มหาภารตะ · อัธยายะ 13.226
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.226.1
देवदेव महादेव श्रुतं मे भगवन्निदम् ।
आत्मनो जातिसम्बन्धं ब्रूहि स्त्रीपुरुषान्तरम् ॥ १३.२२६.१ ॥
ข้าแต่เทพแห่งเทพ พระมหาเทพ พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระเกียรติ ข้าพระองค์ได้ฟังเรื่องนี้แล้ว ขอทรงโปรดตรัสถึงความสัมพันธ์ของอาตมันกับการเกิด และความแตกต่างระหว่างหญิงกับชาย
13.226.2
स्त्रीप्राणाः पुरुषप्राणा एकतः पृथगेव वा ।
एष मे संशयो देव तं मे छेत्तुं त्वमर्हसि ॥ १३.२२६.२ ॥
ปราณของหญิงกับปราณของชายเป็นอันเดียวกัน หรือแยกจากกัน ข้าแต่เทพ นี่คือความสงสัยของข้าพระองค์ ขอพระองค์ทรงโปรดตัดความสงสัยนี้ให้ข้าพระองค์ด้วยเถิด
13.226.3
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु सर्वं समाहिता ।
स्त्रीत्वं पुंस्त्वमिति प्राणे स्थितिर्नास्ति शुभेक्षणे ॥ १३.२२६.३ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าจะกล่าวแก่ท่าน ขอท่านจงฟังทั้งหมดด้วยใจที่ตั้งมั่น ดูก่อนนางผู้มีนัยน์ตางาม ความเป็นหญิงและความเป็นชายไม่ดำรงอยู่ในปราณ
13.226.4
निर्विकारः सदैवात्मा स्त्रीत्वं पुंस्त्वं न चात्मनि ।
कर्मप्रकारेण तथा जात्यां जात्यां प्रजायते ॥ १३.२२६.४ ॥
อาตมันไม่เปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ความเป็นหญิงและความเป็นชายก็ไม่มีอยู่ในอาตมัน อาตมันย่อมเกิดขึ้นในแต่ละชาติตามลักษณะของกรรม
13.226.5
कृत्वा कर्म पुमान्स्त्री वा स्त्री पुमानपि जायते ।
स्त्रीभावं यत्पुमान्कृत्वा कर्मणा प्रमदा भवेत् ॥ १३.२२६.५ ॥
เมื่อกระทำกรรมแล้ว ชายย่อมเกิดเป็นหญิง และหญิงก็เกิดเป็นชายได้เช่นกัน ชายที่ด้วยกรรมของตนได้รับสภาพของหญิง ย่อมกลายเป็นหญิง
13.226.6
भगवन्सर्वलोकेश कर्मात्मा न करोति चेत् ।
कोऽन्यः कर्मकरो देहे तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १३.२२६.६ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงพระเกียรติ ผู้เป็นใหญ่แห่งโลกทั้งปวง หากอาตมันซึ่งประกอบด้วยกรรมมิได้กระทำ ใครเล่าเป็นผู้กระทำกรรมในร่างกาย ขอพระองค์ทรงโปรดตรัสแก่ข้าพระองค์ในเรื่องนี้
13.226.7
शृणु भामिनि कर्तारमात्मा हि न च कर्मकृत् ।
प्रकृत्या गुणयुक्तेन क्रियते कर्म नित्यशः ॥ १३.२२६.७ ॥
ดูก่อนนางผู้งดงาม ขอท่านจงฟัง อาตมันมิใช่ผู้กระทำ และมิใช่ผู้ทำกรรม กรรมย่อมถูกกระทำอยู่เสมอโดยปกติธรรมชาติที่ประกอบด้วยคุณ
13.226.8
शरीरं प्राणिनां लोके यथा पित्तकफानिलैः ।
व्याप्तमेभिस्त्रिभिर्दोषैस्तथा व्याप्तं त्रिभिर्गुणैः ॥ १३.२२६.८ ॥
เหมือนร่างกายของสัตว์ทั้งหลายในโลกที่ถูกแผ่ซ่านด้วยดีเหลือง เสมหะ และลม ฉันใด ร่างกายก็ถูกแผ่ซ่านด้วยคุณทั้งสามฉันนั้น
13.226.9
सत्वं रजस्तमश्चैव गुणास्त्वेते शरीरिणः ।
प्रकाशात्मकमेतेषां सत्वं सततमिष्यते ॥ १३.२२६.९ ॥
สัตตวะ ราชัส และตมัส สิ่งเหล่านี้คือคุณของผู้มีร่าง ในบรรดาคุณเหล่านี้ สัตตวะถือกันว่ามีธรรมชาติแห่งความสว่างอยู่เสมอ
13.226.10
रजो दुःखत्मकं तत्र तमो मोहात्मकं स्मृतम् ।
त्रिभिरेतैर्गुणैर्युक्तं लोके कर्म प्रवर्तते ॥ १३.२२६.१० ॥
ราชัสมีธรรมชาติแห่งความทุกข์ ส่วนตมัสถือกันว่ามีธรรมชาติแห่งความหลง เมื่อประกอบด้วยคุณทั้งสามนี้ กรรมย่อมดำเนินไปในโลก
13.226.11
सत्यं प्राणिदया शौचं श्रेयः प्रीतिः क्षमा दमः ।
एवमादि तथाऽन्यश्च कर्म सात्विकमुच्यते ॥ १३.२२६.११ ॥
ความจริง ความเมตตาต่อสัตว์ทั้งหลาย ความบริสุทธิ์ ความเป็นสิริมงคล ความรัก ความอดทน การข่มใจ และสิ่งอื่นๆ ทำนองนี้ รวมทั้งกรรมอื่นๆ เช่นนั้น เรียกว่าเป็นกรรมแห่งสัตตวะ
13.226.12
दाक्ष्यं कर्मपरत्वं च लोभो मोहो विधिं प्रति ।
कलत्रसङ्गो माधुर्यं नित्यमैश्वर्यलुब्धता।
रजसश्चोद्भवं चैतत्कर्म नानाविधं सदा ॥ १३.२२६.१२ ॥
ความชำนาญ ความทุ่มเทให้กรรม ความโลภ ความหลงต่อพิธีกรรม ความผูกพันกับภรรยา การแสวงหาความสุข และความใฝ่หาอำนาจอย่างไม่หยุดหย่อน สิ่งเหล่านี้เกิดจากราชัส และกรรมเช่นนี้ย่อมมีหลายประการเสมอ
13.226.13
अनृतं चैव पारुष्यं धृतिर्विद्वेषिता भृशम् ।
हिंसाऽसत्यं च नास्तिक्यं निद्रालस्यभयानि च।
तमसश्चोद्भवं चैतत्कर्म पापयुतं तथा ॥ १३.२२६.१३ ॥
ความไม่จริงและความหยาบกระด้าง ความเกลียดชังอย่างรุนแรงและความดื้อดึง ความรุนแรง ความไม่จริงและการปฏิเสธสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ความหลับ ความเกียจคร้าน และความกลัว สิ่งเหล่านี้เกิดจากตมัส และกรรมที่มีสิ่งเหล่านี้ประกอบอยู่ด้วยย่อมเป็นบาป
13.226.14
तस्माद्गुणमयः सर्वः कार्यारम्भः शुभाशुभः ।
तस्मादात्मानमव्यग्रं विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥ १३.२२६.१४ ॥
เพราะฉะนั้น การเริ่มต้นกระทำการทั้งปวง ทั้งดีและไม่ดี ล้วนประกอบด้วยคุณ เพราะฉะนั้น จงรู้ว่าอาตมันไม่หวั่นไหว ไม่ใช่ผู้กระทำ และไม่เสื่อมสลาย
13.226.15
सात्विकाः पुण्यलोकेषु राजसा मानुषे पदे ।
तिर्यग्योनौ च नरके तिष्ठेयुस्तामसा नराः ॥ १३.२२६.१५ ॥
ผู้มีสัตตวะย่อมอยู่ในโลกแห่งบุญ ผู้มีราชัสอยู่ในสภาพของมนุษย์ ส่วนผู้มีตมัสย่อมอยู่ในกำเนิดสัตว์เดรัจฉานและในนรก
13.226.16
किमर्थमात्मा भिन्नेऽस्मिन्देहे शस्त्रेण वा हते ।
स्वयं प्रयास्यति तदा तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२६.१६ ॥
เมื่อร่างกายนี้แตกสลาย หรือถูกอาวุธฟาดลง เพราะเหตุใดอาตมันจึงจากไปด้วยตนเอง ขอท่านโปรดบอกข้าพระองค์ถึงเรื่องนี้
13.226.17
तदहं ते प्रक्ष्यामि शृणु कल्याणि कारणम् ।
एतन्निर्णायकैश्चापि मुह्यन्ते सूक्ष्मबुद्धिभिः ॥ १३.२२६.१७ ॥
เพราะฉะนั้น ข้าจะกล่าวเหตุนั้นแก่ท่าน ดูก่อนนางผู้เป็นมงคล ขอท่านจงฟัง แม้แต่ผู้ตัดสินเรื่องเช่นนี้ที่มีปัญญาละเอียด ก็ยังหลงในเรื่องนี้
13.226.18
कर्मक्षये तु सम्प्राप्ते प्राणिनां जन्मधारिणाम् ।
उपद्रवो भवेद्देहे येन केनापि हेतुना ॥ १३.२२६.१८ ॥
เมื่อกรรมของสัตว์ทั้งหลายที่ถือกำเนิดหมดสิ้นลง อุปัทวะย่อมเกิดแก่ร่างกาย ด้วยเหตุใดก็ตาม
13.226.19
तन्निमित्तं शरीरी तु शरीरं प्राप्य संक्षयम् ।
अपयाति परित्यज्य ततः कर्मवशेन सः ॥ १३.२२६.१९ ॥
เพราะเหตุนั้น ผู้มีร่างเมื่อร่างกายถึงความพินาศ ย่อมละทิ้งร่างกายแล้วจากไป ไปตามอำนาจของกรรม
13.226.20
देहक्षयेपि नैवात्मा वेदनाभिर्न चाल्यते ।
तिष्ठेत्कर्मफलं यावद्व्रजेत्कर्मक्षये पुनः ॥ १३.२२६.२० ॥
แม้เมื่อร่างกายพินาศ อาตมันก็ไม่สั่นคลอนด้วยความเจ็บปวด อาตมันยังคงอยู่ตราบเท่าที่ผลของกรรมยังคงอยู่ และเมื่อกรรมหมดสิ้นแล้ว จึงจากไปอีกครั้ง
13.226.21
आदिप्रभृति लोकेऽस्मिन्नेवमात्मगतिः स्मृता ।
एतत्ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२२६.२१ ॥
ตั้งแต่กาลเริ่มแรกในโลกนี้ วิถีแห่งอาตมันได้ถูกกล่าวไว้เช่นนี้ เทวี สิ่งนี้เราได้บอกแก่เจ้าแล้ว เจ้ายังปรารถนาจะฟังสิ่งใดอีก