મહાભારત · અધ્યાય 13.222
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.222.1
भगवन्देवदेवेश शूलपाणे वृषध्वज ।
पुंश्चल्य इव या स्त्रीषु नीचवृत्तिरताः स्मृताः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२२.१ ॥
હે ભગવન, દેવોના દેવેશ, શૂલપાણિ, વૃષધ્વજ! સ્ત્રીઓમાં નીચ આચરણમાં રત કહેવાયેલી પુંશ્ચલીઓ કયા કર્મફળથી તેવી બને છે, તે મને કહેવું યોગ્ય છે.
13.222.2
याः पुरा मनुजा देवि बुद्धिमोहसमन्विताः ।
कामरागसमायुक्ताः पतीनतिचरन्ति वै ॥ १३.२२२.२ ॥
હે દેવી! પૂર્વે જે મનુષ્યો હતા, બુદ્ધિમોહથી યુક્ત, કામરાગથી સંયુક્ત થઈને પતિઓનું ઉલ્લંઘન કરે છે.
13.222.3
प्रतिकूलपरा यास्तु पतीन्प्रति यथा तथा ।
शौचं लज्जां तु विस्मृत्य यथेष्टपरिचारणाः ॥ १३.२२२.३ ॥
પતિઓ પ્રત્યે જેમ-તેમ પ્રતિકૂળ આચરણ કરનારીઓ, શૌચ અને લજ્જા ભૂલીને, ઇચ્છા મુજબ ભોગમાં લાગેલી.
13.222.4
एवंयुक्तसमाचारा यमलोके सुदण्डिताः ।
यदि वै मानुषं जन्म लभेरंस्तास्तथाविधाः।
बहुसाधारणा एव पुंश्चल्यश्च भवन्ति ताः ॥ १३.२२२.४ ॥
આવા આચરણવાળી સ્ત્રીઓ યમલોકમાં અત્યંત દંડાય છે. તેઓ ફરી મનુષ્યજન્મ પામે તો પણ તેવી જ રહીને, ઘણાઓની સાધારણ પુંશ્ચલી બને છે.
13.222.5
पौश्चल्यं यत्तु तद्वृत्तं स्त्रीणां कष्टतमं स्मृतम् ।
ततःप्रभृति ता देवि पतन्त्येव न संशयः ॥ १३.२२२.५ ॥
સ્ત્રીઓનું તે પુંશ્ચલીપણાનું આચરણ અત્યંત કષ્ટદાયક કહેવાયું છે. હે દેવી! ત્યારથી તેઓ પતન પામે છે જ, એમાં શંકા નથી.
13.222.6
शोचन्ति चेत्तु तद्वृत्तं मनसा हितमाप्नुयुः ।
भगवन्देवदेवेश प्रमदा विधवा भृशम्। ॥ १३.२२२.६ ॥
તેઓ તે આચરણ વિશે મનથી શોક કરે તો હિત મેળવી શકે. હે ભગવન, દેવોના દેવેશ! સ્ત્રીઓ, ખાસ કરીને વિધવાઓ, અત્યંત શોક કરે.
13.222.7
दृश्यन्ते मानुषा लोके सर्वकल्याणवर्जिताः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२२.७ ॥
જગતમાં મનુષ્યો સર્વ કલ્યાણથી રહિત દેખાય છે. કયા કર્મફળને કારણે એમ થાય છે, તે મને કહેવું યોગ્ય છે.
13.222.8
याः पुरा मनुजा देवि बुद्धिमोहसमन्विताः ।
कुटुम्बं तत्र वे पत्युर्नाशयन्ति वृथा तथा ॥ १३.२२२.८ ॥
હે દેવી, પૂર્વે બુદ્ધિ-મોહથી યુક્ત મનુષ્યો પતિના કુટુંબનો વ્યર્થ નાશ કરે છે, તેમજ.
