ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.223
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.223.1
भगवन्मानुषेष्वेव मानुषाः समदर्शनाः ।
चण्डाला इव दृश्यन्ते स्पर्शमात्रविदूषिताइः ॥ १३.२२३.१ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਸਮਦਰਸ਼ੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੇਵਲ ਛੋਹ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਚਾਂਡਾਲਾਂ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
13.223.2
नीचकर्मरता देव सर्वेषां मलहारकाः ।
दुर्गताः क्लेशभूयिष्ठा विरूपा दुष्टचेतसः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२३.२ ॥
ਹੇ ਦੇਵ, ਨੀਚ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਸਭ ਦਾ ਮਲ ਢੋਣ ਵਾਲੇ, ਦੁਰਗਤੀ ਪਾਏ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ, ਬਦਸੂਰਤ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਿਸ ਕਰਮ-ਫਲ ਕਰਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.223.3
तदहं ते प्रवक्ष्यामि तदेकाग्रमनाः शृणु ॥ १३.२२३.३ ॥
ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
13.223.4
ये पुरा मनुजा देवि अतिमानयुता भृशम् ।
आत्मसम्भावनायुक्ताः स्तब्धा दर्पसमन्विताः ॥ १३.२२३.४ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਹੰਕਾਰੀ, ਆਪਣੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ, ਅਕੜੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਰਪ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ—
13.223.5
प्रणामं तु न कुर्वन्ति गुरूणामपि पामराः ।
ये स्वधर्मार्पणं कार्यमतिमानान्न कुर्वते ॥ १३.२२३.५ ॥
ਉਹ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ; ਬਹੁਤ ਹੰਕਾਰ ਕਾਰਨ ਆਪਣੇ ਸਵਧਰਮ ਦਾ ਕਰਤੱਵ ਨਹੀਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ।
13.223.6
परान्संनामयन्त्येव आज्ञयात्मनि ये बलात् ।
ऋद्धियोगात्परान्नित्यमवमन्यन्ति मानवान्।
पानपाः सर्वभक्षाश्च परुषाः कटुका नराः ॥ १३.२२३.६ ॥
ਜੋ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਸਦਾ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਿਰਾਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਕੌੜੇ ਬੋਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ।
13.223.7
एवंयुक्तसमाचाराक दण्डिता यमशासनैः ।
कथंचित्प्राप्य मानुष्यं चण्डालाः सम्भवन्ति ते ॥ १३.२२३.७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਲੋਕ ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ ਦੰਡਿਤ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਵੀ ਚੰਡਾਲ ਹੀ ਜੰਮਦੇ ਹਨ।
13.223.8
नीचकर्मरताश्चैव सर्वेषां मलहारकाः ।
परेषां वन्दनपरास्ते भवन्त्येव मानिनः ॥ १३.२२३.८ ॥
ਨੀਚ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮੇ ਲੋਕ ਸਭ ਦਾ ਮਲ ਢੋਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ ਉਹ ਹੰਕਾਰੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
13.223.9
विरूपाः पापयोनिस्थाः स्पर्शनादिविवर्जिताः ।
कुवृत्तिमुपजीवन्ति भुत्वा ते रजकादयः।
पुराऽतिमानदोषात्तु भुञ्जते स्वकृतं फलम् ॥ १३.२२३.९ ॥
ਕੁਰੂਪ, ਪਾਪਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਛੂਹਣ ਆਦਿ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ — ਧੋਬੀ ਆਦਿ — ਨੀਚ ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਨਾਲ ਜੀਂਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ ਅਤਿਮਾਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
13.223.10
तानप्यवस्ताकृपणांश्चण्डालानपि बुद्धिमान् ।
न च निन्देन्नापि कुप्येद्भुञ्जते स्वकृतं फलम्।
चण्डाला अपि तां जातिं शोचन्तः शुद्धिमाप्नुयुः ॥ १३.२२३.१० ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਨ, ਦੁਖੀ ਚੰਡਾਲਾਂ ਦੀ ਵੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੇ, ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਨ। ਚੰਡਾਲ ਵੀ ਉਸ ਜਨਮ ਲਈ ਸ਼ੋਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
13.223.11
भगवन्मानुषाः केचिदाशापाशशतैर्वृताः ।
परेषां द्वारि तिष्ठन्ति प्रतिषिद्धाः प्रवेशने ॥ १३.२२३.११ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਆਸ ਦੇ ਸੈਂਕੜੇ ਫੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਦਾਖ਼ਲੇ ਤੋਂ ਰੋਕੇ ਹੋਏ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
13.223.12
द्रष्टुं ज्ञापयितुं चैव न लभन्ते च यत्नतः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२३.१२ ॥
ਉਹ ਦੇਖਣ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਦੱਸਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ-ਫਲ ਦੇ ਪੱਕਣ ਨਾਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਆਪ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।
13.223.13
ये पुरा मानुषा देवि ऐश्वर्यस्थानसंयुताः ।
संवादं तु न कुर्वन्ति परैरैश्वर्यमोहिताः ॥ १३.२२३.१३ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਮਨੁੱਖ ਐਸ਼ਵਰਜ ਅਤੇ ਪਦਵੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ, ਉਹ ਐਸ਼ਵਰਜ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਦੂਜਿਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਸਨ।
13.223.14
द्वाराणि न ददत्येव लोभमोहादिभिर्वृताः ।
अवस्थामोहसंयुक्ताः स्वार्थमात्रपरायणाः ॥ १३.२२३.१४ ॥
ਲੋਭ, ਮੋਹ ਆਦਿ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਦੇ; ਆਪਣੇ ਪਦ ਦੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਕੇਵਲ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
13.223.15
सर्वभोगयुता वाऽपि सर्वेषां निष्फला भृशम् ।
अपि शक्ता न कुर्युस्ते परानुग्रहकारणात् ॥ १३.२२३.१५ ॥
ਸਾਰੇ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਰਥ ਹਨ; ਸਮਰੱਥ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਦੂਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
13.223.16
निर्दयाश्चैव निर्द्वारा भोगैश्वर्यगतिं प्रति ।
एवंयुक्तसमाचाराः पुनर्जन्मनि शोभने ॥ १३.२२३.१६ ॥
ਉਹ ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਭੋਗ ਤੇ ਐਸ਼ਵਰਜ ਦੇ ਰਾਹ ਵੱਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੁਭ ਪੁਨਰਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵੀ (ਇਹੀ ਹਾਲਤ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ)।
13.223.17
यदि चेन्मानुषं जन्म लभेरंस्ते तथाविधाः ।
दुर्गता दुरवस्थाश्च कर्मव्याक्षेपसंयुताः ॥ १३.२२३.१७ ॥
ਜੇ ਉਹੋ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਪਾ ਵੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਦੁਰਗਤੀ ਅਤੇ ਬੁਰੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ (ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ)।
13.223.18
अभिधावन्ति ते सर्वे तमर्थमभिवेदिनः ।
राज्ञां वा राजमात्राणां द्वारि तिष्ठन्ति वारिताः ॥ १३.२२३.१८ ॥
ਉਸ ਮਕਸਦ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੌੜਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਿਆਂ ਜਾਂ ਰਾਜ-ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰੋਕੇ ਹੋਏ।
13.223.19
कर्म विज्ञापितुं द्रष्टुं न लभन्ते कथञ्चन ।
प्रवेष्टुमपि ते द्वारं बहिस्तिष्ठन्ति काङ्क्षया ॥ १३.२२३.१९ ॥
ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਦੱਸਣ ਜਾਂ ਵੇਖਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲੱਭਦੇ; ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਆਸ ਨਾਲ ਉਹ ਬਾਹਰ ਹੀ ਖੜ੍ਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
13.223.20
भगवन्मानुषाः केचिन्मनुष्येषु बहुष्वपि ।
सहसा नष्टसर्वस्वा भ्रष्टकोशपरिग्रहाः ॥ १३.२२३.२० ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਅਚਾਨਕ ਆਪਣਾ ਸਭ ਕੁਝ ਗੁਆ ਬੈਠਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
13.223.21
दृश्यन्ते मानुषाः केचिद्राजचोरोदकादिभिः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२३.२१ ॥
ਰਾਜੇ, ਚੋਰਾਂ, ਪਾਣੀ ਆਦਿ ਕਾਰਨ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ। ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਤੁਹਾਡਾ ਹੱਕ ਹੈ।
13.223.22
ये पुरा मानुषा देवि आसुरं भावमाश्रिताः ।
परेषां वृत्तिनाशं तु कुर्वते द्वेषलोभतः ॥ १३.२२३.२२ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸੁਰੀ ਸੁਭਾਅ ਧਾਰਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਦਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਲੋਭ ਕਾਰਨ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ।
13.223.23
उत्कोचनपराश्चैव पिशुनाश्च तथाविधाः ।
परद्रव्यहरा घोराश्चौर्याद्वाऽन्येन कर्मणा ॥ १३.२२३.२३ ॥
ਰਿਸ਼ਵਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਚੁਗਲੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਧਨ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਲੋਕ — ਚੋਰੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ।
13.223.24
निर्दया निरनुक्रोशाः परेषां वृत्तिनाशकाः ।
नास्तिकाऽनृतभूयिष्ठाः परद्रव्यापहारिणः ॥ १३.२२३.२४ ॥
ਨਿਰਦਈ, ਕਰੁਣਾਹੀਣ, ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਾਸਤਿਕ, ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਪਰਾਏ ਧਨ ਦੇ ਚੋਰ।
13.223.25
एवंयुक्तसमाचारा दण्डिता यमशासनैः ।
निरयस्थाश्चिरं कालं तत्र दुःखसमन्विताः ॥ १३.२२३.२५ ॥
ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਯਮ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਪਾ ਕੇ ਉੱਥੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
13.223.26
यदि चेन्मानुषं जन्म लभेरंस्ते तथाविधाः ।
तत्रस्थाः प्राप्नुवन्त्येव सहसा द्रव्यवाशनम् ॥ १३.२२३.२६ ॥
ਜੇ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਲੋਕ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਪਾਉਣ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਅਚਾਨਕ ਧਨ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.223.27
कष्टं तत्प्राप्नुवन्त्येव कारणाकारणादपि ।
नाशं विनाशं द्रव्याणामुपघातं च सर्वशः ॥ १३.२२३.२७ ॥
ਕਾਰਨ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਉਹ ਉਹ ਕਸ਼ਟ ਜ਼ਰੂਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਧਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼, ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨੁਕਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.223.28
भगवन्मानुषाः केचिद्बान्धवैः सहसा पृथक् ।
कारणादेव सहसा सर्वेषां प्राणनाशनम् ॥ १३.२२३.२८ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਵਿੱਛੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਾਣ-ਨਾਸ਼ ਅਚਾਨਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.223.29
शस्त्रेण वाऽन्यथा वाऽपि प्राप्नुवन्ति वधं नराः ।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२३.२९ ॥
ਮਨੁੱਖ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਮੌਤ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਕਿਹੜੇ ਕਰਮ-ਫਲ ਦੇ ਪੱਕਣ ਨਾਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੇ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਹੋ।
13.223.30
ये पुरा मनुजा देवि घोरकर्मरतानृताः ।
आसुराः प्रायशो मूर्खाः प्राणिहिंसाप्रिया भृशं ॥ १३.२२३.३० ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਭਿਆਨਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅਸੁਰੀ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ, ਮੂਰਖ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ।
13.223.31
निर्दयाः प्राणिहिंसायां तथा प्राणिविघातकाः ।
विश्वस्तघातकाश्चैव तथा सुप्तविघातकाः।
प्रायशोऽनृतभूयिष्ठा नास्तिका मांसभोजनाः ॥ १३.२२३.३१ ॥
ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦਈ, ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਘਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸੁੱਤਿਆਂ ਦਾ ਘਾਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਕਸਰ ਝੂਠ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ।
13.223.32
एवंयुक्तसमाचाराः कालधर्मं गताः पुनः ।
दण्डिता यमदण्डेन निरयस्थाश्चिरं प्रिये ॥ १३.२२३.३२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਯਮ ਦੇ ਦੰਡ ਨਾਲ ਦੰਡਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
13.223.33
तिर्यग्योनिं पुनः प्राप्य तत्र दुःखपरिक्षयात् ।
यदि चेन्मानुपं जन्म लभेरंस्ते तथाविधाः।
