ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.228
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.228.1
भगवन्सर्वभूतेश लोके कर्मक्रियापथे ।
दैवात्प्रवर्तते सर्वमिति केचिद्व्यवस्थिताः ॥ १३.२२८.१ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଈଶ୍ୱର! ଜଗତରେ କର୍ମ ଓ କ୍ରିୟାର ପଥରେ ସବୁକିଛି ଦୈବରୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, ଏହା କେହି କେହି ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ମାନନ୍ତି।
13.228.2
अपरे चेष्टया चेति दृष्ट्वा प्रत्यक्षतः क्रियाम् ।
पक्षभेदे द्विधा चास्मिन्संशयस्थं मनो मम।
तत्त्वं वद महादेव श्रोतुं कौतूहलं हि मे ॥ १३.२२८.२ ॥
ଅନ୍ୟମାନେ କହନ୍ତି ପ୍ରୟାସରେ ହୁଏ, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କ୍ରିୟା ଦେଖି। ଏହି ମତଭେଦରେ ମୋ ମନ ଦୁଇ ପ୍ରକାରେ ସଂଶୟରେ ଅଛି। ହେ ମହାଦେବ, ତତ୍ତ୍ୱ କୁହନ୍ତୁ; ଶୁଣିବାକୁ ମୋର କୌତୂହଳ ଅଛି।
13.228.3
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु तत्वं समाहिता ।
तदेवं कुरुते कर्म लोके देवि शुभाशुभम् ॥ १३.२२८.३ ॥
ଅତଏବ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ହେ ଦେବୀ, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣ। ଏହିପରି ଜଗତରେ ମନୁଷ୍ୟ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କର୍ମ କରେ।
13.228.4
लक्ष्यते द्विविधं कर्म मानुषेष्वेव तच्छृणु ।
पुराकृतं तयोरेकमैहिकं त्वितरस्तथा ॥ १३.२२८.४ ॥
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କର୍ମ ଦୁଇ ପ୍ରକାରେ ଦେଖାଯାଏ; ତାହା ଶୁଣ। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା, ଆଉ ଗୋଟିଏ ଏହି ଜନ୍ମରେ କରାଯାଇଥିବା।
13.228.5
अदृष्टपूर्वं यत्कर्म तद्दैवमिति लक्ष्यते ।
विहीनं दृष्टकरणं तन्मानुषमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.५ ॥
ଯାହା କର୍ମ ପୂର୍ବରେ କେବେବି ଦେଖାଯାଇ ନାହିଁ, ତାହା ଦୈବ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ଦୃଶ୍ୟ କାରଣ ବିନା ଯାହା, ତାହା ମାନୁଷ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.228.6
मानुषं तु क्रियामात्रं दैवात्सम्भवते फलम् ।
एवं तदुभयं कर्म मानुषं विद्धि तन्नृषु ॥ १३.२२८.६ ॥
ମନୁଷ୍ୟର କେବଳ କ୍ରିୟା ମାତ୍ର; କିନ୍ତୁ ଫଳ ଦୈବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହିପରି ସେହି ଉଭୟ ପ୍ରକାର କର୍ମକୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାନୁଷ ବୋଲି ଜାଣ।
13.228.7
लौकिकं तु प्रवक्ष्यामि दैवमानुषनिर्मितम् ।
कृषौ तु दृश्यते कर्म कर्षणं वपनं तथा ॥ १३.२२८.७ ॥
ଲୌକିକ କର୍ମ କହିବି, ଯାହା ଦୈବ ଓ ମାନବ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ। କୃଷିରେ ହଳ ଚଳାଇବା ଓ ବୁଣିବା କର୍ମ ଦେଖାଯାଏ।
13.228.8
रोपणं चैव लवनं यच्चान्यत्पौरुषं स्मृतम् ।
दैवादसिद्धिश्च भवेद्दुष्कृतं चास्ति पौरुषे ॥ १३.२२८.८ ॥
ରୋପଣ ଓ କାଟିବା, ଓ ପୌରୁଷ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ଅନ୍ୟ ମଧ୍ୟ। ଦୈବରୁ ଅସିଦ୍ଧି ହୁଏ; ପୌରୁଷରେ ମଧ୍ୟ ଦୁଷ୍କୃତ ଥାଏ।
13.228.9
सुयत्नाल्लभ्यते कीर्तिर्दुर्यत्नादयशस्तथा ।
एवं लोकगतिर्देवि आदिप्रभृति वर्तते ॥ १३.२२८.९ ॥
ସୁଯତ୍ନରେ କୀର୍ତ୍ତି ମିଳେ; ଦୁର୍ଯତ୍ନରେ ଅଯଶ। ହେ ଦେବୀ, ଲୋକଗତି ଆଦିରୁ ଏହିପରି ଚାଲିଆସିଛି।
13.228.10
भगवन्सर्वलोकेश सुरासुरनमस्कृत ।
कथमात्मा सदा गर्भं संविशेष्कर्मकारणात्।
तन्मे वद महादेव तद्धि गुह्यं परं मतम् ॥ १३.२२८.१० ॥
ହେ ଭଗବାନ, ସର୍ବଲୋକେଶ, ସୁରାସୁରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ! କର୍ମ କାରଣରୁ ଆତ୍ମା ସଦା ଗର୍ଭରେ କିପରି ପ୍ରବେଶ କରେ? ହେ ମହାଦେବ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ; ତାହା ପରମ ଗୁହ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
13.228.11
शृणु भामिनि तत्सर्वं गुह्यानां परमं प्रिये ।
देवगुह्यादपि परमात्मगुह्यमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.११ ॥
ହେ ଭାମିନୀ, ଶୁଣ। ତାହା ସବୁ ଗୁହ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପରମ, ହେ ପ୍ରିୟେ। ଦେବଗୁହ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପରମାତ୍ମଗୁହ୍ୟ ପରମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
13.228.12
देवासुरास्तन्न विदुरात्मनो हि गतागतम् ।
अदृश्यो हि सदैवात्मा जनैः सौक्ष्म्यान्निराश्रयात् ॥ १३.२२८.१२ ॥
ଦେବ ଓ ଅସୁର ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମାର ଆସିବା ଯିବା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଆତ୍ମା ସଦା ଅଦୃଶ୍ୟ; ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଓ ନିରାଶ୍ରୟ ହେତୁ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
13.228.13
अतिमायेति मायानामात्ममाया सेदष्यते ।
सोयं चतुर्विधां जातिं संविशत्यात्ममायया।
मैथुनं शोणितं बीजं दैवमेवात्र कारणम् ॥ १३.२२८.१३ ॥
ଏହା ମାୟାଠାରୁ ପରର ମାୟା; ମାୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତ୍ମମାୟା ହିଁ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ। ସେ ନିଜ ମାୟାଦ୍ୱାରା ଚାରି ପ୍ରକାର ଜାତିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ମୈଥୁନ, ରକ୍ତ, ବୀଜ — ଏଠାରେ ଦୈବ ହିଁ କାରଣ।
13.228.14
बीजशोणितसंयोगे यदा सम्भवते शुभे ।
तदाऽऽत्मा विशते गर्भमेवमण्डजरायुजे ॥ १३.२२८.१४ ॥
ବୀଜ ଓ ରକ୍ତର ସଂଯୋଗରେ, ହେ ଶୁଭେ, ଯେତେବେଳେ ଗର୍ଭ ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଆତ୍ମା ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରେ — ଅଣ୍ଡଜ ଓ ଜରାୟୁଜରେ ଏହିପରି।
13.228.15
एवं संयोगकाले तु आत्मा गर्भत्वमेयिवान् ॥ १३.२२८.१५ ॥
ଏହିପରି ସଂଯୋଗ କାଳରେ ଆତ୍ମା ଗର୍ଭଭାବ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
13.228.16
कलिलाज्जायते पिण्डं पिण्डात्पेश्यर्बुदं भवेत् ।
व्यक्तिभावगतं चैव कर्म त्वाश्रयते क्रमात् ॥ १३.२२८.१६ ॥
କଳଳରୁ ପିଣ୍ଡ ଜନ୍ମେ; ପିଣ୍ଡରୁ ମାଂସପିଣ୍ଡ ଓ ବୁଦବୁଦା ପରି ଫୁଲା ହୁଏ। ବ୍ୟକ୍ତ ରୂପ ପାଇ କର୍ମ କ୍ରମେ ତାହାର ଆଶ୍ରୟ ନିଏ।
13.228.17
एवं विवर्धमानेन कर्मात्मा सह वर्धते ।
एवमात्मगतिं विद्धि यन्मां पृच्छसि सुप्रभे ॥ १३.२२८.१७ ॥
ଏହିପରି ବଢ଼ିବାବେଳେ କର୍ମାତ୍ମା ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ବଢ଼େ। ହେ ସୁପ୍ରଭେ, ତୁମେ ମୋତେ ପଚାରୁଥିବା ଆତ୍ମାର ଗତି ଏହିପରି ଜାଣ।
13.228.18
रोपणं चैव लवनं यच्चान्यत्पौरुषं स्मृतम् ॥ १३.२२८.१८ ॥
ବୁଣିବା ଓ କାଟିବା, ଏବଂ ପୌରୁଷ ବୋଲି ସ୍ମୃତ ଆଉ ଯାହା କିଛି —
13.228.19
काले वृष्टिः सुवापं च प्ररोहः पक्तिरेव च ।
एवमादि तु यच्चान्यत्तद्दैवतमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.१९ ॥
ଠିକ୍ ସମୟରେ ବର୍ଷା, ଭଲ ବୁଣା, ଅଙ୍କୁରୋଦ୍ଗମ ଓ ପାଚିବା, ଏବଂ ଏପରି ଆଉ ଯାହା କିଛି, ତାହା ଦୈବର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
13.228.20
पञ्चभूतस्थितिश्चैव ज्योतिषामयनं तथा ।
अबुद्धिगम्यं यन्मर्त्यैर्हेतुभिर्वा न विद्यते ॥ १३.२२८.२० ॥
ପଞ୍ଚମହାଭୂତର ସ୍ଥିତି ଓ ଜ୍ୟୋତିଷ୍କମାନଙ୍କ ଗତି, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟର ବୁଦ୍ଧିରେ ବୁଝିହୁଏ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଯାହାର କାରଣ ଜଣାପଡ଼େ ନାହିଁ।
13.228.21
तादृशं कारणं दैवं शुभं वा यदि वेतरत् ।
यादृशं चात्मना शक्यं तत्पौरुषमिति स्मृतम् ॥ १३.२२८.२१ ॥
ସେପରି କାରଣ ଦୈବ — ତାହା ଶୁଭ ହେଉ କି ନ ହେଉ; ଏବଂ ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ସମ୍ଭବ ତାହା ପୌରୁଷ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
13.228.22
केवलं फलनिष्पत्तिरेकेन तु न शक्यते ।
पौरुषेणैव दैवेनि युगपद्ग्रथितं प्रिये।
तयोः समाहितं कर्म शीतोष्णं युगपत्तथा ॥ १३.२२८.२२ ॥
କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦ୍ୱାରା ଫଳସିଦ୍ଧି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ହେ ପ୍ରିୟେ, ପୌରୁଷ ଓ ଦୈବ ଦୁଇଟି ଏକସାଥେ ଗୁନ୍ଥା ହୋଇଛି। ସେ ଦୁଇଟିର ମିଳିତ କର୍ମ ଶୀତ ଓ ଉଷ୍ଣ ଏକସାଥେ ଥିବା ପରି।
13.228.23
पौरुषं तु तयोः पूर्वमारब्धव्यं विजानता ।
आत्मना तु न शक्यं हि न तथा कीर्तिमाप्नुयात् ॥ १३.२२८.२३ ॥
ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ସେ ଦୁଇଟିରୁ ପ୍ରଥମେ ପୌରୁଷର ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ; ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ନ ହୁଏ ତାହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ଏପରି କଲେ କୀର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ।
13.228.24
खननान्मथनाल्लोके जलाग्निप्रापणं यथा ।
तथा पुरुषकारे तु दैवसम्पत्समाहिता ॥ १३.२२८.२४ ॥
ଜଗତରେ ଖୋଳିବା ଓ ମନ୍ଥନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ଜଳ ଓ ଅଗ୍ନି ମିଳେ, ସେପରି ପୁରୁଷକାରରେ ଦୈବ ସମ୍ପଦ ମିଳିତ ହୋଇ ରହେ।
13.228.25
नरस्याकुर्वतः कर्म दैवसम्पन्न लभ्यते ।
तस्मात्सर्वसमारम्भो दैवमानुषनिर्मितः ॥ १३.२२८.२५ ॥
କର୍ମ ନ କରୁଥିବା ମଣିଷକୁ ଦୈବସମ୍ପଦ ମିଳେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆରମ୍ଭ ଦୈବ ଓ ମାନବ ଉଦ୍ୟମରେ ଗଠିତ ହୁଏ।
13.228.26
असुरा राक्षसाश्चैव मन्यन्ते लोकनाशनाः ।
पश्यन्ते न च ते पापाः केवलं मांसभक्षणाः ॥ १३.२२८.२६ ॥
ଲୋକନାଶକ ଅସୁର ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ସେମିତି ଭାବନ୍ତି। ସେ ପାପୀମାନେ କେବଳ ମାଂସଭୋଜୀ, ସେମାନେ କିଛି ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ।
13.228.27
प्रच्छादितं हि तत्सर्वं गूढमाया हि देवताः ।
तदहं ते प्रवक्ष्यामि देवि गुह्यं पुरस्सरम् ॥ १३.२२८.२७ ॥
ସେସବୁ ଲୁଚି ରହିଛି, କାରଣ ଦେବତାମାନେ ଗୂଢ଼ ମାୟା ଧାରଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ହେ ଦେବୀ, ସେହି ପ୍ରଧାନ ଗୁହ୍ୟ କଥା ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
13.228.28
आदिकाले नराः सर्वे कृत्वा कर्म शुभाशुभम् ।
