മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.216
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.216.1
पशवः पशुबन्धेषु ये हन्यन्तेऽध्वरेषु च ।
यूपे निबध्य मन्त्रैश्च यथान्यायं यथाविधि।
मन्त्राहुतिविपूतास्ते स्वर्गं यान्ति यशस्विनि ॥ १३.२१६.१ ॥
യാഗങ്ങളിൽ പശുബന്ധനത്തിനായി യൂപത്തിൽ കെട്ടി മന്ത്രങ്ങളാലും വിധിപ്രകാരവും കൊല്ലപ്പെടുന്ന പശുക്കൾ, മന്ത്രാഹുതിയാൽ ശുദ്ധരായി, യശസ്വിനീ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
13.216.2
तर्पिता यज्ञभागेषु तेषां मांसैर्वरानने ।
अग्नयस्त्रिदशाश्चैव लोकपाला महेश्वराः। ॥ १३.२१६.२ ॥
സുമുഖീ, അവയുടെ മാംസത്താൽ യജ്ഞഭാഗങ്ങളിൽ അഗ്നികളും ത്രിദശദേവന്മാരും ലോകപാലന്മാരും മഹേശ്വരന്മാരും തൃപ്തരാകുന്നു.
13.216.3
तेषु तुष्टेषु जायेत यस्य यज्ञस्य यत्फलम् ।
तेन संयुज्यते देवि यजमानो न संशयः ॥ १३.२१६.३ ॥
അവർ സന്തുഷ്ടരാകുമ്പോൾ ഏത് യജ്ഞത്തിന്റെ ഫലം ഉണ്ടാകുമോ, ദേവീ, ആ ഫലത്തോടു യജമാനൻ ചേരുന്നു, സംശയമില്ല.
13.216.4
सपत्नीकः सपुत्रश्चि पित्रा च भ्रातृभिः सह ।
ये तत्र दीक्षिता देवि सर्वे स्वर्गं प्रयान्ति ते ॥ १३.२१६.४ ॥
ഭാര്യയോടും മകനോടും പിതാവിനോടും സഹോദരന്മാരോടുമൊപ്പം അവിടെ ദീക്ഷിതരാകുന്നവരെല്ലാം, ദേവീ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
13.216.5
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२१६.५ ॥
ഇതെല്ലാം നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു; ഇനി എന്ത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
13.216.6
भगवन्सर्वभूतेश शूलपाणे महाद्युते ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं वृत्तं सर्वेषां गृहमेधिनाम् ॥ १३.२१६.६ ॥
ഭഗവാനേ, സർവഭൂതേശാ, ശൂലപാണീ, മഹാദ്യുതേ, എല്ലാ ഗൃഹസ്ഥന്മാരുടെയും ആചാരം ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
13.216.7
कीदृशं चरितं तेषां त्रिवर्गसहितं प्रभो ।
प्रत्यायतिः कथं तेषां जीवनार्थमुदाहृतम् ॥ १३.२१६.७ ॥
പ്രഭോ, അവരുടെ ആചാരം ത്രിവർഗത്തോടുകൂടി എങ്ങനെയുള്ളതാണ്? അവരുടെ ജീവനോപാധിക്കായി അവരുടെ ഭാവി എങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു?
13.216.8
वर्तमानाः कथं सर्वे प्राप्नुवन्त्युत्तमां गतिम् ।
एतत्सर्वं समासेन वक्तुमर्हसि मानदः ॥ १३.२१६.८ ॥
ജീവിക്കുന്ന അവരെല്ലാം എങ്ങനെ ഉത്തമഗതി നേടുന്നു? മാനദനേ, ഇതെല്ലാം സംക്ഷേപത്തിൽ പറയാൻ നീ അർഹനാണ്.
13.216.9
न्यायतस्त्वं महाभागे श्रोतुकामाऽसि भामिनि ।
प्रायशो लोकसद्वृत्तमिष्यते गृहवासिनाम् ॥ १३.२१६.९ ॥
മഹാഭാഗേ, ഭാമിനീ, ന്യായമായിത്തന്നെ നീ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. സാധാരണയായി ഗൃഹസ്ഥർക്കായി ലോകത്തിലെ സദാചാരമാണ് ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നത്.
13.216.10
तेषां संरक्षणार्थाय राजानः संस्कृता भुवि ।
सर्वेषामथ मर्त्यानां वृत्तिं सामान्यतः शृणुः ॥ १३.२१६.१० ॥
അവരെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി ഭൂമിയിൽ രാജാക്കന്മാർ അഭിഷിക്തരായിരിക്കുന്നു. ഇനി എല്ലാ മനുഷ്യരുടെയും ജീവിതരീതി പൊതുവായി കേൾക്കുക.