तत्र ते प्राप्नुवन्त्येव वधबन्धान्यथा तथा ॥ १३.२२३.३३ ॥
ਫਿਰ ਤਿਰਯਗ ਯੋਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਵਧ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.223.34
आढ्या वा दुर्गता वाऽपि भुञ्जते स्वकृतं फलम् ।
सुप्ता मत्ताश्च विश्वस्तास्तथा ते प्राप्नुवन्त्युत ॥ १३.२२३.३४ ॥
ਅਮੀਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਗਰੀਬ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ; ਸੁੱਤੇ, ਮਸਤ ਅਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.223.35
प्राणवाधकृतं दुःखं बान्धवैः सहसा पृथक् ।
पुत्रदारविनाशं वा शस्त्रेणान्येन वा वधम् ॥ १३.२२३.३५ ॥
ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਵਧ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਤੋਂ ਅਚਾਨਕ ਵੱਖ ਹੋਣਾ, ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪਤਨੀ ਦਾ ਨਾਸ਼, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਵਧ।
13.223.36
भगवन्मानुषाः केचिद्राजनीतिविशार दैः ।
दण्ड्यन्ते मानुषे लोके मानुषाः सर्वतोभयाः।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२३.३६ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਦੰਡਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਡਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸ ਕਰਮਫਲ ਦੇ ਪਰਿਣਾਮ ਨਾਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.223.37
ये पुरा मनुजा देवि मानुषांश्चेतराणि वा ।
क्लिष्टघातेन निघ्नन्ति प्राणान्प्राणिषु निर्दयाः।
आसुर घोरकर्माणः क्रूरदण्डवधप्रियाः ॥ १३.२२३.३७ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ ਦਰਦਨਾਕ ਵਧ ਨਾਲ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸੁਰੀ, ਘੋਰ ਕਰਮ ਵਾਲੇ, ਕ੍ਰੂਰ ਦੰਡ ਅਤੇ ਵਧ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.223.38
ये दण्डयन्त्यदण्ड्यांश्च राजानः कोपमोहिताः ।
हिंसाहङ्कारपरुषा मांसादा नास्तिकाशुभाः ॥ १३.२२३.३८ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਰਾਜੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੰਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਹਿੰਸਾ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਕਠੋਰ, ਮਾਸਾਹਾਰੀ, ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
13.223.39
केचित्स्त्रीपुरुषघ्नाश्च गुरुघ्नाश्च तथा प्रिये ।
एवंयुक्तसमाचारा प्राणिधर्मं गताः पुनः ॥ १३.२२३.३९ ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਤਰੀ-ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਘਾਤਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.223.40
दण्डिता यमदण्डेन निरयस्थाश्चिरं प्रिये ।
पूर्वजन्मकृतं कर्म भुञ्जते तदिह प्रजाः ॥ १३.२२३.४० ॥
ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਯਮਦੰਡ ਨਾਲ ਦੰਡਿਤ ਹੋ ਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਇੱਥੇ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
13.223.41
इहैव यत्कर्म कृतं तत्परत्र फलत्युत ।
एषा व्यवस्थितिर्देवि मानुषेष्वेव दृश्यते ॥ १३.२२३.४१ ॥
ਇੱਥੇ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਵਿਵਸਥਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਸਦੀ ਹੈ।
13.223.42
न चर्षीणां न देवानाममृतत्वात्तपोबलात् ।
तैरेकेन शरीरेण भुज्यते कर्मणः फलम् ॥ १३.२२३.४२ ॥
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਅਮਰਤਾ ਅਤੇ ਤਪੋਬਲ ਕਾਰਨ, ਇੱਕੋ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ।
13.223.43
न तथा मानुषाणां स्यादन्तर्धाय भवेद्धि तत् ॥ १३.२२३.४३ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ; ਸਰੀਰ ਗੁਆਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.223.44
किमर्थं मानुषा लोके दण्ड्यन्ते पृथिवीश्वरैः ।
कृतापराधमुद्दिश्य हन्ता हर्ताऽयमित्युत ॥ १३.२२३.४४ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਉਂ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ — ਅਪਰਾਧੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਇਹ ਕਾਤਲ ਹੈ, ਇਹ ਚੋਰ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ?
13.223.45
पुत्रार्थी पुत्रकामेष्ट्या इहैव लभते सुतान् ।
तैरेव हि शरीरेण भुञ्जन्ते कर्मणां फलम् ॥ १३.२२३.४५ ॥
ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਪੁੱਤਰੇਸ਼ਟੀ ਯੱਗ ਰਾਹੀਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਲੋਕ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
13.223.46
दृश्यन्ते मानुषे लोके तद्भवान्नानुमन्यते ।
एतन्मे संशयस्थानं तन्मे त्वं छेत्तुमर्हसि ॥ १३.२२३.४६ ॥
ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਮੰਨਦੇ ਨਹੀਂ। ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਸ਼ੰਕੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਦੂਰ ਕਰੋ।
13.223.47
स्थाने संशयितं देवि तत्त्वं शृणु समाहिता ।
कर्म कर्मफलं चेति युगपद्भुवि नेष्यते ॥ १३.२२३.४७ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੇਰਾ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਠੀਕ ਹੀ ਹੈ। ਇਕਾਗਰਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਸੱਚ ਸੁਣ: ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਕਰਮਫਲ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ।
13.223.48
ये त्वयाऽभिहिता देवि हन्ता हर्ताऽयमित्यपि ।
तेषां तत्पूर्वकं कर्म दण्ड्यते यत्र राजभिः ॥ १३.२२३.४८ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਇਹ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਇਹ ਹਰਨ ਵਾਲਾ', ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਕਾਰਨ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
13.223.49
देवि कर्म कृतं चैषां हेतुर्भवति शासने ।
अपराधापरेशेन राजा दण्डयति प्रजाः ॥ १३.२२३.४९ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਹੀ ਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਉਲਟ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਵਜੋਂ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਦੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
13.223.50
इह लोके व्यवस्थार्थं राजभिर्दण्डनं स्मृतम् ।
उद्वेजनार्थं शेषाणामपराधं तमुद्दिशन् ॥ १३.२२३.५० ॥
ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਿਵਸਥਾ ਲਈ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੰਡ ਵਿਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਅਪਰਾਧ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
13.223.51
पुराकृतफलं दण्डो दण्ड्यमानस्य तद्ध्रुवम् ।
प्रागेव च मया प्रोक्तं तत्र निःसंशया भव ॥ १३.२२३.५१ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਹੀ ਦੰਡ ਹੈ; ਦੰਡੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਰਹਿਤ ਹੋ।
13.223.52
भगवन्भुवि मर्त्यानां दण्डितानां नरेश्वरैः ।
दण्डेनैव तु तेनेह पापनाशो भवेन्न वा। ॥ १३.२२३.५२ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਰਨਹਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਹੜੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੰਡੇ ਗਏ, ਕੀ ਉਸ ਦੰਡ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਥੇ ਪਾਪ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?
13.223.53
एतन्मया संशयितं तद्भवांश्छेत्तुमर्हति ।
स्थाने संशयितं देवि शृणु तत्वं समाहिता ॥ १३.२२३.५३ ॥
ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸੰਦੇਹ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਉਸਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਕੱਟੋ। (ਮਹੇਸ਼ਵਰ:) ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਠੀਕ ਹੀ ਹੈ; ਇਕਾਗਰ ਹੋ ਕੇ ਤੱਤ ਸੁਣ।
13.223.54
ये नृपैर्दण्डिता भूमावपराधापदेशतः ।
यमलोके न दण्ड्यन्ते तत्र ते यमदण्डनैः ॥ १३.२२३.५४ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਪਰਾਧ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਦੰਡਿਤ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਯਮ ਦੇ ਦੰਡਾਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਫਿਰ ਦੰਡ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ।
13.223.55
अदण्डिता वा ये मिथ्या मिथ्या वा दण्डिता भुवि ।
तान्यमो दण्डयत्येव स हि वेद कृताकृतम्।
नातिक्रमेद्यमं कश्चित्कर्म कृत्वेह मानुषः ॥ १३.२२३.५५ ॥
ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੰਡ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਜਾਂ ਜੋ ਝੂਠ-ਮੂਠ ਦੰਡਿਤ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਜ਼ਰੂਰ ਦੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾ ਕੀਤਾ ਸਭ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਯਮ ਨੂੰ ਲੰਘ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
13.223.56
राजा यमश्च कुर्वाते दण्डमात्रं तु शोभने ।
उभाभ्यां यमराजभ्यां दण्डितोऽदण्डितोपि वा।
पश्चात्कर्मफलं भुङ्क्ते नरके मानुषेषु वा ॥ १३.२२३.५६ ॥
ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਯਮ ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੰਡ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਯਮਰਾਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੰਡਿਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
13.223.57
नास्ति कर्मफलच्छेत्ता कश्चिल्लोकत्रयेऽपि च ।
इति ते कथितं सर्वं निर्विशङ्का भव प्रिये ॥ १३.२२३.५७ ॥
ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਪਿਆਰੀਏ, ਸ਼ੰਕਾ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾ।
13.223.58
किमर्थं दुष्कृतं कृत्वा मानुषा भुवि नित्यशः ।
पुनस्तत्कर्मनाशाय प्रायश्चित्तानि कुर्वते ॥ १३.२२३.५८ ॥
ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਕਰਮ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਲਈ ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦੇ ਹਨ?
13.223.59
सर्वपापहरं चेति हयमेधं वदन्ति च ।
प्रायश्चित्तानि चान्यानि पापनाशाय कुर्वते।
तस्मान्मया संशयितं त्वं तच्छेत्तुमिहार्हसि ॥ १३.२२३.५९ ॥
ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਹਰਨ ਵਾਲਾ ਕਹਿ ਕੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਪ-ਨਾਸ਼ ਲਈ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵੀ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੰਸ਼ਯ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ।
13.223.60
स्थाने संशयितं देवि शृणु तत्वं समाहिता ।
संशयो हि महानेव पूर्वेषां च मनीषिणाम् ॥ १३.२२३.६० ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਸੰਸ਼ਯ ਠੀਕ ਹੀ ਉੱਠਿਆ ਹੈ; ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸੱਚ ਸੁਣ। ਪਹਿਲੇ ਮਨੀਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੰਸ਼ਯ ਸੀ।
13.223.61
द्विधा तु क्रियते पापं सद्भिश्चासद्भिरेव च ।
अभिसन्धाय वा नित्यमन्यथा वा यदृच्छया ॥ १३.२२३.६१ ॥
ਪਾਪ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਸਜਣਾਂ ਅਤੇ ਦੁਰਜਨਾਂ ਦੁਆਰਾ; ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਾਂ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ।
13.223.62
केवलं चाभिसन्धाय संरम्भाच्च करोति यत् ।
कर्मणस्तस्य नाशस्तु न कथंचन विद्यते ॥ १३.२२३.६२ ॥
ਕੇਵਲ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਜੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਕਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.223.63
अभिसन्धिकृतस्यैव नैव नाशोस्ति कर्मणः ।
अश्वमेधसहस्रैश्च प्रायश्चित्तशतैरपि ॥ १३.२२३.६३ ॥
ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ।
13.223.64
अन्यथा यत्कृतं पापं प्रमादाद्वा यदृच्छया ।
प्रायश्चित्ताश्वमेधाब्यां श्रेयसा तत्प्रणश्यति ॥ १३.२२३.६४ ॥
ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਜਾਂ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.223.65
लोकसंव्यवहारार्थं प्रायश्चित्तादिरिष्यते ।
विद्ध्येवं पापके कार्ये निर्विशङ्का भव प्रिये ॥ १३.२२३.६५ ॥
ਲੋਕ-ਵਿਹਾਰ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਆਦਿ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਹੈ। ਪਿਆਰੀਏ, ਪਾਪ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਰਹੋ।
13.223.66
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२३.६६ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਹ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?
13.223.67
भगवन्देवदेवेश मानुषाश्चेतरा अपि ।
म्रियन्ते मानुषा लोके कारणाकारणादपि।
केन कर्मविपाकेन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२३.६७ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਵੀ ਮਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸ ਕਰਮ-ਫਲ ਨਾਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਤੁਸੀਂ ਹੋ।
13.223.68
ये पुरा मनुजा देवि कारणाकारणादपि ।
यथाऽसुभिर्वियुज्यन्ते प्राणिनः प्राणिनिर्दर्यः ॥ १३.२२३.६८ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸਨ, ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਵੀ, ਜੀਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.223.69
तथैव ते प्राप्नुवन्ति यथैवात्मकृतं फलम् ।
विषदास्तु विषेणैव शस्त्रैः शस्त्रेण घातकाः ॥ १३.२२३.६९ ॥
ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਦਾ ਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜ਼ਹਿਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਜ਼ਹਿਰ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ (ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ)।
13.223.70
एवमेव यथा लोके मानुषान्घ्नन्ति मानुषाः ।
कारणेनैव तेनाथ तता स्वप्राणनाशनम्।
प्राप्नुवन्ति पुनर्देवि नास्ति तत्र विचारणा ॥ १३.२२३.७० ॥
ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ। ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
13.223.71
इति ते कथितं सर्वं कर्मपाकफलं प्रिये ।
भूयस्तव समासेन कथयिष्यामि तच्छृणु ॥ १३.२२३.७१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮਪਾਕਫਲ ਬਾਰੇ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਪਿਆਰੀਏ। ਹੁਣ ਇਸਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣ।
13.223.72
सत्यप्रमाणकरणान्नित्यमव्यभिचारि च ।
यैः पुरा मनुजैर्देवि यस्मिन्काले यथा कृतम् ॥ १३.२२३.७२ ॥
ਸੱਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਬਣਾਉਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸਦਾ ਅਟੱਲ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਜਿਵੇਂ ਕੀਤਾ।
13.223.73
येनैव कारणेनापि कर्म यत्तु शुभाशुभम् ।
तस्मन्काले तथा देवि कारणेनैव तेन तु ॥ १३.२२३.७३ ॥
ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ।
13.223.74
प्राप्नुवन्ति नराः प्रेत्य निःसन्देहं शुभाशुभम् ।
इति सत्यं प्रजानीहि लोके तत्र विधिं प्रति ॥ १३.२२३.७४ ॥
ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਵਿਧਾਨ ਬਾਰੇ ਇਸਨੂੰ ਸੱਚ ਜਾਣ।
13.223.75
कर्मकर्ता नरो भोक्ता स नास्ति दिवि वा भुवि ।
न शक्यं कर्म चाभोक्तुं सदेवासुरमानुषैः ॥ १३.२२३.७५ ॥
ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਉਸਦਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਸੁਰਗ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੋਈ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਕਰਮ ਦਾ ਫਲ ਨਾ ਭੋਗਣਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
13.223.76
कर्मणा ग्रथितो लोक आदिप्रभृति वर्तते ।
एतदुद्देशतः प्रोक्तं कर्मपाकफलं प्रति ॥ १३.२२३.७६ ॥
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਰਮ ਨਾਲ ਗੁੰਦਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਆਦਿ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਚੱਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਰਮਪਾਕਫਲ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
13.223.77
यदन्यच्च मया नोक्तं यस्मिंस्ते कर्मसङ्ग्रहे ।
बुद्धितर्केण तत्सर्वं तथा वेदितुमर्हसि।
कथितं श्रोतुकामाया भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२३.७७ ॥
ਕਰਮ-ਸੰਗ੍ਰਹ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੂੰ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਤਰਕ ਨਾਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਫਿਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?