महाभारत · अध्याय 13.221
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.221.1
भगवन्देवदेवेश भूतपाल नमोस्तु ते ।
ह्रस्वाङ्गाश्चैव वक्राङ्गाः कुब्जा वामनकास्तथा ॥ १३.२२१.१ ॥
हे भगवन्, देवांचा देव, भूतांचा पालक, आपणास नमस्कार असो. ठेंगू अवयवांचे, वाकड्या अवयवांचे, कुबडे आणि वामनही (दिसतात).
13.221.2
अपरे मानुषा देव दृश्यन्ते कुणिबाहवः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.२ ॥
हे देवा, इतर मानवही आखडलेल्या बाहूंचे दिसतात. कोणत्या कर्मविपाकाने हे घडते, ते मला सांगण्यास आपण योग्य आहात.
13.221.3
ये पुरा मनुजा देवि लोभमोहसमन्विताः ।
धान्यमानान्विकुर्वन्ति क्रयविक्रयकारणात् ॥ १३.२२१.३ ॥
हे देवी, पूर्वी जे मानव लोभ-मोहाने युक्त होते, ते खरेदी-विक्रीच्या कारणाने धान्याच्या मापांत फेरफार करीत.
13.221.4
कुलदोषं तदा देवि धृतमानेषु नित्यशः ।
अर्धापकर्षणं चैव सर्वेषां क्रयविक्रये ॥ १३.२२१.४ ॥
हे देवी, तेव्हा त्यांच्या कुलात दोष होता. मापे धरणाऱ्यांमध्ये नित्य, आणि खरेदी-विक्रीत सर्वांकडून अर्धे कमी करण्याचा दोष होता.
13.221.5
अङ्गदोषकरा ये तु परेषां कोपकारणात् ।
मांसादाश्चैव ये मूर्खा अयथावत्प्रथाः सदा ॥ १३.२२१.५ ॥
जे दुसऱ्यांच्या कोपाला कारण होऊन अंगदोष निर्माण करीत, जे मूर्ख मांसभक्षक होते, आणि जे नेहमी अयोग्य रीतींनी वागत.
13.221.6
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
ह्रस्वाङ्गा वामनाश्चैव कुब्जाश्चैव भवन्ति ते ॥ १३.२२१.६ ॥
अशा आचरणाचे लोक पुनर्जन्मात, शुभ जन्मातही ठेंगू अवयवांचे, वामन आणि कुबडे होतात.
13.221.7
भगवन्मानुषाः केचिद्दृश्यन्ते मानुषेषु वै ।
उन्मत्ताश्च पिशाचाश्च पर्यटन्तो यतस्ततः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.७ ॥
हे भगवन्, मनुष्यांमध्ये काही जण वेड्यांसारखे आणि पिशाचांसारखे दिसतात, इकडे तिकडे भटकतात. कोणत्या कर्मफलामुळे असे होते ते मला सांगावे.
13.221.8
ये पुरा मनुजा देवि दर्पाहंकारसंयुताः ।
बहुधा प्रलपन्त्येव हसन्ति च परान्भृशम् ॥ १३.२२१.८ ॥
हे देवी, पूर्वी जे मनुष्य दर्प आणि अहंकाराने युक्त होते, ते अनेक प्रकारे व्यर्थ बडबडत असत आणि इतरांना फार हसत असत.
13.221.9
मोहयन्ति परान्भोगैर्मदनैर्लोभकारणात् ।
वृद्धान्गुरूंश्च ये मूर्खा वृथैवापहसन्ति च।
शौण्डा विदग्धाः शास्त्रेषु सदैवानृतवादिनः ॥ १३.२२१.९ ॥
लोभामुळे भोग आणि मदांनी इतरांना मोहात पाडतात; मूर्ख असून वृद्धांची आणि गुरूंची व्यर्थ थट्टा करतात; शास्त्रांत निपुण असल्याचा दावा करत सदैव असत्य बोलतात.
13.221.10
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
उन्मत्ताश्च पिशाचाश्च भवन्त्येव न संशयः ॥ १३.२२१.१० ॥
असे आचरण असणारे, हे शुभे, पुनर्जन्मात निश्चितपणे वेडे आणि पिशाच होतात; यात संशय नाही.
13.221.11
भगवन्मानुषाः केचिन्निरपत्याः सुदुःखिताः ।
यतन्तो न लभन्त्येव अपत्यानि यतस्ततः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.११ ॥
हे भगवन्, मनुष्यांमध्ये काही जण अपत्यहीन आणि अत्यंत दुःखी असतात; प्रयत्न करूनही कुठूनही अपत्ये मिळत नाहीत. कोणत्या कर्मफलामुळे असे होते ते मला सांगावे.
13.221.12
ये पुरा मनुजा देवि सर्वप्राणिषु निर्दयाः ।
घ्नन्ति बालांश्च भुञ्जन्ते मृगाणां पक्षिणामपि ॥ १३.२२१.१२ ॥
हे देवी, पूर्वी जे मनुष्य सर्व प्राण्यांबाबत निर्दय होते, ते बालकांनाही मारत आणि हरणे व पक्षीही खात असत.
13.221.13
गुरुविद्वेषिणश्चैव परपुत्राभ्यसूयकाः ।
पितृपूजां न कुर्वन्ति यथोक्तां चाष्टकादिभिः ॥ १३.२२१.१३ ॥
गुरूंचा द्वेष करणारे आणि इतरांच्या पुत्रांचा मत्सर करणारे लोक अष्टका इत्यादी विधींनी शास्त्रानुसार पितृपूजा करीत नाहीत.
13.221.14
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
मानुष्यं वा चिरात्प्राप्य निरपत्या भवन्ति ते।
पुत्रशोकयुताश्चापि नास्ति तत्र विचारणा ॥ १३.२२१.१४ ॥
असे आचरण असणारे लोक चांगल्या पुनर्जन्मात, किंवा दीर्घकाळानंतर मनुष्यजन्म मिळवूनही निपुत्रिक होतात; पुत्रशोकानेही ग्रस्त होतात; यात संशय नाही.
13.221.15
भगवन्मानुषाः केचित्प्रदृश्यन्ते सुदुःखिताः ।
उद्वेगवासनिरताः सोद्वेगाश्च यतव्रताः ॥ १३.२२१.१५ ॥
हे भगवन्! काही माणसे अत्यंत दुःखी दिसतात; उद्वेगात राहण्यात रमलेली आणि उद्विग्न असूनही ती व्रतनिष्ठ असतात.
13.221.16
नित्यं शोकसमाविष्टा दुर्गताश्च तथैव च ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.१६ ॥
जे नेहमी शोकाने ग्रस्त असतात आणि तसेच दुर्गतीत असतात, ते कोणत्या कर्मविपाकाने तसे आहेत, हे मला सांगणे आपल्याला योग्य आहे.
13.221.17
ये पुरा मनुजा नित्यमुत्क्रोशनपरायणाः ।
भीषयन्ति परानित्यं विकुर्वन्ति तथैव च ॥ १३.२२१.१७ ॥
जे पूर्वी नेहमी मोठ्या आवाजात आक्रोश करण्यात मग्न असत, जे नेहमी इतरांना भीती दाखवत आणि तसेच त्यांना हानीही करत.
13.221.18
ऋणवृद्धिकराश्चैव दरिद्रेभ्यो यथेष्टतः ।
ऋणार्थमभिगच्छन्ति सततं वृद्धिरूपकाः ॥ १३.२२१.१८ ॥
गरिबांना त्यांना हवे तितके कर्ज वाढवणारे, आणि कर्जासाठी सतत व्याजाने देणाऱ्यांकडे जाणारे.
