മഹാഭാരതം · അധ്യായം 13.228
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.228.1
भगवन्सर्वभूतेश लोके कर्मक्रियापथे ।
दैवात्प्रवर्तते सर्वमिति केचिद्व्यवस्थिताः ॥ १३.२२८.१ ॥
ഹേ ഭഗവാനേ, സർവഭൂതങ്ങളുടെയും ഈശ്വരാ! ലോകത്തിൽ കർമ്മത്തിന്റെയും ക്രിയയുടെയും മാർഗ്ഗത്തിൽ എല്ലാം ദൈവത്താൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന് ചിലർ ഉറച്ചു വിശ്വസിക്കുന്നു.
13.228.2
अपरे चेष्टया चेति दृष्ट्वा प्रत्यक्षतः क्रियाम् ।
पक्षभेदे द्विधा चास्मिन्संशयस्थं मनो मम।
तत्त्वं वद महादेव श्रोतुं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२२८.२ ॥
മറ്റുള്ളവർ പ്രയത്നത്താൽ എന്നു പറയുന്നു, പ്രത്യക്ഷത്തിൽ ക്രിയ കണ്ടിട്ടാണ്. ഈ അഭിപ്രായഭേദത്തിൽ എന്റെ മനസ്സ് രണ്ടു വിധത്തിൽ സംശയത്തിലാണ്. ഹേ മഹാദേവാ, തത്ത്വം പറയൂ; കേൾക്കാൻ എനിക്കു കൗതുകമുണ്ട്.
13.228.3
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु तत्वं समाहिता ।
तदेवं कुरुते कर्म लोके देवि शुभाशुभम् ॥ १३.२२८.३ ॥
അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നോടു പറയാം; ഹേ ദേവീ, ഏകാഗ്രചിത്തയായി തത്ത്വം കേൾക്കുക. ഇങ്ങനെ ലോകത്തിൽ മനുഷ്യൻ ശുഭവും അശുഭവുമായ കർമ്മം ചെയ്യുന്നു.
13.228.4
लक्ष्यते द्विविधं कर्म मानुषेष्वेव तच्छृणु ।
पुराकृतं तयोरेकमैहिकं त्वितरस्तथा ॥ १३.२२८.४ ॥
മനുഷ്യരിൽ കർമ്മം രണ്ടു വിധത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു; അത് കേൾക്കുക. അവയിൽ ഒന്ന് മുൻജന്മത്തിൽ ചെയ്തത്, മറ്റൊന്ന് ഈ ജന്മത്തിൽ ചെയ്തത്.
13.228.5
अदृष्टपूर्वं यत्कर्म तद्दैवमिति लक्ष्यते ।
विहीनं दृष्टकरणं तन्मानुषमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.५ ॥
മുമ്പ് ഒരിക്കലും കാണാത്ത കർമ്മം ദൈവമെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു. കാണാവുന്ന കാരണമില്ലാത്തത് മാനുഷമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.
13.228.6
मानुषं तु क्रियामात्रं दैवात्सम्भवते फलम् ।
एवं तदुभयं कर्म मानुषं विद्धि तन्नृषु ॥ १३.२२८.६ ॥
മനുഷ്യന്റെ കർമ്മം കേവലം ക്രിയ മാത്രമാണ്; എന്നാൽ ഫലം ദൈവത്താൽ ഉണ്ടാകുന്നു. ഇങ്ങനെ ആ രണ്ടുതരം കർമ്മങ്ങളും മനുഷ്യരിൽ മാനുഷമെന്ന് അറിയുക.
13.228.7
लौकिकं तु प्रवक्ष्यामि दैवमानुषनिर्मितम् ।
कृषौ तु दृश्यते कर्म कर्षणं वपनं तथा ॥ १३.२२८.७ ॥
ലൗകികമായ കർമ്മത്തെ ഞാൻ പറയാം; അത് ദൈവത്താലും മനുഷ്യപ്രയത്നത്താലും നിർമ്മിതമാണ്. കൃഷിയിൽ ഉഴുന്നതും വിതക്കുന്നതും എന്ന കർമ്മം കാണുന്നു.
13.228.8
रोपणं चैव लवनं यच्चान्यत्पौरुषं स्मृतम् ।
दैवादसिद्धिश्च भवेद्दुष्कृतं चास्ति पौरुषे ॥ १३.२२८.८ ॥
നടലും കൊയ്ത്തും, പൗരുഷമെന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെട്ടതും മറ്റുള്ളതും. ദൈവത്താൽ പരാജയം ഉണ്ടാകും; പൗരുഷത്തിലും ദുഷ്കർമ്മം ഉണ്ട്.
13.228.9
सुयत्नाल्लभ्यते कीर्तिर्दुर्यत्नादयशस्तथा ।
एवं लोकगतिर्देवि आदिप्रभृति वर्तते ॥ १३.२२८.९ ॥
നല്ല പ്രയത്നത്താൽ കീർത്തി ലഭിക്കുന്നു; ചീത്ത പ്രയത്നത്താൽ അപകീർത്തി. ദേവീ, ലോകഗതി ആദിമുതൽ ഇങ്ങനെയാണ്.
13.228.10
भगवन्सर्वलोकेश सुरासुरनमस्कृत ।
कथमात्मा सदा गर्भं संविशेष्कर्मकारणात्।
तन्मे वद महादेव तद्धि गुह्यं परं मतम् ॥ १३.२२८.१० ॥
ഭഗവാനേ, സർവലോകേശാ, സുരാസുരന്മാരാൽ നമസ്കരിക്കപ്പെട്ടവനേ! കർമ്മകാരണത്താൽ ആത്മാവ് എപ്പോഴും ഗർഭത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രവേശിക്കുന്നു? മഹാദേവാ, അത് എന്നോട് പറയൂ; അത് പരമരഹസ്യമെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു.
13.228.11
शृणु भामिनि तत्सर्वं गुह्यानां परमं प्रिये ।
देवगुह्यादपि परमात्मगुह्यमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.११ ॥
ഭാമിനീ, കേൾക്കൂ. അത് എല്ലാ രഹസ്യങ്ങളിലും പരമമാണ്, പ്രിയേ. ദേവരഹസ്യത്തേക്കാളും പരമാത്മരഹസ്യം പരമമെന്ന് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു.
13.228.12
देवासुरास्तन्न विदुरात्मनो हि गतागतम् ।
अदृश्यो हि सदैवात्मा जनैः सौक्ष्म्यान्निराश्रयात् ॥ १३.२२८.१२ ॥
ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ആത്മാവിന്റെ വരവും പോക്കും അറിയുന്നില്ല. ആത്മാവ് എപ്പോഴും അദൃശ്യമാണ്; സൂക്ഷ്മത കൊണ്ടും ആശ്രയമില്ലാത്തതു കൊണ്ടും ജനങ്ങൾക്ക് അത് കാണാനാവില്ല.
13.228.13
अतिमायेति मायानामात्ममाया सेदष्यते ।
सोयं चतुर्विधां जातिं संविशत्यात्ममायया।
मैथुनं शोणितं बीजं दैवमेवात्र कारणम् ॥ १३.२२८.१३ ॥
ഇത് മായകൾക്കപ്പുറമുള്ള മായയാണ്; മായകളിൽ ആത്മമായ മാത്രമാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. അവൻ തന്റെ മായയാൽ നാലുതരം ജന്മങ്ങളിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു. സംയോഗം, രക്തം, ബീജം — ഇവിടെ ദൈവമാണ് കാരണം.
13.228.14
बीजशोणितसंयोगे यदा सम्भवते शुभे ।
तदाऽऽत्मा विशते गर्भमेवमण्डजरायुजे ॥ १३.२२८.१४ ॥
ബീജവും രക്തവും ചേരുമ്പോൾ, ശുഭേ, ഗർഭം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ ആത്മാവ് ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിക്കുന്നു — അണ്ഡജങ്ങളിലും ജരായുജങ്ങളിലും ഇങ്ങനെതന്നെ.
