マハーバーラタ · 章 13.228
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.228.1
भगवन्सर्वभूतेश लोके कर्मक्रियापथे ।
दैवात्प्रवर्तते सर्वमिति केचिद्व्यवस्थिताः ॥ १३.२२८.१ ॥
尊き一切存在の主よ、世において行為と所作の道では、万事は運命によって動かされると、ある人々は固く信じています。
13.228.2
अपरे चेष्टया चेति दृष्ट्वा प्रत्यक्षतः क्रियाम् ।
पक्षभेदे द्विधा चास्मिन्संशयस्थं मनो मम।
तत्त्वं वद महादेव श्रोतुं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२२८.२ ॥
他の人々は、行為を直接見て、努力によって生じると考えます。この見解の相違に、私の心は二つに分かれて疑いの中にあります。偉大な神よ、真理をお示しください。私はそれを聞きたくてたまりません。
13.228.3
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु तत्वं समाहिता ।
तदेवं कुरुते कर्म लोके देवि शुभाशुभम् ॥ १३.२२८.३ ॥
それゆえ私はあなたに語りましょう。女神よ、心を静めて真理を聞きなさい。このように世において人は善と悪の行為をなすのです。
13.228.4
लक्ष्यते द्विविधं कर्म मानुषेष्वेव तच्छृणु ।
पुराकृतं तयोरेकमैहिकं त्वितरस्तथा ॥ १३.२२८.४ ॥
人間においては行為は二種に見られます。それを聞きなさい。その一つは前世において作られたもの、もう一つは現世において作られたものです。
13.228.5
अदृष्टपूर्वं यत्कर्म तद्दैवमिति लक्ष्यते ।
विहीनं दृष्टकरणं तन्मानुषमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.५ ॥
以前に一度も見られなかった行為は、神意すなわち運命と見なされます。目に見える原因のないものは、人間のものと伝えられます。
13.228.6
मानुषं तु क्रियामात्रं दैवात्सम्भवते फलम् ।
एवं तदुभयं कर्म मानुषं विद्धि तन्नृषु ॥ १३.२२८.६ ॥
人の行為はただの所作にすぎず、その果報は運命から生じます。このように、人々の中では二種の行為ともに人間のものであると知りなさい。
13.228.7
लौकिकं तु प्रवक्ष्यामि दैवमानुषनिर्मितम् ।
कृषौ तु दृश्यते कर्म कर्षणं वपनं तथा ॥ १३.२२८.७ ॥
now 世俗の行為を説こう。それは天命と人の努力の双方によって生じる。農耕において行為は見える。耕すこと、種をまくことである。
13.228.8
रोपणं चैव लवनं यच्चान्यत्पौरुषं स्मृतम् ।
दैवादसिद्धिश्च भवेद्दुष्कृतं चास्ति पौरुषे ॥ १३.२२८.८ ॥
植えること、刈り取ること、そして人の努力として伝えられる他のもの。天命によって失敗が起こり、人の努力にも悪い行いがある。
13.228.9
सुयत्नाल्लभ्यते कीर्तिर्दुर्यत्नादयशस्तथा ।
एवं लोकगतिर्देवि आदिप्रभृति वर्तते ॥ १३.२२८.९ ॥
良い努力によって名声を得、悪い努力によって不名誉を得る。このように、女神よ、世の歩みは初めからこのように続いている。
13.228.10
भगवन्सर्वलोकेश सुरासुरनमस्कृत ।
कथमात्मा सदा गर्भं संविशेष्कर्मकारणात्।
तन्मे वद महादेव तद्धि गुह्यं परं मतम् ॥ १३.२२८.१० ॥
尊き主よ、全世界の主、神々と阿修羅に礼拝される方よ！行為のゆえに、魂はどのようにして常に胎に入るのか。大神よ、それを私に説き給え。それは最高の秘密と考えられているのだから。
13.228.11
शृणु भामिनि तत्सर्वं गुह्यानां परमं प्रिये ।
देवगुह्यादपि परमात्मगुह्यमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.११ ॥