भुञ्जते पश्यमानास्ते वृत्तान्तं लोकयोर्द्वयोः ॥ १३.२२८.२८ ॥
ଆଦିକାଳରେ ସବୁ ମଣିଷ ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମ କରି ଦୁଇ ଲୋକର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଦେଖି ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ।
13.228.29
यथैवात्मकृतं विद्युर्देशान्तरगता नराः ।
विद्युस्तथैवान्तकाले सुकृतं पौर्वदैहिकम् ॥ १३.२२८.२९ ॥
ଅନ୍ୟ ଦେଶକୁ ଯାଇଥିବା ମଣିଷ ଯେପରି ନିଜ କୃତକର୍ମ ଜାଣନ୍ତି, ସେପରି ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ମଣିଷ ପୂର୍ବଦେହର ସୁକୃତ ଜାଣନ୍ତି।
13.228.30
एवं व्यवस्थिते लोके सर्वे धर्मरताऽभवन् ।
अचिरेणैव कालेन स्वर्गः सम्पूरितस्तदा ॥ १३.२२८.३० ॥
ଜଗତ ଏପରି ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହେବାରୁ ସମସ୍ତେ ଧର୍ମରେ ରତ ହେଲେ; ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱର୍ଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
13.228.31
देवानामपि सम्बाधं दृष्ट्वा ब्रह्माऽप्यचिन्तयत् ।
सञ्चरन्ते कथं स्वर्गं मानुषाः प्रविशन्ति हि ॥ १३.२२८.३१ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଭିଡ଼ ଦେଖି ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ: ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ କିପରି ବିଚରଣ କରିବେ ଓ ପ୍ରବେଶ କରିବେ?
13.228.32
इत्येवमनुचिन्त्यैव मानुषान्सममोहयत् ।
तदाप्रभृति ते मर्त्या न विदुस्ते पुराकृतम् ॥ १३.२२८.३२ ॥
ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋହିତ କଲେ। ସେହି ସମୟରୁ ସେହି ମର୍ତ୍ୟମାନେ ନିଜର ପୂର୍ବକୃତ କର୍ମ ଜାଣି ନ ଥିଲେ।
13.228.33
कामक्रोधौ तु तत्काले मानुषेष्ववपातयत् ।
ताभ्यामभिहता मर्त्याः स्वर्गलोकं न पेदिरे ॥ १३.२२८.३३ ॥
କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ପକାଇଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ ସେହି ମର୍ତ୍ୟମାନେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକ ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
13.228.34
पुराकृतस्याविज्ञानात्कामक्रोधाभिपीडिताः ।
नैतदस्तीति मन्वाना विकारंश्चक्रिरे पुनः ॥ १३.२२८.३४ ॥
ପୂର୍ବକୃତ କର୍ମ ନ ଜାଣିବା ହେତୁ, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, 'ଏହା ନାହିଁ' ବୋଲି ଭାବି ସେମାନେ ପୁନର୍ବାର ବିକାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
13.228.35
अकार्यादिमहादोषानाहरन्त्यात्मकारणात् ।
विस्मृत्य धर्मकार्याणि परलोकभयं तदा ॥ १३.२२८.३५ ॥
ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ସେମାନେ ଅକାର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ମହାଦୋଷ ଆଣିଲେ। ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ଭୁଲି ସେତେବେଳେ ପରଲୋକ ଭୟ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ରହିଲା ନାହିଁ।
13.228.36
एवं व्यवस्थिते लोके कश्मलं समपद्यत ।
लोकानां चैव देवानां क्षयायैव तथा प्रिये।
नरकाः पूरिताश्चासन्प्राणिभिः पापकारिभिः ॥ १३.२२८.३६ ॥
ଏହିପରି ଲୋକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିବା ବେଳେ କଳଙ୍କ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ହେ ପ୍ରିୟେ, ଲୋକ ଓ ଦେବତାଙ୍କ କ୍ଷୟ ପାଇଁ ହିଁ, ପାପକାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନରକସମୂହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।
13.228.37
पुनरेव तु तान्दृष्ट्वा लोककर्ता पितामहः ।
अचिन्तयत्तमेवार्थं लोकानां हितकारणात्।
समत्वेन कथं लोके वर्तेतेति मुहुर्मुहुः ॥ १३.२२८.३७ ॥
ପୁଣି ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋକକର୍ତ୍ତା ପିତାମହ ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ, ଜଗତରେ ସମତ୍ୱରେ କିପରି ଚଳିବା ଉଚିତ, ଏହା ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କଲେ।
13.228.38
चिन्तयित्वा तदा ब्रह्मा ज्ञानेन तपसा प्रिये ।
अकरोज्ज्ञानदृश्यं तत्परलोकं न चक्षुषा ॥ १३.२२८.३८ ॥
ହେ ପ୍ରିୟେ, ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମା ଚିନ୍ତା କରି ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସେହି ପରଲୋକକୁ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଦୃଶ୍ୟ କଲେ।
13.228.39
भगवन्मृतमात्रस्तु योयं जात इति स्मृतः ।
तथैव दृश्यते जातस्तत्रात्मा तु कथं भवेत् ॥ १३.२२८.३९ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଯିଏ ମରିଯାଇଛି ଓ ଯିଏ ଜନ୍ମିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେମାନେ ସମାନ ଭାବେ ଦିଶନ୍ତି; ତେବେ ସେଠାରେ ଆତ୍ମା କିପରି ରହିବ?
13.228.40
गर्भादावेव संविष्ट आत्मा तु भगवन्मम ।
एष मे संशयो देव तन्मे छेत्तुं त्वमर्हसि ॥ १३.२२८.४० ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଗର୍ଭର ଆରମ୍ଭରେ ହିଁ ଆତ୍ମା ପ୍ରବେଶ କରେ। ହେ ଦେବ, ଏହା ମୋର ସନ୍ଦେହ; ତାହା ଛେଦନ କରିବା ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ।
13.228.41
तदहं ते प्रवक्ष्यामि शृणु तत्वं समाहिता। ॥ १३.२२८.४१ ॥
ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ସତ୍ୟ ଶୁଣ।
13.228.42
अन्यो गर्भगतो भूत्वा तत्रैव निधनं गतः ।
पुनरन्यच्छरीरं तत्प्रविश्य भुवि जायते।
तत्वविन्नैव सर्वस्तु दैवयोगस्तु सम्भवेत् ॥ १३.२२८.४२ ॥
ଜଣେ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେଠାରେ ହିଁ ମରଣ ପାଏ; ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନିଏ। ସତ୍ୟଜ୍ଞାନୀ ସମସ୍ତେ ନୁହଁନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଦୈବଯୋଗ ଘଟିପାରେ।
13.228.43
सूतिकाया हितार्थं च मोहनार्थं च देहिनाम् ।
समकर्मविधानत्वादित्येवं विद्धि शोभने ॥ १३.२२८.४३ ॥
ହେ ଶୋଭନେ, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମୋହ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗର୍ଭଜନ୍ମ ବିହିତ; କର୍ମବିଧାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ବୋଲି ଏହା ଜାଣ।
13.228.44
काङ्क्षमाणास्तु नरकं भुक्त्वा केचित्प्रयान्ति हि ।
मायासंयामिका नाम यज्जन्ममरणान्तरे।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२२८.४४ ॥
ନର୍କ କାମନା କରୁଥିବା କେହି କେହି ତାହା ଭୋଗ କରି ଯାଆନ୍ତି; ତାହା ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟରେ ମାୟା-ସଂୟାମିକା ନାମକ ଅବସ୍ଥା। ହେ ଦେବୀ, ଏହା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା; ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛ?
13.228.45
भगवन्सर्वलोकेश लोकनाथ वृषध्वज ।
नास्त्यात्मा कर्मभोक्तेति मृतो जन्तुर्न जायते ॥ १३.२२८.४५ ॥
ହେ ଭଗବନ, ସର୍ବଲୋକେଶ, ଲୋକନାଥ, ବୃଷଧ୍ୱଜ! କର୍ମଫଳ ଭୋଗକାରୀ ଆତ୍ମା ନାହିଁ କି? ମୃତ ପ୍ରାଣୀ ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନିଏ ନାହିଁ କି?
13.228.46
स्वभावाज्जायते सर्वं यथा वृक्षफलं तथा ।
यथोर्मयः सम्भवन्ति तथैव जगदाकृतिः ॥ १३.२२८.४६ ॥
ବୃକ୍ଷରୁ ଫଳ ସ୍ୱଭାବରୁ ଜନ୍ମେ, ସେହିପରି ସବୁ କିଛି ସ୍ୱଭାବରୁ ଜନ୍ମେ; ଢେଉ ଉଠେ ଯେପରି, ସେହିପରି ଜଗତର ରୂପ ମଧ୍ୟ ଉଠେ।
13.228.47
तपोदानानि यत्कर्म तत्र तद्दृश्यते वृथा ।
नास्ति पौनर्भवं जन्म इति केचिद्व्यवस्थिताः ॥ १३.२२८.४७ ॥
ତପ ଓ ଦାନ ଭଳି କର୍ମ ସେଠାରେ ବ୍ୟର୍ଥ ଦିଶେ; ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ ବୋଲି କେହି କେହି ସ୍ଥିର ରହିଛନ୍ତି।
13.228.48
परोक्षवचनं श्रुत्वा न प्रत्यक्षस्य दर्शनात् ।
तत्सर्वं नास्तिनास्तीति संशयस्थास्तथा परे ॥ १३.२२८.४८ ॥
ପରୋକ୍ଷ ବଚନ ଶୁଣି, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ନ ହେବାରୁ, 'ତାହା ସବୁ ନାହିଁ, ନାହିଁ' ବୋଲି କେହି କେହି ସନ୍ଦେହରେ ଅଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେପରି।
13.228.49
पक्षभेदान्तरे चास्मिंस्तत्वं मे वक्तुमर्हसि ।
उक्तं भगवता यत्तु तत्तु लोकस्य संस्थितिः ॥ १३.२२८.४९ ॥
ଏହି ପକ୍ଷଭେଦରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ମୋତେ ତତ୍ତ୍ୱ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଭଗବାନ ଯାହା କହିଥିଲେ, ତାହା ହିଁ ଲୋକର ସ୍ଥିତି।
13.228.50
प्रश्नमेतत्तु पृच्छत्या रुद्राण्या परिषत्तदा ।
कौतूहलयुता श्रोतुं समाहितमनाऽभवत् ॥ १३.२२८.५० ॥
ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ରୁଦ୍ରାଣୀ ପଚାରିବା ସମୟରେ ସେହି ସଭା କୌତୂହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଶୁଣିବାକୁ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହେଲା।
13.228.51
नैतदस्ति महाभागे यद्वदन्तीह नास्तिकाः ।
एतदेवाभिशस्तानां श्रुतविद्वेषिणां मतम् ॥ १३.२२८.५१ ॥
ହେ ମହାଭାଗେ, ଏଠାରେ ନାସ୍ତିକମାନେ ଯାହା କହନ୍ତି ତାହା ସେପରି ନୁହେଁ। ଏହା ଶାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ବେଷୀ ଓ ନିନ୍ଦିତମାନଙ୍କର ମତ।
13.228.52
सर्वमर्थं श्रुतं दृष्टं यत्प्रागुक्तं मया तव ।
तदाप्रभृति मर्त्यानां श्रुतमाश्रित्य पण्डिताः ॥ १३.२२८.५२ ॥
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ତୁମକୁ କହିଥିବା ସମସ୍ତ ଅର୍ଥ ଶୁଣା ଓ ଦେଖା। ସେଦିନଠାରୁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ପଣ୍ଡିତମାନେ (ଚାଲନ୍ତି)।
13.228.53
कामान्संछिद्य परिगान्धृत्या वै परमासिना ।
अभियान्त्येव ते स्वर्गं पश्यन्तः कर्मणः पलम् ॥ १३.२२८.५३ ॥
ଧୈର୍ଯ୍ୟ ରୂପ ପରମ ଖଡ୍ଗରେ କାମନା ଓ ସେଗୁଡ଼ିକର ବେଢ଼କୁ ଛେଦି, କର୍ମଫଳ ଦେଖି ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ୱର୍ଗ ଦିଗରେ ଯାଆନ୍ତି।
13.228.54
एवं श्रद्धाफलं लोके परतः सुमहत्फलम् ।
बुद्धिः श्रद्धा च विनयः कारणानि हितैषिणाम् ॥ १३.२२८.५४ ॥
ଏହିପରି ଶ୍ରଦ୍ଧାର ଫଳ ଏ ଲୋକରେ ଓ ପରଲୋକରେ ଅତି ମହତ୍ ଫଳ। ବୁଦ୍ଧି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବିନୟ ହିତୈଷୀମାନଙ୍କର କାରଣ।
13.228.55
तस्मात्स्वर्गाभिगन्तारः कतिचित्त्वभवन्नराः ।
अन्ये करणहीनत्वान्नास्तिक्यं भावमाश्रिताः ॥ १३.२२८.५५ ॥
ଏଣୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକ କେତେକ ହିଁ ହେଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟହୀନତା ହେତୁ ନାସ୍ତିକ ଭାବ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।
13.228.56
श्रुतविद्वेषिणो मूर्खा नास्तिका दृढनिश्चयाः ।
निष्क्रियास्तु निरन्नादाः पतन्त्येवाधमां गतिम् ॥ १३.२२८.५६ ॥
ଶାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ବେଷୀ ମୂର୍ଖ, ନାସ୍ତିକ, ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟୀ, ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଏବଂ ଅର୍ପଣ ନ କରା ଅନ୍ନ ଖାଉଥିବା ଲୋକ ଅଧମ ଗତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ପଡ଼ନ୍ତି।
13.228.57
नास्त्यस्तीति पुनर्जन्म कवयोऽप्यत्र मोहिताः ।
नाधिगच्छन्ति तन्नित्यं हेतुवादशतैरपि ॥ १३.२२८.५७ ॥
'ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଅଛି କି ନାହିଁ' — ଏହି ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୁଅନ୍ତି; ଶହ ଶହ ତର୍କବାଦରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ସେହି ନିତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
13.228.58
एषा ब्रह्मकृता माया दुर्विज्ञेया सुरासुरैः ।
किंपुनर्मानवैर्लोके ज्ञातुकामैः कुबुद्धिभिः ॥ १३.२२८.५८ ॥
ଏହା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟ ମାୟା; ଦେବ ଓ ଅସୁରମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବୁଝିବା କଷ୍ଟକର। ତେବେ ଜଗତରେ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ କୁବୁଦ୍ଧି ମାନବମାନେ କିପରି ବୁଝିବେ?
13.228.59
केवलं श्रद्धया देवि श्रुतमात्मनिविष्टया ।
ततोस्तीऽत्येव मन्तव्यं तथा हितमवाप्नुयात् ॥ १३.२२८.५९ ॥
ହେ ଦେବୀ, କେବଳ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ, ଆତ୍ମାରେ ସ୍ଥିର ହୋଇ ଯାହା ଶୁଣାଯାଇଛି ତାହାକୁ 'ଅଛି' ବୋଲି ହିଁ ମାନିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ସେ ହିତ ପାଇବ।
13.228.60
दैवगुह्येषु चान्येषु हेतुर्देवि निरर्थकः ।
बधिरान्धवदेवात्र वर्तितव्यं हितैषिणा।
एतत्ते कथितं देवि ऋषिगुह्यं प्रजाहितम् ॥ १३.२२८.६० ॥
ହେ ଦେବୀ, ଦୈବ ଗୁହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ବିଷୟରେ ତର୍କ ନିରର୍ଥକ; ଏଠାରେ ହିତ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ବଧିର ଓ ଅନ୍ଧ ପରି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦେବୀ, ପ୍ରଜାଙ୍କ ହିତକର ଋଷିଗୁହ୍ୟ ଏହି କଥା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା।