マハーバーラタ · 章 13.216
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.216.1
पशवः पशुबन्धेषु ये हन्यन्तेऽध्वरेषु च ।
यूपे निबध्य मन्त्रैश्च यथान्यायं यथाविधि।
मन्त्राहुतिविपूतास्ते स्वर्गं यान्ति यशस्विनि ॥ १३.२१६.१ ॥
供犠で祭柱に繋がれ、規則と儀軌に従い真言とともに殺される動物は、真言の供物によって浄められ、栄光ある女神よ、天界へ赴く。
13.216.2
तर्पिता यज्ञभागेषु तेषां मांसैर्वरानने ।
अग्नयस्त्रिदशाश्चैव लोकपाला महेश्वराः। ॥ १३.२१६.२ ॥
美しい顔の女神よ、その肉によって、供犠の分け前において、火神たち、三十三神、世界の守護者たち、そして大自在神たちが満足する。
13.216.3
तेषु तुष्टेषु जायेत यस्य यज्ञस्य यत्फलम् ।
तेन संयुज्यते देवि यजमानो न संशयः ॥ १३.२१६.३ ॥
彼らが満足すれば、供犠から生じる果報が何であれ、女神よ、施主はその果報と結ばれる。疑いはない。
13.216.4
सपत्नीकः सपुत्रश्चि पित्रा च भ्रातृभिः सह ।
ये तत्र दीक्षिता देवि सर्वे स्वर्गं प्रयान्ति ते ॥ १३.२१६.४ ॥
妻と息子、父と兄弟とともにそこで灌頂・入門する者はすべて、女神よ、天界へ赴く。
13.216.5
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१६.५ ॥
これらすべてをお前に語った。さらに何を聞きたいのか。
13.216.6
भगवन्सर्वभूतेश शूलपाणे महाद्युते ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं वृत्तं सर्वेषां गृहमेधिनाम् ॥ १३.२१६.६ ॥
尊き主よ、一切衆生の主、三叉戟を持つ者、大いに輝く者よ、私はすべての在家者の行いを聞きたい。
13.216.7
कीदृशं चरितं तेषां त्रिवर्गसहितं प्रभो ।
प्रत्यायतिः कथं तेषां जीवनार्थमुदाहृतम् ॥ १३.२१६.७ ॥
主よ、三つの目的とともにある彼らの行いはどのようなものか。生計のために彼らの未来はどのように説かれているのか。
13.216.8
वर्तमानाः कथं सर्वे प्राप्नुवन्त्युत्तमां गतिम् ।
एतत्सर्वं समासेन वक्तुमर्हसि मानदः ॥ १३.२१६.८ ॥
そのように生きる彼らは皆、どうして最高の境地に至るのか。名誉を与える方よ、これらすべてを簡潔に語るのがふさわしい。
13.216.9
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामाऽसि भामिनि ।
प्रायशो लोकसद्वृत्तमिष्यते गृहवासिनाम् ॥ १३.२१६.९ ॥
当然のことながら、あなたは聞きたいと望んでいる、大いなる幸運の女性よ、輝ける方よ。一般に、家住者には世間の善い行いが説かれるのだ。
13.216.10
तेषां संरक्षणार्थाय राजानः संस्कृता भुवि ।
सर्वेषामथ मर्त्यानां वृत्तिं सामान्यतः शृणुः ॥ १३.२१६.१० ॥
彼らを守るために、地上には王が立てられている。今、すべての死すべき者の生き方を概略として聞け。
13.216.11
विद्या वार्ता च सेवा च कारुत्वं नाट्यता तथा ।
इत्यते जीवनार्थाय मर्त्यानां विहिताः प्रिये ॥ १३.२१६.११ ॥
学問、商業と農業、奉仕、工芸、そして同様に芸能。これらは、愛しい人よ、死すべき者の生計のために定められているのだ。
13.216.12
अपि जन्मफलं तावन्मानुषाणां विशेषतः ।
विहितं तत्स्ववृत्तेन तन्मे शृणु समाहिताः ॥ १३.२१६.१२ ॥
実に、人間にとって生まれた甲斐は特にそれほどのものであり、各自の行いによって定められている。心を集中して、私からそれを聞け。
13.216.13
कर्मक्षेत्रं हि मानुष्यं सुखदुःखयुताः परे ।
सर्वेषां प्राणिनां तस्मान्मानुष्ये वृत्तिरिष्यते ॥ १३.२१६.१३ ॥
人間の生こそ行為の場である。他の生き物は苦楽に満ちている。ゆえにすべての生き物にとって、人の身において行いが定められるとされる。
13.216.14
विद्यायोगस्तु सर्वेषां पूर्वमेव विधीयते ।
कार्याकार्यं विजानन्ति विद्यया देवि नान्यथा ॥ १३.२१६.१४ ॥
すべての人にとってまず学問への専念が定められる。女神よ、知識によってのみ為すべきことと為すべきでないことが分かる。他によってではない。
13.216.15
विद्यया स्फीयते ज्ञानं ज्ञानात्तत्वनिदर्शनम् ।
दृष्टतत्वो विनीतात्मा सर्वार्थस्य च भाजनम् ॥ १३.२१६.१५ ॥
学問によって智慧が増し、智慧によって真理の洞察が得られる。真理を見た、心の謙虚な者は、あらゆる目的の器となる。
13.216.16
शक्यं विद्याविनीतेन लोके संजीवनं शुभम् ॥ १३.२१६.१६ ॥
学問によって謙虚になった者は、この世で吉祥な再生、真の生を得ることができる。
13.216.17
आत्मानं विद्यया तस्मात्पूर्वं वृत्वा तु भाजनम् ।
वश्येन्द्रियो जितक्रोधो भूतात्मानं तु भावयेत्।
भावयित्वा तदाऽऽत्मानं पूजनीयः सतामपि ॥ १३.२१६.१७ ॥
ゆえに、まず学問によって自らを器とし、感官を制し、怒りを克服して、万物の自己を観想すべきである。その自己を観想すれば、善人からも尊ばれる者となる。
13.216.18
कुलानुवृत्तं वृत्तं वा पूर्वमात्मा समाश्रयेत् ।
इत्येतत्कुलवासाय दानकर्म यथा पुरा ॥ १३.२१६.१८ ॥
まず自らの家系の慣習や行いに拠るべきである。こうして家系の中で生きるために、昔のように布施の行いをなすべきである。
13.216.19
यदि चेद्विद्यया चैव वृत्तिं काङ्क्षेदथात्मनः ।
राजविद्यानुवादेऽपि लोकविद्यामथापि वा।
तीर्थतश्चापि गृह्णीयाच्छुश्रूषादिगुणैर्युतः ॥ १३.२१६.१९ ॥
学問によって生計を望むならば、自分のために、王術の教えや世間の知識において、師からも学ぶべきである。奉仕などの徳を備えて。
13.216.20
ग्रन्थतश्चार्थतश्चैव दृढं कुर्यात्प्रयत्नतः ।
एवं विद्याफलं देवि प्राप्नुयान्नान्यथा नरः।
न्यायाद्विद्याफलानीच्छेदधर्मं तत्र वर्जयेत् ॥ १३.२१६.२० ॥
文句と意味の両面から、努めてそれを確かなものにせよ。女神よ、このようにして人は学問の果実を得る、そうでなければ得ない。正しい手段で学問の果実を求め、その中の不法を避けよ。
13.216.21
यदिच्छेद्वार्तया वृत्तिं काङ्क्षेत विधिपूर्वकम् ।
क्षेत्रे जलोपपन्ने च तद्योग्यां कृषिमाचरेत् ॥ १३.२१६.२१ ॥
農と商によって生計を望むならば、定めに従ってそれを求めよ。水に恵まれた田でそれに適した農耕を行え。
13.216.22
वाणिज्यं वा यथाकालं कुर्यात्तद्देशयोगतः ।
मूल्यमर्थं प्रयासं च विचार्यैव व्ययोदयौ ॥ १३.२१६.२२ ॥
あるいは時に応じて、その土地の事情に合わせて商売をせよ。価格、利益、労力、そして支出と収入をよく考えてから。
13.216.23
पशुसंजीवनं चैव दश गाः पोषयेद्ध्रुवम् ।
बहुप्रकारा बहवः पशवस्तस्य साधकाः ॥ १३.२१६.२३ ॥
家畜を育てて生かすこともせよ。必ず十頭の牛を養え。多種多様な多くの家畜が、彼の成功の手段となる。
13.216.24
यः कश्चित्सेवया वृत्तिं काङ्क्षेत मतिमान्नरः ।
यतात्मा श्रवणीयानां भवेद्वै सम्प्रयोजकः ॥ १३.२१६.२४ ॥
知恵ある人が奉仕によって生計を望むなら、自制して、聞くに値するものを正しく用いる者となれ。
13.216.25
बुद्ध्या वा कर्मयोगाद्वा बोधनाद्वा समाश्रयेत् ।
मार्गतस्तु समाश्रित्य तदा तत्सम्प्रयोजयेत् ॥ १३.२१६.२५ ॥
知性によって、行為のヨーガによって、あるいは教えによって、拠り所を求めるべきである。正しい道によって拠り所を求めた後、そのとき、それを成し遂げるべきである。
13.216.26
यथायथा सु तुष्येत तथा संतोषयेत्तु तम् ।
अनुजीविगुणोपेतः कुर्यादात्मार्थमाश्रितम् ॥ १३.२१६.२६ ॥
彼がよく満足するような仕方で、その仕方で彼を喜ばせるべきである。従属者の徳を備えて、自分の利益のために、庇護を求めた者に対してそのようにふるまうべきである。
13.216.27
विप्रियं नाचरेत्तस्य एषा सेवा समासतः ।
विप्रयोगात्पुरा तेन गतिमन्यां न लक्षयेत् ॥ १३.२१६.२७ ॥
彼にとって不快なことをしてはならない。要するに、これが奉仕である。彼と別れる前に、彼を通じて別の道を探すべきではない。
13.216.28
कारुकर्म च नाट्यं च प्रायशो नीचयोनिषु ।
तयोरपि यथायोगं न्यायतः कर्मवेतनम् ॥ १३.२१६.२८ ॥
工芸の仕事と演技は、たいてい低い生まれの人々の間にある。この二つについても、仕事への報酬は、適切さに応じて公正に与えるべきである。
13.216.29
आजीवेभ्योऽपि सर्वभ्यः स्वार्जवाद्वेतनं हरेत् ।
अनार्जवादाहरतस्तत्तु पापाय कल्पते ॥ १३.२१६.२९ ॥
生計を立てるすべての人々からも、自らの正直さによって報酬を受け取るべきである。不正直によって取る者にとっては、それは罪の原因となる。
13.216.30
सर्वेषां पूर्वमारम्भांश्चिन्तयेन्नयपूर्वकम् ।
आत्मशक्तिमुपायांश्च देशकालौ च युक्तितः।
कारणानि प्रयासं च प्रक्षेपं च फलोदयम् ॥ १३.२१६.३० ॥
あらゆる事業の始めに、まず政策をもって考えるべきである。自らの力、手段、場所と時期を正しく計り、さらに原因、努力、出費、そして結果が生じることを。
13.216.31
एवमादीनि सञ्चिन्त्य दृष्ट्वा दैवानुकूलताम् ।
अतः परं समारम्भेद्यत्रात्महितमाहितम् ॥ १३.२१६.३१ ॥
これらのことなどを十分に考慮し、運命の好意を見てから、自分の利益のあるところで事を始めるべきである。
13.216.32
वृत्तिमेव समासाद्य तां सदा परिपालयेत् ।
देवमानुषविघ्नेभ्यो न पुनर्मन्यते यथा ॥ १३.२१६.३२ ॥
生計を得たなら、神々や人間による障害によって再び失われたと思われないよう、常にそれを守るべきである。
13.216.33
पालयन्वर्धयन्भुञ्जंस्तां प्राप्य न विनाशयेत् ।
क्षीयते गिरिसङ्काशमश्नतो ह्यनपेक्षया ॥ १३.२१६.३३ ॥
それを得たなら、守り、増やし、享受しつつも、破壊してはならない。注意なく消費する者は、山のような財産さえも減ってしまうからである。
13.216.34
आजीवेभ्यो धनं प्राप्य चतुर्धा विभजेद्बुधः ।
धर्मायार्थाय कामाय आपत्प्रशमनाय च ॥ १३.२१६.३४ ॥
賢者は生計から得た富を四つに分けるべきである。法のため、利のため、欲望のため、そして災いを鎮めるためである。
13.216.35
चतुर्ष्वपि विभागेषु विधानं शृणु शोभने ॥ १३.२१६.३५ ॥
麗しき人よ、この四つの分け方の規定も聞きなさい。
13.216.36
यज्ञार्थं चान्नदानार्थं दीनानुग्रहकारणात् ।
देवब्राह्मणपूजार्थं पितृपूजार्थमेव च ॥ १३.२१६.३६ ॥
祭祀のため、食物の布施のため、貧しい人々への恩恵のため、神々とバラモンへの供養のため、そして祖霊への供養のためである。
13.216.37
मूलार्थं सन्निवासार्थं क्रियानित्यैश्चि धार्मिकैः ।
एवमादिषु चान्येषु धर्मार्थं संत्यजेद्धनम् ॥ १३.२१६.३७ ॥
基礎のため、共に住むため、日々の儀礼に勤める義人たちは、このような、またその他の場合にも、法のために財を捨てるべきである。
13.216.38
धर्मकार्ये धनं दद्यादनवेक्ष्य फलोदयम् ।
ऐश्वर्यस्थानलाभार्थं राजवाल्लभ्यकारणात् ॥ १३.२१६.३८ ॥
法の行いにおいて、果報の生じることを顧みず財を施すべきである。権勢ある地位を得るため、王の寵愛を得るためである。
13.216.39
वार्तायां च समारम्भेऽमात्यमित्रपरिग्रहे ।
आवाहे च विवाहे च पुत्राणां वृत्तिकारणात् ॥ १३.२१६.३९ ॥
生業を始めるとき、大臣や友人を迎えるとき、嫁を迎えるとき、結婚のとき、また息子たちの生計のためである。
13.216.40
अर्थोदयसमावाप्तावनर्थस्य विघातने ।
एवमादिषु चान्येषु अर्थार्थं विसृजेद्धनम् ॥ १३.२१६.४० ॥
利益の生起を十分に得るとき、損失を防ぐとき。このような、またその他の場合にも、利益のために財を手放すべきである。
13.216.41
अनुबन्धं हेतुयुक्तं दृष्ट्वा वित्तं परित्यजेत् ।
अनर्थं बाधते ह्यर्थो अर्तं चैव फलान्युत ॥ १३.२१६.४१ ॥
その結果と原因を伴うものを見て、財を捨てるべきである。財こそが損失を防ぐ。財の滅びも、その果報もまた。
13.216.42
नाधनाः प्राप्नुन्त्यर्थं नरा यत्नशतैरपि ।
तस्माद्धनं रक्षितव्यं दातव्यं च विधानतः ॥ १३.२१६.४२ ॥
貧しい人々は百の努力をしても財を得られない。ゆえに財は守るべきであり、定めに従って施すべきである。
13.216.43
शरीरपोषणार्थाय आहारस्य विशोषणे ।
नटधर्वसंयोगे कामयात्राविहारयोः ॥ १३.२१६.४३ ॥
身体を養うため、食物が乏しいとき、俳優や舞踊家との交わりにおいて、そして快楽の旅や遊興において（財を費やすべきである）。
13.216.44
मनःप्रियाणां संयोगे प्रीतिदाने तथैव च ।
एवमादिषु चान्येषु कामार्तं विसृजेद्धनम् ॥ १३.२१६.४४ ॥
心に愛しい人々と結ばれるとき、愛のしるしの贈り物をするとき、また同様の他の機会に、欲望に苦しむ者は財を費やすべきである。
13.216.45
विचार्य गुणदोषांस्तु त्रयाणां तत्र संत्यजेत् ।
चतुर्थं सन्निदध्याच्च आपदर्थं शुचिस्मिते ॥ १३.२१६.४५ ॥
利点と欠点を量ったうえで、三つの部分はそこで手放し、第四の部分は災難に備えて蓄えるべきである、清らかに微笑む人よ。
13.216.46
राज्यभ्रंशविनाशार्थं दुर्भिक्षार्थं च शोभने ।
महाव्याधिविमोक्षार्थं वार्धकस्यैव कारणात् ॥ १३.२१६.४६ ॥
王国の崩壊と滅亡のため、飢饉のため、輝く人よ、大病からの解放のため、そして老齢のためにのみ（財を蓄えるべきである）。
13.216.47
शत्रूणां प्रतिकाराय साहसैश्चाप्यमर्षणात् ।
प्रस्थाने चान्यदेशार्थमापदां विप्रमोक्षणे।
एवमादि समुद्दिश्य सन्निदध्यात्स्वकं धनम् ॥ १३.२१६.४७ ॥
敵に対抗するため、大胆な行いのため、また憤りによって、出立のため、他国のため、災難からの解放のため。このような目的を念頭に置き、自分の財を蓄えるべきである。
13.216.48
सुखमर्थवतां लोके कृच्छ्राणां विप्रमोक्षणम् ।
यस्य नास्ति धनं किञ्चित्तस्य लोकद्वयं न च ॥ १३.२१६.४८ ॥
世の中では、富める者に幸福があり、苦難からの解放もある。わずかの財すら持たない者には、両方の世界がない。
13.216.49
अशनादिन्द्रियाणीव सर्वमर्थात्प्रवर्तते ।
निधानमात्रं यस्तेषामन्यथा विलयं व्रजेत्।
एवं देवि मनुष्याणां लोकानां जीवनं प्रति ॥ १३.२१६.४९ ॥
食物によって感覚器官が働くように、すべては富によって営まれる。ただ蓄えるだけのものは、さもなくば滅びるであろう。女神よ、これが人々と諸世界の生活についてである。
13.216.50
एवं लोकस्य वृत्तस्य लोकवृत्तं पुनः शृणु ।
धन्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं च परमं यशः ॥ १३.२१६.५० ॥
このように、世間の行いをもう一度聞け。吉祥で、名声をもたらし、寿命をもたらし、天界に導き、最高の名誉であるものを。
13.216.51
त्रिवर्गो हि वशे युक्तः सर्वेषां संविधीयते ।
तथा संवर्तमानास्तु लोकयोर्हितमाप्नुयुः ॥ १३.२१६.५१ ॥
三つの目的（法・利・欲）が真に制御されるならば、それはすべての人のために整えられる。そして、このように振る舞う者は両世界で利益を得るように。
13.216.52
काल्योत्थानं च शौचं च देवब्राह्मणभक्तितः ।
गुरुणामेव शुश्रूषा ब्राह्मणेष्वभिवादनम् ॥ १३.२१६.५२ ॥
夜明けに起きることと清浄、神々とバラモンへの帰依から。ただ師に仕えること、そしてバラモンに敬意をもって挨拶すること。
13.216.53
प्रत्युत्थानं च वृद्धानां देवस्थानप्रणामनम् ।
आभिमुख्यं पुरस्कृत्य अतिथीनां च पूजनम् ॥ १३.२१६.५३ ॥
年長者に敬意をもって立ち上がり、神々の祠で礼拝すること。客を前に立て、もてなしを尽くすこと。
13.216.54
वृद्धोपदेशकरणं श्रवणं हितपथ्ययोः ।
पोषणं भूत्यवर्गस्य सान्त्वदानपरिग्रहे ॥ १३.२१६.५४ ॥
長老の助言に従い、有益で適切なことに耳を傾けること。従者の一団を養い、優しい言葉と施しで彼らを得ること。
13.216.55
न्यायतः कर्मकरणमन्यायाहितवर्जितम् ।
सम्यग्वृत्तं स्वदारेषु दोषाणां प्रतिषेधनम् ॥ १३.२१६.५५ ॥
正義に従って務めを果たし、不正と害を離れ、自分の妻に対して正しく振る舞い、過ちを防ぐこと。
13.216.56
पुत्राणां विनयं कुर्यात्तत्तत्कार्यनियोजनम् ।
वर्जनं चाशुभार्थानां शुभानां जोषणं तथा ॥ १३.२१६.५६ ॥
息子たちに謙虚さを教え、それぞれにふさわしい務めを与え、不吉な目的から遠ざけ、吉なることに心を向けさせるべきである。
13.216.57
कुलोचितानां धर्माणां यतावत्परिपालनम् ।
कुलसन्धारणं चैव पौरुषेणैव सर्वशः।
एवमादि शुभं सर्वं तस्य वृत्तमिति स्थितम् ॥ १३.२१६.५७ ॥
家系にふさわしい法を正しく守り、家を支え、あらゆる面で男らしい努力によってそれを保つこと——これらとこのような一切の吉なる行いは、彼のものであると定められている。
13.216.58
वृद्धसेवी भवेन्नित्यं हितार्थं ज्ञानकाङ्क्षया ।
परार्थं नाहरेद्द्रव्यमनामन्त्र्य तु सर्वथा।
न याचेत परान्धीरः स्वबाहुबलमाश्रयेत् ॥ १३.२१६.५८ ॥
知識を求める心と利益のために、常に年長者に仕えるべきである。許可を得ずに他人の財を取ってはならない。堅固な人は他人に乞うことなく、自らの腕の力に頼るべきである。
13.216.59
स्वशरीरं सदा रक्षेदाहाराचारयोरपि ।
हितं पथ्यं सदाहारं जीर्णं भुञ्जीत मात्रया ॥ १३.२१६.५९ ॥
自分の身体を常に守るべきである。食事においても行いにおいてもそうである。有益で健康によく、常に消化の良い食物を、適量に食べるべきである。
13.216.60
देवतातिथिसत्कारं कृत्वा सर्वं यथाविधि ।
शेषं भुञ्जेच्छुचिर्भूत्वा न च भाषेत विप्रियम् ॥ १३.२१६.६० ॥
神々と客人を法に従って十分に敬った後、清浄になって残りを食べ、不快な言葉を口にしてはならない。
13.216.61
प्रतिश्रयं च पानीयं बलिं भिक्षां च सर्वतः ।
गृहस्थवासी सततं तद्याद्गाश्चैव पोषयेत् ॥ १३.२१६.६१ ॥
家住者は常に、宿、飲み水、供犠、施し物をすべての人に与え、また牛を養うべきである。
13.216.62
बहिर्निष्क्रमणं चैव कुर्यात्कारणतोपि वा ।
मध्याह्ने वाऽर्धरात्रे वा गमनाय न रोचयेत् ॥ १३.२१६.६२ ॥
理由があれば外出してもよいが、正午や真夜中に出かけることは勧められない。
13.216.63
विषयान्नावगाहेत स्वशक्त्या तु समाचरेत् ।
यथाऽऽयव्ययता लोके गृहस्थानां प्रपूजितम् ॥ १३.२१६.६३ ॥
感覚的快楽に深入りせず、自分の力量に応じて行動すべきである。収入と支出の均衡は、世間で家住者に高く称賛される。
13.216.64
अयशस्करमर्थघ्नं कर्म यत्परपीडनम् ।
भयाद्वा यदि लोभाद्वा न कुर्वीत कदाचन ॥ १३.२१६.६४ ॥
不名誉をもたらし、富を損ない、他人を苦しめる行いは、恐れからであれ貪りからであれ、決して行ってはならない。
13.216.65
बुद्धिपूर्वं समालोक्य दूरतो गुणदोषतः ।
आरभेत तदा कर्भ शुभं वा यदि वेतरत् ॥ १३.२१६.६५ ॥
知恵をもって前もって行為の長所と短所を熟慮したうえで、それが吉であれ凶であれ、その行いに取りかかるべきである。
13.216.66
आत्मसाक्षी भवेन्नित्यमात्मनस्तु शुभाशुभे ।
मनसा कर्मणा वाचा न च काङ्क्षेत पातकम् ॥ १३.२१६.६६ ॥
自分の善悪については常に自らが証人であるべきであり、心においても行いにおいても言葉においても罪を望んではならない。