聞け、美しき女よ。それはあらゆる秘密のうち最高のものである、愛しき者よ。至上の自己の秘密は、神々の秘密よりさらに高いと伝えられている。
13.228.12
देवासुरास्तन्न विदुरात्मनो हि गतागतम् ।
अदृश्यो हि सदैवात्मा जनैः सौक्ष्म्यान्निराश्रयात् ॥ १३.२२८.१२ ॥
神々も阿修羅も、自己の来去を知らない。自己は常に見えない。その微妙さと、依るところのないゆえに、人々には見えないのである。
13.228.13
अतिमायेति मायानामात्ममाया सेदष्यते ।
सोयं चतुर्विधां जातिं संविशत्यात्ममायया।
मैथुनं शोणितं बीजं दैवमेवात्र कारणम् ॥ १३.२२८.१३ ॥
これはあらゆる幻を超えた幻である。幻の中にはただ自己の幻のみが見える。彼は自らの幻によって四種の生まれに入る。交わり、血、種子——ここでは天命こそが原因である。
13.228.14
बीजशोणितसंयोगे यदा सम्भवते शुभे ।
तदाऽऽत्मा विशते गर्भमेवमण्डजरायुजे ॥ १३.२२८.१४ ॥
吉なる女よ、精と血が合して胎が生じるとき、魂はその胎に入る。卵生と胎生の生き物もこのようである。
13.228.15
एवं संयोगकाले तु आत्मा गर्भत्वमेयिवान् ॥ १३.२२८.१५ ॥
このように、交わりの時に魂は胎児の状態に至る。
13.228.16
कलिलाज्जायते पिण्डं पिण्डात्पेश्यर्बुदं भवेत् ।
व्यक्तिभावगतं चैव कर्म त्वाश्रयते क्रमात् ॥ १३.२२८.१६ ॥
カララから塊が生じ、塊から肉塊と泡のような膨らみが生じる。顕現した形を得ると、業は次第にそれに依り拠する。
13.228.17
एवं विवर्धमानेन कर्मात्मा सह वर्धते ।
एवमात्मगतिं विद्धि यन्मां पृच्छसि सुप्रभे ॥ १३.२२८.१७ ॥
このように成長するにつれて、行為の自我もともに成長する。光輝ある女よ、そなたが私に尋ねる魂の歩みは、このように知れ。
13.228.18
रोपणं चैव लवनं यच्चान्यत्पौरुषं स्मृतम् ॥ १३.२२८.१८ ॥
種まきと刈り取り、そして人の努力として語られる他のすべて——
13.228.19
काले वृष्टिः सुवापं च प्ररोहः पक्तिरेव च ।
एवमादि तु यच्चान्यत्तद्दैवतमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.१९ ॥
時宜を得た雨、良い播種、発芽と成熟、そしてこの類のその他すべては、天命に属すると説かれる。
13.228.20
पञ्चभूतस्थितिश्चैव ज्योतिषामयनं तथा ।
अबुद्धिगम्यं यन्मर्त्यैर्हेतुभिर्वा न विद्यते ॥ १३.२२८.२० ॥
五大元素の存立と天体の運行は、死すべき人間の知性では把握できず、またその原因も知られない。
13.228.21
तादृशं कारणं दैवं शुभं वा यदि वेतरत् ।
यादृशं चात्मना शक्यं तत्पौरुषमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.२१ ॥
そのような原因が天命であり、それが吉であれ凶であれ。自らによって成し得るものが人の努力と説かれる。
13.228.22
केवलं फलनिष्पत्तिरेकेन तु न शक्यते ।
पौरुषेणैव दैवेनि युगपद्ग्रथितं प्रिये।
तयोः समाहितं कर्म शीतोष्णं युगपत्तथा ॥ १३.२२८.२२ ॥
一つだけでは結果は成就しない。人の努力と天命は共に織り込まれているのだ、愛しい人よ。両者が合わさった行為は、寒さと暑さが同時にあるようなものである。
13.228.23
पौरुषं तु तयोः पूर्वमारब्धव्यं विजानता ।
आत्मना तु न शक्यं हि न तथा कीर्तिमाप्नुयात् ॥ १३.२२८.२३ ॥
理解する者は、二つのうち人の努力から先に始めるべきである。自らにできないことは不可能であり、そうして名声を得ることもない。
13.228.24
खननान्मथनाल्लोके जलाग्निप्रापणं यथा ।