13.228.15
एवं संयोगकाले तु आत्मा गर्भत्वमेयिवान् ॥ १३.२२८.१५ ॥
ഇങ്ങനെ സംയോഗകാലത്തിൽതന്നെ ആത്മാവ് ഗർഭാവസ്ഥ പ്രാപിക്കുന്നു.
13.228.16
कलिलाज्जायते पिण्डं पिण्डात्पेश्यर्बुदं भवेत् ।
व्यक्तिभावगतं चैव कर्म त्वाश्रयते क्रमात् ॥ १३.२२८.१६ ॥
കലലത്തിൽനിന്ന് പിണ്ഡം ജനിക്കുന്നു; പിണ്ഡത്തിൽനിന്ന് മാംസപിണ്ഡവും കുമിളപോലുള്ള വീക്കവും ഉണ്ടാകുന്നു. വ്യക്തരൂപം പ്രാപിച്ച് കർമം ക്രമേണ അതിനെ ആശ്രയിക്കുന്നു.
13.228.17
एवं विवर्धमानेन कर्मात्मा सह वर्धते ।
एवमात्मगतिं विद्धि यन्मां पृच्छसि सुप्रभे ॥ १३.२२८.१७ ॥
ഇങ്ങനെ വളരുമ്പോൾ കർമാത്മാവും കൂടെ വളരുന്നു. സുപ്രഭേ, നീ എന്നോട് ചോദിക്കുന്ന ആത്മഗതി ഇങ്ങനെതന്നെ അറിയുക.
13.228.18
रोपणं चैव लवनं यच्चान्यत्पौरुषं स्मृतम् ॥ १३.२२८.१८ ॥
വിതയ്ക്കലും കൊയ്യലും, പൗരുഷമെന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്ന മറ്റെന്തുമാകട്ടെ —
13.228.19
काले वृष्टिः सुवापं च प्ररोहः पक्तिरेव च ।
एवमादि तु यच्चान्यत्तद्दैवतमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.१९ ॥
യഥാസമയം മഴ, നല്ല വിതയ്ക്കൽ, മുളയ്ക്കൽ, പാകമാകൽ, ഇവയും ഇവയെപ്പോലെയുള്ളവയും, മറ്റെന്തുണ്ടോ അതും, ദൈവത്തിന്റേതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
13.228.20
पञ्चभूतस्थितिश्चैव ज्योतिषामयनं तथा ।
अबुद्धिगम्यं यन्मर्त्यैर्हेतुभिर्वा न विद्यते ॥ १३.२२८.२० ॥
പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ സ്ഥിതിയും ജ്യോതിസ്സുകളുടെ സഞ്ചാരവും, മർത്യരുടെ ബുദ്ധിക്ക് ഗ്രഹിക്കാനാവാത്തതും, കാരണങ്ങളാൽ അറിയാൻ കഴിയാത്തതും.
13.228.21
तादृशं कारणं दैवं शुभं वा यदि वेतरत् ।
यादृशं चात्मना शक्यं तत्पौरुषमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.२१ ॥
അങ്ങനെയുള്ള കാരണം ദൈവമാണ്, അത് ശുഭമോ അല്ലാത്തതോ ആകാം; സ്വയം സാധിക്കുന്നത് പൗരുഷം എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
13.228.22
केवलं फलनिष्पत्तिरेकेन तु न शक्यते ।
पौरुषेणैव दैवेनि युगपद्ग्रथितं प्रिये।
तयोः समाहितं कर्म शीतोष्णं युगपत्तथा ॥ १३.२२८.२२ ॥
ഒന്നുകൊണ്ടുമാത്രം ഫലസിദ്ധി സാധ്യമല്ല; പൗരുഷവും ദൈവവും ഒന്നിച്ചു കോർക്കപ്പെട്ടവയാണ്, പ്രിയേ. ഇവ രണ്ടും ചേർന്ന കർമ്മം, തണുപ്പും ചൂടും ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ.
13.228.23
पौरुषं तु तयोः पूर्वमारब्धव्यं विजानता ।
आत्मना तु न शक्यं हि न तथा कीर्तिमाप्नुयात् ॥ १३.२२८.२३ ॥
അറിവുള്ളവൻ ഇവ രണ്ടിൽ ആദ്യം പൗരുഷം ആരംഭിക്കണം; സ്വയം സാധിച്ചില്ലെങ്കിൽ അത് സാധ്യമല്ല, അങ്ങനെ കീർത്തിയും ലഭിക്കില്ല.
13.228.24
खननान्मथनाल्लोके जलाग्निप्रापणं यथा ।
तथा पुरुषकारे तु दैवसम्पत्समाहिता ॥ १३.२२८.२४ ॥
ലോകത്തിൽ കുഴിക്കുന്നതിനാലും കടയുന്നതിനാലും വെള്ളവും തീയും ലഭിക്കുന്നതുപോലെ, പുരുഷകാരത്തിൽ ദൈവസമ്പത്ത് ഒന്നിച്ചുചേർന്നിരിക്കുന്നു.
13.228.25
नरस्याकुर्वतः कर्म दैवसम्पन्न लभ्यते ।
तस्मात्सर्वसमारम्भो दैवमानुषनिर्मितः ॥ १३.२२८.२५ ॥
കർമ്മം ചെയ്യാത്ത മനുഷ്യന് ദൈവസമ്പത്ത് ലഭിക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ എല്ലാ ആരംഭവും ദൈവത്താലും മനുഷ്യപ്രയത്നത്താലും രൂപപ്പെടുന്നു.
13.228.26
असुरा राक्षसाश्चैव मन्यन्ते लोकनाशनाः ।
पश्यन्ते न च ते पापाः केवलं मांसभक्षणाः ॥ १३.२२८.२६ ॥
ലോകനാശകരായ അസുരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും അങ്ങനെ കരുതുന്നു. ആ പാപികൾ മാംസഭോജികൾ മാത്രമാണ്, അവർ ഒന്നും കാണുന്നില്ല.
13.228.27
प्रच्छादितं हि तत्सर्वं गूढमाया हि देवताः ।
तदहं ते प्रवक्ष्यामि देवि गुह्यं पुरस्सरम् ॥ १३.२२८.२७ ॥
അതെല്ലാം മറച്ചുവെക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ദേവന്മാർ ഗൂഢമായ മായയുള്ളവരാണ്. അതിനാൽ ദേവീ, ആ പ്രധാനമായ രഹസ്യം ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.
13.228.28
आदिकाले नराः सर्वे कृत्वा कर्म शुभाशुभम् ।
भुञ्जते पश्यमानास्ते वृत्तान्तं लोकयोर्द्वयोः ॥ १३.२२८.२८ ॥
ആദികാലത്ത് എല്ലാ മനുഷ്യരും ശുഭാശുഭ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്ത്, രണ്ടു ലോകങ്ങളുടെയും വൃത്താന്തം കണ്ടുകൊണ്ട് അവയുടെ ഫലം അനുഭവിച്ചു.
13.228.29
यथैवात्मकृतं विद्युर्देशान्तरगता नराः ।
विद्युस्तथैवान्तकाले सुकृतं पौर्वदैहिकम् ॥ १३.२२८.२९ ॥
മറ്റു ദേശങ്ങളിൽ പോയ മനുഷ്യർ താൻ ചെയ്ത കർമ്മം അറിയുന്നതുപോലെ, മരണസമയത്ത് മനുഷ്യർ പൂർവദേഹത്തിലെ സുകൃതം അറിയുന്നു.
13.228.30
एवं व्यवस्थिते लोके सर्वे धर्मरताऽभवन् ।
अचिरेणैव कालेन स्वर्गः सम्पूरितस्तदा ॥ १३.२२८.३० ॥
ലോകം ഇപ്രകാരം ക്രമീകരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും ധർമ്മത്തിൽ രമിച്ചു; അധികം വൈകാതെ അന്ന് സ്വർഗം നിറഞ്ഞു.