13.222.9
विषदाश्चाग्निदाश्चैव पतीन्प्रति सुनिर्दयाः ।
अन्यासां हि पतीन्यान्ति स्वपतिद्वेषकारणात् ॥ १३.२२२.९ ॥
ઝેર આપનારી, આગ લગાડનારી, પતિઓ પ્રત્યે અત્યંત નિર્દય સ્ત્રીઓ, પોતાના પતિ પ્રત્યેના દ્વેષના કારણે બીજી સ્ત્રીઓના પતિઓ પાસે જાય છે.
13.222.10
एवंयुक्तसमाचारा यमलोके सुदण्डिताः ।
निरयस्थाश्चिरं कालं कथंचित्प्राप्य मानुषम्।
तत्र ता भोगरहिता विधवास्तु भवन्ति वै ॥ १३.२२२.१० ॥
આવા આચરણવાળી સ્ત્રીઓ યમલોકમાં ખૂબ દંડાઈને, નરકમાં લાંબો સમય રહીને, કોઈ રીતે મનુષ્ય જન્મ પામીને, ત્યાં ભોગરહિત વિધવા જ થાય છે.
13.222.11
भगवन्प्रमदा लोके पत्यौ ज्ञातिषु सत्सुच ।
लिङ्गिन्यः सम्प्रदृश्यन्ते पाषण्डं मतमाश्रिताः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२२.११ ॥
હે ભગવન્, જગતમાં સ્ત્રીઓ પતિ, સગાંસંબંધીઓ અને સજ્જનો પ્રત્યે પણ લિંગધારિણી (સંન્યાસિની વેશધારી) દેખાય છે અને પાખંડ મત અપનાવેલી દેખાય છે. કયા કર્મફળને કારણે એમ થાય છે, તે મને કહેવું યોગ્ય છે.
13.222.12
याः पुरा भावदोषेणि लोभमोहसमन्विताः ।
परद्रव्यपरा लोभात्परेषां द्रव्यहारकाः ॥ १३.२२२.१२ ॥
જેઓ પૂર્વે ભાવદોષથી લોભ અને મોહથી યુક્ત હતી, પરદ્રવ્યમાં આસક્ત હતી અને લોભથી બીજાનું દ્રવ્ય હરનારી હતી.
13.222.13
अभ्यसूयापरा यास्तु सपत्नीनां प्रदूषकाः ।
ईर्ष्यापराः कोपनाश्च बन्धूनां विफलाः सदा ॥ १३.२२२.१३ ॥
જે સ્ત્રીઓ સદા અસૂયા અને નિંદામાં રત રહે છે, શોક્યોને દૂષિત કરે છે, ઈર્ષ્યા ને ક્રોધવાળી હોય છે અને સ્વજનો પ્રત્યે સદા નિષ્ફળ રહે છે.
13.222.14
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि ताः स्त्रियः ।
अलक्षणसमायुक्ताः पाषण्डं धर्ममाश्रिताः।
स्त्रियः प्रव्राजशीलाश्च भवन्त्येव न संशयः ॥ १३.२२२.१४ ॥
એવા આચરણવાળી તે સ્ત્રીઓ પુનર્જન્મમાં અશુભ લક્ષણોથી યુક્ત થઈ પાષંડ ધર્મનો આશ્રય લે છે; સ્ત્રીઓ સંન્યાસ-સ્વભાવવાળી થાય જ છે, એમાં સંદેહ નથી.
13.222.15
भगवन्मानुषाः केचित्कारुवृत्तिसमाश्रिताः ।
प्रदृश्यन्ते मनुष्येषु नीचकर्मरतास्तथा।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हति ॥ १३.२२२.१५ ॥
હે ભગવન્! મનુષ્યોમાં કેટલાક કારીગરીનો ધંધો આશરે રહેલા અને નીચ કર્મોમાં રત દેખાય છે; કયા કર્મના વિપાકથી આ થાય છે તે મને કહેવા યોગ્ય છો.
13.222.16
ये पुरा मनुजा देवि स्तब्धमानयुता भृशम् ।
दर्पाहङ्कारसंयुक्ताः केवलात्मपरायणाः ॥ १३.२२२.१६ ॥
હે દેવી! પૂર્વકાળમાં જે મનુષ્યો અતિશય અભિમાનથી ભરેલા, દર્પ અને અહંકારથી યુક્ત અને કેવળ પોતાનામાં જ પરાયણ હતા.
13.222.17
तादृशा मानुषा देवि पुनर्जन्मनि शोभने ।
कात्वो नटगन्धर्वाः सम्भवन्ति यथा तथा ॥ १३.२२२.१७ ॥
હે દેવી! એવા મનુષ્યો આગામી શુભ જન્મમાં કાત્વ, નટ અને ગંધર્વ રૂપે ઉત્પન્ન થાય છે.
13.222.18
नापिता बन्दिनश्चैव तथा वैतालिकाः प्रिये ।
एवंभूतास्त्वधोवृत्तिं जीवन्त्याश्रित्य मानवाः ॥ १३.२२२.१८ ॥
હે પ્રિયે! નાપિત, બંદી અને વૈતાલિક પણ તેમજ છે; એવા મનુષ્યો નીચી વૃત્તિનો આશ્રય લઈને જીવે છે.
13.222.19
परप्रसाधनकरास्ते परैः कृतवेतनाः ।
परावमानस्य फलं भुञ्जते पौर्वदैहिकम् ॥ १३.२२२.१९ ॥
બીજાઓને શણગારનારા તેઓ બીજાઓ દ્વારા વેતને રાખેલા હોય છે. પૂર્વ દેહમાં બીજાનું અપમાન કર્યાનું ફળ તેઓ ભોગવે છે.
13.222.20
भगवन्देवदेवेश मानुषेष्वेव केचन ।
दासभूताः प्रदृश्यन्ते सर्वकर्मपरा भृशम् ॥ १३.२२२.२० ॥
હે ભગવાન, હે દેવોના દેવ, મનુષ્યોમાં જ કેટલાક દાસ રૂપે દેખાય છે; તેઓ સર્વ પ્રકારના કામમાં અતિશય લાગેલા રહે છે.
13.222.21
आघातभर्त्सनसहाः पीड्यमानाश्च सर्वशः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२२.२१ ॥
આઘાત અને નિંદા સહન કરતા, સર્વ રીતે પીડાતા — કયા કર્મવિપાકથી આમ થાય છે, તે મને કહેવા આપ યોગ્ય છો.
13.222.22
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु कल्याणि कारणम् ॥ १३.२२२.२२ ॥
તેથી હું તને તેનું કારણ કહીશ; સાંભળ, હે કલ્યાણી.
13.222.23
ये पुरा मनुजा देवि परेषां वित्तहारकाः ।
ऋणवृद्धिकरं कृष्या न्यासदत्तं तथैव च ॥ १३.२२२.२३ ॥
હે દેવી, પૂર્વે જે મનુષ્યો બીજાનું ધન હરી લેનારા હતા; ખેતી દ્વારા દેવાનું વ્યાજ વધારનારા; અને ન્યાસ તરીકે આપેલું ધન પણ હડપનારા.
13.222.24
निक्षेपकारणाद्दत्तपरद्रव्यापहारिणः ।
प्रमादाद्विस्मृतं नष्टं परेषां धनहारकाः ॥ १३.२२२.२४ ॥
ન્યાસ તરીકે આપેલી બીજાની મિલકત હરી લેનારા; બેદરકારીથી ભૂલી ગયા કે નાશ પામ્યું એમ કહીને બીજાનું ધન હડપનારા.
13.222.25
वधबन्धपरिक्लेशैर्दासत्वं कुर्वते परान् ।
तादृशा मरणं प्राप्ता दण्डिता यमशासनैः ॥ १३.२२२.२५ ॥
વધ, બંધન અને યાતનાથી તેઓ બીજાઓને દાસત્વમાં નાખે છે. એવા લોકો મૃત્યુ પામીને યમના શાસનથી દંડાય છે.
13.222.26
कथञ्चित्प्राप्य मानुष्यं तत्र ते देवि सर्वथा ।
दासभूता भविष्यन्ति जन्मप्रभृति मानवाः ॥ १३.२२२.२६ ॥
કોઈ રીતે મનુષ્યજન્મ પામીને, હે દેવી, તેઓ ત્યાં જન્મથી જ સર્વથા દાસ થશે.
13.222.27
तेषां कर्माणि कुर्वन्ति येषां ते धनहारकाः ।
आसमाप्तेः स्वपापस्य कुर्वन्तीति विनिश्चयः ॥ १३.२२२.२७ ॥
જેમનું ધન તેમણે હર્યું, તેમનાં કામ તેઓ કરે છે. પોતાના પાપનો અંત આવે ત્યાં સુધી તેઓ એમ કરે છે, એ નિશ્ચિત છે.
13.222.28
पशुभूतास्तथा चान्ये भवन्ति धनहारकाः ।
तत्तथा क्षीयते कर्म तेषां पूर्वापराधजम्।
अतोऽन्यथा न तच्छक्यं कर्म भोक्तुं सुरासुरैः ॥ १३.२२२.२८ ॥
અન્ય ધનહારકો પશુયોનિમાં જન્મે છે. આ રીતે તેમના પૂર્વ અપરાધોથી ઉત્પન્ન થયેલું કર્મ ક્ષીણ થાય છે. તેથી સુર અને અસુરો પણ તેને બીજી રીતે ભોગવી શકતા નથી.
13.222.29
किन्तु मोक्षविधिस्तेषां सर्वता तत्प्रसादनम् ।
अयथावन्मोक्षकामः पुनर्जन्मनि चेष्यते ॥ १३.२२२.२९ ॥
પરંતુ તેમના મોક્ષનો ઉપાય સર્વથા તેમને પ્રસન્ન કરવાનો છે. મોક્ષની કામના હોવા છતાં જે યોગ્ય રીતે ન ચાલે, તેની પુનર્જન્મમાં જ ઈચ્છા થાય છે.
13.222.30
मोक्षकामी यथान्यायं कुर्वन्कर्माणि सर्वशः ।
भर्तुः प्रसादमाकाङ्क्षेदायासान्सर्वथा सहन् ॥ १३.२२२.३० ॥
મોક્ષની કામના કરનારે ન્યાયપૂર્વક બધાં કર્મો કરતાં, સ્વામીની કૃપાની ઈચ્છા રાખવી અને સર્વથા કષ્ટો સહન કરવાં.
13.222.31
प्रीतिपूर्वं तु यो भर्त्रा मुक्तो मुक्तः स्वपापतः ।
तथाभूतान्कर्मकरान्सदा सन्तोषयेत्पतिः ॥ १३.२२२.३१ ॥
માલિકે પ્રેમપૂર્વક મુક્ત કરેલા, પોતાના પાપથી મુક્ત થયેલા એવા કર્મકરોને માલિકે હંમેશા સંતુષ્ટ રાખવા.
13.222.32
यथार्हं कारयेत्कर्म दण्डकारणतः क्षिपेत् ।
वृद्धान्बालांस्तथा क्षीणान्पालयन्धर्ममाप्नुयात् ॥ १३.२२२.३२ ॥
યોગ્યતા પ્રમાણે કામ કરાવવું, દંડનું કારણ હોય તો જ કાઢવા. વૃદ્ધો, બાળકો અને નિર્બળોનું રક્ષણ કરનાર ધર્મ પામે છે.
13.222.33
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२२.३३ ॥
હે દેવી, આ તને કહેવામાં આવ્યું. હવે શું ફરી સાંભળવા ઇચ્છે છે?