तथा पुरुषकारे तु दैवसम्पत्समाहिता ॥ १३.२२८.२४ ॥
世間で掘ることや擦ることによって水や火が得られるように、人の努力の中には天命の恵みが合わさっている。
13.228.25
नरस्याकुर्वतः कर्म दैवसम्पन्न लभ्यते ।
तस्मात्सर्वसमारम्भो दैवमानुषनिर्मितः ॥ १३.२२८.२५ ॥
行わない人には天の富は得られない。ゆえにあらゆる事業は運命と人間の努力によって成り立つ。
13.228.26
असुरा राक्षसाश्चैव मन्यन्ते लोकनाशनाः ।
पश्यन्ते न च ते पापाः केवलं मांसभक्षणाः ॥ १३.२२८.२६ ॥
世界を滅ぼすアスラとラークシャサはそう考える。あの罪人たちはただ肉食をするだけで、何も見ていない。
13.228.27
प्रच्छादितं हि तत्सर्वं गूढमाया हि देवताः ।
तदहं ते प्रवक्ष्यामि देवि गुह्यं पुरस्सरम् ॥ १३.२२८.२७ ॥
それらはすべて隠されている。神々は秘められた幻力を持つからだ。ゆえに女神よ、その最も重要な秘密をおまえに告げよう。
13.228.28
आदिकाले नराः सर्वे कृत्वा कर्म शुभाशुभम् ।
भुञ्जते पश्यमानास्ते वृत्तान्तं लोकयोर्द्वयोः ॥ १३.२२८.२८ ॥
太古のころ、人々は善悪の行いをしたのち、二つの世界の出来事を見ながらその果報を味わっていた。
13.228.29
यथैवात्मकृतं विद्युर्देशान्तरगता नराः ।
विद्युस्तथैवान्तकाले सुकृतं पौर्वदैहिकम् ॥ १३.२२८.२९ ॥
他国へ行った人が自分のなした行いを知っているように、臨終のとき人は前世の身体で積んだ善行を知るのである。
13.228.30
एवं व्यवस्थिते लोके सर्वे धर्मरताऽभवन् ।
अचिरेणैव कालेन स्वर्गः सम्पूरितस्तदा ॥ १३.२२८.३० ॥
世界がこのように整えられると、人々は皆ダルマに喜び親しみ、やがて天界は満ちあふれた。
13.228.31
देवानामपि सम्बाधं दृष्ट्वा ब्रह्माऽप्यचिन्तयत् ।
सञ्चरन्ते कथं स्वर्गं मानुषाः प्रविशन्ति हि ॥ १३.२२८.३१ ॥
神々の間でさえ混雑しているのを見て、ブラフマーもまた思った。人間はどうやって天界を行き来し、そこに入るのだろうか。
13.228.32
इत्येवमनुचिन्त्यैव मानुषान्सममोहयत् ।
तदाप्रभृति ते मर्त्या न विदुस्ते पुराकृतम् ॥ १३.२२८.३२ ॥
そう考えて、彼は人間を完全に惑わせた。その時以来、あの死すべき者たちは自分の前世の行いを知らなくなった。
13.228.33
कामक्रोधौ तु तत्काले मानुषेष्ववपातयत् ।
ताभ्यामभिहता मर्त्याः स्वर्गलोकं न पेदिरे ॥ १३.२२८.३३ ॥
しかしその時、彼は欲望と怒りを人間に投げ下ろした。それらに打たれた死すべき者たちは天界に至らなかった。
13.228.34
पुराकृतस्याविज्ञानात्कामक्रोधाभिपीडिताः ।
नैतदस्तीति मन्वाना विकारंश्चक्रिरे पुनः ॥ १३.२२८.३४ ॥
前世の行いを知らず、欲望と怒りに苛まれ、「そんなものは存在しない」と考えて、彼らは再び悪行を重ねた。
13.228.35
अकार्यादिमहादोषानाहरन्त्यात्मकारणात् ।
विस्मृत्य धर्मकार्याणि परलोकभयं तदा ॥ १३.२२८.३५ ॥
自分のために、彼らは不適切な行いなどの大きな過ちを招いた。法の務めを忘れ、その時、彼らには来世への恐れさえなくなった。
13.228.36
एवं व्यवस्थिते लोके कश्मलं समपद्यत ।
लोकानां चैव देवानां क्षयायैव तथा प्रिये।
नरकाः पूरिताश्चासन्प्राणिभिः पापकारिभिः ॥ १३.२२८.३६ ॥
世界がこのように定められると、混乱が生じた。愛しい者よ、世界と神々の破滅のために、悪行を行う生き物たちで地獄は満ちあふれた。
13.228.37
पुनरेव तु तान्दृष्ट्वा लोककर्ता पितामहः ।
अचिन्तयत्तमेवार्थं लोकानां हितकारणात्।
समत्वेन कथं लोके वर्तेतेति मुहुर्मुहुः ॥ १३.२२८.३७ ॥
再び彼らを見て、世界の創造者である祖父は、諸世界の幸福のために、世界がどうすれば平等のうちに営まれるかを幾度も思案した。
13.228.38
चिन्तयित्वा तदा ब्रह्मा ज्ञानेन तपसा प्रिये ।
अकरोज्ज्ञानदृश्यं तत्परलोकं न चक्षुषा ॥ १३.२२८.३८ ॥
愛しい人よ、そのとき梵天は思案し、知恵と苦行によって、あの他界を目ではなく知によって見えるものとした。
13.228.39
भगवन्मृतमात्रस्तु योयं जात इति स्मृतः ।
तथैव दृश्यते जातस्तत्रात्मा तु कथं भवेत् ॥ १३.२२८.३९ ॥
尊き方よ、ただ死んだ者と、生まれたとされる者は同じように見えます。では、そこに魂はどうして存在しうるのでしょうか。
13.228.40
गर्भादावेव संविष्ट आत्मा तु भगवन्मम ।
एष मे संशयो देव तन्मे छेत्तुं त्वमर्हसि ॥ १३.२२८.४० ॥
尊き方よ、魂は胎内の最初の段階からすでに入り込んでいます。神よ、これが私の疑問です。どうかそれを解いてください。
13.228.41
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु तत्वं समाहिता। ॥ १३.२२८.४१ ॥
それゆえ、私はあなたに語ろう。心を集中して真理を聞きなさい。
13.228.42
अन्यो गर्भगतो भूत्वा तत्रैव निधनं गतः ।
पुनरन्यच्छरीरं तत्प्रविश्य भुवि जायते।
तत्वविन्नैव सर्वस्तु दैवयोगस्तु सम्भवेत् ॥ १३.२२८.४२ ॥
ある者は胎内に入り、そこで死に、そして別の身体に入って地上に生まれる。真理を知る者は皆ではないが、神の定めた縁は起こりうる。
13.228.43
सूतिकाया हितार्थं च मोहनार्थं च देहिनाम् ।
समकर्मविधानत्वादित्येवं विद्धि शोभने ॥ १३.२२८.४३ ॥
麗しき女神よ、受肉した者たちの利益のためにも迷いのためにも胎からの誕生が定められていると知れ。行為の定めは万人に等しいからである。
13.228.44
काङ्क्षमाणास्तु नरकं भुक्त्वा केचित्प्रयान्ति हि ।
मायासंयामिका नाम यज्जन्ममरणान्तरे।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२८.४४ ॥
地獄を望む者の中には、それを経験した後に去っていく者もいる。それは生と死の間にある「マーヤー・サンヤーミカー」と呼ばれるものである。女神よ、これはあなたに語られた。さらに何を聞きたいか。
13.228.45
भगवन्सर्वलोकेश लोकनाथ वृषध्वज ।
नास्त्यात्मा कर्मभोक्तेति मृतो जन्तुर्न जायते ॥ १३.२२८.४५ ॥
世尊よ、全世界の主、世界の主、牛旗を持つ御方よ！行為の果報を享受する魂はないのでしょうか。死んだ生き物は再び生まれないのでしょうか。
13.228.46
स्वभावाज्जायते सर्वं यथा वृक्षफलं तथा ।
यथोर्मयः सम्भवन्ति तथैव जगदाकृतिः ॥ १३.२२८.४६ ॥
木から果実が自然に生じるように、すべてはおのずから生じる。波が起こるように、世界の姿もまたそのように生じる。
13.228.47
तपोदानानि यत्कर्म तत्र तद्दृश्यते वृथा ।
नास्ति पौनर्भवं जन्म इति केचिद्व्यवस्थिताः ॥ १३.२२८.४७ ॥
苦行や布施などの行いは、そこでは無駄に見える。そして再生はないと考えて立場を定めている者もいる。
13.228.48
परोक्षवचनं श्रुत्वा न प्रत्यक्षस्य दर्शनात् ।
तत्सर्वं नास्तिनास्तीति संशयस्थास्तथा परे ॥ १३.२२८.४८ ॥
間接的な言葉を聞き、直接に知覚されるものを見ないために、「それはすべてない、ない」と言って疑いに立つ者があり、他の者もまた同様である。
13.228.49
पक्षभेदान्तरे चास्मिंस्तत्वं मे वक्तुमर्हसि ।
उक्तं भगवता यत्तु तत्तु लोकस्य संस्थितिः ॥ १३.२२८.४९ ॥
この見解の相違においても、あなたは私に真理を語るべきです。世尊が説かれたことこそ、世界の確立した秩序なのです。
13.228.50
प्रश्नमेतत्तु पृच्छत्या रुद्राण्या परिषत्तदा ।
कौतूहलयुता श्रोतुं समाहितमनाऽभवत् ॥ १३.२२८.५० ॥
ルドラーニーがこの問いを発したとき、集いは好奇心に満ち、聞こうと心を集中させた。
13.228.51
नैतदस्ति महाभागे यद्वदन्तीह नास्तिकाः ।
एतदेवाभिशस्तानां श्रुतविद्वेषिणां मतम् ॥ १३.२२८.५१ ॥
大いなる幸いを持つ者よ、ここで無神論者が言うことはそうではない。それこそ、聖典に敵対し非難される者たちの見解なのだ。
13.228.52
सर्वमर्थं श्रुतं दृष्टं यत्प्रागुक्तं मया तव ।
तदाप्रभृति मर्त्यानां श्रुतमाश्रित्य पण्डिताः ॥ १३.२२८.५२ ॥
私が以前あなたに語った意味はすべて、聞かれ、見られたものである。それ以来、賢者たちは聖典に拠って、死すべき人々のために歩むのだ。
13.228.53
कामान्संछिद्य परिगान्धृत्या वै परमासिना ।
अभियान्त्येव ते स्वर्गं पश्यन्तः कर्मणः पलम् ॥ १३.२२८.५३ ॥
堅忍という至高の剣で欲望とそれを取り囲む縛りを断ち切り、行為の果実を見て、彼らはまさしく天へと向かうのである。
13.228.54
एवं श्रद्धाफलं लोके परतः सुमहत्फलम् ।
बुद्धिः श्रद्धा च विनयः कारणानि हितैषिणाम् ॥ १३.२२८.५४ ॥
このように信仰の果実はこの世でも来世でも極めて大きい。知性、信仰、謙遜こそ、善を求める者たちの因である。
13.228.55
तस्मात्स्वर्गाभिगन्तारः कतिचित्त्वभवन्नराः ।
अन्ये करणहीनत्वान्नास्तिक्यं भावमाश्रिताः ॥ १३.२२८.५५ ॥
ゆえに天に赴く者は数人に過ぎなかった。他の者は能力を欠くために、無信の態度に身を寄せた。
13.228.56
श्रुतविद्वेषिणो मूर्खा नास्तिका दृढनिश्चयाः ।
निष्क्रियास्तु निरन्नादाः पतन्त्येवाधमां गतिम् ॥ १३.२२८.५६ ॥
学問を憎む愚者、無神論者、己の信念に固執する者、無為の者、供えられていない食物を食べる者は、まさに最も低い境遇へと堕ちる。
13.228.57
नास्त्यस्तीति पुनर्जन्म कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
नाधिगच्छन्ति तन्नित्यं हेतुवादशतैरपि ॥ १३.२२८.५७ ॥
「輪廻はある」「ない」——ここでは賢者さえも迷う。幾百もの論理的議論によっても、彼らはあの永遠なるものを得ることはない。
13.228.58
एषा ब्रह्मकृता माया दुर्विज्ञेया सुरासुरैः ।
किंपुनर्मानवैर्लोके ज्ञातुकामैः कुबुद्धिभिः ॥ १३.२२८.५८ ॥
この幻力はブラフマーが作ったもので、神々や阿修羅でさえ理解しがたい。まして世間で知ろうとする愚かな人間はなおさらである。
13.228.59
केवलं श्रद्धया देवि श्रुतमात्मनिविष्टया ।
ततोस्तीऽत्येव मन्तव्यं तथा हितमवाप्नुयात् ॥ १३.२२८.५९ ॥
女神よ、ただ信仰によって、自己に心を定めて聞いたことは「ある」と思うべきである。そうすれば善を得る。
13.228.60
दैवगुह्येषु चान्येषु हेतुर्देवि निरर्थकः ।
बधिरान्धवदेवात्र वर्तितव्यं हितैषिणा।
एतत्ते कथितं देवि ऋषिगुह्यं प्रजाहितम् ॥ १३.२२८.६० ॥
女神よ、神の秘密やその他のことでは、推論は無益である。ここでは幸福を求める者は、耳が聞こえず目が見えない者のように振る舞うべきである。女神よ、衆生に益する聖者たちのこの秘密を、あなたに語った。