મહાભારત · અધ્યાય 13.221
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.221.1
भगवन्देवदेवेश भूतपाल नमोस्तु ते ।
ह्रस्वाङ्गाश्चैव वक्राङ्गाः कुब्जा वामनकास्तथा ॥ १३.२२१.१ ॥
હે ભગવાન, દેવોના દેવ, ભૂતોના પાલક, આપને નમસ્કાર. ટૂંકા અંગોવાળા, વાંકા અંગોવાળા, કુબડા અને વામનો પણ (દેખાય છે).
13.221.2
अपरे मानुषा देव दृश्यन्ते कुणिबाहवः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.२ ॥
હે દેવ, બીજા માણસો પણ સુકાયેલા હાથવાળા દેખાય છે. કયા કર્મવિપાકથી તે થાય છે, તે મને કહેવા આપ યોગ્ય છો.
13.221.3
ये पुरा मनुजा देवि लोभमोहसमन्विताः ।
धान्यमानान्विकुर्वन्ति क्रयविक्रयकारणात् ॥ १३.२२१.३ ॥
હે દેવી, પૂર્વે લોભ-મોહથી યુક્ત જે માણસો ખરીદ-વેચાણના કારણે અનાજનાં માપમાં ફેરફાર કરતા.
13.221.4
कुलदोषं तदा देवि धृतमानेषु नित्यशः ।
अर्धापकर्षणं चैव सर्वेषां क्रयविक्रये ॥ १३.२२१.४ ॥
હે દેવી, ત્યારે તેમના કુળમાં દોષ હતો. માપ રાખનારાઓમાં સદા, અને ખરીદ-વેચાણમાં સૌમાં અડધું ઘટાડવાનો દોષ હતો.
13.221.5
अङ्गदोषकरा ये तु परेषां कोपकारणात् ।
मांसादाश्चैव ये मूर्खा अयथावत्प्रथाः सदा ॥ १३.२२१.५ ॥
જેઓ બીજાના કોપનું કારણ બનીને અંગદોષ ઊભો કરતા, જે મૂર્ખ માંસાહારી હતા, અને જેઓ સદા અયોગ્ય રીતે આચરણ કરતા.
13.221.6
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
ह्रस्वाङ्गा वामनाश्चैव कुब्जाश्चैव भवन्ति ते ॥ १३.२२१.६ ॥
આવા આચરણવાળા લોકો પુનર્જન્મમાં, શુભ જન્મમાં પણ ટૂંકા અંગોવાળા, વામન અને કુબડા થાય છે.
13.221.7
भगवन्मानुषाः केचिद्दृश्यन्ते मानुषेषु वै ।
उन्मत्ताश्च पिशाचाश्च पर्यटन्तो यतस्ततः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.७ ॥
હે ભગવાન, માણસોમાં કેટલાક પાગલ અને પિશાચ જેવા દેખાય છે, જે અહીંતહીં ભટકે છે. કયા કર્મફળથી આવું થાય છે તે મને કહો.
13.221.8
ये पुरा मनुजा देवि दर्पाहंकारसंयुताः ।
बहुधा प्रलपन्त्येव हसन्ति च परान्भृशम् ॥ १३.२२१.८ ॥
હે દેવી, પૂર્વે જે મનુષ્યો દર્પ અને અહંકારથી યુક્ત હતા, તેઓ અનેક રીતે વ્યર્થ બકવાસ કરતા અને બીજાઓની ખૂબ હાંસી ઉડાવતા.
13.221.9
मोहयन्ति परान्भोगैर्मदनैर्लोभकारणात् ।
वृद्धान्गुरूंश्च ये मूर्खा वृथैवापहसन्ति च।
शौण्डा विदग्धाः शास्त्रेषु सदैवानृतवादिनः ॥ १३.२२१.९ ॥
લોભને કારણે ભોગો અને મદથી બીજાઓને મોહિત કરે છે; મૂર્ખ બનીને વડીલો અને ગુરુઓની વ્યર્થ મશ્કરી કરે છે; શાસ્ત્રોમાં નિપુણ હોવાનો ડોળ કરીને હંમેશાં અસત્ય બોલે છે.
13.221.10
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
उन्मत्ताश्च पिशाचाश्च भवन्त्येव न संशयः ॥ १३.२२१.१० ॥
આવા આચરણવાળા, હે શુભે, પુનર્જન્મમાં ચોક્કસ પાગલ અને પિશાચ થાય છે; એમાં શંકા નથી.
13.221.11
भगवन्मानुषाः केचिन्निरपत्याः सुदुःखिताः ।
यतन्तो न लभन्त्येव अपत्यानि यतस्ततः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.११ ॥
હે ભગવાન, માણસોમાં કેટલાક સંતાનવિહીન અને અત્યંત દુઃખી હોય છે; પ્રયત્ન કરવા છતાં ક્યાંયથી સંતાન પામતા નથી. કયા કર્મફળથી આવું થાય છે તે મને કહો.
13.221.12
ये पुरा मनुजा देवि सर्वप्राणिषु निर्दयाः ।
घ्नन्ति बालांश्च भुञ्जन्ते मृगाणां पक्षिणामपि ॥ १३.२२१.१२ ॥
હે દેવી, પૂર્વે જે મનુષ્યો સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે નિર્દય હતા, તેઓ બાળકોને પણ મારતા અને હરણ તથા પક્ષીઓને પણ ખાતા.
13.221.13
गुरुविद्वेषिणश्चैव परपुत्राभ्यसूयकाः ।
पितृपूजां न कुर्वन्ति यथोक्तां चाष्टकादिभिः ॥ १३.२२१.१३ ॥
ગુરુઓના દ્વેષી અને બીજાના પુત્રો પ્રત્યે ઈર્ષ્યા રાખનારા લોકો અષ્ટકા વગેરે વિધિઓ દ્વારા શાસ્ત્રોક્ત રીતે પિતૃપૂજા કરતા નથી.
13.221.14
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
मानुष्यं वा चिरात्प्राप्य निरपत्या भवन्ति ते।
पुत्रशोकयुताश्चापि नास्ति तत्र विचारणा ॥ १३.२२१.१४ ॥
આવા આચરણવાળા લોકો શુભ પુનર્જન્મમાં, અથવા લાંબા સમય પછી મનુષ્ય જન્મ પામીને પણ નિઃસંતાન થાય છે; પુત્રશોકથી પીડિત પણ થાય છે; આમાં કોઈ શંકા નથી.
13.221.15
भगवन्मानुषाः केचित्प्रदृश्यन्ते सुदुःखिताः ।
उद्वेगवासनिरताः सोद्वेगाश्च यतव्रताः ॥ १३.२२१.१५ ॥
હે ભગવાન! કેટલાક માણસો અત્યંત દુઃખી દેખાય છે; ઉદ્વેગમાં જીવવામાં લીન અને ઉદ્વિગ્ન છતાં તેઓ વ્રતનિષ્ઠ રહે છે.
13.221.16
नित्यं शोकसमाविष्टा दुर्गताश्च तथैव च ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.१६ ॥
જેઓ સદા શોકમાં ડૂબેલા રહે છે અને એવી જ દુર્ગતિમાં છે, તેઓ કયા કર્મના ફળથી એવા છે તે મને કહેવું તમને યોગ્ય છે.
13.221.17
ये पुरा मनुजा नित्यमुत्क्रोशनपरायणाः ।
भीषयन्ति परानित्यं विकुर्वन्ति तथैव च ॥ १३.२२१.१७ ॥
જે મનુષ્યો પૂર્વે સદા મોટેથી વિલાપ કરવામાં તત્પર રહેતા, જેઓ સદા બીજાઓને ડરાવતા અને એવી જ રીતે તેમને હાનિ પણ કરતા.
13.221.18
ऋणवृद्धिकराश्चैव दरिद्रेभ्यो यथेष्टतः ।
ऋणार्थमभिगच्छन्ति सततं वृद्धिरूपकाः ॥ १३.२२१.१८ ॥
ગરીબોને તેમની ઇચ્છા મુજબ દેવું વધારનારા, અને દેવા માટે સતત વ્યાજે આપનારાઓ પાસે જનારા.
13.221.19
उद्विजन्ते हि तान्दृष्ट्वा धारकाः स्वार्थकारणात् ।
अतिवृद्धिर्न कर्तव्या दरिद्रेभ्यो यथेष्टतः ॥ १३.२२१.१९ ॥
તેમને જોઈને પોતાના સ્વાર્થને કારણે ધીરનારાઓ પણ ઉદ્વિગ્ન થાય છે. ગરીબો પાસેથી મનમાની કરીને અતિશય વ્યાજ ન લેવું.
13.221.20
ये श्वभिः क्रीडमानाश्च त्रासयन्ति वने मृगान् ।
प्राणिहिंसां तथा देवि कुर्वन्ति च यतस्ततः ॥ १३.२२१.२० ॥
જેઓ વનમાં કૂતરાઓ સાથે રમતા હરણોને ડરાવે છે, અને હે દેવી, એ રીતે ઇધર-ઉધર પ્રાણીહિંસા કરે છે.
13.221.21
येषां गृहेषु वै श्वानस्त्रासयन्ति वृथा नरान् ।
एवंयुक्तसमाचाराः कालधर्मगताः पुनः ॥ १३.२२१.२१ ॥
જેમના ઘરમાં કૂતરા વ્યર્થ જ માણસોને ડરાવે છે, એવા આચરણવાળા લોકો મૃત્યુ પામીને ફરી.
13.221.22
पीडिता यमदण्डेन निरयस्थाश्चिरं प्रिये ।
कथञ्चित्प्राप्य मानुष्यं तत्र ते दुःखसंयुताः ॥ १३.२२१.२२ ॥
હે પ્રિયે, યમદંડથી પીડિત થઈને લાંબા સમય સુધી નરકમાં રહીને, કોઈ રીતે મનુષ્ય જન્મ પામીને તેઓ ત્યાં દુઃખથી યુક્ત રહે છે.
13.221.23
कुदेशे दुःखभूयिष्ठे व्याघातशतसङ्कुले ।
जायन्ते तत्र शोचन्तः सोद्वेगाश्च यतस्ततः ॥ १३.२२१.२३ ॥
દુઃખથી ભરપૂર, સો અડચણોથી ભરેલા ખરાબ દેશમાં તેઓ જન્મે છે; ત્યાં શોક કરતા અને ઇધર-ઉધર ઉદ્વિગ્ન થતા.
13.221.24
भगवन्मानुषाः केचिदैश्वर्यज्ञानसंयुताः ।
म्लेच्छभूमिषु दृश्यन्ते म्लेच्छैश्वर्यसमन्विताः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.२४ ॥
હે ભગવન્, કેટલાક મનુષ્યો ઐશ્વર્ય અને જ્ઞાનથી યુક્ત હોવા છતાં મ્લેચ્છ દેશોમાં મ્લેચ્છોના ઐશ્વર્યથી યુક્ત દેખાય છે. કયા કર્મફળથી આ થાય છે તે મને કહેવું આપને યોગ્ય છે.
13.221.25
ये पुरा मनुजा देवि धनधान्यसमन्विताः ।
अयथावत्प्रयच्छन्ति श्रद्धावर्जितमेव वा ॥ १३.२२१.२५ ॥
હે દેવી, પૂર્વે જે મનુષ્યો ધનધાન્યથી સંપન્ન હતા, તેઓ યોગ્ય રીતે નહીં, અથવા શ્રદ્ધા વિના જ દાન આપતા.
13.221.26
अपात्रेभ्यश्च ये दानं शौचमङ्गलवर्जिताः ।
ददत्येव च ये मूर्खाः श्लाघयाऽवज्ञयाऽपि वा ॥ १३.२२१.२६ ॥
અપાત્રોને દાન આપનારા, શૌચ અને મંગળરહિત, અને મૂર્ખ લોકો જે પ્રશંસા માટે અથવા તિરસ્કારથી દાન આપે છે.
13.221.27
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
कुदेशे म्लेच्छभूयिष्ठे दुर्गमे वनसंकटे।
म्लेच्छाधिपत्यं सम्प्राप्य जायन्ते तत्रतत्र वै ॥ १३.२२१.२७ ॥
આવા આચરણવાળા શુભ પુનર્જન્મમાં પણ મ્લેચ્છ-બહુલ, દુર્ગમ, વનસંકટવાળા કુદેશમાં મ્લેચ્છોનું આધિપત્ય પામીને ઠેકઠેકાણે જન્મ લે છે.
