ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 13.228
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.228.1
भगवन्सर्वभूतेश लोके कर्मक्रियापथे ।
दैवात्प्रवर्तते सर्वमिति केचिद्व्यवस्थिताः ॥ १३.२२८.१ ॥
ಓ ಭಗವಂತನೇ, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಒಡೆಯನೇ! ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ದೈವದಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.
13.228.2
अपरे चेष्टया चेति दृष्ट्वा प्रत्यक्षतः क्रियाम् ।
पक्षभेदे द्विधा चास्मिन्संशयस्थं मनो मम।
तत्त्वं वद महादेव श्रोतुं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२२८.२ ॥
ಇತರರು ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡಿ. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಶಯದಲ್ಲಿದೆ. ಓ ಮಹಾದೇವ, ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳು; ಕೇಳುವ ಕುತೂಹಲ ನನಗಿದೆ.
13.228.3
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु तत्वं समाहिता ।
तदेवं कुरुते कर्म लोके देवि शुभाशुभम् ॥ १३.२२८.३ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಓ ದೇವಿ, ಏಕಾಗ್ರಚಿತ್ತದಿಂದ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಕೇಳು. ಹೀಗೆ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
13.228.4
लक्ष्यते द्विविधं कर्म मानुषेष्वेव तच्छृणु ।
पुराकृतं तयोरेकमैहिकं त्वितरस्तथा ॥ १३.२२८.४ ॥
ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ; ಅದನ್ನು ಕೇಳು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಿಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದುದು, ಮತ್ತೊಂದು ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದುದು.
13.228.5
अदृष्टपूर्वं यत्कर्म तद्दैवमिति लक्ष्यते ।
विहीनं दृष्टकरणं तन्मानुषमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.५ ॥
ಹಿಂದೆಂದೂ ಕಾಣದ ಕರ್ಮ ದೈವವೆಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕಾಣುವ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದು ಮಾನುಷವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
13.228.6
मानुषं तु क्रियामात्रं दैवात्सम्भवते फलम् ।
एवं तदुभयं कर्म मानुषं विद्धि तन्नृषु ॥ १३.२२८.६ ॥
ಮಾನವನ ಕರ್ಮ ಕೇವಲ ಕ್ರಿಯೆ ಮಾತ್ರ; ಆದರೆ ಫಲವು ದೈವದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಆ ಎರಡೂ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮಾನುಷವೆಂದು ತಿಳಿ.
13.228.7
लौकिकं तु प्रवक्ष्यामि दैवमानुषनिर्मितम् ।
कृषौ तु दृश्यते कर्म कर्षणं वपनं तथा ॥ १३.२२८.७ ॥
ಲೌಕಿಕ ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಅದು ದೈವ ಮತ್ತು ಮಾನುಷ ಇವೆರಡರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ. ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಉಳುವುದು ಮತ್ತು ಬಿತ್ತುವುದು ಎಂಬ ಕರ್ಮ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
13.228.8
रोपणं चैव लवनं यच्चान्यत्पौरुषं स्मृतम् ।
दैवादसिद्धिश्च भवेद्दुष्कृतं चास्ति पौरुषे ॥ १३.२२८.८ ॥
ನಾಟುವುದು ಮತ್ತು ಕೊಯ್ಯುವುದು, ಮತ್ತು ಪೌರುಷವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರವೂ. ದೈವದಿಂದ ಅಸಿದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; ಪೌರುಷದಲ್ಲಿಯೂ ದುಷ್ಕೃತ್ಯವಿದೆ.
13.228.9
सुयत्नाल्लभ्यते कीर्तिर्दुर्यत्नादयशस्तथा ।
एवं लोकगतिर्देवि आदिप्रभृति वर्तते ॥ १३.२२८.९ ॥
ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಕೀರ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ದುಷ್ಟ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಅಪಕೀರ್ತಿ. ಓ ದೇವಿ, ಲೋಕದ ಗತಿ ಆದಿಯಿಂದಲೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇದೆ.