13.216.11
विद्या वार्ता च सेवा च कारुत्वं नाट्यता तथा ।
इत्यते जीवनार्थाय मर्त्यानां विहिताः प्रिये ॥ १३.२१६.११ ॥
വിദ്യ, വാണിജ്യം, സേവ, കരകൗശലം, നാട്യം — ഇങ്ങനെ ഇവ മനുഷ്യരുടെ ജീവനോപാധിക്കായി വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, പ്രിയേ.
13.216.12
अपि जन्मफलं तावन्मानुषाणां विशेषतः ।
विहितं तत्स्ववृत्तेन तन्मे शृणु समाहिताः ॥ १३.२१६.१२ ॥
മനുഷ്യർക്ക് ജന്മത്തിന്റെ ഫലം വിശേഷിച്ച് അത്രമാത്രം; അത് സ്വവൃത്തിയാൽ വിധിക്കപ്പെട്ടതാണ്. ഏകാഗ്രചിത്തരായി അത് എന്നിൽനിന്ന് കേൾക്കുക.
13.216.13
कर्मक्षेत्रं हि मानुष्यं सुखदुःखयुताः परे ।
सर्वेषां प्राणिनां तस्मान्मानुष्ये वृत्तिरिष्यते ॥ १३.२१६.१३ ॥
മനുഷ്യജന്മമാണ് കർമ്മക്ഷേത്രം; മറ്റു ജീവികൾ സുഖദുഃഖങ്ങളോടു കൂടിയവയാണ്. അതിനാൽ മനുഷ്യാവസ്ഥയിലാണ് ആചാരം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.
13.216.14
विद्यायोगस्तु सर्वेषां पूर्वमेव विधीयते ।
कार्याकार्यं विजानन्ति विद्यया देवि नान्यथा ॥ १३.२१६.१४ ॥
എല്ലാവർക്കും ആദ്യം വിദ്യയിൽ ഏർപ്പെടുന്നതു തന്നെയാണ് വിധിച്ചിരിക്കുന്നത്. ദേവീ, വിദ്യയാലേ ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതും മനുഷ്യർ അറിയുന്നു; മറ്റൊരു വഴിയിലല്ല.
13.216.15
विद्यया स्फीयते ज्ञानं ज्ञानात्तत्वनिदर्शनम् ।
दृष्टतत्वो विनीतात्मा सर्वार्थस्य च भाजनम् ॥ १३.२१६.१५ ॥
വിദ്യയാൽ ജ്ഞാനം വളരുന്നു; ജ്ഞാനത്താൽ തത്ത്വത്തിന്റെ ദർശനം ലഭിക്കുന്നു. തത്ത്വം കണ്ടവനും വിനീതമനസ്സുള്ളവനും എല്ലാ പ്രയോജനങ്ങൾക്കും പാത്രമാകുന്നു.
13.216.16
शक्यं विद्याविनीतेन लोके संजीवनं शुभम् ॥ १३.२१६.१६ ॥
വിദ്യയാൽ വിനീതനായവന് ഈ ലോകത്തിൽ ശുഭമായ സഞ്ജീവനം, യഥാർത്ഥ ജീവിതം ലഭിക്കുക സാധ്യമാണ്.
13.216.17
आत्मानं विद्यया तस्मात्पूर्वं वृत्वा तु भाजनम् ।
वश्येन्द्रियो जितक्रोधो भूतात्मानं तु भावयेत्।
भावयित्वा तदाऽऽत्मानं पूजनीयः सतामपि ॥ १३.२१६.१७ ॥
അതിനാൽ ആദ്യം വിദ്യയാൽ സ്വയം പാത്രമാക്കി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ വശത്താക്കി, ക്രോധത്തെ ജയിച്ച്, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ആത്മാവിനെ ഭാവന ചെയ്യണം. ആ ആത്മാവിനെ ഭാവന ചെയ്ത ശേഷം സജ്ജനങ്ങളാലും അവൻ പൂജനീയനാകുന്നു.
13.216.18
कुलानुवृत्तं वृत्तं वा पूर्वमात्मा समाश्रयेत् ।
इत्येतत्कुलवासाय दानकर्म यथा पुरा ॥ १३.२१६.१८ ॥
ആദ്യം സ്വന്തം കുലപാരമ്പര്യത്തെയോ ആചാരത്തെയോ ആശ്രയിക്കണം. കുലത്തിൽ ജീവിക്കുന്നതിനായി, പണ്ടത്തെപ്പോലെ ദാനകർമ്മം ചെയ്യണം.