13.221.28
भगवन्भगनेत्रघ्न मानुषेषु च केचन ।
क्लीबा नपुंसकाश्चैव दृश्यन्ते षण्डकास्तथा ॥ १३.२२१.२८ ॥
હે ભગવાન, હે ભગના નેત્રોનો નાશ કરનાર, મનુષ્યોમાં પણ કેટલાક ક્લીબ, નપુંસક અને ષંડક દેખાય છે.
13.221.29
नीचकर्मरता नीचा नीचसक्यास्तथा भुवि ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.२९ ॥
પૃથ્વી પર નીચ કર્મોમાં રમનારા, નીચ અને નીચ મિત્રોવાળા લોકો પણ છે. કયા કર્મફળથી આ થાય છે તે મને કહેવું તને યોગ્ય છે.
13.221.30
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु कल्याणि कारणम् ॥ १३.२२१.३० ॥
તેથી હું તને તેનું કારણ કહીશ. સાંભળ, હે કલ્યાણી.
13.221.31
ये पुरा मनुजा भूत्वा घोरकर्मरतास्तथा ।
पशुपंस्त्वोपगातेन जीवन्ति च रमन्ति च ॥ १३.२२१.३१ ॥
જેઓ પૂર્વે મનુષ્ય થઈને ભયંકર કર્મોમાં રત રહ્યા, તેઓ પશુઓનું પુરુષત્વ પામીને જીવે છે અને રમે છે.
13.221.32
पुंस्त्वोपघातिनश्चैव नराणां कोपकारणात् ।
ये धूर्ताः स्त्रीषु गच्छन्ति अयथावद्यथेष्टतः ॥ १३.२२१.३२ ॥
જેઓ પુરુષત્વનો નાશ કરે છે, મનુષ્યોના ક્રોધનું કારણ બને છે, અને ધૂર્ત થઈને સ્ત્રીઓ પાસે અયોગ્ય રીતે, મનમાની કરીને જાય છે.
13.221.33
कामविघ्नकरा ये तु द्वेषपैशुन्यकारणात् ।
एवंयुक्तसमाचाराः कालधर्मं गतास्तु ते।
दण्डिता यमदण्डेन निरयस्थाश्चिरं प्रिये ॥ १३.२२१.३३ ॥
જેઓ દ્વેષ અને ચાડીના કારણે કામમાં વિઘ્ન કરે છે, એવા આચરણવાળા તેઓ મૃત્યુ પામીને યમદંડથી દંડાઈ, હે પ્રિયે, લાંબા સમય સુધી નરકમાં રહે છે.
13.221.34
यदि चेन्मानुषं जन्म लभेरंस्ते तथाविधाः ।
क्लीबा वर्षवराश्चैव षण्डकाश्च भवन्ति ते ॥ १३.२२१.३४ ॥
જો તેઓ ફરી મનુષ્ય જન્મ પામે, તો એવા થઈને તેઓ ક્લીબ, વર્ષવર અને ષંડક થાય છે.
13.221.35
नीचकर्मपरा लोके निर्लज्जा वीतसम्भ्रमाः ।
परान्दीनान्बहिष्कृत्य ते भवन्ति स्वकर्मणा ॥ १३.२२१.३५ ॥
જગતમાં નીચ કર્મોમાં રત, નિર્લજ્જ, માન-સન્માનની ચિંતા વિનાના, બીજાઓને અને દીનોને બહિષ્કૃત કરનારા — તેઓ પોતાના કર્મથી એવા થાય છે.
13.221.36
यदि चेत्सम्प्रपश्येरंस्ते मुच्यन्ते हि कल्मषात् ।
अत्रापि ते प्रमाद्येयुः पतन्ति नरकालये ॥ १३.२२१.३६ ॥
જો તેઓ સારી રીતે જોઈ શકે તો પાપથી મુક્ત થાય છે; પરંતુ અહીં પણ જો તેઓ પ્રમાદ કરે તો નરકલોકમાં પડે છે.
13.221.37
स्त्रीणामपि तथा देवि यथा पुंसां तु कर्मजम् ।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२१.३७ ॥
હે દેવી, પુરુષોને જેમ કર્મથી થાય છે તેમ સ્ત્રીઓને પણ. એમ તને કહ્યું. હે દેવી, હજી શું સાંભળવા ઇચ્છે છે?