13.228.10
भगवन्सर्वलोकेश सुरासुरनमस्कृत ।
कथमात्मा सदा गर्भं संविशेष्कर्मकारणात्।
तन्मे वद महादेव तद्धि गुह्यं परं मतम् ॥ १३.२२८.१० ॥
ಭಗವಂತನೇ, ಸರ್ವಲೋಕೇಶನೇ, ಸುರಾಸುರರಿಂದ ನಮಸ್ಕೃತನೇ! ಕರ್ಮದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆತ್ಮವು ಸದಾ ಗರ್ಭವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ? ಮಹಾದೇವ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು; ಅದು ಪರಮ ಗುಹ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.
13.228.11
शृणु भामिनि तत्सर्वं गुह्यानां परमं प्रिये ।
देवगुह्यादपि परमात्मगुह्यमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.११ ॥
ಓ ಭಾಮಿನಿ, ಕೇಳು. ಅದು ಎಲ್ಲ ಗುಹ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮವಾದುದು, ಓ ಪ್ರಿಯೆ. ದೇವಗುಹ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಪರಮಾತ್ಮಗುಹ್ಯ ಪರಮವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.
13.228.12
देवासुरास्तन्न विदुरात्मनो हि गतागतम् ।
अदृश्यो हि सदैवात्मा जनैः सौक्ष्म्यान्निराश्रयात् ॥ १३.२२८.१२ ॥
ದೇವ-ಅಸುರರೂ ಆತ್ಮನ ಬರುವಿಕೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆತ್ಮ ಸದಾ ಅದೃಶ್ಯವೇ; ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದುದರಿಂದ ಜನರಿಗೆ ಅದು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
13.228.13
अतिमायेति मायानामात्ममाया सेदष्यते ।
सोयं चतुर्विधां जातिं संविशत्यात्ममायया।
मैथुनं शोणितं बीजं दैवमेवात्र कारणम् ॥ १३.२२८.१३ ॥
ಇದು ಮಾಯೆಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಮಾಯೆ; ಮಾಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮಮಾಯೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೈಥುನ, ರಕ್ತ, ಬೀಜ — ಇಲ್ಲಿ ದೈವವೇ ಕಾರಣ.
13.228.14
बीजशोणितसंयोगे यदा सम्भवते शुभे ।
तदाऽऽत्मा विशते गर्भमेवमण्डजरायुजे ॥ १३.२२८.१४ ॥
ಬೀಜ ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ, ಶುಭೆ, ಗರ್ಭವುಂಟಾದಾಗ ಆತ್ಮ ಗರ್ಭವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ — ಅಂಡಜ ಮತ್ತು ಜರಾಯುಜಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಯೇ.
13.228.15
एवं संयोगकाले तु आत्मा गर्भत्वमेयिवान् ॥ १३.२२८.१५ ॥
ಹೀಗೆ ಸಂಯೋಗ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಆತ್ಮವು ಗರ್ಭಭಾವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
13.228.16
कलिलाज्जायते पिण्डं पिण्डात्पेश्यर्बुदं भवेत् ।
व्यक्तिभावगतं चैव कर्म त्वाश्रयते क्रमात् ॥ १३.२२८.१६ ॥
ಕಲಲದಿಂದ ಪಿಂಡ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಪಿಂಡದಿಂದ ಮಾಂಸದ ಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಗುಳ್ಳೆಯಂತಹ ಊತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಕರ್ಮವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ.
13.228.17
एवं विवर्धमानेन कर्मात्मा सह वर्धते ।
एवमात्मगतिं विद्धि यन्मां पृच्छसि सुप्रभे ॥ १३.२२८.१७ ॥
ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಕರ್ಮಾತ್ಮವೂ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸುಪ್ರಭೆ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೇಳಿದ ಆತ್ಮದ ಗತಿಯನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ತಿಳಿ.
13.228.18
रोपणं चैव लवनं यच्चान्यत्पौरुषं स्मृतम् ॥ १३.२२८.१८ ॥
ಬಿತ್ತುವುದು ಮತ್ತು ಕೊಯ್ಯುವುದು, ಮತ್ತು ಪೌರುಷವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಡುವ ಇನ್ನೇನೇ ಇರಲಿ —
13.228.19
काले वृष्टिः सुवापं च प्ररोहः पक्तिरेव च ।
एवमादि तु यच्चान्यत्तद्दैवतमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.१९ ॥
ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಮಳೆ, ಉತ್ತಮ ಬಿತ್ತನೆ, ಮೊಳಕೆ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಾಗುವಿಕೆ, ಇತ್ಯಾದಿ ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಇದ್ದರೂ, ಅವು ದೈವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
13.228.20
पञ्चभूतस्थितिश्चैव ज्योतिषामयनं तथा ।
अबुद्धिगम्यं यन्मर्त्यैर्हेतुभिर्वा न विद्यते ॥ १३.२२८.२० ॥
ಪಂಚಭೂತಗಳ ಸ್ಥಿತಿ, ಜ್ಯೋತಿರ್ಗೋಳಗಳ ಚಲನೆ, ಮನುಷ್ಯರ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ್ದು ಅಥವಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ತಿಳಿಯಲಾಗದ್ದು.
13.228.21
तादृशं कारणं दैवं शुभं वा यदि वेतरत् ।
यादृशं चात्मना शक्यं तत्पौरुषमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.२१ ॥
ಅಂತಹ ಕಾರಣವೇ ದೈವ — ಅದು ಶುಭವಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯಾಗಿರಲಿ; ತನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದುದೇ ಪೌರುಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
13.228.22
केवलं फलनिष्पत्तिरेकेन तु न शक्यते ।
पौरुषेणैव दैवेनि युगपद्ग्रथितं प्रिये।
तयोः समाहितं कर्म शीतोष्णं युगपत्तथा ॥ १३.२२८.२२ ॥
ಒಂದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಫಲ ಸಿದ್ಧಿಯಾಗದು; ಪೌರುಷ ಮತ್ತು ದೈವ ಎರಡೂ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿವೆ, ಪ್ರಿಯೇ. ಅವೆರಡೂ ಸೇರಿದ ಕರ್ಮ, ಚಳಿ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವಂತೆ.
13.228.23
पौरुषं तु तयोः पूर्वमारब्धव्यं विजानता ।
आत्मना तु न शक्यं हि न तथा कीर्तिमाप्नुयात् ॥ १३.२२८.२३ ॥
ತಿಳಿದವನು ಆ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪೌರುಷವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬೇಕು; ತನ್ನಿಂದ ಆಗದಿದ್ದರೆ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು, ಹಾಗೆ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆಯಲಾರ.
13.228.24
खननान्मथनाल्लोके जलाग्निप्रापणं यथा ।
तथा पुरुषकारे तु दैवसम्पत्समाहिता ॥ १३.२२८.२४ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಗೆಯುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕಡೆಯುವುದರಿಂದ ನೀರು ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿ ಪಡೆಯುವಂತೆ, ಪುರುಷಕಾರದಲ್ಲಿ ದೈವ ಸಂಪತ್ತು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ.
13.228.25
नरस्याकुर्वतः कर्म दैवसम्पन्न लभ्यते ।
तस्मात्सर्वसमारम्भो दैवमानुषनिर्मितः ॥ १३.२२८.२५ ॥
ಕರ್ಮ ಮಾಡದ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ದೈವಸಂಪತ್ತು ಲಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆರಂಭವೂ ದೈವ ಮತ್ತು ಮಾನುಷ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
13.228.26
असुरा राक्षसाश्चैव मन्यन्ते लोकनाशनाः ।
पश्यन्ते न च ते पापाः केवलं मांसभक्षणाः ॥ १३.२२८.२६ ॥
ಲೋಕನಾಶಕರಾದ ಅಸುರರು ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸರು ಹಾಗೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಪಾಪಿಗಳು ಕೇವಲ ಮಾಂಸಭಕ್ಷಕರು, ಅವರು ಏನನ್ನೂ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ.