13.216.19
यदि चेद्विद्यया चैव वृत्तिं काङ्क्षेदथात्मनः ।
राजविद्यानुवादेऽपि लोकविद्यामथापि वा।
तीर्थतश्चापि गृह्णीयाच्छुश्रूषादिगुणैर्युतः ॥ १३.२१६.१९ ॥
ഒരാൾ വിദ്യകൊണ്ട് ഉപജീവനം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, തനിക്കായി രാജവിദ്യയുടെ ഉപദേശത്തിലോ ലോകവിദ്യയിലോ, ഗുരുവിൽ നിന്നും പഠിക്കണം; ശുശ്രൂഷ മുതലായ ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയവനാകണം.
13.216.20
ग्रन्थतश्चार्थतश्चैव दृढं कुर्यात्प्रयत्नतः ।
एवं विद्याफलं देवि प्राप्नुयान्नान्यथा नरः।
न्यायाद्विद्याफलानीच्छेदधर्मं तत्र वर्जयेत् ॥ १३.२१६.२० ॥
പാഠംകൊണ്ടും അർത്ഥംകൊണ്ടും പ്രയത്നത്തോടെ അതിനെ ഉറപ്പിക്കണം. ദേവീ, ഇങ്ങനെയാണ് മനുഷ്യൻ വിദ്യയുടെ ഫലം നേടുന്നത്, മറ്റൊരു വിധത്തിലല്ല. ന്യായമായി വിദ്യാഫലങ്ങളെ ആഗ്രഹിക്കണം; അതിൽ അധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കണം.
13.216.21
यदिच्छेद्वार्तया वृत्तिं काङ्क्षेत विधिपूर्वकम् ।
क्षेत्रे जलोपपन्ने च तद्योग्यां कृषिमाचरेत् ॥ १३.२१६.२१ ॥
വാർത്തയിലൂടെ (കൃഷി, വ്യാപാരം) ഉപജീവനം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, വിധിപ്രകാരം അത് ആഗ്രഹിക്കണം; വെള്ളമുള്ള വയലിൽ അതിനു യോഗ്യമായ കൃഷി ചെയ്യണം.
13.216.22
वाणिज्यं वा यथाकालं कुर्यात्तद्देशयोगतः ।
मूल्यमर्थं प्रयासं च विचार्यैव व्ययोदयौ ॥ १३.२१६.२२ ॥
അല്ലെങ്കിൽ സമയോചിതമായി ആ ദേശത്തിന് അനുസരിച്ച് വ്യാപാരം ചെയ്യണം; വില, ലാഭം, പരിശ്രമം, അതുപോലെ ചെലവും വരുമാനവും നന്നായി ആലോചിച്ചശേഷമേ.
13.216.23
पशुसंजीवनं चैव दश गाः पोषयेद्ध्रुवम् ।
बहुप्रकारा बहवः पशवस्तस्य साधकाः ॥ १३.२१६.२३ ॥
മൃഗപരിപാലനവും ചെയ്യണം; ഉറപ്പായും പത്തു പശുക്കളെ പോഷിപ്പിക്കണം. പലതരത്തിലുള്ള ധാരാളം മൃഗങ്ങൾ അവന്റെ സാധനങ്ങളാകുന്നു.
13.216.24
यः कश्चित्सेवया वृत्तिं काङ्क्षेत मतिमान्नरः ।
यतात्मा श्रवणीयानां भवेद्वै सम्प्रयोजकः ॥ १३.२१६.२४ ॥
സേവനത്തിലൂടെ ഉപജീവനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാനായ ഏതൊരു മനുഷ്യനും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവനായി, കേൾക്കേണ്ടവയെ നന്നായി പ്രയോഗിക്കുന്നവനായിരിക്കണം.
13.216.25
बुद्ध्या वा कर्मयोगाद्वा बोधनाद्वा समाश्रयेत् ।
मार्गतस्तु समाश्रित्य तदा तत्सम्प्रयोजयेत् ॥ १३.२१६.२५ ॥
ബുദ്ധികൊണ്ടോ കർമയോഗംകൊണ്ടോ ഉപദേശംകൊണ്ടോ ഒരാൾ ആശ്രയം തേടണം. മാർഗത്തിലൂടെ ആശ്രയം സ്വീകരിച്ച ശേഷം, അപ്പോൾ അത് നിറവേറ്റണം.
13.216.26
यथायथा सु तुष्येत तथा संतोषयेत्तु तम् ।
अनुजीविगुणोपेतः कुर्यादात्मार्थमाश्रितम् ॥ १३.२१६.२६ ॥
അവൻ ഏത് വിധത്തിൽ നന്നായി സന്തോഷിക്കുമോ, ആ വിധത്തിൽ അവനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം. ആശ്രിതന്റെ ഗുണങ്ങളോടു കൂടി, സ്വന്തം നന്മയ്ക്കായി ആശ്രയിച്ചവനോട് അങ്ങനെ ചെയ്യണം.
13.216.27
विप्रियं नाचरेत्तस्य एषा सेवा समासतः ।
विप्रयोगात्पुरा तेन गतिमन्यां न लक्षयेत् ॥ १३.२१६.२७ ॥
അവനോട് അപ്രിയമായത് പ്രവർത്തിക്കരുത്; ചുരുക്കത്തിൽ ഇതാണ് സേവ. അവനിൽ നിന്നുള്ള വിയോഗത്തിന് മുമ്പ്, അവനാൽ മറ്റൊരു മാർഗം കാണരുത്.
13.216.28
कारुकर्म च नाट्यं च प्रायशो नीचयोनिषु ।
तयोरपि यथायोगं न्यायतः कर्मवेतनम् ॥ १३.२१६.२८ ॥
കരകൗശല കർമ്മവും നാട്യവും സാധാരണയായി താഴ്ന്ന ജന്മങ്ങളിലാണ്. ആ രണ്ടിനും യോഗ്യതയനുസരിച്ച്, ന്യായമായി, പ്രവൃത്തിയുടെ വേതനം നൽകണം.
13.216.29
आजीवेभ्योऽपि सर्वभ्यः स्वार्जवाद्वेतनं हरेत् ।
अनार्जवादाहरतस्तत्तु पापाय कल्पते ॥ १३.२१६.२९ ॥
ഉപജീവനം നടത്തുന്ന എല്ലാവരിൽ നിന്നും തന്റെ ഋജുത്വംകൊണ്ട് വേതനം സ്വീകരിക്കണം. വക്രതയോടെ എടുക്കുന്നവന് അത് പാപത്തിനായി ഭവിക്കുന്നു.
13.216.30
सर्वेषां पूर्वमारम्भांश्चिन्तयेन्नयपूर्वकम् ।
आत्मशक्तिमुपायांश्च देशकालौ च युक्तितः।
कारणानि प्रयासं च प्रक्षेपं च फलोदयम् ॥ १३.२१६.३० ॥
എല്ലാ പ്രവൃത്തികളുടെയും ആരംഭത്തിന് മുമ്പ് നീതിപൂർവം ചിന്തിക്കണം: സ്വന്തം ശക്തി, ഉപായങ്ങൾ, ദേശം, കാലം എന്നിവ യുക്തിപൂർവം; കാരണങ്ങൾ, പ്രയത്നം, ചെലവ്, ഫലോദയം എന്നിവയും.
13.216.31
एवमादीनि सञ्चिन्त्य दृष्ट्वा दैवानुकूलताम् ।
अतः परं समारम्भेद्यत्रात्महितमाहितम् ॥ १३.२१६.३१ ॥
ഇവയും മറ്റും നന്നായി ആലോചിച്ച്, ദൈവാനുകൂല്യം കണ്ട്, ഇനി തന്റെ ഹിതം നിലകൊള്ളുന്നിടത്ത് പ്രവൃത്തി ആരംഭിക്കണം.
13.216.32
वृत्तिमेव समासाद्य तां सदा परिपालयेत् ।
देवमानुषविघ्नेभ्यो न पुनर्मन्यते यथा ॥ १३.२१६.३२ ॥
ജീവനോപാധി നേടിയ ശേഷം അതിനെ എപ്പോഴും സംരക്ഷിക്കണം; ദേവന്മാരുടെയും മനുഷ്യരുടെയും വിഘ്നങ്ങളാൽ അത് വീണ്ടും നശിച്ചതായി കരുതപ്പെടാത്തവിധം.
13.216.33
पालयन्वर्धयन्भुञ्जंस्तां प्राप्य न विनाशयेत् ।
क्षीयते गिरिसङ्काशमश्नतो ह्यनपेक्षया ॥ १३.२१६.३३ ॥
അത് നേടി, സംരക്ഷിച്ചും വർധിപ്പിച്ചും അനുഭവിച്ചും നശിപ്പിക്കരുത്; കരുതലില്ലാതെ ഭക്ഷിക്കുന്നവന്റെ പർവതസമാനമായ സമ്പത്തും ക്ഷയിക്കും.
