Mahābhārata · Adhyāya 13.229
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.229.1
भगवन्सर्वलोकेश त्रिपुरार्दन शङ्कर ।
कीदृशा यमदण्डास्ते कीदृशाः परिचारकाः ॥ १३.२२९.१ ॥
Oh bienaventurado señor, señor de todos los mundos, destructor de Tripura, Śaṅkara, ¿cómo son las varas de Yama y cómo son sus servidores?
13.229.2
कथं मृतास्ते गच्छन्ति प्राणिनो यमसादनम् ।
कीदृशं भवनं तस्य कथं दण्डयति प्रजाः।
एतत्सर्वं महादेव श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ॥ १३.२२९.२ ॥
¿Cómo van a la morada de Yama los seres vivos que han muerto? ¿Cómo es su morada y cómo castiga a las criaturas? Oh gran dios, oh señor, deseo escuchar todo esto.
13.229.3
शृणु कल्याणि तत्सर्वं यत्ते देवि मनःप्रियम् ।
दक्षिणस्यां दिशि शुभे यमस्य सदनं महत् ॥ १३.२२९.३ ॥
Escucha, oh bienaventurada, todo lo que es querido a tu corazón. Oh diosa, oh hermosa, en la dirección sur se encuentra la gran morada de Yama.
13.229.4
विचित्रं रमणीयं च नानाभावसमन्वितम् ।
पितृभिः प्रेतसङ्घैश्च यमदूतैश्च सन्ततम् ॥ १३.२२९.४ ॥
Es maravilloso y encantador, dotado de muchos aspectos, y está constantemente lleno de los antepasados, de multitudes de espíritus difuntos y de los mensajeros de Yama.
13.229.5
प्राणिसङ्घैश्च बहुभिः कर्मवश्यैश्च पूरितम् ।
तत्रास्ते दण्डयन्नित्यं यमो लोकहिते रतः ॥ १३.२२९.५ ॥
Está lleno de muchas multitudes de seres vivos sujetos a sus acciones. Allí habita Yama, castigando siempre, deleitándose en el bienestar de los mundos.
13.229.6
मायया सततं वेत्ति प्राणिनां यच्छुभाशुभम् ।
मायया संहरंस्तत्र प्राणिसङ्घान्यतस्ततः ॥ १३.२२९.६ ॥
Por su poder ilusorio conoce siempre el bien y el mal de los seres vivos; por ilusión reúne a las multitudes de criaturas aquí y allá.
13.229.7
तस्य मायामयाः पाशा न वेद्यन्ते सुरासुरैः ।
को हि मानुषमात्रस्तु देवस्य चरितं महत् ॥ १३.२२९.७ ॥
Sus lazos hechos de ilusión no son conocidos ni por los dioses ni por los demonios. ¿Qué simple mortal podría conocer la gran conducta del dios?
13.229.8
एवं संवसतस्तस्य यमस्य परिचारकाः ।
गृहीत्वा सन्नयन्त्येव प्राणिनः क्षीणकर्मणः।
यन केनापदेशेन त्वपदेशसमुद्भवाः ॥ १३.२२९.८ ॥
Así, los servidores de Yama, que habitan en su servicio, capturan a los seres vivos cuyas acciones se han agotado y se los llevan. Surgiendo de algún pretexto, aparecen por una u otra causa.
13.229.9
कर्मणा प्राणिनो लोके उत्तमाधममध्यमाः ।
यथार्हं तान्समादाय नयन्ति यमसादनम् ॥ १३.२२९.९ ॥
En el mundo, los seres vivos son los mejores, los peores o los intermedios según sus acciones. Llevándolos a cada uno como corresponde, los conducen a la morada de Yama.
13.229.10
धार्मिकानुत्तमान्विद्धि स्वर्गिणस्ते यथाऽमराः ।
त्रिषु जन्म लभन्ते ये कर्मणा मध्यमाः स्मृताः।
तिर्यङनरकगन्तारो ह्यधमास्ते नराधमाः ॥ १३.२२९.१० ॥
Sabe que los justos son los mejores; habitan en el cielo como los inmortales. Los llamados intermedios por sus acciones obtienen nacimiento de tres maneras. Quienes van al reino animal y al infierno son los más bajos, los más bajos de los hombres.
13.229.11
पन्थानस्त्रिविधा दृष्टाः सर्वेषां गतजीविनाम् ।
रमणीयं निराबाधं दुर्दर्शमिति नामतः ॥ १३.२२९.११ ॥
Para todos los que han dejado la vida se han visto tres clases de caminos, llamados por su nombre: el agradable, el libre de obstáculos y el difícil de ver.
13.229.12
रमणीयं तु यन्मार्गं पताकाध्वजसङ्कुलम् ।
धूपितं सिक्तसंमृष्टं पुष्पमालाभिसङ्कुलम् ॥ १३.२२९.१२ ॥
Ese camino agradable está abarrotado de banderas y estandartes, perfumado de incienso, rociado y barrido, y colmado de guirnaldas de flores.
13.229.13
मनोहरं सुखस्पर्शं गच्छतामेव तद्भवेत् ।
निराबाधं यथालोकं सुप्रशस्तं कृतं भवेत् ॥ १३.२२९.१३ ॥
Ese camino, agradable y de tacto placentero, estaría libre de obstáculos para quienes lo recorren, y estaría muy bien preparado hasta donde alcanza la vista.
13.229.14
तृतीयं यत्तु दुर्दर्शं दुर्गन्धि तमसा वृतम् ।
परुषं शर्कराकीर्णं श्वदंष्ट्राबहुलं भृशम्।
किमिकीटसमाकीर्णं भजतामतिदुर्गमम् ॥ १३.२२९.१४ ॥
El tercer camino, terrible de ver, de hedor pestilente y envuelto en tinieblas, áspero, cubierto de guijarros, lleno de espinas como colmillos de perro y poblado de gusanos e insectos, es sumamente difícil de recorrer para quienes lo siguen.
13.229.15
मार्गैरेवं त्रिभिर्नित्यमुत्तमाधममध्यमान् ।
सन्नयन्ति यथा काले तन्मे शृणु शुचिस्मिते ॥ १३.२२९.१५ ॥
Por estos tres caminos siempre conducen a los mejores, a los peores y a los intermedios, en su tiempo. Escúchalo de mí, oh tú de sonrisa pura.
13.229.16
उत्तमानन्तकाले तु यमदूताः सुसंवृताः ।
नयन्ति सुखमादाय रमणीयपथेन वै ॥ १३.२२९.१६ ॥
Pero al final de la vida, los mensajeros de Yama, bien dispuestos, toman con suavidad a los mejores y ciertamente los llevan por el camino agradable.
13.229.17
भगवंस्तत्र चात्मानं त्यक्तदेहं निराश्रयम् ।
अदृश्यं कथमादाय सन्नयन्ति यमान्तिकम् ॥ १३.२२९.१७ ॥
Oh bienaventurado señor, ¿cómo toman allí los mensajeros de Yama el alma, abandonado su cuerpo y sin apoyo, invisible, y la conducen a la presencia de Yama?
13.229.18
शृणु भामिनि तत्स्रवं त्रिविधं देहकारणम् ।
कर्मवश्यं भोगवश्यं दुःखवश्यमिति प्रिये ॥ १३.२२९.१८ ॥
Escúchalo, oh dama: la causa del cuerpo es triple, sujeta a la acción, sujeta al goce y sujeta al sufrimiento, así, oh amada.
13.229.19
मानुषं कर्मवश्यं स्याद्द्वितीयं भोगसाधनम् ।
तृतीयं यातनावश्यं शरीरं मायया कृतम्।
यमलोके न चान्यत्र दृश्यते यातनायुतम् ॥ १३.२२९.१९ ॥
El cuerpo humano está sujeto al karma; el segundo es el medio del disfrute; el tercero está sujeto al tormento; este cuerpo está hecho por māyā. En ningún otro lugar que el mundo de Yama se ve un cuerpo lleno de tormento.
13.229.20
शरीरैर्यातनावश्यैर्जीवानामुच्य भामिनि ।
नयन्ति यामिकास्तत्र प्राणिनो मायया मृतान् ॥ १३.२२९.२० ॥
Oh dama, los seres vivos son conducidos allí junto con aquellos cuerpos sujetos al tormento; allí los servidores de Yama llevan a los muertos, hechos morir por māyā.
13.229.21
मध्यमान्योधवेषेण मध्यमेन पथा तथा ॥ १३.२२९.२१ ॥
Los de condición intermedia son conducidos bajo apariencia de guerreros, por el camino intermedio, de igual modo.
13.229.22
चण्डालवेषास्त्वधमान्गृहीत्वा भर्त्सतर्जनैः ।
आकर्षन्तस्तथा पाशैर्दुर्दर्शेन नयन्ति तान् ॥ १३.२२९.२२ ॥
Pero los de apariencia de chandala toman a los más bajos, con reproches y amenazas, arrastrándolos con lazos, y los llevan de forma terrible.
13.229.23
त्रिविधानेवमादाय नयन्ति यमसादनम् ।
धर्मासनगतं दक्षं भ्राजमानं स्वतेजसा ॥ १३.२२९.२३ ॥
Así, tomando a los tres tipos, los llevan a la morada de Yama, donde Yama, el hábil, sentado en el asiento del dharma, resplandece con su propio esplendor.
13.229.24
लोकपालं सहाध्यक्षं तथैव परिषद्गतम् ।
दर्शयन्ति महाभागे यामिकास्तं निवेद्य ते
पूजयन्दण्डयन्कांश्चित्तेषां शृण्वञ्शुभाशुभम् ।
व्याहृतो बहुसाहस्रैस्तत्रास्ते सततं यमः ॥ १३.२२९.२४ ॥
Oh afortunada, los servidores de Yama lo anuncian y lo muestran: el guardián de los mundos, sentado en la asamblea con sus supervisores. Honran a unos y castigan a otros; escuchando sus obras buenas y malas, Yama permanece allí constantemente, invocado por muchos miles.
13.229.26
गतानां तु यमस्तेषामुत्तमानभिपूजया ।
अभिसङ्गृह्य विधिवत्पृष्ट्वा स्वागतकौशलम्।
प्रस्तुत्य तत्कृतं तेषां लोकं संदिशते यमः ॥ १३.२२९.२६ ॥
Yama, honrando a los mejores de los muertos y recibiéndolos según el rito, preguntando por su bienestar y recordando las obras que hicieron, los dirige a un mundo.
13.229.27
यमेनैवमनुज्ञाता यान्ति पश्चात्त्रिविष्टपम् ॥ १३.२२९.२७ ॥
Así permitidos por Yama, después van a los tres cielos (triviṣṭapa).
13.229.28
मध्यमानां यमस्तेषां श्रुत्वा कर्म यथातथम् ।
जायन्तां मानुषेष्वेव इति संदिशते च तान् ॥ १३.२२९.२८ ॥
Habiendo oído las obras de los de condición media tal como fueron, Yama les ordena: «Que nazcan entre los seres humanos».
13.229.29
अधमान्पाशसंयुक्तान्यमो नावेक्षते गतान् ।
यमस्य पुरुषा घोराश्चण्डालसमदर्शनाः।
यातनाः प्रापयन्त्येताँल्लोकपालस्य शासनात् ॥ १३.२२९.२९ ॥
Yama no mira a los más bajos, atados con lazos; sus terribles servidores, de aspecto de chandalas, les infligen tormentos por orden del guardián del mundo.
13.229.30
भिन्दन्तश्च तुदन्तश्च प्रकर्षन्तो यतस्ततः ।
क्रोशन्तः पातयन्त्येतान्मिथो गर्तेष्ववाङ्मुखान् ॥ १३.२२९.३० ॥
Perforando, golpeando, arrastrándolos de un lado a otro, gritando, los arrojan boca abajo en fosas, unos contra otros.
13.229.31
संयामिन्यः शिलास्तेषां पतन्ति शिरसि प्रिये ।
अयोमुखाः कङ्कवला भक्षयन्ति सुदारुणाः ॥ १३.२२९.३१ ॥
Oh amada, sobre sus cabezas caen piedras de Saṃyāminī; aves kaṅka de rostro de hierro, crueles en extremo, los devoran.
13.229.32
असिपत्रवने घोरे चारयन्ति तथा परान् ।
तीक्ष्णदंष्ट्रास्तथा श्वानः कांश्चित्तत्र ह्यदन्ति वै ॥ १३.२२९.३२ ॥
En el terrible bosque de hojas de espada hacen vagar a otros, y allí perros de colmillos afilados devoran a algunos.
13.229.33
तत्र वैतरणी नाम नदी ग्राहसमाकुला ।
दुष्प्रवेशा च घोरा च मूत्रशोणितवाहिनी।
तस्यां सम्मज्जयन्त्येते तृषितान्पाययन्ति तान् ॥ १३.२२९.३३ ॥
Allí hay un río llamado Vaitaraṇī, lleno de caimanes, difícil de entrar, terrible, que arrastra orina y sangre. En él sumergen a los sedientos y les hacen beber de él.
13.229.34
आरोपयन्ति वै कांश्चित्तत्र कण्टकशल्मलीम् ।
यन्त्रचक्रेषु तिलवत्पीड्यन्ते तत्र केचन ॥ १३.२२९.३४ ॥
Allí hacen subir a algunos al espinoso árbol śālmalī, y allí algunos son aplastados como granos de sésamo en las ruedas de máquinas.
13.229.35
अङ्गरेषु च दह्यन्ते तथा दुष्कृतकारिणः ।
कुम्भीपाकेषु पच्यन्ते पच्यन्ते सिकतासु वै ॥ १३.२२९.३५ ॥
Los malhechores son quemados sobre brasas, cocidos en las ollas kumbhī-pāka, y son cocidos sobre la arena.
13.229.36
पाट्यन्ते तरुवच्छस्त्रैः पापिनः क्रकचादिभिः ।
भिद्यन्ते भागशः शूलैस्तुद्यन्ते सूक्ष्मसूचिभिः ॥ १३.२२९.३६ ॥
Los pecadores son partidos como árboles con sierras y otras armas, atravesados en pedazos con estacas y pinchados con agujas finas.
13.229.37
एवं त्वया कृतं दोषं तदर्थं दण्डनं त्विति ।
वाचैव घोषयन्ति स्म दण्डमानाः समन्ततः ॥ १३.२२९.३७ ॥
"Tú cometiste esta falta, y este es el castigo por ello" — así, castigados por todas partes, lo proclaman solo con palabras.
13.229.38
एवं ते यातनां प्राप्य शरीरैर्यातनाशयैः ।
प्रसहन्तश्च तद्दुःखं स्मरन्तः स्वापराधजम् ॥ १३.२२९.३८ ॥
Así, habiendo recibido el tormento, soportando ese sufrimiento con cuerpos aptos para el tormento, recordando lo nacido de su propia falta.
13.229.39
क्रोशन्तश्च रुद्रन्तश्च न मुच्यन्ते कथञ्चन ।
स्मरन्तस्तत्र तप्यन्ते पापमात्मकृतं भृशम् ॥ १३.२२९.३९ ॥
Aunque gritan y lloran, de ningún modo son liberados; allí, recordando el mal que ellos mismos hicieron, sufren enormemente.
13.229.40
एवं बहुविधा दण्डा भुज्यन्ते पापकारिभिः ।
यातनाभिश्च पच्यन्ते नरकेषु पुनः पुनः ॥ १३.२२९.४० ॥
Así, los malhechores soportan muchas clases de castigos, y en los infiernos son cocidos una y otra vez por los tormentos.
13.229.41
अपरे यातनां भुक्त्वा मुच्यन्ते तत्र किल्बिषात् ।
पापदोषक्षयकरा यातनाः संस्मृता नृणाम्।
बहुतप्तं यथा लोहममलं तत्तथा भवेत् ॥ १३.२२९.४१ ॥
Otros, habiendo sufrido allí el tormento, quedan libres de su culpa. Los tormentos que destruyen el pecado y la falta de los hombres son así recordados; como el hierro bien calentado se vuelve puro, así ocurre con ellos.