Mahābhārata · Adhyāya 13.226
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.226.1
देवदेव महादेव श्रुतं मे भगवन्निदम् ।
आत्मनो जातिसम्बन्धं ब्रूहि स्त्रीपुरुषान्तरम् ॥ १३.२२६.१ ॥
Oh dios de los dioses, gran dios, bendito señor, he oído esto. Háblame de la relación del ātman con el nacimiento y de la diferencia entre mujer y hombre.
13.226.2
स्त्रीप्राणाः पुरुषप्राणा एकतः पृथगेव वा ।
एष मे संशयो देव तं मे छेत्तुं त्वमर्हसि ॥ १३.२२६.२ ॥
¿Son uno el prāṇa de la mujer y el del hombre, o son separados? Oh dios, esta es mi duda; te corresponde disiparla.
13.226.3
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु सर्वं समाहिता ।
स्त्रीत्वं पुंस्त्वमिति प्राणे स्थितिर्नास्ति शुभेक्षणे ॥ १३.२२६.३ ॥
Por tanto te lo diré; escucha todo con la mente concentrada. Oh de hermosos ojos, la feminidad y la masculinidad no residen en el prāṇa.
13.226.4
निर्विकारः सदैवात्मा स्त्रीत्वं पुंस्त्वं न चात्मनि ।
कर्मप्रकारेण तथा जात्यां जात्यां प्रजायते ॥ १३.२२६.४ ॥
El ātman es siempre inmutable; la feminidad y la masculinidad no están en el ātman. Según la naturaleza de sus acciones, nace en cada existencia.
13.226.5
कृत्वा कर्म पुमान्स्त्री वा स्त्री पुमानपि जायते ।
स्त्रीभावं यत्पुमान्कृत्वा कर्मणा प्रमदा भवेत् ॥ १३.२२६.५ ॥
Tras realizar sus acciones, un hombre nace como mujer, y una mujer también nace como hombre. El hombre que, por sus acciones, adopta la condición femenina se convierte en mujer.
13.226.6
भगवन्सर्वलोकेश कर्मात्मा न करोति चेत् ।
कोऽन्यः कर्मकरो देहे तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १३.२२६.६ ॥
¡Oh bendito señor, señor de todos los mundos! Si el yo hecho de acción no actúa, ¿quién más es el que actúa en el cuerpo? Eso debes decírmelo.
13.226.7
शृणु भामिनि कर्तारमात्मा हि न च कर्मकृत् ।
प्रकृत्या गुणयुक्तेन क्रियते कर्म नित्यशः ॥ १३.२२६.७ ॥
Escucha, oh dama: el ātman no es el hacedor, ni es el agente de la acción. La acción siempre se realiza por la naturaleza, dotada de los guṇas.
13.226.8
शरीरं प्राणिनां लोके यथा पित्तकफानिलैः ।
व्याप्तमेभिस्त्रिभिर्दोषैस्तथा व्याप्तं त्रिभिर्गुणैः ॥ १३.२२६.८ ॥
Así como el cuerpo de los seres vivos en el mundo está penetrado por estos tres humores —bilis, flema y viento—, así está penetrado por los tres guṇas.
13.226.9
सत्वं रजस्तमश्चैव गुणास्त्वेते शरीरिणः ।
प्रकाशात्मकमेतेषां सत्वं सततमिष्यते ॥ १३.२२६.९ ॥
Sattva, rajas y tamas: estos son los guṇas de los seres encarnados. De ellos, sattva se considera siempre de naturaleza luminosa.
13.226.10
रजो दुःखत्मकं तत्र तमो मोहात्मकं स्मृतम् ।
त्रिभिरेतैर्गुणैर्युक्तं लोके कर्म प्रवर्तते ॥ १३.२२६.१० ॥
Rajas es de naturaleza dolorosa, y tamas se recuerda como de naturaleza engañosa. Dotado de estos tres guṇas, el karma avanza en el mundo.
13.226.11
सत्यं प्राणिदया शौचं श्रेयः प्रीतिः क्षमा दमः ।
एवमादि तथाऽन्यश्च कर्म सात्विकमुच्यते ॥ १३.२२६.११ ॥
La veracidad, la compasión hacia los seres vivos, la pureza, el bien, la benevolencia, la paciencia, el dominio de sí, y otros semejantes, se dice que son acciones de la cualidad sattva.
13.226.12
दाक्ष्यं कर्मपरत्वं च लोभो मोहो विधिं प्रति ।
कलत्रसङ्गो माधुर्यं नित्यमैश्वर्यलुब्धता।
रजसश्चोद्भवं चैतत्कर्म नानाविधं सदा ॥ १३.२२६.१२ ॥
La habilidad, la dedicación a la acción, la codicia, el engaño hacia el rito, el apego a la esposa, la búsqueda del placer y la constante ansia de poder surgen de rajas; tal acción es siempre de muchas clases.
13.226.13
अनृतं चैव पारुष्यं धृतिर्विद्वेषिता भृशम् ।
हिंसाऽसत्यं च नास्तिक्यं निद्रालस्यभयानि च।
तमसश्चोद्भवं चैतत्कर्म पापयुतं तथा ॥ १३.२२६.१३ ॥
La falsedad y la aspereza, la intensa hostilidad y la obstinación, la violencia, la falsedad y la incredulidad, el sueño, la pereza y el temor: estos surgen de tamas, y la acción acompañada de ellos es pecaminosa.
13.226.14
तस्माद्गुणमयः सर्वः कार्यारम्भः शुभाशुभः ।
तस्मादात्मानमव्यग्रं विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥ १३.२२६.१४ ॥
Por tanto, todo inicio de acción, bueno o malo, está hecho de los guṇas. Por tanto, conoce el yo como inquebrantable, no agente e imperecedero.
13.226.15
सात्विकाः पुण्यलोकेषु राजसा मानुषे पदे ।
तिर्यग्योनौ च नरके तिष्ठेयुस्तामसा नराः ॥ १३.२२६.१५ ॥
Los hombres de sattva habitan en los mundos de mérito, los de rajas en el estado humano, y los de tamas en vientres animales y en el infierno.
13.226.16
किमर्थमात्मा भिन्नेऽस्मिन्देहे शस्त्रेण वा हते ।
स्वयं प्रयास्यति तदा तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२६.१६ ॥
Cuando este cuerpo se rompe o es herido por un arma, ¿por qué causa el yo se marcha por sí mismo? Te corresponde decírmelo.
13.226.17
तदहं ते प्रक्ष्यामि शृणु कल्याणि कारणम् ।
एतन्निर्णायकैश्चापि मुह्यन्ते सूक्ष्मबुद्धिभिः ॥ १३.२२६.१७ ॥
Por tanto, te diré esa causa; escucha, oh bendita. Incluso quienes deciden estas cuestiones, aunque sean de mente sutil, se confunden en ello.
13.226.18
कर्मक्षये तु सम्प्राप्ते प्राणिनां जन्मधारिणाम् ।
उपद्रवो भवेद्देहे येन केनापि हेतुना ॥ १३.२२६.१८ ॥
Cuando el karma de los seres que portan nacimiento se agota, puede sobrevenir una aflicción en el cuerpo por cualquier causa.
13.226.19
तन्निमित्तं शरीरी तु शरीरं प्राप्य संक्षयम् ।
अपयाति परित्यज्य ततः कर्मवशेन सः ॥ १३.२२६.१९ ॥
Por esta causa, el ser encarnado, cuando el cuerpo llega a su destrucción, lo abandona y se marcha, gobernado por el karma.
13.226.20
देहक्षयेपि नैवात्मा वेदनाभिर्न चाल्यते ।
तिष्ठेत्कर्मफलं यावद्व्रजेत्कर्मक्षये पुनः ॥ १३.२२६.२० ॥
Aun cuando el cuerpo perece, el ser no es sacudido por los dolores; permanece mientras dure el fruto de la acción, y cuando la acción se agota, vuelve a partir.
13.226.21
आदिप्रभृति लोकेऽस्मिन्नेवमात्मगतिः स्मृता ।
एतत्ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२२६.२१ ॥
Desde el principio en este mundo, el curso del ser ha sido enseñado de esta manera. Esto, oh diosa, te lo he contado; ¿qué más deseas escuchar?