13.228.31
देवानामपि सम्बाधं दृष्ट्वा ब्रह्माऽप्यचिन्तयत् ।
सञ्चरन्ते कथं स्वर्गं मानुषाः प्रविशन्ति हि ॥ १३.२२८.३१ ॥
ദേവന്മാർക്കിടയിലും തിരക്ക് കണ്ട് ബ്രഹ്മാവും ചിന്തിച്ചു: മനുഷ്യർ സ്വർഗത്തിൽ എങ്ങനെ സഞ്ചരിച്ച് പ്രവേശിക്കും?
13.228.32
इत्येवमनुचिन्त्यैव मानुषान्सममोहयत् ।
तदाप्रभृति ते मर्त्या न विदुस्ते पुराकृतम् ॥ १३.२२८.३२ ॥
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് അവൻ മനുഷ്യരെ പൂർണമായി മോഹിപ്പിച്ചു. അന്നുമുതൽ ആ മർത്യർ തങ്ങളുടെ മുൻകൃത കർമം അറിഞ്ഞില്ല.
13.228.33
कामक्रोधौ तु तत्काले मानुषेष्ववपातयत् ।
ताभ्यामभिहता मर्त्याः स्वर्गलोकं न पेदिरे ॥ १३.२२८.३३ ॥
പക്ഷേ അപ്പോൾതന്നെ അവൻ മനുഷ്യരിൽ കാമവും ക്രോധവും വീഴ്ത്തി. അവയാൽ പ്രഹരിതരായ മർത്യർ സ്വർഗലോകത്ത് എത്തിയില്ല.
13.228.34
पुराकृतस्याविज्ञानात्कामक्रोधाभिपीडिताः ।
नैतदस्तीति मन्वाना विकारंश्चक्रिरे पुनः ॥ १३.२२८.३४ ॥
മുൻകൃത കർമം അറിയാതെ, കാമക്രോധങ്ങളാൽ പീഡിതരായി, 'ഇത് ഇല്ല' എന്ന് കരുതി അവർ വീണ്ടും വികാരങ്ങൾ പ്രവർത്തിച്ചു.
13.228.35
अकार्यादिमहादोषानाहरन्त्यात्मकारणात् ।
विस्मृत्य धर्मकार्याणि परलोकभयं तदा ॥ १३.२२८.३५ ॥
സ്വന്തം ആവശ്യത്തിനായി അവർ അകാര്യാദി മഹാദോഷങ്ങൾ വരുത്തിവച്ചു. ധർമകർമങ്ങൾ മറന്ന് അപ്പോൾ പരലോകഭയവും അവർക്കില്ലാതായി.
13.228.36
एवं व्यवस्थिते लोके कश्मलं समपद्यत ।
लोकानां चैव देवानां क्षयायैव तथा प्रिये।
नरकाः पूरिताश्चासन्प्राणिभिः पापकारिभिः ॥ १३.२२८.३६ ॥
ഇങ്ങനെ ലോകവ്യവസ്ഥ നിലനിൽക്കെ കലക്കം ഉണ്ടായി. പ്രിയേ, ലോകങ്ങൾക്കും ദേവന്മാർക്കും നാശത്തിനായി തന്നെ, പാപികളായ ജീവികളാൽ നരകങ്ങൾ നിറഞ്ഞു.
13.228.37
पुनरेव तु तान्दृष्ट्वा लोककर्ता पितामहः ।
अचिन्तयत्तमेवार्थं लोकानां हितकारणात्।
समत्वेन कथं लोके वर्तेतेति मुहुर्मुहुः ॥ १३.२२८.३७ ॥
വീണ്ടും അവരെ കണ്ട് ലോകസ്രഷ്ടാവായ പിതാമഹൻ ലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി, ലോകത്തിൽ സമത്വത്തോടെ എങ്ങനെ വർത്തിക്കാമെന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ചു.
13.228.38
चिन्तयित्वा तदा ब्रह्मा ज्ञानेन तपसा प्रिये ।
अकरोज्ज्ञानदृश्यं तत्परलोकं न चक्षुषा ॥ १३.२२८.३८ ॥
പ്രിയേ, അപ്പോൾ ബ്രഹ്മാവ് ചിന്തിച്ച്, ജ്ഞാനത്താലും തപസ്സിനാലും ആ പരലോകത്തെ കണ്ണുകൊണ്ടല്ല, ജ്ഞാനംകൊണ്ട് കാണാവുന്നതാക്കി.
13.228.39
भगवन्मृतमात्रस्तु योयं जात इति स्मृतः ।
तथैव दृश्यते जातस्तत्रात्मा तु कथं भवेत् ॥ १३.२२८.३९ ॥
ഭഗവാനേ, മരിച്ചവനെപ്പോലെയിരിക്കുന്നവനും ജനിച്ചവനെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നവനും അങ്ങനെതന്നെ കാണപ്പെടുന്നു; അവിടെ ആത്മാവ് എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?
13.228.40
गर्भादावेव संविष्ट आत्मा तु भगवन्मम ।
एष मे संशयो देव तन्मे छेत्तुं त्वमर्हसि ॥ १३.२२८.४० ॥
ഭഗവാനേ, ഗർഭാരംഭത്തിൽത്തന്നെ ആത്മാവ് പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവാ, ഇതാണ് എന്റെ സംശയം; അത് തീർക്കുന്നത് അങ്ങേക്ക് യോഗ്യമാണ്.
13.228.41
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु तत्वं समाहिता। ॥ १३.२२८.४१ ॥
അതിനാൽ ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം; ഏകാഗ്രചിത്തയായി സത്യം കേൾക്കുക.
13.228.42
अन्यो गर्भगतो भूत्वा तत्रैव निधनं गतः ।
पुनरन्यच्छरीरं तत्प्रविश्य भुवि जायते।
तत्वविन्नैव सर्वस्तु दैवयोगस्तु सम्भवेत् ॥ १३.२२८.४२ ॥
ഒരാൾ ഗർഭത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അവിടെത്തന്നെ മരിക്കുന്നു; പിന്നീട് മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഭൂമിയിൽ ജനിക്കുന്നു. സത്യം അറിയുന്നവരെല്ലാം അല്ല; എന്നാൽ ദൈവയോഗം സംഭവിച്ചേക്കാം.
13.228.43
सूतिकाया हितार्थं च मोहनार्थं च देहिनाम् ।
समकर्मविधानत्वादित्येवं विद्धि शोभने ॥ १३.२२८.४३ ॥
ഹേ ശോഭനേ, ജീവികളുടെ ഹിതത്തിനും മോഹത്തിനുമായി ഗർഭജന്മം വിധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; കർമവിധാനം എല്ലാവർക്കും സമമായതിനാൽ ഇതറിയുക.
13.228.44
काङ्क्षमाणास्तु नरकं भुक्त्वा केचित्प्रयान्ति हि ।
मायासंयामिका नाम यज्जन्ममरणान्तरे।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२८.४४ ॥
നരകം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചിലർ അത് അനുഭവിച്ച് പോകുന്നു; ജനനമരണങ്ങൾക്കിടയിലുള്ള മായാസംയാമികാ എന്ന അവസ്ഥയാണത്. ദേവീ, ഇത് നിന്നോട് പറഞ്ഞു; ഇനി എന്ത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?
13.228.45
भगवन्सर्वलोकेश लोकनाथ वृषध्वज ।
नास्त्यात्मा कर्मभोक्तेति मृतो जन्तुर्न जायते ॥ १३.२२८.४५ ॥
ഭഗവാനേ, സർവലോകേശാ, ലോകനാഥാ, വൃഷധ്വജാ! കർമഫലം അനുഭവിക്കുന്ന ആത്മാവില്ലേ? മരിച്ച ജീവി വീണ്ടും ജനിക്കുന്നില്ലേ?
