁଠାରୁ ବଡ଼ ହିଂସା ହୁଏ ସେଠାରୁ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇ, ମଧୁ ଓ ମାଂସରୁ ବିରତ ହେଲେ ହିଂସା କମ୍ ହୁଏ।
13.213.41
निवृत्तिः परमो धर्मो निवृत्तिः परमं सुखम् ।
मनसा विनिवृत्तानां धर्मस्य निचयो महान् ॥ १३.२१३.४१ ॥
ନିବୃତ୍ତି ହିଁ ପରମ ଧର୍ମ, ନିବୃତ୍ତି ହିଁ ପରମ ସୁଖ। ମନରେ ନିବୃତ୍ତ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଧର୍ମର ମହାନ୍ ସଂଚୟ ହୁଏ।
13.213.42
मनःपूर्वागमा धर्मा अधर्माश्च न संशयः ।
मनसा बध्यते चापि मुच्यते चापि मानवः ॥ १३.२१३.४२ ॥
ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ଉଭୟ ମନରୁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମଣିଷ ମନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବାନ୍ଧି ହୁଏ ଓ ମନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
13.213.43
निगृहीते भवेत्स्वर्गो विसृष्टे नरको ध्रुवः ।
घातकः शस्त्रमुद्यम्य मनसा चिन्तयेद्यदि ॥ १३.२१३.४३ ॥
ନିଗ୍ରହ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ, ଛାଡ଼ିଲେ ନିଶ୍ଚିତ ନରକ। ଘାତକ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ମନରେ ଚିନ୍ତା କଲେ (ତାହା ମଧ୍ୟ ପାପ)।
13.213.44
आयुःक्षयं गतेऽन्येषां मृते तु प्रहराम्यहम् ।
इति यो घातको हन्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १३.२१३.४४ ॥
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଆୟୁ ସରି ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା ପରେ ହିଁ ମୁଁ ପ୍ରହାର କରେ—ଏପରି ଭାବି ଯେ ଘାତକ ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
13.213.45
विधिना निहताः पूर्वं निमित्तं स तु घातकः ।
विधिर्हि बलवान्देवि दुस्त्यजं वै पुराकृतम् ॥ १३.२१३.४५ ॥
ପୂର୍ବରୁ ବିଧି ଦ୍ୱାରା ହତ ଲୋକଙ୍କର ଘାତକ କେବଳ ନିମିତ୍ତ; କାରଣ ହେ ଦେବୀ, ବିଧି ବଳବାନ, ପୂର୍ବକୃତ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବା କଷ୍ଟକର।
13.213.46
जीवाः पुराकृतेनैव तिर्यग्योनिसरीसृपाः ।
नानायोनिषु जायन्ते स्वकर्मपरिवेष्टिताः ॥ १३.२१३.४६ ॥
ପୂର୍ବକୃତ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଜୀବମାନେ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଯୋନିର ସରୀସୃପ ହୋଇ ଜନ୍ମନ୍ତି; ନିଜ କର୍ମରେ ବେଢ଼ି ହୋଇ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମନ୍ତି।
13.213.47
नानाविधविचित्राङ्गा नानाशौर्यपराक्रमाः ।
नानाभूमिप्रदेशेषु नानाहारश्च जन्तवः ॥ १३.२१३.४७ ॥
ନାନା ପ୍ରକାରର ବିଚିତ୍ର ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ, ନାନା ଶୌର୍ଯ୍ୟ-ପରାକ୍ରମର, ପୃଥିବୀର ନାନା ପ୍ରଦେଶରେ ରହୁଥିବା, ନାନା ଆହାର ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଜୀବମାନେ।
13.213.48
जायमानस्य जीवस्य मृत्युः पूर्वं प्रजायते ।
सुखं वा यदि वा दुःखं यथापूर्वं कृतं तु वा ॥ १३.२१३.४८ ॥
ଜନ୍ମନ୍ତା ଜୀବର ମୃତ୍ୟୁ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ସୁଖ ହେଉ କି ଦୁଃଖ, ପୂର୍ବରେ କରାଯାଇଥିବା କର୍ମ ଅନୁସାରେ ହିଁ ହୁଏ।
13.213.49
प्राप्नुवन्ति नरा मृत्युं यदा यत्र च येन च ।
नातिक्रान्तुं हि शक्यः स्यान्निदेशः पूर्वकर्मणः ॥ १३.२१३.४९ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେବେ, ଯେଉଁଠାରେ ଓ ଯେଉଁ ପ୍ରକାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ତାହା ପୂର୍ବକର୍ମର ଆଦେଶ; ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
13.213.50
अप्रमत्तः प्रमत्तेषु विधिर्जागर्ति जन्तुषु ।
न हि तस्य प्रियः कश्चिन्न द्वेष्यो न च मध्यमः ॥ १३.२१३.५० ॥
ପ୍ରମାଦୀ ଜୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପ୍ରମତ୍ତ ବିଧି ଜାଗ୍ରତ ଥାଏ; ତାହା ପାଇଁ କେହି ପ୍ରିୟ ନୁହନ୍ତି, ଦ୍ୱେଷ୍ୟ ନୁହନ୍ତି, ମଧ୍ୟମ ମଧ୍ୟ ନୁହନ୍ତି।
13.213.51
समः सर्वेषु भूतेषु कालः कालं निरीक्षते ।
गतायुषो ह्याक्षिपते जीवः सर्वस्य देहिनः ॥ १३.२१३.५१ ॥
କାଳ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପ୍ରତି ସମାନ; କାଳ ହିଁ କାଳକୁ ଦେଖେ; ଆୟୁ ସରିଲେ ସେ ଦେହଧାରୀର ଜୀବକୁ ଟାଣି ନିଏ।
13.213.52
यथा येन च मर्तव्यं नान्यथा म्रियते हि सः ।
दृश्यते न च लोकेऽस्मिन्भूतो भव्यो द्विधा पुनः ॥ १३.२१३.५२ ॥
ଯେପରି ଓ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମରିବାର ଥାଏ, ସେ ସେପରି ହିଁ ମରେ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ; ଏ ଜଗତରେ ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଦୁଇ ପ୍ରକାରେ ପୁନର୍ବାର ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
13.213.53
विज्ञानैर्विक्रमैर्वाऽपि नानामन्त्रौषधैरपि ।
यो हि वञ्चयितुं शक्तो विधेस्तु नियतां गतिम् ॥ १३.२१३.५३ ॥
ଜ୍ଞାନ, ପରାକ୍ରମ କିମ୍ବା ନାନା ମନ୍ତ୍ର ଓ ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଯିଏ ବିଧିର ନିଶ୍ଚିତ ଗତିକୁ ପ୍ରତାରଣା କରିପାରିବ, ଏପରି କେହି ସମର୍ଥ ନାହାଁନ୍ତି।
13.213.54
एष तेऽभिहितो देवि जीवहिंसाविधिक्रमः ॥ १३.२१३.५४ ॥
ହେ ଦେବୀ, ତୁମକୁ ଏହି ଜୀବହିଂସା-ବିଧିର କ୍ରମ କୁହାଯାଇଛି।