มหาภารตะ · อัธยายะ 13.225
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.225.1
भगवन्भगनेत्रघ्न मानुषाणां विचेष्टितम् ।
सर्वमात्मकृतं चेति श्रुतं मे भगवन्मतम् ॥ १३.२२५.१ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า ผู้ทรงสังหารพระเนตรของภค ข้าพระองค์ได้ฟังมาว่า การกระทำทั้งปวงของมนุษย์เป็นสิ่งที่ตนเองกระทำขึ้น นี่คือความเห็นของพระผู้เป็นเจ้า
13.225.2
लोके ग्रहकृतं सर्वं मत्वा कर्म शुभाशुभम् ।
तदेव ग्रहनक्षत्रं प्रायशः पर्युपासते।
एष मे संशयो देव तं मे त्वं छेत्तुमर्हसि ॥ १३.२२५.२ ॥
ในโลก ผู้คนเชื่อว่ากรรมดีและกรรมชั่วทั้งหมดเกิดจากดาวเคราะห์ จึงมักบูชาดาวเคราะห์และนักษัตรเหล่านั้น นี่คือความสงสัยของข้าพระองค์ ข้าแต่เทพเจ้า ขอพระองค์ทรงโปรดตัดความสงสัยนี้ให้ข้าพระองค์ด้วย
13.225.3
स्थाने संशयितं देवि शृणु तत्वविनिश्चयम् ॥ १३.२२५.३ ॥
ข้าแต่เทวี ความสงสัยของเจ้าถูกต้องแล้ว บัดนี้จงฟังการตัดสินอย่างแน่นอนเกี่ยวกับความจริงเถิด
13.225.4
नक्षत्राणि ग्रहाश्चैव शुभाशुभनिवेदकाः ।
मानवानां महाभागे न तु कर्मकराः स्वयम् ॥ १३.२२५.४ ॥
ข้าแต่ผู้มีบุญยิ่ง นักษัตรและดาวเคราะห์เป็นเพียงผู้บอกความดีและความชั่วของมนุษย์ มิได้เป็นผู้กระทำการนั้นเองแต่อย่างใด
13.225.5
प्रजानां तु हितार्थाय शुभाशुभविधिं प्रति ।
अनागतमतिक्रान्तं ज्योतिश्चक्रेण बोध्यते ॥ १३.२२५.५ ॥
เพื่อประโยชน์ของประชาชน อนาคตและอดีตที่เกี่ยวกับกฎแห่งความดีและความชั่วนั้น ถูกทำให้รู้ได้ด้วยวงล้อแห่งท้องฟ้า
13.225.6
किन्तु तत्र शुभं कर्म सुग्रहैस्तु निवेद्यते ।
दुष्कृतस्याशुभैरेव समावायो भवेदिति ॥ १३.२२५.६ ॥
แต่ในเรื่องนั้น การกระทำที่ดีถูกประกาศด้วยดาวเคราะห์ที่เป็นมงคล ส่วนการเกี่ยวข้องกับการกระทำที่ชั่วนั้นเกิดขึ้นเพียงจากดาวที่ไม่เป็นมงคลเท่านั้น
13.225.7
तस्मात्तु ग्रहवैषम्ये विषमं कुरुते जनः ।
ग्रहसाम्ये शुभं कुर्याज्ज्ञात्वाऽऽत्मानं तथा कृतम् ॥ १३.२२५.७ ॥
เพราะฉะนั้น เมื่อดาวเคราะห์ไม่เป็นใจ มนุษย์จึงทำการที่ไม่เป็นมงคล เมื่อดาวเคราะห์สมดุล เขาควรทำความดี โดยรู้ว่าตนเองได้กระทำเช่นนั้นเอง
13.225.8
केवलं ग्रहनक्षत्रं न करोति शुभाशुभम् ।
सर्वमात्मकृतं कर्म लोकवादो ग्रहा इति ॥ १३.२२५.८ ॥
ดาวเคราะห์และนักษัตรเพียงลำพังมิได้ก่อให้เกิดความดีหรือความชั่ว การกระทำทั้งปวงเป็นสิ่งที่ตนเองกระทำขึ้น คำว่า ดาวเคราะห์ เป็นเพียงคำพูดตามโลกเท่านั้น
13.225.9
पृथग्ग्रहाः पृथक्कर्ता कर्ता स्वं भुञ्जते फलम् ।
इति ते कथितं सर्वं विशङ्कां जहि शोभने ॥ १३.२२५.९ ॥
ดาวเคราะห์ต่างดวงกัน ผู้กระทำก็ต่างคนกัน ผู้กระทำแต่ละคนย่อมเสวยผลของตน ทั้งหมดนี้ได้กล่าวแก่เจ้าแล้ว ข้าแต่ผู้งดงาม จงละความสงสัยเสียเถิด
13.225.10
भगवन्विविधं कर्म कृत्वा जन्तुः शुभाशुभम् ।
किं तयोः पूर्वकतरं भुङ्क्ते जन्मान्तरे पुनः।
एष मे संशयो देव तं मे त्वं छेत्तुमर्हसि ॥ १३.२२५.१० ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระคุณ เมื่อสัตว์โลกได้กระทำกรรมดีและกรรมชั่วต่าง ๆ แล้ว ในภพชาติต่อไป สัตว์นั้นย่อมเสวยผลของสิ่งใดก่อนในสองสิ่งนั้น นี่คือความสงสัยของข้าพระองค์ ข้าแต่เทพเจ้า มีเพียงพระองค์เท่านั้นที่สมควรจะตัดความสงสัยนี้ให้ข้าพระองค์
13.225.11
स्थाने संशयितं देवि तत्ते वक्ष्यामि तत्वतः ।
अशुभं पूर्वमित्याहुरपरे शुभमित्यपि। ॥ १३.२२५.११ ॥
ข้าแต่เทวี ความสงสัยของเจ้าถูกต้องแล้ว ข้าจะบอกความจริงในเรื่องนั้นแก่เจ้า บางท่านกล่าวว่าความชั่วมาก่อน และบางท่านกล่าวว่าความดีมาก่อน
13.225.12
मिथ्या तदुभयं प्रोक्तं केवलं तद्ब्रवीमि ते ॥ १३.२२५.१२ ॥
ทั้งสองข้อนั้นถูกกล่าวว่าเป็นเท็จ ข้าจะบอกแก่เจ้าเพียงข้อนี้เท่านั้น
13.225.13
मानुषे तु पदे कर्म युगपद्भुज्यते सदा ।
यथाकृतं यथायोगमुभयं भुज्यते क्रमात् ॥ १३.२२५.१३ ॥
ในสภาพของมนุษย์ การกระทำทั้งหลายย่อมถูกเสวยพร้อมกันเสมอ ตามที่ได้กระทำและตามที่เหมาะสม ทั้งสองอย่างย่อมถูกเสวยไปตามลำดับ
13.225.14
भुञ्जानाश्चापि दृश्यन्ते क्रमशो भुवि मानवाः ।
ऋद्धिं हानिं सुखं दुःखं तत्सर्वमुभयं भयम् ॥ १३.२२५.१४ ॥
บนโลกนี้ มนุษย์ทั้งหลายที่กำลังเสวยผลก็ปรากฏให้เห็นตามลำดับ คือความเจริญและความเสื่อม ความสุขและความทุกข์ ทั้งหมดนั้น ทั้งสองอย่าง ล้วนเป็นความกลัว
13.225.15
दुःखान्यनुभवन्त्याढ्या दरिद्राश्च सुखानि च ।
यौगपद्याद्धि भुञ्जाना दृश्यन्ते लोकसाक्षिकम् ॥ १३.२२५.१५ ॥
คนร่ำรวยประสบความทุกข์ และคนยากจนได้รับความสุข คนทั้งสองนั้นปรากฏให้เห็นว่าเสวยผลทั้งสองพร้อมกัน ดังที่โลกเป็นพยานอยู่
13.225.16
नरके स्वर्गलोके च न तथा संस्थितिः प्रिये ।
नित्यं दुःखं हि नरके स्वर्गे नित्यं सुखं तथा ॥ १३.२२५.१६ ॥
ข้าแต่ที่รัก ในนรกและในสวรรค์ ภาวะนั้นไม่เหมือนกัน ในนรกมีความทุกข์อยู่เป็นนิตย์ และในสวรรค์ก็มีความสุขอยู่เป็นนิตย์เช่นกัน
13.225.17
शुभाशुभानामाधिक्यं कर्मणां तत्र सेव्यते ।
निरन्तरं सुखं दुःखं स्वर्गे च नरके भवेत् ॥ १३.२२५.१७ ॥
ที่นั่น สิ่งที่ได้รับการเสวยคือความมากน้อยของกรรมดีและกรรมชั่ว ในสวรรค์ย่อมมีความสุขไม่ขาดสาย และในนรกย่อมมีความทุกข์ไม่ขาดสาย
13.225.18
तत्रापि सुमहद्भुक्त्वा पूर्वमल्पं पुनः शुभे ।
एतत्ते सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२२५.१८ ॥
แม้ที่นั่น ก่อนอื่นย่อมเสวยผลอันมากยิ่ง แล้วจึงเสวยผลอันน้อยอีกครั้ง ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ข้าได้บอกเจ้าทั้งหมดนี้แล้ว เจ้ายังปรารถนาจะฟังสิ่งใดอีก
13.225.19
भगवन्प्राणिनो लोके म्रियन्ते केन हेतुना ।
जाताजाता न तिष्ठन्ति तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२५.१९ ॥
ข้าแต่พระผู้ทรงพระคุณ เหตุใดสัตว์ทั้งหลายในโลกจึงตาย สิ่งที่เกิดขึ้นแล้วก็ไม่คงอยู่ ขอพระองค์ทรงโปรดประกาศเรื่องนั้นแก่ข้าพระองค์
13.225.20
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु सत्यं समाहिता ।
आत्मा कर्मक्षयाद्देहं यथा मुञ्चति तच्छृणु ॥ १३.२२५.२० ॥
เพราะฉะนั้น ข้าจะบอกแก่เจ้า จงฟังความจริงด้วยใจที่สงบตั้งมั่นเถิด จงฟังว่าอาตมันปลดปล่อยร่างกายออกไปอย่างไร เมื่อกรรมหมดสิ้นแล้ว
13.225.21
शरीरात्मसमाहारो जन्तुरित्यभिधीयते ।
तत्रात्मानं नित्यमाहुरनित्यं क्षेत्रिमुच्यते ॥ १३.२२५.२१ ॥
การรวมกันของร่างกายกับอาตมันเรียกว่าสัตว์มีชีวิต ในนั้นอาตมันเรียกว่าเป็นนิตย์ ส่วนสิ่งที่ไม่เป็นนิตย์เรียกว่าเขตร คือร่างกาย
13.225.22
एवं कालेन सङ्क्रान्तं शरीरं जर्झरीकृतम् ।
अकर्मयोग्यं संशीर्णं त्यक्त्वा देही ततो व्रजेत् ॥ १३.२२५.२२ ॥
ดังนี้ เมื่อร่างกายถูกกาลเวลาครอบงำ ทรุดโทรมลง ไม่เหมาะแก่การกระทำ และผุพังแล้ว ผู้มีเทหะจึงละทิ้งร่างนั้นแล้วก็ไปจากที่นั้น
13.225.23
नित्यस्यानित्यसंत्यागाल्लोके तन्मरणं विदुः ।
कालं नातिक्रमेरन्हि सदेवासुरमानवाः ॥ १३.२२५.२३ ॥
การที่นิตย์ละทิ้งอนิตย์ ในโลกเรียกกันว่าความตายของสิ่งนั้น แม้เทพ อสูร และมนุษย์ก็ไม่อาจล่วงพ้นกาลเวลาได้
13.225.24
यथाऽऽकाशे न तिष्ठेत द्रव्यं किञ्चिदचेतनम् ।
तथा धावति कालोऽयं क्षणं किञ्चिन्न तिष्ठति ॥ १३.२२५.२४ ॥
เหมือนดังที่สิ่งของที่ไร้จิตใจไม่อาจดำรงอยู่บนท้องฟ้าได้ ดังนั้นกาลเวลานี้จึงพัดพาไป ไม่มีสิ่งใดคงอยู่แม้เพียงชั่วขณะ
13.225.25
स पुनर्जायतेऽन्यत्र शरीरं नवमाविशन् ।
एवंलोकगतिर्नित्यमादिप्रभृति वर्तते ॥ १३.२२५.२५ ॥
เขาเกิดใหม่ในที่อื่น เข้าไปสู่ร่างใหม่ เช่นนี้ การเคลื่อนไปของโลกทั้งหลายดำเนินอยู่เป็นนิตย์ตั้งแต่เบื้องต้น
13.225.26
भगवन्प्राणिनो बाला दृश्यन्ते मरणं गताः ।
अतिवृद्धाश्च जीवन्तो दृश्यन्ते चिरजीविनः ॥ १३.२२५.२६ ॥
ท่านผู้เจริญ เด็กทั้งหลายที่มีชีวิตย่อมปรากฏว่าถึงความตาย ส่วนผู้ชราที่ยังมีชีวิตอยู่ย่อมปรากฏว่ามีอายุยืนยาวนาน
13.225.27
केवलं कालमरणं न प्रमाणं महेश्वर ।
तस्मान्मे संशय ब्रूहि प्राणिनां जीवकारणम् ॥ १३.२२५.२७ ॥
ข้าแต่พระมเหศวร ความตายเพราะกาลเวลาเพียงอย่างเดียวไม่ใช่หลักฐาน ขอพระองค์โปรดตรัสบอกเหตุแห่งชีวิตของสัตว์ทั้งหลาย เพื่อขจัดความสงสัยของข้าพระองค์
13.225.28
शृणु तत्कारणं देवि निर्णयस्त्वेक एव सः ।
जीर्णत्वमात्रं कुरुते कालो देहं न पातयेत् ॥ १३.२२५.२८ ॥
ดูก่อนเทวี จงฟังเหตุนั้น การตัดสินมีเพียงข้อเดียว คือกาลเวลาเพียงทำให้ร่างกายแก่ชรา แต่ไม่ได้ทำให้ร่างกายล้มลง
13.225.29
जीर्णे कर्मणि संघातः स्वयमेव विशीर्यते ।
पूर्वकर्मप्रमाणेन जीवितं मृत्युरेव वा ॥ १३.२२५.२९ ॥
เมื่อกรรมเก่าหมดสิ้นไป กลุ่มแห่งร่างกายก็แตกสลายไปเองโดยธรรมชาติ ตามขนาดของกรรมเก่า จึงมีชีวิตอยู่ หรือมีความตายนั่นเอง
13.225.30
यावत्पूर्वकृतं कर्म तावज्जीवति मानवः ।
तत्र कर्मवशाद्बाला म्रियन्ते कालसंक्षयात् ॥ १३.२२५.३० ॥
มนุษย์ย่อมมีชีวิตอยู่ตราบเท่าที่กรรมที่ทำไว้ก่อนยังคงอยู่ ที่นั่น เด็กทั้งหลายย่อมตายเพราะอำนาจของกรรม เนื่องจากกาลเวลาของตนหมดลง
13.225.31
चिरं जीवन्ति वृद्धाश्च तथा कर्मप्रमाणतः ।
इति ते कथितं देवि निर्विशङ्का भव प्रिये ॥ १३.२२५.३१ ॥
ผู้ชราย่อมมีชีวิตยืนยาว ตามขนาดของกรรมของตน ดูก่อนเทวี สิ่งนี้ข้าพระองค์ได้กล่าวแก่เธอแล้ว ที่รัก จงปราศจากความสงสัยเถิด
13.225.32
भगवन्केन वृत्तेन भवन्ति चिरजीविनः ।
अल्पायुषो नराः केन तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२५.३२ ॥
ท่านผู้เจริญ ด้วยการประพฤติเช่นไร มนุษย์จึงกลายเป็นผู้มีอายุยืน และด้วยสิ่งใดคนจึงมีอายุสั้น ขอท่านโปรดกล่าวเรื่องนั้นแก่ข้าพเจ้า
13.225.33
शृणु तत्सर्वमखिलं गुह्यं पथ्यतरं नृणाम् ।
येन वृत्तेन सम्पन्ना भवन्ति चिरजीविनः ॥ १३.२२५.३३ ॥
จงฟังเรื่องทั้งหมดนั้นให้ครบถ้วน เป็นคำสอนลับอันเป็นประโยชน์ยิ่งแก่มนุษย์ คือการประพฤติที่ทำให้ผู้คนถึงพร้อมและมีอายุยืน
13.225.34
अहिंसा सत्यवचनमक्रोधः क्षीन्तिरार्जवम् ।
गुरूणां नित्यशुश्रूषा वृद्धानामपि पूजनम् ॥ १३.२२५.३४ ॥
การไม่เบียดเบียน การพูดความจริง การไม่โกรธ ความอดทน ความซื่อตรง การปรนนิบัติครูอาจารย์เป็นนิตย์ และการเคารพบูชาผู้ใหญ่
13.225.35
शौचादकार्यसंत्यागात्सदा पथ्यस्य भोजनम् ।
एवमादिगुणं वृत्तं नराणां दीर्घजीविनाम् ॥ १३.२२५.३५ ॥
ด้วยความบริสุทธิ์ การละเว้นสิ่งที่ไม่ควรทำ และการรับประทานอาหารที่เป็นประโยชน์อยู่เสมอ คุณสมบัติและการประพฤติเช่นนี้เป็นต้น เป็นแนวทางของมนุษย์ผู้มีอายุยืน
13.225.36
तपसा ब्रह्मचर्येण रसायननिषेवणात् ।
उदग्रसत्त्वा बलिनो भवन्ति चिरजीविनः।
स्वर्गे वा मानुषे वाऽपि चिरं तिष्ठन्ति धार्मिकाः ॥ १३.२२५.३६ ॥
ด้วยตบะ พรหมจรรย์ และการเสพยาบำรุงชีวิต ผู้มีจิตใจสูงส่งและมีกำลังย่อมมีอายุยืน ผู้เป็นธรรมิกชนย่อมคงอยู่ยาวนาน ทั้งในสวรรค์และในหมู่มนุษย์
13.225.37
अपरे पापकर्माणः प्रायशोऽनृतवादिनः ।
हिंसाप्रिया गुरुद्विष्टा निष्क्रियाः शौचवर्जिताः ॥ १३.२२५.३७ ॥
ส่วนคนอื่นผู้กระทำบาป ส่วนใหญ่พูดเท็จ ชอบความรุนแรง เกลียดชังครูอาจารย์ ไม่ขวนขวาย และขาดความบริสุทธิ์
13.225.38
नास्तिका घोरकर्माणः सततं मांसपानपाः ।
पापाचारा गुरुद्विष्टाः कोपनाः कलहप्रियाः ॥ १३.२२५.३८ ॥
ผู้ไม่เชื่อ ผู้กระทำการอันน่ากลัว ดื่มเนื้อสัตว์และสุราอยู่เป็นนิตย์ มีความประพฤติชั่ว เกลียดชังครูอาจารย์ โกรธง่าย และชอบการทะเลาะวิวาท
13.225.39
एवमेवाशुभाचारास्तिष्ठन्ति नरके चिरम् ।
तिर्यग्योनौ तथाऽत्यन्तमल्पास्तिष्ठन्ति मानवाः।
तस्मादल्पायुषो मर्त्यास्तादृशाः सम्भवन्ति ते ॥ १३.२२५.३९ ॥
ผู้มีความประพฤติอันไม่เป็นมงคลเช่นนี้ ย่อมอยู่ในนรกเป็นเวลานาน และในทำนองเดียวกัน ก็อยู่ในกำเนิดสัตว์เดรัจฉานเป็นเวลายาวนานเช่นกัน ส่วนมนุษย์อยู่เพียงระยะสั้น ฉะนั้น มนุษย์ผู้เช่นนั้นจึงเกิดมามีอายุสั้น
13.225.40
अगम्यदेशगमनादपथ्यानां च भोजनात् ।
आयुःक्षयो भवेन्नॄणामायुःक्षयकरा हि ते ॥ १३.२२५.४० ॥
เพราะการไปยังที่ที่ไม่ควรไป และการรับประทานสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์ อายุของมนุษย์ย่อมเสื่อมลง เพราะสิ่งเหล่านั้นเป็นสิ่งที่ทำให้อายุเสื่อมลงแท้จริง
13.225.41
भवन्त्यल्पायुषस्तैस्तैरन्यथा चिरजीविनः ।
एतत्ते कथितं सर्वं भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२५.४१ ॥
คนทั้งหลายย่อมมีอายุสั้นด้วยเหตุต่าง ๆ เหล่านั้น และย่อมมีอายุยืนด้วยการประพฤติที่ตรงกันข้าม สิ่งทั้งหมดนี้ได้กล่าวแก่ท่านแล้ว ท่านยังปรารถนาจะฟังอะไรอีกเล่า