Mahābhārata · Adhyāya 13.225
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.225.1
भगवन्भगनेत्रघ्न मानुषाणां विचेष्टितम् ।
सर्वमात्मकृतं चेति श्रुतं मे भगवन्मतम् ॥ १३.२२५.१ ॥
Oh Señor, destructor de los ojos de Bhaga, he oído que todas las acciones de los hombres son hechas por ellos mismos; esta es la opinión del Señor.
13.225.2
लोके ग्रहकृतं सर्वं मत्वा कर्म शुभाशुभम् ।
तदेव ग्रहनक्षत्रं प्रायशः पर्युपासते।
एष मे संशयो देव तं मे त्वं छेत्तुमर्हसि ॥ १३.२२५.२ ॥
En el mundo, creyendo que todas las acciones buenas y malas son causadas por los planetas, la gente suele adorar a esos mismos planetas y constelaciones. Esta es mi duda, oh dios; debes resolvérmela.
13.225.3
स्थाने संशयितं देवि शृणु तत्वविनिश्चयम् ॥ १३.२२५.३ ॥
Con razón has dudado, oh diosa; ahora escucha la determinación firme de la verdad.
13.225.4
नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव शुभाशुभनिवेदकाः ।
मानवानां महाभागे न तु कर्मकराः स्वयम् ॥ १३.२२५.४ ॥
Las constelaciones y los planetas son solo anunciadores del bien y del mal de los hombres, oh bienaventurada; no son ellos mismos los autores de la acción.
13.225.5
प्रजानां तु हितार्थाय शुभाशुभविधिं प्रति ।
अनागतमतिक्रान्तं ज्योतिश्चक्रेण बोध्यते ॥ १३.२२५.५ ॥
Para el bienestar de los seres, en lo tocante a la ley del bien y del mal, lo futuro y lo pasado se dan a conocer mediante la rueda de los astros.
13.225.6
किन्तु तत्र शुभं कर्म सुग्रहैस्तु निवेद्यते ।
दुष्कृतस्याशुभैरेव समावायो भवेदिति ॥ १३.२२५.६ ॥
Pero allí, una buena acción es anunciada por los planetas propicios, y la conexión con una mala acción se produce solo a través de los adversos.
13.225.7
तस्मात्तु ग्रहवैषम्ये विषमं कुरुते जनः ।
ग्रहसाम्ये शुभं कुर्याज्ज्ञात्वाऽऽत्मानं तथा कृतम् ॥ १३.२२५.७ ॥
Por eso, cuando los planetas son desfavorables, el hombre obra mal; cuando están equilibrados, debe obrar bien, sabiendo que él mismo lo ha hecho así.
13.225.8
केवलं ग्रहनक्षत्रं न करोति शुभाशुभम् ।
सर्वमात्मकृतं कर्म लोकवादो ग्रहा इति ॥ १३.२२५.८ ॥
Los planetas y las constelaciones por sí solos no producen lo bueno ni lo malo; toda acción es obra propia; 'los planetas' es solo un dicho popular.
13.225.9
पृथग्ग्रहाः पृथक्कर्ता कर्ता स्वं भुञ्जते फलम् ।
इति ते कथितं सर्वं विशङ्कां जहि शोभने ॥ १३.२२५.९ ॥
Los planetas son distintos y los agentes son distintos; cada agente disfruta su propio fruto. Todo esto te ha sido dicho; oh radiante, abandona tu duda.
13.225.10
भगवन्विविधं कर्म कृत्वा जन्तुः शुभाशुभम् ।
किं तयोः पूर्वकतरं भुङ्क्ते जन्मान्तरे पुनः।
एष मे संशयो देव तं मे त्वं छेत्तुमर्हसि ॥ १३.२२५.१० ॥
Oh Señor bendito, habiendo realizado diversas acciones buenas y malas, ¿cuál de las dos disfruta primero un ser vivo en otro nacimiento? Oh dios, esta es mi duda; solo tú eres digno de disiparla para mí.
13.225.11
स्थाने संशयितं देवि तत्ते वक्ष्यामि तत्वतः ।
अशुभं पूर्वमित्याहुरपरे शुभमित्यपि। ॥ १३.२२५.११ ॥
Con razón dudas, oh diosa; te diré la verdad de ello. Algunos dicen que lo malo viene primero, y otros dicen que lo bueno viene primero.
13.225.12
मिथ्या तदुभयं प्रोक्तं केवलं तद्ब्रवीमि ते ॥ १३.२२५.१२ ॥
Ambas cosas han sido declaradas falsas; esto solo es lo que te digo.
13.225.13
मानुषे तु पदे कर्म युगपद्भुज्यते सदा ।
यथाकृतं यथायोगमुभयं भुज्यते क्रमात् ॥ १३.२२५.१३ ॥
En el estado humano, las acciones se experimentan siempre a la vez; según lo hecho y según corresponde, ambas cosas se disfrutan en sucesión.
13.225.14
भुञ्जानाश्चापि दृश्यन्ते क्रमशो भुवि मानवाः ।
ऋद्धिं हानिं सुखं दुःखं तत्सर्वमुभयं भयम् ॥ १३.२२५.१४ ॥
En la tierra se ve a los hombres experimentar en sucesión: prosperidad y pérdida, felicidad y dolor; todo ello, ambas cosas, es temor.
13.225.15
दुःखान्यनुभवन्त्याढ्या दरिद्राश्च सुखानि च ।
यौगपद्याद्धि भुञ्जाना दृश्यन्ते लोकसाक्षिकम् ॥ १३.२२५.१५ ॥
Los ricos padecen sufrimientos y los pobres disfrutan placeres; se les ve disfrutar de ambos a la vez, como atestigua el mundo.
13.225.16
नरके स्वर्गलोके च न तथा संस्थितिः प्रिये ।
नित्यं दुःखं हि नरके स्वर्गे नित्यं सुखं तथा ॥ १३.२२५.१६ ॥
En el infierno y en el mundo celestial la condición no es la misma, amada mía: en el infierno hay dolor constante, y en el cielo, igualmente, felicidad constante.
13.225.17
शुभाशुभानामाधिक्यं कर्मणां तत्र सेव्यते ।
निरन्तरं सुखं दुःखं स्वर्गे च नरके भवेत् ॥ १३.२२५.१७ ॥
Allí se experimenta la predominancia de las acciones buenas y malas: en el cielo hay felicidad ininterrumpida, y en el infierno dolor ininterrumpido.
13.225.18
तत्रापि सुमहद्भुक्त्वा पूर्वमल्पं पुनः शुभे ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२२५.१८ ॥
También allí, primero se experimenta una gran cantidad y luego de nuevo un poco. Oh auspiciosa, te he contado todo esto; ¿qué más deseas oír?
13.225.19
भगवन्प्राणिनो लोके म्रियन्ते केन हेतुना ।
जाताजाता न तिष्ठन्ति तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२५.१९ ॥
Oh bienaventurado, ¿por qué causa mueren los seres vivos en el mundo? Los que nacen no perduran. Te corresponde explicármelo.
13.225.20
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु सत्यं समाहिता ।
आत्मा कर्मक्षयाद्देहं यथा मुञ्चति तच्छृणु ॥ १३.२२५.२० ॥
Por tanto te lo diré. Escucha la verdad con mente concentrada. Escucha cómo el alma abandona el cuerpo cuando el karma se agota.
13.225.21
शरीरात्मसमाहारो जन्तुरित्यभिधीयते ।
तत्रात्मानं नित्यमाहुरनित्यं क्षेत्रिमुच्यते ॥ १३.२२५.२१ ॥
La unión del cuerpo y el alma se llama ser viviente. De ellos, el alma se llama eterna, y lo no eterno se llama campo, el cuerpo.
13.225.22
एवं कालेन सङ्क्रान्तं शरीरं जर्झरीकृतम् ।
अकर्मयोग्यं संशीर्णं त्यक्त्वा देही ततो व्रजेत् ॥ १३.२२५.२२ ॥
Así, cuando el cuerpo, desgastado por el tiempo, deteriorado, incapaz de actuar y consumido, ha sido abandonado, el ser encarnado entonces parte.
13.225.23
नित्यस्यानित्यसंत्यागाल्लोके तन्मरणं विदुः ।
कालं नातिक्रमेरन्हि सदेवासुरमानवाः ॥ १३.२२५.२३ ॥
Se sabe que la muerte en el mundo es el abandono de lo no eterno por lo eterno. Ni dioses, ni demonios, ni hombres pueden trasgredir el tiempo.
13.225.24
यथाऽऽकाशे न तिष्ठेत द्रव्यं किञ्चिदचेतनम् ।
तथा धावति कालोऽयं क्षणं किञ्चिन्न तिष्ठति ॥ १३.२२५.२४ ॥
Así como ninguna sustancia inconsciente puede permanecer en el cielo, así corre este tiempo; ni por un instante se detiene algo.
13.225.25
स पुनर्जायतेऽन्यत्र शरीरं नवमाविशन् ।
एवंलोकगतिर्नित्यमादिप्रभृति वर्तते ॥ १३.२२५.२५ ॥
Vuelve a nacer en otro lugar, entrando en un cuerpo nuevo. Así ha continuado siempre el curso de los mundos desde el principio.
13.225.26
भगवन्प्राणिनो बाला दृश्यन्ते मरणं गताः ।
अतिवृद्धाश्च जीवन्तो दृश्यन्ते चिरजीविनः ॥ १३.२२५.२६ ॥
Venerable señor, se ve a los niños llegar a la muerte, mientras que los muy ancianos se ven vivir largamente.
13.225.27
केवलं कालमरणं न प्रमाणं महेश्वर ।
तस्मान्मे संशय ब्रूहि प्राणिनां जीवकारणम् ॥ १३.२२५.२७ ॥
Mahēśvara, la muerte por el tiempo solo no es una prueba. Por eso, disipa mi duda y dime cuál es la causa de la vida de los seres.
13.225.28
शृणु तत्कारणं देवि निर्णयस्त्वेक एव सः ।
जीर्णत्वमात्रं कुरुते कालो देहं न पातयेत् ॥ १३.२२५.२८ ॥
Escucha, diosa, esa causa. Hay una sola determinación: el tiempo solo envejece el cuerpo; no lo derriba.
13.225.29
जीर्णे कर्मणि संघातः स्वयमेव विशीर्यते ।
पूर्वकर्मप्रमाणेन जीवितं मृत्युरेव वा ॥ १३.२२५.२९ ॥
Cuando el karma anterior se desgasta, el agregado del cuerpo se desintegra por sí mismo. Según la medida del karma pasado hay vida, o muerte.
13.225.30
यावत्पूर्वकृतं कर्म तावज्जीवति मानवः ।
तत्र कर्मवशाद्बाला म्रियन्ते कालसंक्षयात् ॥ १३.२२५.३० ॥
El hombre vive mientras dure el karma hecho antes. Allí, por el poder del karma, los niños mueren por el agotamiento de su tiempo.
13.225.31
चिरं जीवन्ति वृद्धाश्च तथा कर्मप्रमाणतः ।
इति ते कथितं देवि निर्विशङ्का भव प्रिये ॥ १३.२२५.३१ ॥
Los ancianos viven largo tiempo, según la medida de su karma. Esto te ha sido dicho, oh diosa; oh amada, no tengas dudas.
13.225.32
भगवन्केन वृत्तेन भवन्ति चिरजीविनः ।
अल्पायुषो नराः केन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२५.३२ ॥
Oh venerable señor, ¿por qué conducta los hombres se vuelven longevos, y por cuál se vuelven de vida breve? Debes declarármelo.
13.225.33
शृणु तत्सर्वमखिलं गुह्यं पथ्यतरं नृणाम् ।
येन वृत्तेन सम्पन्ना भवन्ति चिरजीविनः ॥ १३.२२५.३३ ॥
Escucha todo ello, el secreto completo, lo más beneficioso para los hombres: la conducta por la cual quienes la poseen se vuelven longevos.
13.225.34
अहिंसा सत्यवचनमक्रोधः क्षीन्तिरार्जवम् ।
गुरूणां नित्यशुश्रूषा वृद्धानामपि पूजनम् ॥ १३.२२५.३४ ॥
No violencia, palabra veraz, ausencia de ira, paciencia, rectitud, servicio constante a los maestros y honrar a los ancianos.
13.225.35
शौचादकार्यसंत्यागात्सदा पथ्यस्य भोजनम् ।
एवमादिगुणं वृत्तं नराणां दीर्घजीविनाम् ॥ १३.२२५.३५ ॥
Por la pureza, por abandonar lo que no debe hacerse y por comer siempre alimentos saludables: tales cualidades y otras semejantes son la conducta de los hombres longevos.
13.225.36
तपसा ब्रह्मचर्येण रसायननिषेवणात् ।
उदग्रसत्त्वा बलिनो भवन्ति चिरजीविनः।
स्वर्गे वा मानुषे वाऽपि चिरं तिष्ठन्ति धार्मिकाः ॥ १३.२२५.३६ ॥
Por la austeridad, el celibato y el uso de elixires rejuvenecedores, los fuertes de espíritu elevado se vuelven longevos; los justos permanecen largo tiempo, ya sea en el cielo o entre los hombres.
13.225.37
अपरे पापकर्माणः प्रायशोऽनृतवादिनः ।
हिंसाप्रिया गुरुद्विष्टा निष्क्रियाः शौचवर्जिताः ॥ १३.२२५.३७ ॥
Otros son autores de malas acciones, en su mayoría mentirosos, amantes de la violencia, odiados por sus maestros, inactivos y carentes de pureza.
13.225.38
नास्तिका घोरकर्माणः सततं मांसपानपाः ।
पापाचारा गुरुद्विष्टाः कोपनाः कलहप्रियाः ॥ १३.२२५.३८ ॥
Ateos, autores de actos terribles, bebedores constantes de carne y licor, de conducta pecaminosa, odiados por sus maestros, iracundos y amantes de las disputas.
13.225.39
एवमेवाशुभाचारास्तिष्ठन्ति नरके चिरम् ।
तिर्यग्योनौ तथाऽत्यन्तमल्पास्तिष्ठन्ति मानवाः।
तस्मादल्पायुषो मर्त्यास्तादृशाः सम्भवन्ति ते ॥ १३.२२५.३९ ॥
De la misma manera, los de conducta inauspiciosa permanecen mucho tiempo en el infierno, y del mismo modo permanecen durante larguísimo tiempo en vientres animales; los hombres permanecen poco tiempo. Por eso tales mortales nacen de vida breve.
13.225.40
अगम्यदेशगमनादपथ्यानां च भोजनात् ।
आयुःक्षयो भवेन्नॄणामायुःक्षयकरा हि ते ॥ १३.२२५.४० ॥
Por ir a lugares prohibidos y por comer alimentos nocivos, la vida de los hombres se consume; pues esas cosas son, en efecto, las que causan la pérdida de la vida.
13.225.41
भवन्त्यल्पायुषस्तैस्तैरन्यथा चिरजीविनः ।
एतत्ते कथितं सर्वं भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२५.४१ ॥
Por estas diversas causas los hombres se vuelven de vida breve, y por la conducta contraria se vuelven de larga vida. Todo esto te ha sido dicho; ¿qué más deseas volver a oír?