ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.226
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.226.1
देवदेव महादेव श्रुतं मे भगवन्निदम् ।
आत्मनो जातिसम्बन्धं ब्रूहि स्त्रीपुरुषान्तरम् ॥ १३.२२६.१ ॥
ହେ ଦେବଦେବ, ମହାଦେବ, ଭଗବାନ, ଏହା ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଆତ୍ମାର ଜନ୍ମ ସହିତ ସମ୍ବନ୍ଧ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପୁରୁଷର ପାର୍ଥକ୍ୟ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
13.226.2
स्त्रीप्राणाः पुरुषप्राणा एकतः पृथगेव वा ।
एष मे संशयो देव तं मे छेत्तुं त्वमर्हसि ॥ १३.२२६.२ ॥
ସ୍ତ୍ରୀର ପ୍ରାଣ ଓ ପୁରୁଷର ପ୍ରାଣ ଏକ ନା ପୃଥକ? ହେ ଦେବ, ଏହା ହିଁ ମୋର ସଂଶୟ; ତାହା ଛେଦନ କରିବା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
13.226.3
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु सर्वं समाहिता ।
स्त्रीत्वं पुंस्त्वमिति प्राणे स्थितिर्नास्ति शुभेक्षणे ॥ १३.२२६.३ ॥
ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି; ଏକାଗ୍ର ମନରେ ସବୁ ଶୁଣ। ହେ ଶୁଭନେତ୍ରା, ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ଓ ପୁରୁଷତ୍ୱ ପ୍ରାଣରେ ସ୍ଥିର ରହେ ନାହିଁ।
13.226.4
निर्विकारः सदैवात्मा स्त्रीत्वं पुंस्त्वं न चात्मनि ।
कर्मप्रकारेण तथा जात्यां जात्यां प्रजायते ॥ १३.२२६.४ ॥
ଆତ୍ମା ସଦା ନିର୍ବିକାର; ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ଓ ପୁରୁଷତ୍ୱ ଆତ୍ମାରେ ନାହିଁ। କର୍ମର ପ୍ରକାର ଅନୁସାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜନ୍ମରେ ତାହା ଜନ୍ମ ନିଏ।
13.226.5
कृत्वा कर्म पुमान्स्त्री वा स्त्री पुमानपि जायते ।
स्त्रीभावं यत्पुमान्कृत्वा कर्मणा प्रमदा भवेत् ॥ १३.२२६.५ ॥
କର୍ମ କରି ପୁରୁଷ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଜନ୍ମେ, ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ପୁରୁଷ ଭାବେ ଜନ୍ମେ। କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତ୍ରୀତ୍ୱ ପାଇଥିବା ପୁରୁଷ ସ୍ତ୍ରୀ ହୁଏ।
13.226.6
भगवन्सर्वलोकेश कर्मात्मा न करोति चेत् ।
कोऽन्यः कर्मकरो देहे तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥ १३.२२६.६ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ସର୍ବଲୋକେଶ! କର୍ମାତ୍ମା କର୍ମ ନ କଲେ, ଦେହରେ କର୍ମ କରୁଥିବା ଆଉ କିଏ? ତାହା ଆପଣ ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
13.226.7
शृणु भामिनि कर्तारमात्मा हि न च कर्मकृत् ।
प्रकृत्या गुणयुक्तेन क्रियते कर्म नित्यशः ॥ १३.२२६.७ ॥
ଶୁଣ, ହେ ଭାମିନୀ! ଆତ୍ମା କର୍ତ୍ତା ନୁହେଁ, କର୍ମକାରୀ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ପ୍ରକୃତିଦ୍ୱାରା, ଗୁଣଯୁକ୍ତ ହୋଇ, କର୍ମ ସର୍ବଦା କରାଯାଏ।
13.226.8
शरीरं प्राणिनां लोके यथा पित्तकफानिलैः ।
व्याप्तमेभिस्त्रिभिर्दोषैस्तथा व्याप्तं त्रिभिर्गुणैः ॥ १३.२२६.८ ॥
ଜଗତରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶରୀର ଯେପରି ପିତ୍ତ, କଫ ଓ ବାୟୁ—ଏ ତିନି ଦୋଷରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେପରି ତାହା ତିନି ଗୁଣରେ ବ୍ୟାପ୍ତ।
13.226.9
सत्वं रजस्तमश्चैव गुणास्त्वेते शरीरिणः ।
प्रकाशात्मकमेतेषां सत्वं सततमिष्यते ॥ १३.२२६.९ ॥
ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜ ଓ ତମ—ଏହିସବୁ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ଗୁଣ। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ସତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରକାଶସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସର୍ବଦା ମନାଯାଏ।
13.226.10
रजो दुःखत्मकं तत्र तमो मोहात्मकं स्मृतम् ।
त्रिभिरेतैर्गुणैर्युक्तं लोके कर्म प्रवर्तते ॥ १३.२२६.१० ॥
ରଜ ଦୁଃଖସ୍ୱରୂପ ଏବଂ ତମ ମୋହସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଏହି ତିନି ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଜଗତରେ କର୍ମ ପ୍ରବର୍ତ୍ତେ।
13.226.11
सत्यं प्राणिदया शौचं श्रेयः प्रीतिः क्षमा दमः ।
एवमादि तथाऽन्यश्च कर्म सात्विकमुच्यते ॥ १३.२२६.११ ॥
ସତ୍ୟ, ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟା, ଶୌଚ, ଶ୍ରେୟ, ପ୍ରୀତି, କ୍ଷମା, ଦମ ଏବଂ ଏପରି ଆଉ ଯାହା ଅଛି—ତାହା ସାତ୍ତ୍ୱିକ କର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
13.226.12
दाक्ष्यं कर्मपरत्वं च लोभो मोहो विधिं प्रति ।
कलत्रसङ्गो माधुर्यं नित्यमैश्वर्यलुब्धता।
रजसश्चोद्भवं चैतत्कर्म नानाविधं सदा ॥ १३.२२६.१२ ॥
ଦକ୍ଷତା, କର୍ମରେ ତତ୍ପରତା, ଲୋଭ, ବିଧି ପ୍ରତି ମୋହ, ପତ୍ନୀ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି, ସୁଖର ଇଚ୍ଛା, ସର୍ବଦା ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟର ଲାଳସା—ଏସବ ରଜସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏପରି କର୍ମ ସର୍ବଦା ନାନାପ୍ରକାରର ହୁଏ।
13.226.13
अनृतं चैव पारुष्यं धृतिर्विद्वेषिता भृशम् ।
हिंसाऽसत्यं च नास्तिक्यं निद्रालस्यभयानि च।
तमसश्चोद्भवं चैतत्कर्म पापयुतं तथा ॥ १३.२२६.१३ ॥
ମିଥ୍ୟା ଓ କଠୋରତା, ଅତ୍ୟଧିକ ବିଦ୍ୱେଷ ଓ ହଠ, ହିଂସା, ଅସତ୍ୟ ଓ ନାସ୍ତିକତା, ନିଦ୍ରା, ଆଳସ୍ୟ ଓ ଭୟ — ଏସବ ତମସରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏସବ ସହିତ ଯୁକ୍ତ କର୍ମ ପାପମୟ।
13.226.14
तस्माद्गुणमयः सर्वः कार्यारम्भः शुभाशुभः ।
तस्मादात्मानमव्यग्रं विद्ध्यकर्तारमव्ययम् ॥ १३.२२६.१४ ॥
ଅତଏବ ସମସ୍ତ କର୍ମାରମ୍ଭ, ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ, ଗୁଣମୟ। ଅତଏବ ଆତ୍ମାକୁ ଅବିଚଳ, ଅକର୍ତା ଓ ଅବ୍ୟୟ ବୋଲି ଜାଣ।
13.226.15
सात्विकाः पुण्यलोकेषु राजसा मानुषे पदे ।
तिर्यग्योनौ च नरके तिष्ठेयुस्तामसा नराः ॥ १३.२२६.१५ ॥
ସାତ୍ତ୍ୱିକମାନେ ପୁଣ୍ୟଲୋକରେ, ରାଜସମାନେ ମାନବ ଅବସ୍ଥାରେ, ଏବଂ ତାମସମାନେ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଯୋନି ଓ ନରକରେ ରହିବେ।
13.226.16
किमर्थमात्मा भिन्नेऽस्मिन्देहे शस्त्रेण वा हते ।
स्वयं प्रयास्यति तदा तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२२६.१६ ॥
ଏହି ଦେହ ଭିନ୍ନ ହେଲେ କିମ୍ବା ଶସ୍ତ୍ରରେ ହତ ହେଲେ ଆତ୍ମା କେଉଁ କାରଣରୁ ନିଜେ ଚାଲିଯାଏ? ତାହା ମୋତେ କହିବା ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷେ ଯୋଗ୍ୟ।
13.226.17
तदहं ते प्रक्ष्यामि शृणु कल्याणि कारणम् ।
एतन्निर्णायकैश्चापि मुह्यन्ते सूक्ष्मबुद्धिभिः ॥ १३.२२६.१७ ॥
ଅତଏବ ସେହି କାରଣ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ଶୁଣ, ହେ କଲ୍ୟାଣୀ। ଏହାର ନିର୍ଣ୍ଣୟକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସୂକ୍ଷ୍ମବୁଦ୍ଧି ହେଲେ ବି ଏଥିରେ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି।
13.226.18
कर्मक्षये तु सम्प्राप्ते प्राणिनां जन्मधारिणाम् ।
उपद्रवो भवेद्देहे येन केनापि हेतुना ॥ १३.२२६.१८ ॥
ଜନ୍ମ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର କର୍ମ କ୍ଷୟ ହେଲେ, ଯେକୌଣସି କାରଣରୁ ଦେହରେ ଉପଦ୍ରବ ଘଟିପାରେ।
13.226.19
तन्निमित्तं शरीरी तु शरीरं प्राप्य संक्षयम् ।
अपयाति परित्यज्य ततः कर्मवशेन सः ॥ १३.२२६.१९ ॥
ସେହି କାରଣରୁ ଦେହଧାରୀ ଜୀବ ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲେ ତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି କର୍ମବଶରେ ଚାଲିଯାଏ।
13.226.20
देहक्षयेपि नैवात्मा वेदनाभिर्न चाल्यते ।
तिष्ठेत्कर्मफलं यावद्व्रजेत्कर्मक्षये पुनः ॥ १३.२२६.२० ॥
ଦେହ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମା ବେଦନାରେ ବିଚଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ; କର୍ମଫଳ ଥିବାଯାଏ ରହେ, କର୍ମକ୍ଷୟ ହେଲେ ପୁଣି ଚାଲିଯାଏ।
13.226.21
आदिप्रभृति लोकेऽस्मिन्नेवमात्मगतिः स्मृता ।
एतत्ते कथितं देवि किं भूयः श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२२६.२१ ॥
ଏହି ଲୋକରେ ଆଦିରୁ ଆତ୍ମାର ଗତି ଏହିପରି ସ୍ମୃତ ହୋଇଛି। ହେ ଦେବୀ, ଏହା ତୁମକୁ କହିଲି; ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର?