Mahābhārata · Adhyāya 13.231
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.231.1
भगवन्देवदेवेश शूलपाणे वृषध्वज ।
श्रुतं मे परमं गुह्यं प्रसादात्ते वरप्रद ॥ १३.२३१.१ ॥
¡Oh bienaventurado señor, dios de los dioses, portador del tridente, de estandarte toro! Por tu gracia he oído el supremo secreto, oh otorgador de dones.
13.231.2
श्रोतुं भूयोऽहमिच्छामि प्रजानां हितकारणात् ।
शुभाशुभमिति प्रोक्तं कर्म स्वस्वं समासतः ॥ १३.२३१.२ ॥
Por el bien de las criaturas deseo oír de nuevo; dijiste brevemente que las acciones buenas y malas son de cada cual.
13.231.3
तन्मे विस्तरतो ब्रूहि शुभाशुभविधइं प्रति ।
अशुभं कीदृशं कर्म प्राणिनो यन्निपातयेत् ॥ १३.२३१.३ ॥
Por tanto, explícamelo en detalle, la norma sobre lo bueno y lo malo: ¿qué clase de acción mala es la que derriba a los seres vivos?
13.231.4
शुभं वापि कथं देव प्रजानामूर्ध्वदं भवेत् ।
एतन्मे वद देवेश श्रोतुकामाऽस्मि कीर्तय ॥ १३.२३१.४ ॥
Oh dios, ¿cómo la acción buena otorga progreso hacia arriba a las criaturas? Dímelo, oh señor de los dioses; deseo oírlo, explícalo.
13.231.5
तदहं ते प्रवक्ष्यामि तत्सर्वं शृणु शोभने ।
सुकृतं दुष्कृतं चेति द्विविधं कर्मविस्तरम् ॥ १३.२३१.५ ॥
Te diré todo eso; escucha, oh radiante. La extensión de la acción es doble: bien hecha (sukṛta) y mal hecha (duṣkṛta).
13.231.6
तयोर्यद्दुष्कृतं कर्म तच्च सञ्जायते त्रिधा ।
मनसा कर्मणा वाचा बुद्धिमोहसमुद्भवात् ॥ १३.२३१.६ ॥
De estos dos, la acción mal hecha surge de tres maneras: por la mente, por el hecho y por la palabra, nacida de la confusión del intelecto.
13.231.7
मनःपूर्वं तु वा कर्म वर्तते वाङ्मयं ततः ।
जायते वै क्रियायोगमनु चेष्टाक्रमः प्रिये ॥ १३.२३१.७ ॥
La acción nace primero de la mente, y luego nace la acción del habla. Amada, siguiendo la unión con la actividad, surge la secuencia de los esfuerzos.
13.231.8
अभिद्रोहोऽभ्यसूया च परार्थेषु च वै स्पृहा ।
शुभाशुभानां मर्त्यानां वर्तनं परिवारितम् ॥ १३.२३१.८ ॥
La malicia, la envidia y el anhelo de los fines de otros: esta es la conducta de los mortales, rodeada de lo bueno y de lo malo.
13.231.9
धर्मकार्ये यदाऽश्रद्धा पापकर्मणि हर्षणम् ।
एवमाद्यशुभं कर्म मनसा पापमुच्यते ॥ १३.२३१.९ ॥
Cuando hay falta de fe en las obras justas y alegría en las obras pecaminosas, tales acciones inauspiciosas y similares se llaman pecado de la mente.
13.231.10
अनृतं यच्च परुषमबद्धवचनं कटु ।
असत्यं परिवादश्च पापमेतत्तु वाङ्मयम् ॥ १३.२३१.१० ॥
La falsedad, las palabras duras, el habla desenfrenada y amarga, la falta de verdad y la calumnia: este es el pecado del habla.
13.231.11
अगम्यागमनं चैव परदारनिषेवणम् ।
वधबन्धपरिक्लेशैः परप्राणोपतापनम् ॥ १३.२३१.११ ॥
Unirse con la inaccesible y frecuentar a la esposa de otro; atormentar la vida ajena mediante la muerte, las ataduras y la aflicción.
13.231.12
चौर्यं परेषां द्रव्याणां हरणं नाशनं तथा ।
अभक्ष्यभक्षणं चैव व्यसनेष्वविषङ्गता ॥ १३.२३१.१२ ॥
El robo de los bienes ajenos, su apropiación y destrucción; asimismo, comer lo prohibido y el apego a los vicios.
13.231.13
दर्पात्स्तम्भाभिमानाच्च परेषामुपतापनम् ।
अकार्याणां च करणमशौचं पानसेवनम् ॥ १३.२३१.१३ ॥
Por arrogancia y obstinado orgullo, atormentar a otros, realizar actos prohibidos, impureza y beber licores.
13.231.14
दौःशील्यं पापसम्पर्के साहाय्यं पापकर्मणि ।
अधर्म्यमयशस्यं च कार्यं तस्य निषेवणम्।
एवमाद्यशुभं चान्यच्छारीरं पापमुच्यते ॥ १३.२३१.१४ ॥
La mala conducta, la compañía de los malvados, ayudar en obras malvadas, dedicarse a acciones injustas y deshonrosas, y otras cosas semejantes e inauspiciosas, se llaman pecados del cuerpo.
13.231.15
मानसाद्वाङ्मयं पापं विशिष्टमिति लक्ष्यते ।
वाङ्मयादपि वै पापाच्छारीरं गण्यते बहु ॥ १३.२३१.१५ ॥
El pecado nacido de la mente se considera distinto del pecado de la palabra; y aun del pecado de la palabra se cuenta mucho más el pecado del cuerpo.
13.231.16
एवं पापयुतं कर्म त्रिविधं पातयेन्नरम् ।
परापकारजननमत्यन्तं पातकं स्मृतम् ॥ १३.२३१.१६ ॥
Así, la acción triple unida al pecado derriba al hombre; causar daño a otros se declara el pecado más grave.
13.231.17
त्रिविधं तत्कृतं पापं कर्तारं पापकं नयेत् ।
पातकं चापि यत्कर्म कर्मणा बुद्धिपूर्वकम् ॥ १३.२३१.१७ ॥
Ese pecado cometido de tres maneras conduce a su autor a la maldad; y la acción realizada deliberadamente, con intención, es también un pecado grave.
13.231.18
सापदेशमवश्यं तत्कर्तव्यमिति तत्कृतम् ।
कथञ्चित्तत्कृतमपि कर्ता तेन स लिप्यते ॥ १३.२३१.१८ ॥
Aun si aquello se hizo bajo algún pretexto, creyendo que debía hacerse necesariamente, o si de algún modo llegó a hacerse, el autor queda manchado por ello.
13.231.19
अवश्यं पापदेशेन प्रतिहृन्येत कारणम् ॥ १३.२३१.१९ ॥
Necesariamente, la causa debe ser contrarrestada por medio de una ocasión pecaminosa.
13.231.20
भगवन्पापकं कर्म यथा कृत्वा न लिप्यते ॥ १३.२३१.२० ॥
Oh Bienaventurado, ¿cómo no se mancha uno tras realizar una acción pecaminosa?
13.231.21
यो नरोऽनपराधी च स्वात्मप्राणस्य रक्षणात् ।
शत्रुमुद्यतशस्त्रं वा पूर्वं तेन हतोपि वा।
प्रतिहन्यान्नरो हिंस्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १३.२३१.२१ ॥
El hombre que, sin ser culpable y para proteger su propia vida, contraataca a un enemigo con el arma en alto, o aunque él lo haya golpeado primero, y lo daña, no se mancha con el pecado.
13.231.22
चोरादधिकसंत्रस्तस्तत्प्रतीकारचेष्टया ।
यः प्रजघ्नन्नरो हन्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १३.२३१.२२ ॥
El hombre que, muy aterrorizado por un ladrón, en su esfuerzo por contrarrestarlo, lo golpea y lo mata, no se mancha con el pecado.
13.231.23
ग्रामार्थं भर्तृपिण्डार्थं दीनानुग्रहकारणात् ।
वधबन्धपरिक्लेशान्कुर्वन्पापात्प्रमुच्यते ॥ १३.२३१.२३ ॥
Por el bien de la aldea, por el sustento del señor y por bondad hacia los desdichados, quien causa muerte, ataduras y sufrimiento queda libre del pecado.
13.231.24
दुर्भिक्षे चात्मवृत्त्यर्थमेकायतनगस्तथा ।
अकार्यं वाऽप्यभक्ष्यं वा कृत्वा पपान्न लिप्यते ॥ १३.२३१.२४ ॥
En tiempo de hambruna, por su propio sustento, quien vive en un solo lugar y hace lo que no debe hacerse o come lo que no debe comerse, no se mancha con el pecado.
13.231.25
विधिरेष गृहस्थानां प्रायेणैवोपदिश्यते ।
अवाच्यं वाऽप्यकार्यं वा देशकालवशेन तु ॥ १३.२३१.२५ ॥
Esta norma se enseña generalmente a los cabezas de familia: bajo el dominio del lugar y del tiempo, incluso lo indecible o lo no hacedero puede hacerse.
13.231.26
बुद्धिपूर्व नरः कुर्वस्तत्प्रयोजनमात्रया ।
किञ्चिद्वा लिप्यते पापैरथवा न च लिप्यते ॥ १३.२३१.२६ ॥
El hombre que actúa deliberadamente, solo con ese propósito, queda algo manchado por los pecados, o quizá no queda manchado en absoluto.
13.231.27
एवं देवि विजानीहि नास्ति तत्र विचारणा ॥ १३.२३१.२७ ॥
Sábelo así, oh diosa; en ello no hay nada que considerar.
13.231.28
भगवन्पानदोषांश्च पेयापेयत्वकारणम् ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे वद महेश्वर ॥ १३.२३१.२८ ॥
Oh bienaventurado, deseo oír los defectos de beber y la causa de lo que es bebible y lo que no lo es. Dímelo, oh Maheśvara.
13.231.29
हन्त ते कथयिष्यामि पानोत्पत्तिं शुचिस्मिते ॥ १३.२३१.२९ ॥
Muy bien, oh de sonrisa pura, te diré el origen de la bebida.
13.231.30
पुरा सर्वेऽभवन्मर्त्या बुद्धिमन्तो नयानुगाः ।
शुचयश्च शुभाचाराः सर्वे चोन्मनसः प्रिये ॥ १३.२३१.३० ॥
En tiempos pasados todos los mortales eran inteligentes, seguidores de la rectitud, puros, de buena conducta, y todos tenían una mente elevada, amada mía.
13.231.31
एवंभूते तदा लोके प्रेष्यकृन्न परस्परम् ।
प्रेष्याबावान्मनुष्याणां कर्मारम्भो ननाश ह ॥ १३.२३१.३१ ॥
En tal estado, en aquel tiempo nadie en el mundo servía a otro; por la ausencia de sirvientes, el inicio de la acción humana se destruyó.
13.231.32
उभयोर्लोकयोर्नाशं दृष्ट्वा कर्मक्षयात्प्रभुः ।
यज्ञकर्म कथं लोके वर्तेतेति पितामहः ॥ १३.२३१.३२ ॥
Viendo la destrucción de ambos mundos y el agotamiento de las obras, el señor Abuelo pensó: «¿Cómo continuará el rito del sacrificio en el mundo?»
13.231.33
आज्ञापयत्सुरान्देवि मोहयस्वेति मानुषान् ।
तमसः सारमुद्धृत्य पानं बुद्धिप्रणाशनम्इ।
न्यपातयन्मनुष्येषु पापदोषावहं प्रिये ॥ १३.२३१.३३ ॥
Ordenó a los dioses: «Confundid a los hombres». Extrayendo la esencia de la oscuridad, una bebida que destruye el intelecto y trae la culpa del pecado, oh amada, la derramó sobre los hombres.
13.231.34
तदाप्रभृति तत्पानान्मुमुहुर्मानवा भुवि ।
कार्याकार्यमजानन्तो वाच्यावाच्यं गुणागुणम् ॥ १३.२३१.३४ ॥
Desde entonces, los hombres sobre la tierra quedaron confundidos al beberlo, sin saber qué se debe y no se debe hacer, qué se debe y no se debe decir, la virtud y el vicio.
13.231.35
केचिद्धसन्ति तत्पीत्वा प्रवदन्ति तथा परे ।
नृत्यन्ति मुदिताः केचिद्गायन्ति शुभाशुभान्। ॥ १३.२३१.३५ ॥
Algunos ríen después de beberlo, y otros hablan de igual manera. Algunos bailan alegres, y otros cantan lo bueno y lo malo.
13.231.36
कलिं ते कुर्वतेऽभीष्टं प्रहरन्ति परस्परम् ।
क्वचिद्धावन्ति सहसा प्रस्खलन्ति पतन्ति च ॥ १३.२३१.३६ ॥
Desean la contienda y la provocan, golpeándose unos a otros. A veces corren de repente, tropiezan y caen.
13.231.37
अयुक्तं बहु भाषन्ते यत्र क्वचन शोभने ।
नग्ना विक्षिप्य गात्राणि नष्टज्ञाना इवासते ॥ १३.२३१.३७ ॥
En cualquier lugar, incluso en ocasiones auspiciosas, la gente habla mucho de lo que no conviene; desnudos, agitando sus miembros, se sientan como si hubieran perdido el juicio.
13.231.38
एवं बहुविधान्भावान्कुर्वन्ति भ्रान्तचेतनाः ।
ये पिबन्ति महामोहं पानं पापयुता नराः ॥ १३.२३१.३८ ॥
Así, quienes tienen la mente confundida producen muchos estados; los hombres pecadores que beben licor beben un gran engaño.
13.231.39
धृतिं लज्जां च बुद्धिं च पानं पीतं प्रणाशयेत् ।
तस्मान्नराः सम्भवन्ति निर्लज्जा निरपत्रपाः ॥ १३.२३१.३९ ॥
El licor, una vez bebido, destruye la firmeza, la vergüenza y el intelecto; por eso los hombres se vuelven desvergonzados y sin pudor.
13.231.40
बुद्धिसत्वैः परिक्षीणास्तेजोहीना मलान्विताः ।
पीत्वापीत्वा तृषायुक्ताः पानपाः सम्भवन्ति च ॥ १३.२३१.४० ॥
Consumidos en intelecto y vitalidad, privados de vigor y afligidos por la impureza, bebiendo una y otra vez y abrasados por la sed, se convierten en borrachos.
13.231.41
पानकामाः पानकथाः पानकालाभिकाङ्क्षिणः ।
पानार्थं कर्मवश्यास्ते सम्भवन्ति नराधमाः ॥ १३.२३१.४१ ॥
Quienes desean la bebida, hablan solo de bebida y anhelan el momento de beber —sometidos a sus acciones por la bebida— se convierten en los más bajos de los hombres.
13.231.42
पानकामास्तृषायोगाद्बुद्धिसत्वपरिक्षयात् ।
पानदानां प्रेष्यकाराः पानपाः सहसाऽभवन् ॥ १३.२३१.४२ ॥
Deseosos de bebida, por la unión con la sed y la pérdida del intelecto y la vitalidad, los bebedores se hicieron de pronto servidores de quienes les dan de beber.
13.231.43
तदाप्रभृति वै लोके दीनैः पानवशैर्नरैः ।
कारयन्ति च कर्माणि बुद्धिमन्तस्तु पानपाः ॥ १३.२३१.४३ ॥
Desde entonces, en el mundo, los hombres miserables sometidos a la bebida eran obligados a trabajar por los sabios escanciadores de licor.
13.231.44
कारुत्वमथ दासत्वं प्रेष्यतामेत्य पानपाः ।
सर्वकर्मकराश्चासन्पशुवद्रज्जुबन्धिताः ॥ १३.२३१.४४ ॥
Entonces los escanciadores, reducidos a artesanía, esclavitud y servidumbre, se convirtieron en hacedores de todo trabajo y fueron atados con cuerdas como bestias.
13.231.45
पानपस्तु सुरां पीत्वा तदा बुद्धिप्रणाशनात् ।
कार्याकार्यस्य चाज्ञानाद्यथेष्टकरणात्स्वयम्।
विदुषामविधेयत्वात्पापमेवाभिपद्यते ॥ १३.२३१.४५ ॥
El escanciador, habiendo bebido licor, por la ruina de su intelecto, por la ignorancia de lo que debe y no debe hacerse, por actuar a su antojo y por no obedecer a los sabios, incurre él mismo en pecado.
13.231.46
परिभूतो भवेल्लोके मद्यपो मित्रभेदकः ।
सर्वकालमशुद्धिं च सर्वभक्षस्तथा भवेत् ॥ १३.२३१.४६ ॥
El bebedor de licor se vuelve despreciado en el mundo, un destructor de amistades, siempre impuro, y uno que come de todo.
13.231.47
विनष्टो ज्ञातिविद्वद्भ्यः सततं कलिभावगः ।
परुषं कटुकं घोरं वाक्यं वदति सर्वशः ॥ १३.२३१.४७ ॥
Arruinado constantemente por parientes y sabios, quien ha caído en la condición de Kali habla en toda ocasión palabras duras, amargas y terribles.
13.231.48
गुरूनतिवदेन्मत्तः परदारान्प्रधर्षयेत् ।
संविदं कुरुते शौण्डेर्न शृणोति हितं क्वचित् ॥ १३.२३१.४८ ॥
El ebrio insulta a sus mayores, ataca a las esposas de otros, hace pactos con borrachos y nunca escucha lo que es beneficioso.
13.231.49
एवं बहुविधा दोषाः पानपे सन्ति शोभने ।
केवलं नरकं यान्ति नास्ति तत्र विचारणा।
तस्मात्तद्वर्जितं सद्भिः पानमात्महितैषिभिः ॥ १३.२३१.४९ ॥
Así, en beber hay muchos tipos de faltas, oh hermosa. Conducen solo al infierno; no hay duda de ello. Por eso los buenos, que buscan su propio bien, evitan el beber licor.
13.231.50
यदि पानं न वर्जेरन्सन्तश्चारित्रकारणात् ।
भवेदेतज्जगत्सर्वममर्यादं च निष्क्रियम् ॥ १३.२३१.५० ॥
Si los buenos no se abstuvieran de beber por la conducta, todo este mundo se volvería sin orden e inactivo.
13.231.51
तस्माद्बुद्धेर्हि रक्षार्थं सद्भिः पानं विवर्जितम् ।
इति ते दुष्कृतं सर्वं कथितं त्रिविधं प्रिये ॥ १३.२३१.५१ ॥
Por tanto, para proteger el intelecto, los buenos abandonan el beber. Así, amada, te he contado todas las malas acciones en tres clases.