13.228.46
स्वभावाज्जायते सर्वं यथा वृक्षफलं तथा ।
यथोर्मयः सम्भवन्ति तथैव जगदाकृतिः ॥ १३.२२८.४६ ॥
മരത്തിൽ നിന്ന് ഫലം സ്വഭാവത്താൽ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ എല്ലാം സ്വഭാവത്താൽ ഉണ്ടാകുന്നു; തിരമാലകൾ ഉയരുന്നതുപോലെ ലോകരൂപവും ഉയരുന്നു.
13.228.47
तपोदानानि यत्कर्म तत्र तद्दृश्यते वृथा ।
नास्ति पौनर्भवं जन्म इति केचिद्व्यवस्थिताः ॥ १३.२२८.४७ ॥
തപസ്സും ദാനവും പോലുള്ള കർമങ്ങൾ അവിടെ വ്യർത്ഥമായി കാണുന്നു; പുനർജന്മമില്ലെന്ന് ചിലർ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നു.
13.228.48
परोक्षवचनं श्रुत्वा न प्रत्यक्षस्य दर्शनात् ।
तत्सर्वं नास्तिनास्तीति संशयस्थास्तथा परे ॥ १३.२२८.४८ ॥
പരോക്ഷവചനം കേട്ടിട്ട്, പ്രത്യക്ഷദർശനം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, 'അതെല്ലാം ഇല്ല, ഇല്ല' എന്ന് ചിലർ സംശയത്തിൽ നിൽക്കുന്നു; മറ്റുള്ളവരും അങ്ങനെ തന്നെ.
13.228.49
पक्षभेदान्तरे चास्मिंस्तत्वं मे वक्तुमर्हसि ।
उक्तं भगवता यत्तु तत्तु लोकस्य संस्थितिः ॥ १३.२२८.४९ ॥
ഈ പക്ഷഭേദത്തിലും അങ്ങ് എനിക്ക് തത്ത്വം പറയാൻ യോഗ്യനാണ്. ഭഗവാൻ പറഞ്ഞതാണ് ലോകസ്ഥിതി.
13.228.50
प्रश्नमेतत्तु पृच्छत्या रुद्राण्या परिषत्तदा ।
कौतूहलयुता श्रोतुं समाहितमनाऽभवत् ॥ १३.२२८.५० ॥
ഈ ചോദ്യം രുദ്രാണി ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ സദസ്സ് കൗതുകത്തോടെ കേൾക്കാൻ ഏകാഗ്രചിത്തമായി.
13.228.51
नैतदस्ति महाभागे यद्वदन्तीह नास्तिकाः ।
एतदेवाभिशस्तानां श्रुतविद्वेषिणां मतम् ॥ १३.२२८.५१ ॥
മഹാഭാഗേ, ഇവിടെ നാസ്തികർ പറയുന്നത് അങ്ങനെയല്ല. ശാസ്ത്രവിരോധികളും നിന്ദിതരുമായവരുടെ അഭിപ്രായമാണത്.
13.228.52
सर्वमर्थं श्रुतं दृष्टं यत्प्रागुक्तं मया तव ।
तदाप्रभृति मर्त्यानां श्रुतमाश्रित्य पण्डिताः ॥ १३.२२८.५२ ॥
ഞാൻ മുമ്പ് അങ്ങയോട് പറഞ്ഞ എല്ലാ അർത്ഥവും കേട്ടതും കണ്ടതുമാണ്. അന്നുമുതൽ മനുഷ്യർക്കായി ശാസ്ത്രത്തെ ആശ്രയിച്ച് പണ്ഡിതന്മാർ (വഴി നടക്കുന്നു).
13.228.53
कामान्संछिद्य परिगान्धृत्या वै परमासिना ।
अभियान्त्येव ते स्वर्गं पश्यन्तः कर्मणः पलम् ॥ १३.२२८.५३ ॥
ധൈര്യമെന്ന ഉത്തമ വാളുകൊണ്ട് ആഗ്രഹങ്ങളെയും അവയുടെ ചുറ്റുള്ള ബന്ധനങ്ങളെയും ഛേദിച്ച്, കർമ്മഫലം കണ്ടുകൊണ്ട് അവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
13.228.54
एवं श्रद्धाफलं लोके परतः सुमहत्फलम् ।
बुद्धिः श्रद्धा च विनयः कारणानि हितैषिणाम् ॥ १३.२२८.५४ ॥
ഇപ്രകാരം ശ്രദ്ധയുടെ ഫലം ഈ ലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും അതിമഹത്തായ ഫലമാണ്. ബുദ്ധി, ശ്രദ്ധ, വിനയം ഇവ ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരുടെ കാരണങ്ങളാണ്.
13.228.55
तस्मात्स्वर्गाभिगन्तारः कतिचित्त्वभवन्नराः ।
अन्ये करणहीनत्वान्नास्तिक्यं भावमाश्रिताः ॥ १३.२२८.५५ ॥
അതിനാൽ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോകുന്നവർ ചിലർ മാത്രമായി; മറ്റുള്ളവർ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെ കുറവുകൊണ്ട് നാസ്തിക ഭാവം സ്വീകരിച്ചു.
13.228.56
श्रुतविद्वेषिणो मूर्खा नास्तिका दृढनिश्चयाः ।
निष्क्रियास्तु निरन्नादाः पतन्त्येवाधमां गतिम् ॥ १३.२२८.५६ ॥
ശാസ്ത്രത്തെ വെറുക്കുന്ന മൂഢന്മാരും നാസ്തികരും ഉറച്ച നിശ്ചയമുള്ളവരും നിഷ്ക്രിയരും അർപ്പിക്കാത്ത അന്നം ഭുജിക്കുന്നവരും അധമഗതിയിൽ വീഴുന്നു.
13.228.57
नास्त्यस्तीति पुनर्जन्म कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
नाधिगच्छन्ति तन्नित्यं हेतुवादशतैरपि ॥ १३.२२८.५७ ॥
'പുനർജന്മം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ' എന്ന കാര്യത്തിൽ ജ്ഞാനികളും മോഹിതരാകുന്നു; നൂറുകണക്കിന് തർക്കവാദങ്ങൾകൊണ്ടും അവർ ആ നിത്യതത്ത്വം അറിയുന്നില്ല.
13.228.58
एषा ब्रह्मकृता माया दुर्विज्ञेया सुरासुरैः ।
किंपुनर्मानवैर्लोके ज्ञातुकामैः कुबुद्धिभिः ॥ १३.२२८.५८ ॥
ഇത് ബ്രഹ്മാവ് സൃഷ്ടിച്ച മായയാണ്; ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും ഇത് അറിയുക ദുഷ്കരം. പിന്നെ ലോകത്തിൽ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദുർബുദ്ധികളായ മനുഷ്യർക്ക് എങ്ങനെ അറിയാനാകും?
13.228.59
केवलं श्रद्धया देवि श्रुतमात्मनिविष्टया ।
ततोस्तीऽत्येव मन्तव्यं तथा हितमवाप्नुयात् ॥ १३.२२८.५९ ॥
ദേവീ, ശ്രദ്ധയോടെ മാത്രം, ആത്മാവിൽ ഉറച്ചുനിന്ന് കേട്ടതിനെ 'ഉണ്ട്' എന്ന് തന്നെ കരുതണം; അങ്ങനെ അവന് നന്മ ലഭിക്കും.
13.228.60
दैवगुह्येषु चान्येषु हेतुर्देवि निरर्थकः ।
बधिरान्धवदेवात्र वर्तितव्यं हितैषिणा।
एतत्ते कथितं देवि ऋषिगुह्यं प्रजाहितम् ॥ १३.२२८.६० ॥
ദേവീ, ദൈവരഹസ്യങ്ങളിലും മറ്റുള്ളവയിലും തർക്കം വ്യർഥമാണ്; ഇവിടെ നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ബധിരനെയും അന്ധനെയും പോലെ പെരുമാറണം. ദേവീ, ജനങ്ങൾക്ക് നന്മ നൽകുന്ന ഋഷിരഹസ്യം ഇതാ നിനക്ക് പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു.