ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.231
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.231.1
भगवन्देवदेवेश शूलपाणे वृषध्वज ।
श्रुतं मे परमं गुह्यं प्रसादात्ते वरप्रद ॥ १३.२३१.१ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਸ਼ੂਲਪਾਣੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ! ਤੁਹਾਡੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਰਮ ਗੁਹਯ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ।
13.231.2
श्रोतुं भूयोऽहमिच्छामि प्रजानां हितकारणात् ।
शुभाशुभमिति प्रोक्तं कर्म स्वस्वं समासतः ॥ १३.२३१.२ ॥
ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਮੈਂ ਫਿਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹਨ, ਇਹ ਤੁਸੀਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ।
13.231.3
तन्मे विस्तरतो ब्रूहि शुभाशुभविधइं प्रति ।
अशुभं कीदृशं कर्म प्राणिनो यन्निपातयेत् ॥ १३.२३१.३ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡੇਗਣ ਵਾਲਾ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ?
13.231.4
शुभं वापि कथं देव प्रजानामूर्ध्वदं भवेत् ।
एतन्मे वद देवेश श्रोतुकामाऽस्मि कीर्तय ॥ १३.२३१.४ ॥
ਹੇ ਦੇਵ! ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਕਿਵੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ; ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਵਰਣਨ ਕਰੋ।
13.231.5
तदहं ते प्रवक्ष्यामि तत्सर्वं शृणु शोभने ।
सुकृतं दुष्कृतं चेति द्विविधं कर्मविस्तरम् ॥ १३.२३१.५ ॥
ਉਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣ, ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ। ਕਰਮ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਹੈ — ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤ।
13.231.6
तयोर्यद्दुष्कृतं कर्म तच्च सञ्जायते त्रिधा ।
मनसा कर्मणा वाचा बुद्धिमोहसमुद्भवात् ॥ १३.२३१.६ ॥
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਦੁਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਮਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਵਾਣੀ ਨਾਲ — ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਮੋਹ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ।
13.231.7
मनःपूर्वं तु वा कर्म वर्तते वाङ्मयं ततः ।
जायते वै क्रियायोगमनु चेष्टाक्रमः प्रिये ॥ १३.२३१.७ ॥
ਮਨ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਕਰਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਕਰਮ ਜਨਮਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਰੀਏ, ਕਿਰਿਆਯੋਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਜਨਮਦਾ ਹੈ।
13.231.8
अभिद्रोहोऽभ्यसूया च परार्थेषु च वै स्पृहा ।
शुभाशुभानां मर्त्यानां वर्तनं परिवारितम् ॥ १३.२३१.८ ॥
ਦ੍ਰੋਹ, ਈਰਖਾ ਅਤੇ ਦੂਜਿਆਂ ਦੇ ਮਕਸਦਾਂ ਦੀ ਲਾਲਸਾ — ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਅ ਇਹੀ ਹੈ।
13.231.9
धर्मकार्ये यदाऽश्रद्धा पापकर्मणि हर्षणम् ।
एवमाद्यशुभं कर्म मनसा पापमुच्यते ॥ १३.२३१.९ ॥
ਧਰਮ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਅਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਾਪ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਵੇ — ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਮਨ ਦਾ ਪਾਪ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.231.10
अनृतं यच्च परुषमबद्धवचनं कटु ।
असत्यं परिवादश्च पापमेतत्तु वाङ्मयम् ॥ १३.२३१.१० ॥
ਝੂਠ, ਕਠੋਰ ਬੋਲ, ਬੇਲਗਾਮ ਕੌੜੇ ਬਚਨ, ਅਸਤਿ ਅਤੇ ਨਿੰਦਾ — ਇਹ ਹੀ ਵਾਣੀ ਦਾ ਪਾਪ ਹੈ।
13.231.11
अगम्यागमनं चैव परदारनिषेवणम् ।
वधबन्धपरिक्लेशैः परप्राणोपतापनम् ॥ १३.२३१.११ ॥
ਅਗਮਯਾ ਨਾਲ ਗਮਨ ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਸੇਵਨ; ਵਧ, ਬੰਧਨ ਅਤੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪੀੜਾ ਦੇਣਾ।
13.231.12
चौर्यं परेषां द्रव्याणां हरणं नाशनं तथा ।
अभक्ष्यभक्षणं चैव व्यसनेष्वविषङ्गता ॥ १३.२३१.१२ ॥
ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਚੋਰੀ, ਹਰਨ ਅਤੇ ਨਾਸ਼; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਭੱਖ ਖਾਣਾ ਅਤੇ ਵਿਅਸਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਵ।
13.231.13
दर्पात्स्तम्भाभिमानाच्च परेषामुपतापनम् ।
अकार्याणां च करणमशौचं पानसेवनम् ॥ १३.२३१.१३ ॥
ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਅੜੀ ਵਾਲੇ ਮਾਣ ਕਾਰਨ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣਾ, ਵਰਜਿਤ ਕਰਮ ਕਰਨੇ, ਅਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣੀ।
13.231.14
दौःशील्यं पापसम्पर्के साहाय्यं पापकर्मणि ।
अधर्म्यमयशस्यं च कार्यं तस्य निषेवणम्।
एवमाद्यशुभं चान्यच्छारीरं पापमुच्यते ॥ १३.२३१.१४ ॥
ਬੁਰਾ ਚਾਲ-ਚਲਣ, ਪਾਪੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ, ਪਾਪ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਮਦਦ, ਅਧਰਮ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਸਰੀਰਕ ਪਾਪ ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.231.15
मानसाद्वाङ्मयं पापं विशिष्टमिति लक्ष्यते ।
वाङ्मयादपि वै पापाच्छारीरं गण्यते बहु ॥ १३.२३१.१५ ॥
ਮਨ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਬੋਲ ਤੋਂ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਾਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਬੋਲ ਤੋਂ ਹੋਏ ਪਾਪ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸਰੀਰਕ ਪਾਪ ਬਹੁਤਾ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.231.16
एवं पापयुतं कर्म त्रिविधं पातयेन्नरम् ।
परापकारजननमत्यन्तं पातकं स्मृतम् ॥ १३.२३१.१६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਕਰਮ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਡੇਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨਾ ਅਤਿਅੰਤ ਭਿਆਨਕ ਪਾਤਕ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
13.231.17
त्रिविधं तत्कृतं पापं कर्तारं पापकं नयेत् ।
पातकं चापि यत्कर्म कर्मणा बुद्धिपूर्वकम् ॥ १३.२३१.१७ ॥
ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਪਾਪ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਵੀ ਪਾਤਕ ਹੈ।
13.231.18
सापदेशमवश्यं तत्कर्तव्यमिति तत्कृतम् ।
कथञ्चित्तत्कृतमपि कर्ता तेन स लिप्यते ॥ १३.२३१.१८ ॥
ਕਿਸੇ ਬਹਾਨੇ ਨਾਲ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਹੈ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਕਰਤਾ ਉਸ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.231.19
अवश्यं पापदेशेन प्रतिहृन्येत कारणम् ॥ १३.२३१.१९ ॥
ਪਾਪ ਦੇ ਸਥਾਨ ਕਾਰਨ ਕਾਰਨ ਜ਼ਰੂਰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
13.231.20
भगवन्पापकं कर्म यथा कृत्वा न लिप्यते ॥ १३.२३१.२० ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਪਾਪ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ?
13.231.21
यो नरोऽनपराधी च स्वात्मप्राणस्य रक्षणात् ।
शत्रुमुद्यतशस्त्रं वा पूर्वं तेन हतोपि वा।
प्रतिहन्यान्नरो हिंस्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १३.२३१.२१ ॥
ਜੋ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ, ਪ੍ਰਤੀਘਾਤ ਕਰਕੇ ਹਿੰਸਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.231.22
चोरादधिकसंत्रस्तस्तत्प्रतीकारचेष्टया ।
यः प्रजघ्नन्नरो हन्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १३.२३१.२२ ॥
ਚੋਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਸਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਹਲਾਕ ਕਰੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.231.23
ग्रामार्थं भर्तृपिण्डार्थं दीनानुग्रहकारणात् ।
वधबन्धपरिक्लेशान्कुर्वन्पापात्प्रमुच्यते ॥ १३.२३१.२३ ॥
ਪਿੰਡ ਲਈ, ਮਾਲਕ ਦੇ ਅੰਨ ਲਈ, ਦੀਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਧ, ਬੰਧਨ, ਕਲੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.231.24
दुर्भिक्षे चात्मवृत्त्यर्थमेकायतनगस्तथा ।
अकार्यं वाऽप्यभक्ष्यं वा कृत्वा पपान्न लिप्यते ॥ १३.२३१.२४ ॥
ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ, ਇੱਕੋ ਥਾਂ ਤੇ ਵਸਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਜਾਂ ਨਾ ਖਾਣ ਯੋਗ ਕੁਝ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪਾਪ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
13.231.25
विधिरेष गृहस्थानां प्रायेणैवोपदिश्यते ।
अवाच्यं वाऽप्यकार्यं वा देशकालवशेन तु ॥ १३.२३१.२५ ॥
ਇਹ ਵਿਧੀ ਗ੍ਰਹਸਥਾਂ ਲਈ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ: ਦੇਸ਼ ਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਅਣਕਹਿਣਯੋਗ ਜਾਂ ਅਕਰਨਯੋਗ ਵੀ (ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ)।
13.231.26
बुद्धिपूर्व नरः कुर्वस्तत्प्रयोजनमात्रया ।
किञ्चिद्वा लिप्यते पापैरथवा न च लिप्यते ॥ १३.२३१.२६ ॥
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੁੱਧੀਪੂਰਵਕ, ਕੇਵਲ ਉਸੇ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਕੁਝ ਲਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਲਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।
13.231.27
एवं देवि विजानीहि नास्ति तत्र विचारणा ॥ १३.२३१.२७ ॥
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜਾਣ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ।
13.231.28
भगवन्पानदोषांश्च पेयापेयत्वकारणम् ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे वद महेश्वर ॥ १३.२३१.२८ ॥
ਹੇ ਭਗਵਨ੍, ਪਾਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਅਤੇ ਪੀਣਯੋਗ-ਅਪੀਣਯੋਗ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ; ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.231.29
हन्त ते कथयिष्यामि पानोत्पत्तिं शुचिस्मिते ॥ १३.२३१.२९ ॥
ਚੰਗਾ, ਹੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਪਾਨ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
13.231.30
पुरा सर्वेऽभवन्मर्त्या बुद्धिमन्तो नयानुगाः ।
शुचयश्च शुभाचाराः सर्वे चोन्मनसः प्रिये ॥ १३.२३१.३० ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਨੀਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰੀ, ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਆਚਰਣ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਸਾਰੇ ਉੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਸਨ।
13.231.31
एवंभूते तदा लोके प्रेष्यकृन्न परस्परम् ।
प्रेष्याबावान्मनुष्याणां कर्मारम्भो ननाश ह ॥ १३.२३१.३१ ॥
ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸੇਵਕ ਨਾ ਰਿਹਾ। ਸੇਵਕਾਂ ਦੇ ਅਭਾਵ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਆਰੰਭ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
13.231.32
उभयोर्लोकयोर्नाशं दृष्ट्वा कर्मक्षयात्प्रभुः ।
यज्ञकर्म कथं लोके वर्तेतेति पितामहः ॥ १३.२३१.३२ ॥
ਦੋਵਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਸ਼ੇ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਭੂ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਸੋਚਿਆ — ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਯੱਗ-ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲੇਗਾ?
13.231.33
आज्ञापयत्सुरान्देवि मोहयस्वेति मानुषान् ।
तमसः सारमुद्धृत्य पानं बुद्धिप्रणाशनम्इ।
न्यपातयन्मनुष्येषु पापदोषावहं प्रिये ॥ १३.२३१.३३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: 'ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰੋ।' ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤਮਸ ਦਾ ਸਾਰ ਕੱਢ ਕੇ, ਬੁੱਧੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਪ-ਦੋਸ਼ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਪੇਅ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
13.231.34
तदाप्रभृति तत्पानान्मुमुहुर्मानवा भुवि ।
कार्याकार्यमजानन्तो वाच्यावाच्यं गुणागुणम् ॥ १३.२३१.३४ ॥
ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪੇਅ ਪੀ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਕਰਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ, ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਅਤੇ ਨਾ ਕਹਿਣ ਯੋਗ, ਗੁਣ ਅਤੇ ਔਗੁਣ ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਭਟਕ ਗਏ।
13.231.35
केचिद्धसन्ति तत्पीत्वा प्रवदन्ति तथा परे ।
नृत्यन्ति मुदिताः केचिद्गायन्ति शुभाशुभान्। ॥ १३.२३१.३५ ॥
ਕੁਝ ਉਹ ਪੀ ਕੇ ਹੱਸਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ; ਕੁਝ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।
13.231.36
कलिं ते कुर्वतेऽभीष्टं प्रहरन्ति परस्परम् ।
क्वचिद्धावन्ति सहसा प्रस्खलन्ति पतन्ति च ॥ १३.२३१.३६ ॥
ਉਹ ਝਗੜਾ ਚਾਹ ਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਅਚਾਨਕ ਭੱਜਦੇ ਹਨ; ਠੋਕਰ ਖਾ ਕੇ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ।
13.231.37
अयुक्तं बहु भाषन्ते यत्र क्वचन शोभने ।
नग्ना विक्षिप्य गात्राणि नष्टज्ञाना इवासते ॥ १३.२३१.३७ ॥
ਜਿੱਥੇ-ਕਿੱਥੇ, ਸ਼ੁਭ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਵੀ, ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਅਣਉਚਿਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਨੰਗੇ ਹੋ ਕੇ ਅੰਗ ਸੁੱਟਦੇ, ਗਿਆਨ ਗਵਾਏ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਬੈਠਦੇ ਹਨ।
13.231.38
एवं बहुविधान्भावान्कुर्वन्ति भ्रान्तचेतनाः ।
ये पिबन्ति महामोहं पानं पापयुता नराः ॥ १३.२३१.३८ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪਏ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਾਲਤਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਮਹਾਂ ਮੋਹ ਪੀਂਦੇ ਹਨ।
13.231.39
धृतिं लज्जां च बुद्धिं च पानं पीतं प्रणाशयेत् ।
तस्मान्नराः सम्भवन्ति निर्लज्जा निरपत्रपाः ॥ १३.२३१.३९ ॥
ਪੀਤੀ ਹੋਈ ਸ਼ਰਾਬ ਧੀਰਜ, ਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਬੇਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਨਿਰਲੱਜ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.231.40
बुद्धिसत्वैः परिक्षीणास्तेजोहीना मलान्विताः ।
पीत्वापीत्वा तृषायुक्ताः पानपाः सम्भवन्ति च ॥ १३.२३१.४० ॥
ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਖੁਰ ਕੇ, ਤੇਜ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਮੈਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੀ ਕੇ ਤ੍ਰੇਹ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਰਾਬੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.231.41
पानकामाः पानकथाः पानकालाभिकाङ्क्षिणः ।
पानार्थं कर्मवश्यास्ते सम्भवन्ति नराधमाः ॥ १३.२३१.४१ ॥
ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੀਆਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਸ਼ਰਾਬ ਲਈ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋਏ ਉਹ ਨੀਚ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
13.231.42
पानकामास्तृषायोगाद्बुद्धिसत्वपरिक्षयात् ।
पानदानां प्रेष्यकाराः पानपाः सहसाऽभवन् ॥ १३.२३१.४२ ॥
ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰੇਹ ਦੇ ਸੰਜੋਗ ਨਾਲ, ਬੁੱਧੀ-ਸਤ੍ਵ ਦੇ ਖੁਰਨ ਨਾਲ, ਸ਼ਰਾਬ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਬਣ ਗਏ; ਸ਼ਰਾਬੀ ਅਚਾਨਕ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਏ।
13.231.43
तदाप्रभृति वै लोके दीनैः पानवशैर्नरैः ।
कारयन्ति च कर्माणि बुद्धिमन्तस्तु पानपाः ॥ १३.२३१.४३ ॥
ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੇ ਵਸ ਹੋਏ ਦੀਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸ਼ਰਾਬ ਪਰੋਸਣ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰਵਾਉਣ ਲੱਗੇ।
13.231.44
कारुत्वमथ दासत्वं प्रेष्यतामेत्य पानपाः ।
सर्वकर्मकराश्चासन्पशुवद्रज्जुबन्धिताः ॥ १३.२३१.४४ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਰਾਬ ਪਰੋਸਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰੀਗਰੀ, ਗੁਲਾਮੀ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ; ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗਏ।
13.231.45
पानपस्तु सुरां पीत्वा तदा बुद्धिप्रणाशनात् ।
कार्याकार्यस्य चाज्ञानाद्यथेष्टकरणात्स्वयम्।
विदुषामविधेयत्वात्पापमेवाभिपद्यते ॥ १३.२३१.४५ ॥
ਸ਼ਰਾਬ ਪਰੋਸਣ ਵਾਲਾ ਸੁਰਾ ਪੀ ਕੇ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਕਰਨ ਅਤੇ ਨਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਦੇ ਅਗਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਪਾਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
13.231.46
परिभूतो भवेल्लोके मद्यपो मित्रभेदकः ।
सर्वकालमशुद्धिं च सर्वभक्षस्तथा भवेत् ॥ १३.२३१.४६ ॥
ਸ਼ਰਾਬੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਰਾਦਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਹਰ ਵੇਲੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
13.231.47
विनष्टो ज्ञातिविद्वद्भ्यः सततं कलिभावगः ।
परुषं कटुकं घोरं वाक्यं वदति सर्वशः ॥ १३.२३१.४७ ॥
ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿਆਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਕਲੀ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਠੋਰ, ਕੌੜੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ।
13.231.48
गुरूनतिवदेन्मत्तः परदारान्प्रधर्षयेत् ।
संविदं कुरुते शौण्डेर्न शृणोति हितं क्वचित् ॥ १३.२३१.४८ ॥
ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਾਈਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਰਾਬੀਆਂ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਹਿਤਕਾਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ।
13.231.49
एवं बहुविधा दोषाः पानपे सन्ति शोभने ।
केवलं नरकं यान्ति नास्ति तत्र विचारणा।
तस्मात्तद्वर्जितं सद्भिः पानमात्महितैषिभिः ॥ १३.२३१.४९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਹਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਨਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹਿਤ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਸਜਣ ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
13.231.50
यदि पानं न वर्जेरन्सन्तश्चारित्रकारणात् ।
भवेदेतज्जगत्सर्वममर्यादं च निष्क्रियम् ॥ १३.२३१.५० ॥
ਜੇ ਸਜਣ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਤਿਆਗ ਨਾ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਮਰਿਆਦਾਹੀਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਿਰਿਆ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
13.231.51
तस्माद्बुद्धेर्हि रक्षार्थं सद्भिः पानं विवर्जितम् ।
इति ते दुष्कृतं सर्वं कथितं त्रिविधं प्रिये ॥ १३.२३१.५१ ॥
ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸਜਣ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਦੱਸੇ ਹਨ।