13.221.19
उद्विजन्ते हि तान्दृष्ट्वा धारकाः स्वार्थकारणात् ।
अतिवृद्धिर्न कर्तव्या दरिद्रेभ्यो यथेष्टतः ॥ १३.२२१.१९ ॥
त्यांना पाहून स्वार्थामुळे सावकारही उद्विग्न होतात. दरिद्रांकडून मनमानी करून अतिशय व्याज घेऊ नये.
13.221.20
ये श्वभिः क्रीडमानाश्च त्रासयन्ति वने मृगान् ।
प्राणिहिंसां तथा देवि कुर्वन्ति च यतस्ततः ॥ १३.२२१.२० ॥
जे वनात कुत्र्यांसह खेळत हरणांना घाबरवतात, आणि हे देवी, तसेच इकडेतिकडे प्राण्यांची हिंसा करतात.
13.221.21
येषां गृहेषु वै श्वानस्त्रासयन्ति वृथा नरान् ।
एवंयुक्तसमाचाराः कालधर्मगताः पुनः ॥ १३.२२१.२१ ॥
ज्यांच्या घरी कुत्रे विनाकारण माणसांना घाबरवतात, अशा वर्तनाचे लोक मृत्यू पावून पुन्हा.
13.221.22
पीडिता यमदण्डेन निरयस्थाश्चिरं प्रिये ।
कथञ्चित्प्राप्य मानुष्यं तत्र ते दुःखसंयुताः ॥ १३.२२१.२२ ॥
हे प्रिये, यमदंडाने पीडित होऊन दीर्घकाळ नरकात राहून, कसेबसे मनुष्यजन्म मिळवून ते तेथे दुःखाने युक्त असतात.
13.221.23
कुदेशे दुःखभूयिष्ठे व्याघातशतसङ्कुले ।
जायन्ते तत्र शोचन्तः सोद्वेगाश्च यतस्ततः ॥ १३.२२१.२३ ॥
दुःखाने भरलेल्या, शेकडो अडचणींनी भरलेल्या वाईट देशात ते जन्म घेतात; तेथे शोक करीत आणि इकडेतिकडे उद्विग्न होत.
13.221.24
भगवन्मानुषाः केचिदैश्वर्यज्ञानसंयुताः ।
म्लेच्छभूमिषु दृश्यन्ते म्लेच्छैश्वर्यसमन्विताः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.२४ ॥
हे भगवन्, काही माणसे ऐश्वर्य आणि ज्ञानाने युक्त असूनही म्लेंच्छ देशांत म्लेंच्छांच्या ऐश्वर्याने युक्त दिसतात. कोणत्या कर्मफलामुळे हे होते, ते मला सांगणे आपणास योग्य आहे.
13.221.25
ये पुरा मनुजा देवि धनधान्यसमन्विताः ।
अयथावत्प्रयच्छन्ति श्रद्धावर्जितमेव वा ॥ १३.२२१.२५ ॥
हे देवि, पूर्वी जे मनुष्य धनधान्याने संपन्न होते, ते योग्य रीतीने दान देत नसत, किंवा श्रद्धेविना देत.
13.221.26
अपात्रेभ्यश्च ये दानं शौचमङ्गलवर्जिताः ।
ददत्येव च ये मूर्खाः श्लाघयाऽवज्ञयाऽपि वा ॥ १३.२२१.२६ ॥
अपात्र व्यक्तींना दान देणारे, शौच आणि मंगलरहित, आणि मूर्ख लोक जे स्तुतीसाठी किंवा तिरस्काराने दान देतात.
13.221.27
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ।
कुदेशे म्लेच्छभूयिष्ठे दुर्गमे वनसंकटे।
म्लेच्छाधिपत्यं सम्प्राप्य जायन्ते तत्रतत्र वै ॥ १३.२२१.२७ ॥
असे आचरण असणारे पुढील शुभ जन्मात म्लेच्छबहुल, दुर्गम, अरण्यसंकटांनी भरलेल्या कुदेशात म्लेच्छांचे आधिपत्य मिळवून ठिकठिकाणी जन्म घेतात.