13.216.34
आजीवेभ्यो धनं प्राप्य चतुर्धा विभजेद्बुधः ।
धर्मायार्थाय कामाय आपत्प्रशमनाय च ॥ १३.२१६.३४ ॥
ബുദ്ധിമാൻ ജീവനോപാധികളിൽനിന്ന് നേടിയ ധനം നാലായി വിഭജിക്കണം: ധർമ്മത്തിനും അർത്ഥത്തിനും കാമത്തിനും ആപത്ത് ശമിപ്പിക്കാനും.
13.216.35
चतुर्ष्वपि विभागेषु विधानं शृणु शोभने ॥ १३.२१६.३५ ॥
ഹേ ശോഭനേ! ആ നാലു വിഭാഗങ്ങളുടെയും വിധാനം കേൾക്കുക.
13.216.36
यज्ञार्थं चान्नदानार्थं दीनानुग्रहकारणात् ।
देवब्राह्मणपूजार्थं पितृपूजार्थमेव च ॥ १३.२१६.३६ ॥
യജ്ഞത്തിനും അന്നദാനത്തിനും ദീനരോടുള്ള അനുഗ്രഹത്തിനും ദേവബ്രാഹ്മണ പൂജയ്ക്കും പിതൃപൂജയ്ക്കും തന്നെ.
13.216.37
मूलार्थं सन्निवासार्थं क्रियानित्यैश्चि धार्मिकैः ।
एवमादिषु चान्येषु धर्मार्थं संत्यजेद्धनम् ॥ १३.२१६.३७ ॥
അടിത്തറയ്ക്കായും ഒന്നിച്ചു വസിക്കുന്നതിനായും നിത്യകർമ്മങ്ങളിൽ നിരതരായ ധാർമ്മികർ, ഇങ്ങനെയുള്ളവയിലും മറ്റുള്ളവയിലും, ധർമ്മത്തിനായി ധനം ത്യജിക്കണം.
13.216.38
धर्मकार्ये धनं दद्यादनवेक्ष्य फलोदयम् ।
ऐश्वर्यस्थानलाभार्थं राजवाल्लभ्यकारणात् ॥ १३.२१६.३८ ॥
ധർമ്മകർമ്മത്തിൽ ഫലോദയം നോക്കാതെ ധനം നൽകണം; ഐശ്വര്യസ്ഥാനം നേടുന്നതിനും രാജപ്രീതി ലഭിക്കുന്നതിനും.
13.216.39
वार्तायां च समारम्भेऽमात्यमित्रपरिग्रहे ।
आवाहे च विवाहे च पुत्राणां वृत्तिकारणात् ॥ १३.२१६.३९ ॥
വ്യാപാരം തുടങ്ങുന്നതിലും, അമാത്യരെയും മിത്രങ്ങളെയും സ്വീകരിക്കുന്നതിലും, വധുവിനെ ആനയിക്കുന്നതിലും, വിവാഹത്തിലും, പുത്രന്മാരുടെ ജീവനോപാധിക്കായും.
13.216.40
अर्थोदयसमावाप्तावनर्थस्य विघातने ।
एवमादिषु चान्येषु अर्थार्थं विसृजेद्धनम् ॥ १३.२१६.४० ॥
ലാഭോദയം പൂർണ്ണമായി നേടുന്നതിലും, അനർത്ഥം തടയുന്നതിലും; ഇങ്ങനെയുള്ളവയിലും മറ്റുള്ളവയിലും, ലാഭത്തിനായി ധനം വിനിയോഗിക്കണം.
13.216.41
अनुबन्धं हेतुयुक्तं दृष्ट्वा वित्तं परित्यजेत् ।
अनर्थं बाधते ह्यर्थो अर्तं चैव फलान्युत ॥ १३.२१६.४१ ॥
അനുബന്ധവും കാരണയുക്തവുമായത് കണ്ട് ധനം ത്യജിക്കണം. ധനം തന്നെ അനർത്ഥത്തെ ബാധിക്കുന്നു; ധനനാശവും ഫലങ്ങളും.
13.216.42
नाधनाः प्राप्नुन्त्यर्थं नरा यत्नशतैरपि ।
तस्माद्धनं रक्षितव्यं दातव्यं च विधानतः ॥ १३.२१६.४२ ॥
ധനമില്ലാത്തവർ നൂറു യത്നങ്ങൾ ചെയ്താലും ധനം നേടുന്നില്ല. അതിനാൽ ധനം സംരക്ഷിക്കണം; വിധിപ്രകാരം ദാനം ചെയ്യുകയും വേണം.
13.216.43
शरीरपोषणार्थाय आहारस्य विशोषणे ।
नटधर्वसंयोगे कामयात्राविहारयोः ॥ १३.२१६.४३ ॥
ശരീരപോഷണത്തിനായി, ആഹാരം കുറയുമ്പോൾ, നടന്മാരുടെയും നർത്തകരുടെയും സംഗമത്തിൽ, ആഗ്രഹയാത്രകളിലും വിനോദങ്ങളിലും (ധനം ചെലവഴിക്കണം).
13.216.44
मनःप्रियाणां संयोगे प्रीतिदाने तथैव च ।
एवमादिषु चान्येषु कामार्तं विसृजेद्धनम् ॥ १३.२१६.४४ ॥
മനസ്സിനു പ്രിയരുമായുള്ള സംഗമത്തിലും, സ്നേഹസമ്മാനം നൽകുന്നതിലും, ഇവ പോലെയുള്ള മറ്റു കാര്യങ്ങളിലും, കാമാർത്തനായി ധനം ചെലവഴിക്കണം.
13.216.45
विचार्य गुणदोषांस्तु त्रयाणां तत्र संत्यजेत् ।
चतुर्थं सन्निदध्याच्च आपदर्थं शुचिस्मिते ॥ १३.२१६.४५ ॥
ഗുണദോഷങ്ങൾ വിചാരിച്ച്, മൂന്നു ഭാഗങ്ങൾ അവിടെ ഉപേക്ഷിക്കണം; നാലാം ഭാഗം, ഹേ ശുചിസ്മിതേ, ആപത്തിനായി സൂക്ഷിക്കണം.
13.216.46
राज्यभ्रंशविनाशार्थं दुर्भिक्षार्थं च शोभने ।
महाव्याधिविमोक्षार्थं वार्धकस्यैव कारणात् ॥ १३.२१६.४६ ॥
രാജ്യനാശത്തിനും നാശത്തിനും, ക്ഷാമത്തിനും, ഹേ ശോഭനേ, മഹാവ്യാധിയിൽ നിന്നുള്ള മോചനത്തിനും, വാർധക്യത്തിന്റെ കാരണത്താലും (ധനം സൂക്ഷിക്കണം).
13.216.47
शत्रूणां प्रतिकाराय साहसैश्चाप्यमर्षणात् ।
प्रस्थाने चान्यदेशार्थमापदां विप्रमोक्षणे।
एवमादि समुद्दिश्य सन्निदध्यात्स्वकं धनम् ॥ १३.२१६.४७ ॥
ശത്രുക്കളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ, സാഹസകർമ്മങ്ങൾക്ക്, ക്രോധത്താലും, യാത്രയ്ക്ക്, മറ്റൊരു ദേശത്തിനായി, ആപത്തുകളിൽ നിന്നുള്ള മോചനത്തിന്. ഇവ പോലുള്ളവ ലക്ഷ്യമാക്കി സ്വന്തം ധനം സൂക്ഷിക്കണം.
13.216.48
सुखमर्थवतां लोके कृच्छ्राणां विप्रमोक्षणम् ।
यस्य नास्ति धनं किञ्चित्तस्य लोकद्वयं न च ॥ १३.२१६.४८ ॥
ലോകത്ത് ധനവാന്മാർക്ക് സുഖവും, ദുരിതങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള മോചനവും ഉണ്ട്. ആർക്കും അല്പം പോലും ധനമില്ലയോ, അവനു ലോകദ്വയവുമില്ല.
13.216.49
अशनादिन्द्रियाणीव सर्वमर्थात्प्रवर्तते ।
निधानमात्रं यस्तेषामन्यथा विलयं व्रजेत्।
एवं देवि मनुष्याणां लोकानां जीवनं प्रति ॥ १३.२१६.४९ ॥
ആഹാരത്താൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാം ധനത്താൽ നടക്കുന്നു. അത് വെറും സംഭരണമായിരുന്നാൽ മറ്റൊരു വിധത്തിൽ നശിക്കും. ദേവീ, ഇങ്ങനെ മനുഷ്യരുടെയും ലോകങ്ങളുടെയും ജീവനത്തെക്കുറിച്ച്.
13.216.50
एवं लोकस्य वृत्तस्य लोकवृत्तं पुनः शृणु ।
धन्यं यशस्यमायुष्यं स्वर्ग्यं च परमं यशः ॥ १३.२१६.५० ॥
ഇങ്ങനെ ലോകവൃത്തത്തെ വീണ്ടും കേൾക്കുക. ധന്യവും യശസ്സു നൽകുന്നതും ആയുസ്സു നൽകുന്നതും സ്വർഗ്ഗം നൽകുന്നതും പരമയശസ്സും ആയത്.
13.216.51
त्रिवर्गो हि वशे युक्तः सर्वेषां संविधीयते ।
तथा संवर्तमानास्तु लोकयोर्हितमाप्नुयुः ॥ १३.२१६.५१ ॥
ത്രിവർഗ്ഗം (ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം) സത്യമായും വശത്തിലാക്കപ്പെട്ടാൽ അത് എല്ലാവർക്കും ക്രമീകരിക്കപ്പെടുന്നു. അങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ ഇരു ലോകങ്ങളിലും ഹിതം നേടട്ടെ.
13.216.52
काल्योत्थानं च शौचं च देवब्राह्मणभक्तितः ।
गुरुणामेव शुश्रूषा ब्राह्मणेष्वभिवादनम् ॥ १३.२१६.५२ ॥
പ്രഭാതത്തിൽ എഴുന്നേൽക്കലും ശൗചവും ദേവബ്രാഹ്മണഭക്തിയോടെ. ഗുരുക്കന്മാരെ സേവിക്കലും ബ്രാഹ്മണർക്ക് അഭിവാദനം ചെയ്യലും.
13.216.53
प्रत्युत्थानं च वृद्धानां देवस्थानप्रणामनम् ।
आभिमुख्यं पुरस्कृत्य अतिथीनां च पूजनम् ॥ १३.२१६.५३ ॥
മുതിർന്നവർക്ക് എഴുന്നേറ്റ് ആദരം നൽകലും ദേവസ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രണമിക്കലും. അതിഥികളെ മുൻനിർത്തി അവരെ പൂജിക്കലും.
13.216.54
वृद्धोपदेशकरणं श्रवणं हितपथ्ययोः ।
पोषणं भूत्यवर्गस्य सान्त्वदानपरिग्रहे ॥ १३.२१६.५४ ॥
മുതിർന്നവരുടെ ഉപദേശം പാലിക്കലും ഹിതവും പഥ്യവുമായത് കേൾക്കലും. ഭൃത്യവർഗ്ഗത്തെ പോഷിപ്പിക്കലും സാന്ത്വനത്താലും ദാനത്താലും അവരെ സ്വീകരിക്കലും.
13.216.55
न्यायतः कर्मकरणमन्यायाहितवर्जितम् ।
सम्यग्वृत्तं स्वदारेषु दोषाणां प्रतिषेधनम् ॥ १३.२१६.५५ ॥
നീതിപൂർവ്വം കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുക, അന്യായവും അഹിതവുമില്ലാതിരിക്കുക, സ്വന്തം ഭാര്യയോട് ശരിയായ നടപ്പ് പാലിക്കുക, ദോഷങ്ങളെ തടയുക.
13.216.56
पुत्राणां विनयं कुर्यात्तत्तत्कार्यनियोजनम् ।
वर्जनं चाशुभार्थानां शुभानां जोषणं तथा ॥ १३.२१६.५६ ॥
മക്കളെ വിനയം പഠിപ്പിക്കണം, ഓരോരുത്തരെയും യോജിച്ച ജോലിയിൽ നിയോഗിക്കണം, അശുഭ ലക്ഷ്യങ്ങളിൽനിന്ന് അകറ്റി ശുഭകാര്യങ്ങളിൽ മുഴുകിക്കണം.
13.216.57
कुलोचितानां धर्माणां यतावत्परिपालनम् ।
कुलसन्धारणं चैव पौरुषेणैव सर्वशः।
एवमादि शुभं सर्वं तस्य वृत्तमिति स्थितम् ॥ १३.२१६.५७ ॥
കുലത്തിനുചിതമായ ധർമ്മങ്ങളെ യഥാവിധി പാലിക്കുക, കുലത്തെ താങ്ങിനിർത്തുക, എല്ലാ വിധത്തിലും പൗരുഷത്താൽ തന്നെ അതിനെ വഹിക്കുക — ഇവയും ഇതുപോലുള്ള സകല ശുഭ നടപ്പും അവന്റേതാണെന്ന് സ്ഥിരപ്പെട്ടു.
13.216.58
वृद्धसेवी भवेन्नित्यं हितार्थं ज्ञानकाङ्क्षया ।
परार्थं नाहरेद्द्रव्यमनामन्त्र्य तु सर्वथा।
न याचेत परान्धीरः स्वबाहुबलमाश्रयेत् ॥ १३.२१६.५८ ॥
അറിവിനായുള്ള ആഗ്രഹത്താലും ഹിതത്തിനായും എപ്പോഴും മുതിർന്നവരെ സേവിക്കണം. അനുവാദം ചോദിക്കാതെ പരധനം ഒരുനിലയിലും എടുക്കരുത്. ധീരൻ മറ്റുള്ളവരോട് യാചിക്കരുത്; സ്വന്തം ഭുജബലത്തെ ആശ്രയിക്കണം.
13.216.59
स्वशरीरं सदा रक्षेदाहाराचारयोरपि ।
हितं पथ्यं सदाहारं जीर्णं भुञ्जीत मात्रया ॥ १३.२१६.५९ ॥
എപ്പോഴും സ്വന്തം ശരീരത്തെ സംരക്ഷിക്കണം, ആഹാരത്തിലും നടപ്പിലും. ഹിതവും പഥ്യവുമായ, എപ്പോഴും ദഹിക്കുന്ന ആഹാരം മിതമായി ഭക്ഷിക്കണം.
13.216.60
देवतातिथिसत्कारं कृत्वा सर्वं यथाविधि ।
शेषं भुञ्जेच्छुचिर्भूत्वा न च भाषेत विप्रियम् ॥ १३.२१६.६० ॥
ദേവന്മാർക്കും അതിഥികൾക്കും യഥാവിധി സത്കാരം എല്ലാം ചെയ്ത ശേഷം, ശേഷിച്ചത് ശുചിയായി ഭക്ഷിക്കണം; അപ്രിയമായ വാക്ക് പറയരുത്.
13.216.61
प्रतिश्रयं च पानीयं बलिं भिक्षां च सर्वतः ।
गृहस्थवासी सततं तद्याद्गाश्चैव पोषयेत् ॥ १३.२१६.६१ ॥
ഗൃഹസ്ഥൻ എപ്പോഴും അഭയം, കുടിവെള്ളം, ബലി, ഭിക്ഷ എന്നിവ എല്ലാവർക്കും നൽകണം; പശുക്കളെയും പോഷിപ്പിക്കണം.
13.216.62
बहिर्निष्क्रमणं चैव कुर्यात्कारणतोपि वा ।
मध्याह्ने वाऽर्धरात्रे वा गमनाय न रोचयेत् ॥ १३.२१६.६२ ॥
കാരണമുണ്ടെങ്കിൽ പുറത്തിറങ്ങാം; എന്നാൽ ഉച്ചയ്ക്കോ അർധരാത്രിയിലോ പോകുന്നത് ഉചിതമല്ല.
13.216.63
विषयान्नावगाहेत स्वशक्त्या तु समाचरेत् ।
यथाऽऽयव्ययता लोके गृहस्थानां प्रपूजितम् ॥ १३.२१६.६३ ॥
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിൽ മുങ്ങരുത്; തന്റെ ശക്തിക്കനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കണം. വരവും ചെലവും തമ്മിലുള്ള സമതുലനം ലോകത്ത് ഗൃഹസ്ഥർക്ക് പ്രശംസനീയമാണ്.
13.216.64
अयशस्करमर्थघ्नं कर्म यत्परपीडनम् ।
भयाद्वा यदि लोभाद्वा न कुर्वीत कदाचन ॥ १३.२१६.६४ ॥
അപകീർത്തി വരുത്തുന്നതും ധനം നശിപ്പിക്കുന്നതും മറ്റുള്ളവരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നതുമായ കർമ്മം ഭയത്താലോ ലോഭത്താലോ ഒരിക്കലും ചെയ്യരുത്.
13.216.65
बुद्धिपूर्वं समालोक्य दूरतो गुणदोषतः ।
आरभेत तदा कर्भ शुभं वा यदि वेतरत् ॥ १३.२१६.६५ ॥
ബുദ്ധിപൂർവം, ദൂരക്കാഴ്ചയോടെ, ഗുണദോഷങ്ങൾ പരിശോധിച്ച ശേഷമേ കർമ്മം ആരംഭിക്കാവൂ; അത് ശുഭമോ അശുഭമോ ആകട്ടെ.
13.216.66
आत्मसाक्षी भवेन्नित्यमात्मनस्तु शुभाशुभे ।
मनसा कर्मणा वाचा न च काङ्क्षेत पातकम् ॥ १३.२१६.६६ ॥
തന്റെ ശുഭാശുഭങ്ങൾക്ക് എപ്പോഴും താൻതന്നെ സാക്ഷിയായിരിക്കണം; മനസ്സു കൊണ്ടോ കർമ്മം കൊണ്ടോ വാക്കു കൊണ്ടോ പാപം ആഗ്രഹിക്കരുത്.