13.228.27
प्रच्छादितं हि तत्सर्वं गूढमाया हि देवताः ।
तदहं ते प्रवक्ष्यामि देवि गुह्यं पुरस्सरम् ॥ १३.२२८.२७ ॥
ಅದೆಲ್ಲವೂ ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ದೇವತೆಗಳು ಗೂಢ ಮಾಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವಿ, ಆ ಮುಖ್ಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
13.228.28
आदिकाले नराः सर्वे कृत्वा कर्म शुभाशुभम् ।
भुञ्जते पश्यमानास्ते वृत्तान्तं लोकयोर्द्वयोः ॥ १३.२२८.२८ ॥
ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಮನುಷ್ಯರೂ ಶುಭಾಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಎರಡು ಲೋಕಗಳ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಅವುಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.
13.228.29
यथैवात्मकृतं विद्युर्देशान्तरगता नराः ।
विद्युस्तथैवान्तकाले सुकृतं पौर्वदैहिकम् ॥ १३.२२८.२९ ॥
ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋದ ಮನುಷ್ಯರು ತಾವು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿಯುವಂತೆ, ಮರಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಪೂರ್ವದೇಹದ ಸುಕೃತವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
13.228.30
एवं व्यवस्थिते लोके सर्वे धर्मरताऽभवन् ।
अचिरेणैव कालेन स्वर्गः सम्पूरितस्तदा ॥ १३.२२८.३० ॥
ಲೋಕ ಹೀಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದರು; ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವರ್ಗ ತುಂಬಿತು.
13.228.31
देवानामपि सम्बाधं दृष्ट्वा ब्रह्माऽप्यचिन्तयत् ।
सञ्चरन्ते कथं स्वर्गं मानुषाः प्रविशन्ति हि ॥ १३.२२८.३१ ॥
ದೇವತೆಗಳಲ್ಲೂ ಇರುವ ಜನಸಂದಣಿಯನ್ನು ನೋಡಿ ಬ್ರಹ್ಮನೂ ಚಿಂತಿಸಿದನು: ಮನುಷ್ಯರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಂಚರಿಸಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ?
13.228.32
इत्येवमनुचिन्त्यैव मानुषान्सममोहयत् ।
तदाप्रभृति ते मर्त्या न विदुस्ते पुराकृतम् ॥ १३.२२८.३२ ॥
ಹೀಗೆ ಯೋಚಿಸಿ ಅವನು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೋಹಗೊಳಿಸಿದನು. ಅಂದಿನಿಂದ ಆ ಮರ್ತ್ಯರು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ.
13.228.33
कामक्रोधौ तु तत्काले मानुषेष्ववपातयत् ।
ताभ्यामभिहता मर्त्याः स्वर्गलोकं न पेदिरे ॥ १३.२२८.३३ ॥
ಆದರೆ ಆಗಲೇ ಅವನು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕಾಮ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಬೀಳಿಸಿದನು. ಅವುಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಮರ್ತ್ಯರು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ತಲುಪಲಿಲ್ಲ.
13.228.34
पुराकृतस्याविज्ञानात्कामक्रोधाभिपीडिताः ।
नैतदस्तीति मन्वाना विकारंश्चक्रिरे पुनः ॥ १३.२२८.३४ ॥
ಹಿಂದಿನ ಕರ್ಮವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಕಾಮ ಕ್ರೋಧಗಳಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿ, 'ಇದಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತ ಅವರು ಮತ್ತೆ ವಿಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.
13.228.35
अकार्यादिमहादोषानाहरन्त्यात्मकारणात् ।
विस्मृत्य धर्मकार्याणि परलोकभयं तदा ॥ १३.२२८.३५ ॥
ತಮ್ಮ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅಕಾರ್ಯಾದಿ ಮಹಾದೋಷಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಂಡರು. ಧರ್ಮಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮರೆತು, ಆಗ ಪರಲೋಕ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲವಾಯಿತು.
13.228.36
एवं व्यवस्थिते लोके कश्मलं समपद्यत ।
लोकानां चैव देवानां क्षयायैव तथा प्रिये।
नरकाः पूरिताश्चासन्प्राणिभिः पापकारिभिः ॥ १३.२२८.३६ ॥
ಹೀಗೆ ಲೋಕವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿಂತಾಗ ಕಳಂಕ ಉಂಟಾಯಿತು. ಪ್ರಿಯೆ, ಲೋಕಗಳ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪಾಪಕರ್ಮಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ನರಕಗಳು ತುಂಬಿದವು.
13.228.37
पुनरेव तु तान्दृष्ट्वा लोककर्ता पितामहः ।
अचिन्तयत्तमेवार्थं लोकानां हितकारणात्।
समत्वेन कथं लोके वर्तेतेति मुहुर्मुहुः ॥ १३.२२८.३७ ॥
ಮತ್ತೆ ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಲೋಕಕರ್ತ ಪಿತಾಮಹನು ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಮತ್ವದಿಂದ ಹೇಗೆ ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಚಿಂತಿಸಿದನು.
13.228.38
चिन्तयित्वा तदा ब्रह्मा ज्ञानेन तपसा प्रिये ।
अकरोज्ज्ञानदृश्यं तत्परलोकं न चक्षुषा ॥ १३.२२८.३८ ॥
ಪ್ರಿಯೆ, ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಚಿಂತಿಸಿ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಆ ಪರಲೋಕವನ್ನು ಕಣ್ಣಿನಿಂದಲ್ಲ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಾಣಬಹುದಾದಂತೆ ಮಾಡಿದನು.
13.228.39
भगवन्मृतमात्रस्तु योयं जात इति स्मृतः ।
तथैव दृश्यते जातस्तत्रात्मा तु कथं भवेत् ॥ १३.२२८.३९ ॥
ಭಗವನ್, ಸತ್ತವನಂತಿರುವವನು ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿದವನೆಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಡುವವನು ಇಬ್ಬರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ; ಅಲ್ಲಿ ಆತ್ಮ ಹೇಗೆ ಇರುತ್ತದೆ?
13.228.40
गर्भादावेव संविष्ट आत्मा तु भगवन्मम ।
एष मे संशयो देव तन्मे छेत्तुं त्वमर्हसि ॥ १३.२२८.४० ॥
ಭಗವನ್, ಗರ್ಭದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಆತ್ಮ ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುತ್ತದೆ. ದೇವ, ಇದೇ ನನ್ನ ಸಂಶಯ; ಅದನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು ನಿಮಗೆ ಯೋಗ್ಯ.
13.228.41
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु तत्वं समाहिता। ॥ १३.२२८.४१ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಏಕಾಗ್ರ ಚಿತ್ತದಿಂದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಕೇಳು.
13.228.42
अन्यो गर्भगतो भूत्वा तत्रैव निधनं गतः ।
पुनरन्यच्छरीरं तत्प्रविश्य भुवि जायते।
तत्वविन्नैव सर्वस्तु दैवयोगस्तु सम्भवेत् ॥ १३.२२८.४२ ॥
ಒಬ್ಬನು ಗರ್ಭವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮರಣ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ; ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿದವರು ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲ; ಆದರೆ ದೈವಯೋಗ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು.
13.228.43
सूतिकाया हितार्थं च मोहनार्थं च देहिनाम् ।
समकर्मविधानत्वादित्येवं विद्धि शोभने ॥ १३.२२८.४३ ॥
ಓ ಶೋಭನೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಅವರ ಮೋಹಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಗರ್ಭಜನ್ಮ ವಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಕರ್ಮವಿಧಾನ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ತಿಳಿ.
13.228.44
काङ्क्षमाणास्तु नरकं भुक्त्वा केचित्प्रयान्ति हि ।
मायासंयामिका नाम यज्जन्ममरणान्तरे।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२८.४४ ॥
ನರಕವನ್ನು ಬಯಸುವ ಕೆಲವರು ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಅದು ಜನ್ಮಮರಣಗಳ ನಡುವಿನ ಮಾಯಾ-ಸಂಯಾಮಿಕ ಎಂಬ ಸ್ಥಿತಿ. ಓ ದೇವಿ, ಇದನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಇನ್ನೇನು ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೀಯ?
13.228.45
भगवन्सर्वलोकेश लोकनाथ वृषध्वज ।
नास्त्यात्मा कर्मभोक्तेति मृतो जन्तुर्न जायते ॥ १३.२२८.४५ ॥
ಓ ಭಗವನ್, ಸರ್ವಲೋಕೇಶ, ಲೋಕನಾಥ, ವೃಷಧ್ವಜ! ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಆತ್ಮ ಇಲ್ಲವೇ? ಮೃತ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲವೇ?
13.228.46
स्वभावाज्जायते सर्वं यथा वृक्षफलं तथा ।
यथोर्मयः सम्भवन्ति तथैव जगदाकृतिः ॥ १३.२२८.४६ ॥
ಮರದಿಂದ ಹಣ್ಣು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ; ಅಲೆಗಳು ಏಳುವಂತೆ ಜಗತ್ತಿನ ರೂಪವೂ ಹಾಗೆಯೇ ಏಳುತ್ತದೆ.
13.228.47
तपोदानानि यत्कर्म तत्र तद्दृश्यते वृथा ।
नास्ति पौनर्भवं जन्म इति केचिद्व्यवस्थिताः ॥ १३.२२८.४७ ॥
ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ದಾನದಂತಹ ಕರ್ಮಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲವೆಂದು ಕೆಲವರು ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ.
13.228.48
परोक्षवचनं श्रुत्वा न प्रत्यक्षस्य दर्शनात् ।
तत्सर्वं नास्तिनास्तीति संशयस्थास्तथा परे ॥ १३.२२८.४८ ॥
ಪರೋಕ್ಷ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವನ್ನು ಕಾಣದ ಕಾರಣ, 'ಅದೆಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲ, ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಕೆಲವರು ಸಂಶಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಇತರರೂ ಹಾಗೆಯೇ.
13.228.49
पक्षभेदान्तरे चास्मिंस्तत्वं मे वक्तुमर्हसि ।
उक्तं भगवता यत्तु तत्तु लोकस्य संस्थितिः ॥ १३.२२८.४९ ॥
ಈ ಪಕ್ಷಭೇದದಲ್ಲಿಯೂ ನೀವು ನನಗೆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಹೇಳಲು ಅರ್ಹರು. ಭಗವಂತನು ಹೇಳಿದುದೇ ಲೋಕದ ಸ್ಥಿತಿ.
13.228.50
प्रश्नमेतत्तु पृच्छत्या रुद्राण्या परिषत्तदा ।
कौतूहलयुता श्रोतुं समाहितमनाऽभवत् ॥ १३.२२८.५० ॥
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ರುದ್ರಾಣಿ ಕೇಳಿದಾಗ, ಆ ಸಭೆ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತುಂಬಿ ಕೇಳಲು ಏಕಾಗ್ರಮನಸ್ಕವಾಯಿತು.
13.228.51
नैतदस्ति महाभागे यद्वदन्तीह नास्तिकाः ।
एतदेवाभिशस्तानां श्रुतविद्वेषिणां मतम् ॥ १३.२२८.५१ ॥
ಓ ಮಹಾಭಾಗೆ, ಇಲ್ಲಿ ನಾಸ್ತಿಕರು ಹೇಳುವುದು ಹಾಗಲ್ಲ. ಅದು ಶಾಸ್ತ್ರದ್ವೇಷಿಗಳು, ನಿಂದಿತರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇ.
13.228.52
सर्वमर्थं श्रुतं दृष्टं यत्प्रागुक्तं मया तव ।
तदाप्रभृति मर्त्यानां श्रुतमाश्रित्य पण्डिताः ॥ १३.२२८.५२ ॥
ನಾನು ಹಿಂದೆ ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಅರ್ಥವೂ ಕೇಳಿದ್ದು ಮತ್ತು ಕಂಡದ್ದು. ಅಂದಿನಿಂದ ಮನುಷ್ಯರಿಗಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಪಂಡಿತರು (ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ).
13.228.53
कामान्संछिद्य परिगान्धृत्या वै परमासिना ।
अभियान्त्येव ते स्वर्गं पश्यन्तः कर्मणः पलम् ॥ १३.२२८.५३ ॥
ಧೈರ್ಯವೆಂಬ ಪರಮ ಖಡ್ಗದಿಂದ ಕಾಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಿನ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾ ಅವರು ಸ್ವರ್ಗದತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ.
13.228.54
एवं श्रद्धाफलं लोके परतः सुमहत्फलम् ।
बुद्धिः श्रद्धा च विनयः कारणानि हितैषिणाम् ॥ १३.२२८.५४ ॥
ಹೀಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ಫಲ ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಫಲ. ಬುದ್ಧಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ವಿನಯ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು.
13.228.55
तस्मात्स्वर्गाभिगन्तारः कतिचित्त्वभवन्नराः ।
अन्ये करणहीनत्वान्नास्तिक्यं भावमाश्रिताः ॥ १३.२२८.५५ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವವರು ಕೆಲವರೇ ಆದರು; ಇತರರು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ನಾಸ್ತಿಕ ಭಾವವನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು.
13.228.56
श्रुतविद्वेषिणो मूर्खा नास्तिका दृढनिश्चयाः ।
निष्क्रियास्तु निरन्नादाः पतन्त्येवाधमां गतिम् ॥ १३.२२८.५६ ॥
ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವ ಮೂರ್ಖರು, ನಾಸ್ತಿಕರು, ದೃಢನಿಶ್ಚಯವುಳ್ಳವರು, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯರು, ಅರ್ಪಿಸದ ಅನ್ನ ತಿನ್ನುವವರು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಅಧಮ ಗತಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.
13.228.57
नास्त्यस्तीति पुनर्जन्म कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
नाधिगच्छन्ति तन्नित्यं हेतुवादशतैरपि ॥ १३.२२८.५७ ॥
'ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಇದೆಯೇ ಇಲ್ಲವೇ' ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಮೋಹಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ನೂರಾರು ತರ್ಕವಾದಗಳಿಂದಲೂ ಆ ನಿತ್ಯವನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
13.228.58
एषा ब्रह्मकृता माया दुर्विज्ञेया सुरासुरैः ।
किंपुनर्मानवैर्लोके ज्ञातुकामैः कुबुद्धिभिः ॥ १३.२२८.५८ ॥
ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಾಯೆ; ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಸುರರಿಗೂ ಅರಿಯಲು ಕಷ್ಟ. ಇನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಯಬಯಸುವ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ಮಾನವರು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು?
13.228.59
केवलं श्रद्धया देवि श्रुतमात्मनिविष्टया ।
ततोस्तीऽत्येव मन्तव्यं तथा हितमवाप्नुयात् ॥ १३.२२८.५९ ॥
ದೇವಿ, ಕೇವಲ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ, ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡು ಕೇಳಿದುದನ್ನು 'ಇದೆ' ಎಂದೇ ಭಾವಿಸಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಅವನು ಹಿತವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
13.228.60
दैवगुह्येषु चान्येषु हेतुर्देवि निरर्थकः ।
बधिरान्धवदेवात्र वर्तितव्यं हितैषिणा।
एतत्ते कथितं देवि ऋषिगुह्यं प्रजाहितम् ॥ १३.२२८.६० ॥
ದೇವಿ, ದೈವ ರಹಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತರ್ಕ ನಿರರ್ಥಕ; ಇಲ್ಲಿ ಹಿತವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಕಿವುಡ ಮತ್ತು ಕುರುಡನಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ದೇವಿ, ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಹಿತಕರವಾದ ಋಷಿಗಳ ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು.