మహాభారతం · అధ్యాయం 13.216
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.216.1
पशवः पशुबन्धेषु ये हन्यन्तेऽध्वरेषु च ।
यूपे निबध्य मन्त्रैश्च यथान्यायं यथाविधि।
मन्त्राहुतिविपूतास्ते स्वर्गं यान्ति यशस्विनि ॥ १३.२१६.१ ॥
యజ్ఞాలలో పశుబంధనం కోసం యూపానికి కట్టి మంత్రాలతో, విధిప్రకారం చంపబడే పశువులు, మంత్రాహుతులతో పవిత్రమై, ఓ యశస్వినీ, స్వర్గాన్ని పొందుతాయి.
13.216.2
तर्पिता यज्ञभागेषु तेषां मांसैर्वरानने ।
अग्नयस्त्रिदशाश्चैव लोकपाला महेश्वराः। ॥ १३.२१६.२ ॥
ఓ సుందర ముఖీ, వాటి మాంసంతో యజ్ఞభాగాలలో అగ్నులు, త్రిదశ దేవతలు, లోకపాలురు, మహేశ్వరులు తృప్తి పొందుతారు.
13.216.3
तेषु तुष्टेषु जायेत यस्य यज्ञस्य यत्फलम् ।
तेन संयुज्यते देवि यजमानो न संशयः ॥ १३.२१६.३ ॥
వారు సంతుష్టులైనప్పుడు, ఏ యజ్ఞానికి ఏ ఫలం కలుగుతుందో, దేవీ, ఆ ఫలంతో యజమానుడు కూడుకుంటాడు, సందేహం లేదు.
13.216.4
सपत्नीकः सपुत्रश्चि पित्रा च भ्रातृभिः सह ।
ये तत्र दीक्षिता देवि सर्वे स्वर्गं प्रयान्ति ते ॥ १३.२१६.४ ॥
భార్యతో, కుమారునితో, తండ్రి మరియు సోదరులతో కలిసి అక్కడ దీక్షితులైనవారు అందరూ, ఓ దేవీ, స్వర్గానికి వెళ్తారు.
13.216.5
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१६.५ ॥
ఇదంతా నీకు చెప్పబడింది; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?
13.216.6
भगवन्सर्वभूतेश शूलपाणे महाद्युते ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं वृत्तं सर्वेषां गृहमेधिनाम् ॥ १३.२१६.६ ॥
ఓ భగవంతుడా, సర్వభూతాధిపతీ, శూలపాణీ, మహాతేజస్వీ, గృహస్థులందరి ప్రవర్తనను నేను వినాలనుకుంటున్నాను.
13.216.7
कीदृशं चरितं तेषां त्रिवर्गसहितं प्रभो ।
प्रत्यायतिः कथं तेषां जीवनार्थमुदाहृतम् ॥ १३.२१६.७ ॥
ప్రభూ, వారి ప్రవర్తన త్రివర్గంతో కూడినది ఎలాంటిది? వారి జీవనోపాధి కోసం వారి భవిష్యత్తు ఎలా చెప్పబడింది?
13.216.8
वर्तमानाः कथं सर्वे प्राप्नुवन्त्युत्तमां गतिम् ।
एतत्सर्वं समासेन वक्तुमर्हसि मानदः ॥ १३.२१६.८ ॥
జీవిస్తున్న వారందరూ ఎలా ఉత్తమ గతిని పొందుతారు? మానదుడా, ఇదంతా సంక్షేపంగా చెప్పడానికి నీవు అర్హుడవు.
13.216.9
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामाऽसि भामिनि ।
प्रायशो लोकसद्वृत्तमिष्यते गृहवासिनाम् ॥ १३.२१६.९ ॥
మహాభాగే, భామినీ, న్యాయంగానే నీవు వినాలని కోరుతున్నావు. సాధారణంగా గృహస్థులకు లోకంలో సదాచారమే బోధించబడుతుంది.
13.216.10
तेषां संरक्षणार्थाय राजानः संस्कृता भुवि ।
सर्वेषामथ मर्त्यानां वृत्तिं सामान्यतः शृणुः ॥ १३.२१६.१० ॥
వారిని రక్షించడానికి భూమిపై రాజులు నియమించబడ్డారు. ఇప్పుడు మానవులందరి జీవన విధానాన్ని సాధారణంగా విను.
13.216.11
विद्या वार्ता च सेवा च कारुत्वं नाट्यता तथा ।
इत्यते जीवनार्थाय मर्त्यानां विहिताः प्रिये ॥ १३.२१६.११ ॥
విద్య, వ్యాపారం, సేవ, కళా నైపుణ్యం, నాట్యం — ఇలా ఇవి మానవుల జీవనోపాధి కోసం విధించబడ్డాయి, ప్రియా.
13.216.12
अपि जन्मफलं तावन्मानुषाणां विशेषतः ।
विहितं तत्स्ववृत्तेन तन्मे शृणु समाहिताः ॥ १३.२१६.१२ ॥
మానవులకు జన్మఫలం ప్రత్యేకంగా అంతే; అది స్వవృత్తి ద్వారా విధించబడింది. ఏకాగ్రచిత్తులై దానిని నా నుండి వినండి.
13.216.13
कर्मक्षेत्रं हि मानुष्यं सुखदुःखयुताः परे ।
सर्वेषां प्राणिनां तस्मान्मानुष्ये वृत्तिरिष्यते ॥ १३.२१६.१३ ॥
మానవ జీవితమే కర్మక్షేత్రం; ఇతర ప్రాణులు సుఖదుఃఖాలతో కూడినవి. కావున మానవ స్థితిలోనే ఆచరణ విధించబడినదని చెప్పబడుతుంది.
13.216.14
विद्यायोगस्तु सर्वेषां पूर्वमेव विधीयते ।
कार्याकार्यं विजानन्ति विद्यया देवि नान्यथा ॥ १३.२१६.१४ ॥
అందరికీ ముందుగా విద్యా సాధనమే విధించబడుతుంది. ఓ దేవీ, విద్య ద్వారానే చేయదగినది, చేయకూడనిది తెలుస్తుంది; మరో విధంగా కాదు.
13.216.15
विद्यया स्फीयते ज्ञानं ज्ञानात्तत्वनिदर्शनम् ।
दृष्टतत्वो विनीतात्मा सर्वार्थस्य च भाजनम् ॥ १३.२१६.१५ ॥
విద్య వలన జ్ఞానం పెరుగుతుంది; జ్ఞానం వలన తత్త్వ దర్శనం కలుగుతుంది. తత్త్వాన్ని చూసినవాడు, వినయ చిత్తుడు సమస్త ప్రయోజనాలకు పాత్రుడవుతాడు.
13.216.16
शक्यं विद्याविनीतेन लोके संजीवनं शुभम् ॥ १३.२१६.१६ ॥
విద్యతో వినయం పొందినవాడు ఈ లోకంలో శుభకరమైన సంజీవనాన్ని, నిజమైన జీవితాన్ని పొందగలడు.
13.216.17
आत्मानं विद्यया तस्मात्पूर्वं वृत्वा तु भाजनम् ।
वश्येन्द्रियो जितक्रोधो भूतात्मानं तु भावयेत्।
भावयित्वा तदाऽऽत्मानं पूजनीयः सतामपि ॥ १३.२१६.१७ ॥
అందువల్ల ముందుగా విద్యతో తనను పాత్రునిగా చేసుకొని, ఇంద్రియాలను జయించి, కోపాన్ని గెలిచి, సర్వ ప్రాణుల ఆత్మను భావించాలి. ఆ ఆత్మను భావించిన తరువాత సజ్జనులచేత కూడా అతడు పూజనీయుడవుతాడు.
13.216.18
कुलानुवृत्तं वृत्तं वा पूर्वमात्मा समाश्रयेत् ।
इत्येतत्कुलवासाय दानकर्म यथा पुरा ॥ १३.२१६.१८ ॥
ముందుగా తన కులపు సంప్రదాయాన్ని లేదా ఆచారాన్ని ఆశ్రయించాలి. ఈ విధంగా కుల నివాసానికై, పూర్వం వలె దాన కర్మ చేయాలి.
13.216.19
यदि चेद्विद्यया चैव वृत्तिं काङ्क्षेदथात्मनः ।
राजविद्यानुवादेऽपि लोकविद्यामथापि वा।
तीर्थतश्चापि गृह्णीयाच्छुश्रूषादिगुणैर्युतः ॥ १३.२१६.१९ ॥
ఎవడైనా విద్య ద్వారా జీవనోపాధిని కోరితే, తనకోసం రాజవిద్యా ఉపదేశంలోనో లోకవిద్యలోనో, గురువు వద్ద నుంచి కూడా నేర్చుకోవాలి; శుశ్రూష వంటి గుణాలతో కూడినవాడై ఉండాలి.
13.216.20
ग्रन्थतश्चार्थतश्चैव दृढं कुर्यात्प्रयत्नतः ।
एवं विद्याफलं देवि प्राप्नुयान्नान्यथा नरः।
न्यायाद्विद्याफलानीच्छेदधर्मं तत्र वर्जयेत् ॥ १३.२१६.२० ॥
పాఠంతోనూ అర్థంతోనూ ప్రయత్నంతో దానిని దృఢపరచాలి. దేవీ, ఈ విధంగానే మనిషి విద్యా ఫలాన్ని పొందుతాడు, అన్యథా కాదు. న్యాయంగా విద్యాఫలాలను కోరాలి; అందులో అధర్మాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
13.216.21
यदिच्छेद्वार्तया वृत्तिं काङ्क्षेत विधिपूर्वकम् ।
क्षेत्रे जलोपपन्ने च तद्योग्यां कृषिमाचरेत् ॥ १३.२१६.२१ ॥
వార్త (వ్యవసాయం, వ్యాపారం) ద్వారా జీవనోపాధిని కోరితే, విధిప్రకారం దానిని కోరాలి; నీటితో కూడిన క్షేత్రంలో దానికి తగిన వ్యవసాయం చేయాలి.
13.216.22
वाणिज्यं वा यथाकालं कुर्यात्तद्देशयोगतः ।
मूल्यमर्थं प्रयासं च विचार्यैव व्ययोदयौ ॥ १३.२१६.२२ ॥
లేదా కాలానుసారం ఆ దేశానికి అనుగుణంగా వ్యాపారం చేయాలి; ధరను, లాభాన్ని, శ్రమను, అలాగే ఖర్చును మరియు ఆదాయాన్ని బాగా ఆలోచించిన తర్వాతనే.
13.216.23
पशुसंजीवनं चैव दश गाः पोषयेद्ध्रुवम् ।
बहुप्रकारा बहवः पशवस्तस्य साधकाः ॥ १३.२१६.२३ ॥
పశుపాలనమూ చేయాలి; నిశ్చయంగా పది ఆవులను పోషించాలి. అనేక రకాల పలు పశువులు అతనికి సాధనాలవుతాయి.
13.216.24
यः कश्चित्सेवया वृत्तिं काङ्क्षेत मतिमान्नरः ।
यतात्मा श्रवणीयानां भवेद्वै सम्प्रयोजकः ॥ १३.२१६.२४ ॥
సేవ ద్వారా జీవనోపాధిని కోరే బుద్ధిమంతుడైన ఎవడైనా, ఆత్మనిగ్రహం కలిగి, వినదగిన విషయాలను సరిగ్గా వినియోగించేవాడై ఉండాలి.
13.216.25
बुद्ध्या वा कर्मयोगाद्वा बोधनाद्वा समाश्रयेत् ।
मार्गतस्तु समाश्रित्य तदा तत्सम्प्रयोजयेत् ॥ १३.२१६.२५ ॥
బుద్ధితో, కర్మయోగంతో, లేదా బోధనతో ఆశ్రయాన్ని పొందాలి. మార్గం ద్వారా ఆశ్రయం పొందిన తర్వాత, అప్పుడు దానిని సాధించాలి.
13.216.26
यथायथा सु तुष्येत तथा संतोषयेत्तु तम् ।
अनुजीविगुणोपेतः कुर्यादात्मार्थमाश्रितम् ॥ १३.२१६.२६ ॥
ఏ విధంగా అతడు బాగా సంతోషిస్తాడో, ఆ విధంగా అతడిని సంతృప్తిపరచాలి. ఆధారపడినవాని గుణాలతో కూడి, తన ప్రయోజనం కోసం ఆశ్రయం పొందిన వానిని అలా చేయాలి.
13.216.27
विप्रियं नाचरेत्तस्य एषा सेवा समासतः ।
विप्रयोगात्पुरा तेन गतिमन्यां न लक्षयेत् ॥ १३.२१६.२७ ॥
అతనికి అప్రియమైనది చేయకూడదు; సంక్షిప్తంగా ఇదే సేవ. అతని నుండి వియోగం కలగక ముందే, అతనివల్ల మరో మార్గాన్ని ఊహించకూడదు.
13.216.28
कारुकर्म च नाट्यं च प्रायशो नीचयोनिषु ।
तयोरपि यथायोगं न्यायतः कर्मवेतनम् ॥ १३.२१६.२८ ॥
శిల్పకళా పనులు, నాట్యం సాధారణంగా తక్కువ జన్మలలో ఉంటాయి. ఆ రెండింటి పనికి కూడా యోగ్యంగా, న్యాయంగా వేతనం ఇవ్వాలి.
13.216.29
आजीवेभ्योऽपि सर्वभ्यः स्वार्जवाद्वेतनं हरेत् ।
अनार्जवादाहरतस्तत्तु पापाय कल्पते ॥ १३.२१६.२९ ॥
ఎవరైనా జీవనం సాగించేవారినుండైనా తన నిజాయితీతో వేతనం తీసుకోవాలి. కపటంతో తీసుకునేవాడికి అది పాపానికి దారితీస్తుంది.
13.216.30
सर्वेषां पूर्वमारम्भांश्चिन्तयेन्नयपूर्वकम् ।
आत्मशक्तिमुपायांश्च देशकालौ च युक्तितः।
कारणानि प्रयासं च प्रक्षेपं च फलोदयम् ॥ १३.२१६.३० ॥
అన్ని పనుల ఆరంభానికి ముందు నీతితో ఆలోచించాలి: తన శక్తిని, ఉపాయాలను, దేశాన్ని, కాలాన్ని యుక్తితో; కారణాలను, ప్రయత్నాన్ని, వ్యయాన్ని, ఫలోదయాన్ని కూడా.
13.216.31
एवमादीनि सञ्चिन्त्य दृष्ट्वा दैवानुकूलताम् ।
अतः परं समारम्भेद्यत्रात्महितमाहितम् ॥ १३.२१६.३१ ॥
ఇవి మొదలైనవి బాగా ఆలోచించి, దైవానుకూలతను చూసి, ఆ తర్వాత తనకు హితం కలిగే చోటనే పనిని ప్రారంభించాలి.
13.216.32
वृत्तिमेव समासाद्य तां सदा परिपालयेत् ।
देवमानुषविघ्नेभ्यो न पुनर्मन्यते यथा ॥ १३.२१६.३२ ॥
జీవనోపాధిని పొందిన తర్వాత దానిని ఎల్లప్పుడూ రక్షించాలి; దేవతలు, మనుషుల విఘ్నాల వల్ల అది మళ్ళీ నష్టమైనట్టు కనిపించకుండా.
13.216.33
पालयन्वर्धयन्भुञ्जंस्तां प्राप्य न विनाशयेत् ।
क्षीयते गिरिसङ्काशमश्नतो ह्यनपेक्षया ॥ १३.२१६.३३ ॥
దానిని పొంది, కాపాడుతూ, పెంచుతూ, అనుభవిస్తూ దానిని నాశనం చేయకూడదు; ఎందుకంటే అపేక్ష లేకుండా తినేవాని పర్వతంలాంటి సంపదే క్షీణిస్తుంది.
13.216.34
आजीवेभ्यो धनं प्राप्य चतुर्धा विभजेद्बुधः ।
धर्मायार्थाय कामाय आपत्प्रशमनाय च ॥ १३.२१६.३४ ॥
జ్ఞాని జీవనోపాధుల నుండి పొందిన ధనాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజించాలి: ధర్మానికి, అర్థానికి, కామానికి, ఆపద నివారణకు.
13.216.35
चतुर्ष्वपि विभागेषु विधानं शृणु शोभने ॥ १३.२१६.३५ ॥
ఓ శోభనా! ఈ నాలుగు భాగాల విధానాన్ని కూడా విను.
13.216.36
यज्ञार्थं चान्नदानार्थं दीनानुग्रहकारणात् ।
देवब्राह्मणपूजार्थं पितृपूजार्थमेव च ॥ १३.२१६.३६ ॥
యజ్ఞం కోసం, అన్నదానం కోసం, దీనులపై అనుగ్రహం చూపడానికి, దేవతలు, బ్రాహ్మణుల పూజ కోసం, పితృదేవతల పూజ కోసం.
13.216.37
मूलार्थं सन्निवासार्थं क्रियानित्यैश्चि धार्मिकैः ।
एवमादिषु चान्येषु धर्मार्थं संत्यजेद्धनम् ॥ १३.२१६.३७ ॥
మూలానికి, కలిసి నివసించుటకు, నిత్య క్రియలలో నిలిచిన ధార్మికులచే, ఇలాంటి ఇతర విషయాలలోనూ, ధర్మం కోసం ధనాన్ని త్యజించాలి.
13.216.38
धर्मकार्ये धनं दद्यादनवेक्ष्य फलोदयम् ।
ऐश्वर्यस्थानलाभार्थं राजवाल्लभ्यकारणात् ॥ १३.२१६.३८ ॥
ధర్మ కార్యంలో ఫలం ఎలా వస్తుందో చూడకుండా ధనం ఇవ్వాలి; ఐశ్వర్యస్థానం పొందడానికి, రాజప్రీతి కారణంగా.
13.216.39
वार्तायां च समारम्भेऽमात्यमित्रपरिग्रहे ।
आवाहे च विवाहे च पुत्राणां वृत्तिकारणात् ॥ १३.२१६.३९ ॥
వ్యాపారాన్ని ప్రారంభించడంలో, మంత్రులను మిత్రులను చేర్చుకోవడంలో, వధువును తీసుకురావడంలో, వివాహంలో, కుమారుల జీవనోపాధి కారణంగా.
13.216.40
अर्थोदयसमावाप्तावनर्थस्य विघातने ।
एवमादिषु चान्येषु अर्थार्थं विसृजेद्धनम् ॥ १३.२१६.४० ॥
లాభోదయాన్ని పూర్తిగా పొందడంలోనూ, అనర్థాన్ని నివారించడంలోనూ; ఇలాంటి ఇతర విషయాలలోనూ, లాభం కోసం ధనాన్ని వ్యయం చేయాలి.
13.216.41
अनुबन्धं हेतुयुक्तं दृष्ट्वा वित्तं परित्यजेत् ।
अनर्थं बाधते ह्यर्थो अर्तं चैव फलान्युत ॥ १३.२१६.४१ ॥
పర్యవసానాన్ని, కారణంతో కూడినదాన్ని చూసి ధనాన్ని త్యజించాలి. ధనమే అనర్థాన్ని బాధిస్తుంది; ధననాశమూ, ఫలాలూ కూడా.
13.216.42
नाधनाः प्राप्नुन्त्यर्थं नरा यत्नशतैरपि ।
तस्माद्धनं रक्षितव्यं दातव्यं च विधानतः ॥ १३.२१६.४२ ॥
ధనహీనులు వందలాది ప్రయత్నాలు చేసినా ధనాన్ని పొందరు. కాబట్టి ధనాన్ని కాపాడాలి, విధిప్రకారం దానమివ్వాలి.
13.216.43
शरीरपोषणार्थाय आहारस्य विशोषणे ।
नटधर्वसंयोगे कामयात्राविहारयोः ॥ १३.२१६.४३ ॥
శరీర పోషణ కోసం, ఆహారం తగ్గినప్పుడు, నటులు మరియు నాట్యకారుల సహవాసంలో, కోరికల యాత్రలు మరియు వినోదాలలో (ధనాన్ని వ్యయం చేయాలి).
13.216.44
मनःप्रियाणां संयोगे प्रीतिदाने तथैव च ।
एवमादिषु चान्येषु कामार्तं विसृजेद्धनम् ॥ १३.२१६.४४ ॥
మనసుకు ప్రియమైనవారితో కలయికలో, ప్రేమ బహుమతులు ఇవ్వడంలో, ఇవే వంటి ఇతర సందర్భాలలో, కామంతో పీడితుడై ధనాన్ని వ్యయం చేయాలి.
13.216.45
विचार्य गुणदोषांस्तु त्रयाणां तत्र संत्यजेत् ।
चतुर्थं सन्निदध्याच्च आपदर्थं शुचिस्मिते ॥ १३.२१६.४५ ॥
గుణదోషాలను విచారించి, ఆ మూడు భాగాలను అక్కడ వ్యయం చేయాలి; నాల్గవ భాగాన్ని, ఓ పవిత్రంగా నవ్వేదానా, ఆపదకోసం దాచి ఉంచాలి.
13.216.46
राज्यभ्रंशविनाशार्थं दुर्भिक्षार्थं च शोभने ।
महाव्याधिविमोक्षार्थं वार्धकस्यैव कारणात् ॥ १३.२१६.४६ ॥
రాజ్యం పతనమై వినాశం కలిగినప్పుడు, కరువు కోసం, ఓ శోభనా, మహా రోగ విముక్తి కోసం, వార్ధక్య కారణంగా (ధనాన్ని దాచాలి).
13.216.47
शत्रूणां प्रतिकाराय साहसैश्चाप्यमर्षणात् ।
प्रस्थाने चान्यदेशार्थमापदां विप्रमोक्षणे।
एवमादि समुद्दिश्य सन्निदध्यात्स्वकं धनम् ॥ १३.२१६.४७ ॥
శత్రువులను ఎదుర్కోవడానికి, సాహస కార్యాలకు, కోపం వల్ల కూడా, ప్రయాణానికి, మరొక దేశం కోసం, ఆపదల నుండి విముక్తి కోసం. ఇవే మొదలైన ఉద్దేశాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని తన ధనాన్ని దాచాలి.
13.216.48
सुखमर्थवतां लोके कृच्छ्राणां विप्रमोक्षणम् ।
यस्य नास्ति धनं किञ्चित्तस्य लोकद्वयं न च ॥ १३.२१६.४८ ॥
లోకంలో ధనవంతులకు సుఖం ఉంటుంది, కష్టాల నుండి విముక్తి కూడా ఉంటుంది. ఎవరికైనా కొంచెం కూడా ధనం లేదో, అతనికి రెండు లోకాలూ లేవు.
13.216.49
अशनादिन्द्रियाणीव सर्वमर्थात्प्रवर्तते ।
निधानमात्रं यस्तेषामन्यथा विलयं व्रजेत्।
एवं देवि मनुष्याणां लोकानां जीवनं प्रति ॥ १३.२१६.४९ ॥
ఆహారం వల్ల ఇంద్రియాలు పనిచేసినట్లు, అన్నీ ధనం వల్లనే నడుస్తాయి. అది కేవలం నిల్వగా ఉంటే, లేకపోతే నశించిపోతుంది. దేవీ, ఇలా మనుషుల మరియు లోకాల జీవనం గురించి.
13.216.50
एवं लोकस्य वृत्तस्य लोकवृत्तं पुनः शृणु ।
धन्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं च परमं यशः ॥ १३.२१६.५० ॥
ఇలా లోకవృత్తాన్ని మళ్ళీ విను. ధన్యమైనది, యశస్కరమైనది, ఆయుష్కరమైనది, స్వర్గప్రదమైనది, పరమ యశస్సు కలిగించేది.
13.216.51
त्रिवर्गो हि वशे युक्तः सर्वेषां संविधीयते ।
तथा संवर्तमानास्तु लोकयोर्हितमाप्नुयुः ॥ १३.२१६.५१ ॥
త్రివర్గం (ధర్మం, అర్థం, కామం) నిజంగా వశంలో ఉంచబడితే, అది అందరికీ నియమితమవుతుంది. ఆ విధంగా ప్రవర్తించేవారు రెండు లోకాలలోనూ హితాన్ని పొందుదురు గాక.
13.216.52
काल्योत्थानं च शौचं च देवब्राह्मणभक्तितः ।
गुरुणामेव शुश्रूषा ब्राह्मणेष्वभिवादनम् ॥ १३.२१६.५२ ॥
ప్రొద్దున లేవడం, శుచిత్వం, దేవబ్రాహ్మణ భక్తితో. గురువులకు సేవ చేయడం, బ్రాహ్మణులకు అభివాదం చేయడం.
13.216.53
प्रत्युत्थानं च वृद्धानां देवस्थानप्रणामनम् ।
आभिमुख्यं पुरस्कृत्य अतिथीनां च पूजनम् ॥ १३.२१६.५३ ॥
పెద్దలకు లేచి గౌరవం చూపడం, దేవాలయాల్లో నమస్కరించడం. అతిథులను ముందుంచి వారిని పూజించడం.
13.216.54
वृद्धोपदेशकरणं श्रवणं हितपथ्ययोः ।
पोषणं भूत्यवर्गस्य सान्त्वदानपरिग्रहे ॥ १३.२१६.५४ ॥
పెద్దల ఉపదేశాన్ని పాటించడం, హితమైనదీ పథ్యమైనదీ వినడం. సేవకవర్గాన్ని పోషించడం, సాంత్వన వచనాలతో దానంతో వారిని ఆదరించడం.
13.216.55
न्यायतः कर्मकरणमन्यायाहितवर्जितम् ।
सम्यग्वृत्तं स्वदारेषु दोषाणां प्रतिषेधनम् ॥ १३.२१६.५५ ॥
న్యాయంగా కర్మలు చేయడం, అన్యాయం మరియు అహితం లేకుండా ఉండడం, తన భార్యపట్ల సరైన ప్రవర్తన కలిగి ఉండడం, దోషాలను నివారించడం.
13.216.56
पुत्राणां विनयं कुर्यात्तत्तत्कार्यनियोजनम् ।
वर्जनं चाशुभार्थानां शुभानां जोषणं तथा ॥ १३.२१६.५६ ॥
కుమారులకు వినయాన్ని నేర్పాలి, వారిని తగిన పనులలో నియోగించాలి, అశుభ ప్రయోజనాలనుండి దూరంగా ఉంచి, శుభమైనవాటిలో నిమగ్నం చేయాలి.
13.216.57
कुलोचितानां धर्माणां यतावत्परिपालनम् ।
कुलसन्धारणं चैव पौरुषेणैव सर्वशः।
एवमादि शुभं सर्वं तस्य वृत्तमिति स्थितम् ॥ १३.२१६.५७ ॥
కులానికి తగిన ధర్మాలను యథావిధిగా పాటించడం, కులాన్ని నిలబెట్టడం, అన్ని విధాలుగా పౌరుషంతోనే దానిని ధరించడం — ఇవి మొదలైన శుభమైన ప్రవర్తనంతా అతనిదేనని స్థిరపడింది.
13.216.58
वृद्धसेवी भवेन्नित्यं हितार्थं ज्ञानकाङ्क्षया ।
परार्थं नाहरेद्द्रव्यमनामन्त्र्य तु सर्वथा।
न याचेत परान्धीरः स्वबाहुबलमाश्रयेत् ॥ १३.२१६.५८ ॥
జ్ఞానాభిలాషతో, హితం కోసం ఎల్లప్పుడూ పెద్దలను సేవించాలి. అనుమతి తీసుకోకుండా పరుల ద్రవ్యాన్ని ఎట్టి పరిస్థితిలోనూ తీసుకోకూడదు. ధీరుడు ఇతరులను యాచించకూడదు; తన బాహుబలాన్నే ఆశ్రయించాలి.
13.216.59
स्वशरीरं सदा रक्षेदाहाराचारयोरपि ।
हितं पथ्यं सदाहारं जीर्णं भुञ्जीत मात्रया ॥ १३.२१६.५९ ॥
ఎల్లప్పుడూ తన శరీరాన్ని కాపాడుకోవాలి, ఆహారంలోనూ ప్రవర్తనలోనూ కూడా. హితకరమైన, పథ్యమైన, ఎల్లప్పుడూ జీర్ణమయ్యే ఆహారాన్ని మితంగా భుజించాలి.
13.216.60
देवतातिथिसत्कारं कृत्वा सर्वं यथाविधि ।
शेषं भुञ्जेच्छुचिर्भूत्वा न च भाषेत विप्रियम् ॥ १३.२१६.६० ॥
దేవతలకు, అతిథులకు యథావిధిగా సత్కారం అంతా చేసి, మిగిలినదాన్ని శుచిగా భుజించాలి; అప్రియమైన మాటలు పలకకూడదు.
13.216.61
प्रतिश्रयं च पानीयं बलिं भिक्षां च सर्वतः ।
गृहस्थवासी सततं तद्याद्गाश्चैव पोषयेत् ॥ १३.२१६.६१ ॥
గృహస్థుడు ఎల్లప్పుడూ ఆశ్రయం, తాగునీరు, బలి, భిక్ష అందరికీ ఇవ్వాలి; గోవులను కూడా పోషించాలి.
13.216.62
बहिर्निष्क्रमणं चैव कुर्यात्कारणतोपि वा ।
मध्याह्ने वाऽर्धरात्रे वा गमनाय न रोचयेत् ॥ १३.२१६.६२ ॥
కారణం ఉంటే బయటకు వెళ్లవచ్చు; కానీ మధ్యాహ్నం లేదా అర్ధరాత్రి వెళ్లడం మంచిది కాదు.
13.216.63
विषयान्नावगाहेत स्वशक्त्या तु समाचरेत् ।
यथाऽऽयव्ययता लोके गृहस्थानां प्रपूजितम् ॥ १३.२१६.६३ ॥
ఇంద్రియ విషయాలలో మునిగిపోకూడదు; తన శక్తికి తగినట్లు ప్రవర్తించాలి. ఆదాయ వ్యయాల సమతుల్యం లోకంలో గృహస్థులచే ప్రశంసించబడుతుంది.
13.216.64
अयशस्करमर्थघ्नं कर्म यत्परपीडनम् ।
भयाद्वा यदि लोभाद्वा न कुर्वीत कदाचन ॥ १३.२१६.६४ ॥
అపకీర్తి తెచ్చి, ధనాన్ని నాశనం చేసి, ఇతరులను బాధించే కర్మను భయం వల్ల గానీ లోభం వల్ల గానీ ఎప్పుడూ చేయకూడదు.
13.216.65
बुद्धिपूर्वं समालोक्य दूरतो गुणदोषतः ।
आरभेत तदा कर्भ शुभं वा यदि वेतरत् ॥ १३.२१६.६५ ॥
బుద్ధితో, దూరదృష్టితో, గుణదోషాలను పరిశీలించి తరువాతనే కర్మ ఆరంభించాలి; అది శుభమైనా లేదా మరోలా ఉన్నా.
13.216.66
आत्मसाक्षी भवेन्नित्यमात्मनस्तु शुभाशुभे ।
मनसा कर्मणा वाचा न च काङ्क्षेत पातकम् ॥ १३.२१६.६६ ॥
తన శుభాశుభాలకు ఎల్లప్పుడూ తానే సాక్షిగా ఉండాలి; మనసు, కర్మ, వాక్కుల ద్వారా పాపాన్ని కోరకూడదు.