13.221.28
भगवन्भगनेत्रघ्न मानुषेषु च केचन ।
क्लीबा नपुंसकाश्चैव दृश्यन्ते षण्डकास्तथा ॥ १३.२२१.२८ ॥
हे भगवन्, हे भगाच्या नेत्रांचा नाश करणाऱ्या, मनुष्यांमध्येही काही क्लीब, नपुंसक आणि षंडक दिसतात.
13.221.29
नीचकर्मरता नीचा नीचसक्यास्तथा भुवि ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२१.२९ ॥
पृथ्वीवर नीच कर्मांत रमणारे, नीच आणि नीच मित्र असलेले लोक आहेत. कोणत्या कर्मविपाकाने हे होते ते मला सांगणे तुला योग्य आहे.
13.221.30
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु कल्याणि कारणम् ॥ १३.२२१.३० ॥
म्हणून मी तुला त्याचे कारण सांगतो. ऐक, हे कल्याणी.
13.221.31
ये पुरा मनुजा भूत्वा घोरकर्मरतास्तथा ।
पशुपंस्त्वोपगातेन जीवन्ति च रमन्ति च ॥ १३.२२१.३१ ॥
जे पूर्वी मनुष्य होऊन भयंकर कर्मात रमले, ते पशूंचे पुरुषत्व प्राप्त करून जगतात आणि रमतात.
13.221.32
पुंस्त्वोपघातिनश्चैव नराणां कोपकारणात् ।
ये धूर्ताः स्त्रीषु गच्छन्ति अयथावद्यथेष्टतः ॥ १३.२२१.३२ ॥
जे पुरुषत्वाचा नाश करतात, मानवांच्या क्रोधास कारण होतात आणि धूर्त होऊन स्त्रियांकडे अयोग्य रीतीने, मनमानी करून जातात.
13.221.33
कामविघ्नकरा ये तु द्वेषपैशुन्यकारणात् ।
एवंयुक्तसमाचाराः कालधर्मं गतास्तु ते।
दण्डिता यमदण्डेन निरयस्थाश्चिरं प्रिये ॥ १३.२२१.३३ ॥
जे द्वेष आणि चहाडीमुळे कामात अडथळे आणतात, असे आचरण असलेले ते मृत्यू पावून यमदंडाने शिक्षा भोगतात आणि हे प्रिये, दीर्घकाळ नरकात राहतात.
13.221.34
यदि चेन्मानुषं जन्म लभेरंस्ते तथाविधाः ।
क्लीबा वर्षवराश्चैव षण्डकाश्च भवन्ति ते ॥ १३.२२१.३४ ॥
जर ते पुन्हा मानव जन्म मिळवतील, तर असे होऊन ते क्लीब, वर्षवर आणि षंडक होतात.
13.221.35
नीचकर्मपरा लोके निर्लज्जा वीतसम्भ्रमाः ।
परान्दीनान्बहिष्कृत्य ते भवन्ति स्वकर्मणा ॥ १३.२२१.३५ ॥
जगात नीच कर्मात रमणारे, निर्लज्ज, मान-सन्मानाची चिंता नसलेले, इतरांना आणि दीनांना दूर लोटणारे — ते आपल्या कर्मानेच तसे होतात.
13.221.36
यदि चेत्सम्प्रपश्येरंस्ते मुच्यन्ते हि कल्मषात् ।
अत्रापि ते प्रमाद्येयुः पतन्ति नरकालये ॥ १३.२२१.३६ ॥
जर ते नीट पाहू शकले तर पापातून मुक्त होतात; पण इथेही जर ते प्रमाद करतील तर नरकलोकात पडतात.
13.221.37
स्त्रीणामपि तथा देवि यथा पुंसां तु कर्मजम् ।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२१.३७ ॥
हे देवी, पुरुषांप्रमाणेच स्त्रियांनाही कर्मातून जे घडते ते घडते. असे तुला सांगितले. हे देवी, आणखी काय ऐकण्याची इच्छा आहे?