ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.231
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.231.1
भगवन्देवदेवेश शूलपाणे वृषध्वज ।
श्रुतं मे परमं गुह्यं प्रसादात्ते वरप्रद ॥ १३.२३१.१ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଦେବଦେବ, ଶୂଳପାଣି, ବୃଷଧ୍ୱଜ! ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ପରମ ଗୁହ୍ୟ ଶୁଣିଛି, ହେ ବରଦାତା।
13.231.2
श्रोतुं भूयोऽहमिच्छामि प्रजानां हितकारणात् ।
शुभाशुभमिति प्रोक्तं कर्म स्वस्वं समासतः ॥ १३.२३१.२ ॥
ପ୍ରଜାଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ମୁଁ ପୁଣି ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ଶୁଭାଶୁଭ କର୍ମ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ନିଜର, ଏହା ଆପଣ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଛନ୍ତି।
13.231.3
तन्मे विस्तरतो ब्रूहि शुभाशुभविधइं प्रति ।
अशुभं कीदृशं कर्म प्राणिनो यन्निपातयेत् ॥ १३.२३१.३ ॥
ତେଣୁ ଶୁଭାଶୁଭ ବିଧି ମୋତେ ବିସ୍ତାରରେ କୁହନ୍ତୁ; ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ପତନ କରାଉଥିବା ଅଶୁଭ କର୍ମ କିପରି?
13.231.4
शुभं वापि कथं देव प्रजानामूर्ध्वदं भवेत् ।
एतन्मे वद देवेश श्रोतुकामाऽस्मि कीर्तय ॥ १३.२३१.४ ॥
ହେ ଦେବ! ଶୁଭ କର୍ମ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗତି କିପରି ଦିଏ? ହେ ଦେବେଶ, ଏହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ; ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।
13.231.5
तदहं ते प्रवक्ष्यामि तत्सर्वं शृणु शोभने ।
सुकृतं दुष्कृतं चेति द्विविधं कर्मविस्तरम् ॥ १३.२३१.५ ॥
ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି; ଶୁଣ, ହେ ଶୋଭନେ। କର୍ମର ବିସ୍ତାର ଦୁଇ ପ୍ରକାର — ସୁକୃତ ଓ ଦୁଷ୍କୃତ।
13.231.6
तयोर्यद्दुष्कृतं कर्म तच्च सञ्जायते त्रिधा ।
मनसा कर्मणा वाचा बुद्धिमोहसमुद्भवात् ॥ १३.२३१.६ ॥
ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ଯାହା ଦୁଷ୍କୃତ କର୍ମ, ତାହା ତିନି ପ୍ରକାରରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ — ମନ, କର୍ମ ଓ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା — ବୁଦ୍ଧିର ମୋହରୁ ଜନ୍ମି।
13.231.7
मनःपूर्वं तु वा कर्म वर्तते वाङ्मयं ततः ।
जायते वै क्रियायोगमनु चेष्टाक्रमः प्रिये ॥ १३.२३१.७ ॥
ମନ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ହେଉଥିବା କର୍ମ ଥାଏ; ତା'ପରେ ବାଚିକ କର୍ମ ଜନ୍ମେ। ହେ ପ୍ରିୟେ, କ୍ରିୟାଯୋଗ ଅନୁସାରେ ଚେଷ୍ଟାର କ୍ରମ ଜନ୍ମେ।
13.231.8
अभिद्रोहोऽभ्यसूया च परार्थेषु च वै स्पृहा ।
शुभाशुभानां मर्त्यानां वर्तनं परिवारितम् ॥ १३.२३१.८ ॥
ଦ୍ରୋହ, ଈର୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟର ପ୍ରୟୋଜନରେ ଲୋଭ — ଶୁଭାଶୁଭରେ ଆବୃତ ମଣିଷର ଆଚରଣ ଏହା।
13.231.9
धर्मकार्ये यदाऽश्रद्धा पापकर्मणि हर्षणम् ।
एवमाद्यशुभं कर्म मनसा पापमुच्यते ॥ १३.२३१.९ ॥
ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପାପକର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ହେଲେ — ଏପରି ଅଶୁଭ କର୍ମ ମନ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପାପ କୁହାଯାଏ।
13.231.10
अनृतं यच्च परुषमबद्धवचनं कटु ।
असत्यं परिवादश्च पापमेतत्तु वाङ्मयम् ॥ १३.२३१.१० ॥
ମିଥ୍ୟା, କଠୋର ବାକ୍ୟ, ଅସଂଲଗ୍ନ ତିକ୍ତ କଥା, ଅସତ୍ୟ ଓ ନିନ୍ଦା — ଏହା ବାଚିକ ପାପ।
13.231.11
अगम्यागमनं चैव परदारनिषेवणम् ।
वधबन्धपरिक्लेशैः परप्राणोपतापनम् ॥ १३.२३१.११ ॥
ଅଗମ୍ୟା ସହିତ ଗମନ ଓ ପରସ୍ତ୍ରୀ ସେବନ; ବଧ, ବନ୍ଧନ ଓ କ୍ଲେଶ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟର ପ୍ରାଣକୁ ପୀଡ଼ା ଦେବା।
13.231.12
चौर्यं परेषां द्रव्याणां हरणं नाशनं तथा ।
अभक्ष्यभक्षणं चैव व्यसनेष्वविषङ्गता ॥ १३.२३१.१२ ॥
ଅନ୍ୟର ଦ୍ରବ୍ୟ ଚୋରି, ହରଣ ଓ ନାଶ; ସେହିପରି ଅଭକ୍ଷ୍ୟ ଭକ୍ଷଣ ଓ ବ୍ୟସନରେ ଆସକ୍ତି।
13.231.13
दर्पात्स्तम्भाभिमानाच्च परेषामुपतापनम् ।
अकार्याणां च करणमशौचं पानसेवनम् ॥ १३.२३१.१३ ॥
ଅହଂକାର ଓ ଜିଦ୍ଖୋର ଅଭିମାନରୁ ଅନ୍ୟକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବା, ନିଷିଦ୍ଧ କର୍ମ କରିବା, ଅଶୌଚ ଓ ମଦ୍ୟପାନ।
13.231.14
दौःशील्यं पापसम्पर्के साहाय्यं पापकर्मणि ।
अधर्म्यमयशस्यं च कार्यं तस्य निषेवणम्।
एवमाद्यशुभं चान्यच्छारीरं पापमुच्यते ॥ १३.२३१.१४ ॥
ଦୁଶ୍ଚରିତ୍ରତା, ପାପୀଙ୍କ ସଂସର୍ଗ, ପାପକର୍ମରେ ସହାୟତା, ଅଧର୍ମ ଓ ଅଯଶକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିବା ଓ ତାହାର ସେବା, ଏମିତି ଓ ଅନ୍ୟ ଅଶୁଭ କର୍ମକୁ ଶାରୀରିକ ପାପ କୁହାଯାଏ।
13.231.15
मानसाद्वाङ्मयं पापं विशिष्टमिति लक्ष्यते ।
वाङ्मयादपि वै पापाच्छारीरं गण्यते बहु ॥ १३.२३१.१५ ॥
ମନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ ବାକ୍ୟଜାତ ପାପଠାରୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ; ବାକ୍ୟଜାତ ପାପଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଶାରୀରିକ ପାପ ଅଧିକ ଗଣାଯାଏ।
13.231.16
एवं पापयुतं कर्म त्रिविधं पातयेन्नरम् ।
परापकारजननमत्यन्तं पातकं स्मृतम् ॥ १३.२३१.१६ ॥
ଏହିପରି ପାପଯୁକ୍ତ ତ୍ରିବିଧ କର୍ମ ମନୁଷ୍ୟକୁ ପତିତ କରେ; ଅନ୍ୟର ଅପକାର କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଘୋର ପାତକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
13.231.17
त्रिविधं तत्कृतं पापं कर्तारं पापकं नयेत् ।
पातकं चापि यत्कर्म कर्मणा बुद्धिपूर्वकम् ॥ १३.२३१.१७ ॥
ତ୍ରିବିଧ ଭାବେ କୃତ ସେହି ପାପ କର୍ତ୍ତାକୁ ପାପୀ କରେ; ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ବକ କରାଯାଉଥିବା କର୍ମ ମଧ୍ୟ ପାତକ।
13.231.18
सापदेशमवश्यं तत्कर्तव्यमिति तत्कृतम् ।
कथञ्चित्तत्कृतमपि कर्ता तेन स लिप्यते ॥ १३.२३१.१८ ॥
କୌଣସି ଛଳନାରେ ତାହା ଅବଶ୍ୟ କରିବାକୁ ଅଛି ବୋଲି ଭାବି କରାଯାଇଥିଲେ, ବା କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ସେହି କର୍ମ ହୋଇଯାଇଥିଲେ, ମଧ୍ୟ କର୍ତ୍ତା ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ଲିପ୍ତ ହୁଏ।
13.231.19
अवश्यं पापदेशेन प्रतिहृन्येत कारणम् ॥ १३.२३१.१९ ॥
ପାପ ସ୍ଥାନ ଦ୍ୱାରା କାରଣ ଅବଶ୍ୟ ପ୍ରତିହତ ହେବ।
13.231.20
भगवन्पापकं कर्म यथा कृत्वा न लिप्यते ॥ १३.२३१.२० ॥
ହେ ଭଗବାନ, ପାପକର୍ମ କିପରି କରି ମଣିଷ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ?
13.231.21
यो नरोऽनपराधी च स्वात्मप्राणस्य रक्षणात् ।
शत्रुमुद्यतशस्त्रं वा पूर्वं तेन हतोपि वा।
प्रतिहन्यान्नरो हिंस्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १३.२३१.२१ ॥
ଯେଉଁ ନିରପରାଧୀ ମଣିଷ ନିଜ ପ୍ରାଣ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଶତ୍ରୁକୁ, ବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ଆଘାତ କଲେ ମଧ୍ୟ, ପ୍ରତିଘାତ କରି ହିଂସା କରେ, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
13.231.22
चोरादधिकसंत्रस्तस्तत्प्रतीकारचेष्टया ।
यः प्रजघ्नन्नरो हन्यान्न स पापेन लिप्यते ॥ १३.२३१.२२ ॥
ଚୋରଠାରୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୀତ ହୋଇ, ତାର ପ୍ରତିକାର ଚେଷ୍ଟାରେ ଯେ ମଣିଷ ତାକୁ ଆଘାତ କରି ହତ୍ୟା କରେ, ସେ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
13.231.23
ग्रामार्थं भर्तृपिण्डार्थं दीनानुग्रहकारणात् ।
वधबन्धपरिक्लेशान्कुर्वन्पापात्प्रमुच्यते ॥ १३.२३१.२३ ॥
ଗ୍ରାମ ପାଇଁ, ମାଲିକଙ୍କ ଅନ୍ନ ପାଇଁ, ଦୀନମାନଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବା କାରଣରୁ, ବଧ, ବନ୍ଧନ, କ୍ଲେଶ କରି ମଧ୍ୟ ମଣିଷ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
13.231.24
दुर्भिक्षे चात्मवृत्त्यर्थमेकायतनगस्तथा ।
अकार्यं वाऽप्यभक्ष्यं वा कृत्वा पपान्न लिप्यते ॥ १३.२३१.२४ ॥
ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ନିଜ ଜୀବିକା ପାଇଁ, ଏକ ସ୍ଥାନରେ ରହୁଥିବା ମଣିଷ, ଅକରଣୀୟ ବା ଅଭକ୍ଷ୍ୟ କରି ମଧ୍ୟ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
13.231.25
विधिरेष गृहस्थानां प्रायेणैवोपदिश्यते ।
अवाच्यं वाऽप्यकार्यं वा देशकालवशेन तु ॥ १३.२३१.२५ ॥
ଏହି ବିଧି ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ଉପଦିଷ୍ଟ ହୁଏ: ଦେଶ ଓ କାଳର ବଶରେ ଅବାଚ୍ୟ ବା ଅକାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ (କରାଯାଇପାରେ)।
13.231.26
बुद्धिपूर्व नरः कुर्वस्तत्प्रयोजनमात्रया ।
किञ्चिद्वा लिप्यते पापैरथवा न च लिप्यते ॥ १३.२३१.२६ ॥
ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ବକ, କେବଳ ସେହି ପ୍ରୟୋଜନ ପାଇଁ କରେ, ସେ ପାପରେ କିଛି ଲିପ୍ତ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
13.231.27
एवं देवि विजानीहि नास्ति तत्र विचारणा ॥ १३.२३१.२७ ॥
ହେ ଦେବି, ଏହିପରି ଜାଣ; ସେଥିରେ କୌଣସି ବିଚାର ନାହିଁ।
13.231.28
भगवन्पानदोषांश्च पेयापेयत्वकारणम् ।
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे वद महेश्वर ॥ १३.२३१.२८ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ପାନର ଦୋଷ ଏବଂ ପେୟ-ଅପେୟ ହେବାର କାରଣ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ହେ ମହେଶ୍ୱର, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
13.231.29
हन्त ते कथयिष्यामि पानोत्पत्तिं शुचिस्मिते ॥ १३.२३१.२९ ॥
ଭଲ, ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତା, ପାନର ଉତ୍ପତ୍ତି ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି।
13.231.30
पुरा सर्वेऽभवन्मर्त्या बुद्धिमन्तो नयानुगाः ।
शुचयश्च शुभाचाराः सर्वे चोन्मनसः प्रिये ॥ १३.२३१.३० ॥
ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ନୀତି ଅନୁସରଣକାରୀ, ଶୁଚି ଓ ଶୁଭାଚାରୀ ଥିଲେ; ପ୍ରିୟେ, ସମସ୍ତେ ଉନ୍ନତମନା ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
13.231.31
एवंभूते तदा लोके प्रेष्यकृन्न परस्परम् ।
प्रेष्याबावान्मनुष्याणां कर्मारम्भो ननाश ह ॥ १३.२३१.३१ ॥
ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ସେତେବେଳେ ଜଗତରେ କେହି କାହାର ଭୃତ୍ୟ ରହିଲେ ନାହିଁ। ଭୃତ୍ୟଙ୍କ ଅଭାବରୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ କର୍ମାରମ୍ଭ ନଷ୍ଟ ହେଲା।
13.231.32
उभयोर्लोकयोर्नाशं दृष्ट्वा कर्मक्षयात्प्रभुः ।
यज्ञकर्म कथं लोके वर्तेतेति पितामहः ॥ १३.२३१.३२ ॥
ଉଭୟ ଲୋକଙ୍କର ବିନାଶ ଦେଖି, କର୍ମକ୍ଷୟ ହେତୁ ପ୍ରଭୁ ପିତାମହ ଭାବିଲେ — ଜଗତରେ ଯଜ୍ଞକର୍ମ କିପରି ଚଳିବ?
13.231.33
आज्ञापयत्सुरान्देवि मोहयस्वेति मानुषान् ।
तमसः सारमुद्धृत्य पानं बुद्धिप्रणाशनम्इ।
न्यपातयन्मनुष्येषु पापदोषावहं प्रिये ॥ १३.२३१.३३ ॥
ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ — 'ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ମୋହିତ କର।' ହେ ଦେବୀ, ତମସର ସାର ବାହାର କରି, ବୁଦ୍ଧିନାଶକ, ପାପଦୋଷ ଆଣୁଥିବା ପାନୀୟ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପକାଇଲେ।
13.231.34
तदाप्रभृति तत्पानान्मुमुहुर्मानवा भुवि ।
कार्याकार्यमजानन्तो वाच्यावाच्यं गुणागुणम् ॥ १३.२३१.३४ ॥
ସେଦିନଠାରୁ ସେ ପାନୀୟ ପାନ କରି ପୃଥିବୀର ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋହିତ ହେଲେ। କରଣୀୟ ଓ ଅକରଣୀୟ, କହିବାଯୋଗ୍ୟ ଓ ନ କହିବାଯୋଗ୍ୟ, ଗୁଣ ଓ ଅବଗୁଣ ନ ଜାଣି ସେମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେଲେ।
13.231.35
केचिद्धसन्ति तत्पीत्वा प्रवदन्ति तथा परे ।
नृत्यन्ति मुदिताः केचिद्गायन्ति शुभाशुभान्। ॥ १३.२३१.३५ ॥
କେହି ତାହା ପାନ କରି ହସନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ସେପରି କହନ୍ତି। କେହି ଆନନ୍ଦରେ ନାଚନ୍ତି; କେହି ଶୁଭାଶୁଭ ଗାନ୍ତି।
13.231.36
कलिं ते कुर्वतेऽभीष्टं प्रहरन्ति परस्परम् ।
क्वचिद्धावन्ति सहसा प्रस्खलन्ति पतन्ति च ॥ १३.२३१.३६ ॥
ସେମାନେ କଳି ଇଚ୍ଛା କରି କରନ୍ତି; ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରହାର କରନ୍ତି। କୁଆଡ଼େ ହଠାତ ଦୌଡ଼ନ୍ତି; ହୋଇ ଖସି ପଡ଼ନ୍ତି।
13.231.37
अयुक्तं बहु भाषन्ते यत्र क्वचन शोभने ।
नग्ना विक्षिप्य गात्राणि नष्टज्ञाना इवासते ॥ १३.२३१.३७ ॥
ଯେଉଁଠି-ସେଉଁଠି, ଶୁଭ ଅବସରରେ ମଧ୍ୟ, ଲୋକେ ବହୁ ଅନୁଚିତ କଥା କୁହନ୍ତି; ନଗ୍ନ ହୋଇ ଅଙ୍ଗ ଫିଙ୍ଗି, ଜ୍ଞାନ ହଜାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପରି ବସନ୍ତି।
13.231.38
एवं बहुविधान्भावान्कुर्वन्ति भ्रान्तचेतनाः ।
ये पिबन्ति महामोहं पानं पापयुता नराः ॥ १३.२३१.३८ ॥
ଏହିପରି ଭ୍ରାନ୍ତଚିତ୍ତ ଲୋକେ ବହୁ ପ୍ରକାରର ଅବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି; ପାପଯୁକ୍ତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଦ୍ୟପାନ କରି ମହାମୋହ ପାନ କରନ୍ତି।
13.231.39
धृतिं लज्जां च बुद्धिं च पानं पीतं प्रणाशयेत् ।
तस्मान्नराः सम्भवन्ति निर्लज्जा निरपत्रपाः ॥ १३.२३१.३९ ॥
ପିଆଯାଇଥିବା ମଦ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଲଜ୍ଜା ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ନଷ୍ଟ କରେ; ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଓ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହୋଇଯାନ୍ତି।
13.231.40
बुद्धिसत्वैः परिक्षीणास्तेजोहीना मलान्विताः ।
पीत्वापीत्वा तृषायुक्ताः पानपाः सम्भवन्ति च ॥ १३.२३१.४० ॥
ବୁଦ୍ଧି ଓ ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହୋଇ, ତେଜହୀନ ଓ ମଳିନ ହୋଇ, ବାରମ୍ବାର ପିଇ ତୃଷାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ମଦ୍ୟପ ହୋଇଯାନ୍ତି।
13.231.41
पानकामाः पानकथाः पानकालाभिकाङ्क्षिणः ।
पानार्थं कर्मवश्यास्ते सम्भवन्ति नराधमाः ॥ १३.२३१.४१ ॥
ମଦ୍ୟ କାମନା କରୁଥିବା, ମଦ୍ୟ ବିଷୟରେ କେବଳ କଥା କହୁଥିବା, ମଦ୍ୟପାନର ସମୟ ଆଶା କରୁଥିବା—ମଦ୍ୟ ପାଇଁ କର୍ମବଶ ସେହି ନୀଚ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ହୋଇଯାନ୍ତି।
13.231.42
पानकामास्तृषायोगाद्बुद्धिसत्वपरिक्षयात् ।
पानदानां प्रेष्यकाराः पानपाः सहसाऽभवन् ॥ १३.२३१.४२ ॥
ମଦ୍ୟ କାମନା କରୁଥିବା ଲୋକେ, ତୃଷାର ସଂଯୋଗରେ, ବୁଦ୍ଧି-ସତ୍ତ୍ୱର କ୍ଷୟରେ, ମଦ୍ୟ ଦେଉଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସେବକ ହୋଇଗଲେ; ମଦ୍ୟପମାନେ ହଠାତ୍ ସେପରି ହୋଇଗଲେ।
13.231.43
तदाप्रभृति वै लोके दीनैः पानवशैर्नरैः ।
कारयन्ति च कर्माणि बुद्धिमन्तस्तु पानपाः ॥ १३.२३१.४३ ॥
ସେହିଦିନଠାରୁ ଜଗତରେ ମଦ୍ୟର ବଶୀଭୂତ ଦୀନ ମଣିଷମାନଙ୍କଠାରୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ ମଦ୍ୟପରିବେଷକମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ।
13.231.44
कारुत्वमथ दासत्वं प्रेष्यतामेत्य पानपाः ।
सर्वकर्मकराश्चासन्पशुवद्रज्जुबन्धिताः ॥ १३.२३१.४४ ॥
ପରେ ମଦ୍ୟପରିବେଷକମାନେ କାରିଗରି, ଦାସତ୍ୱ ଓ ସେବକତ୍ୱ ପାଇ ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଲୋକ ହେଲେ; ପଶୁ ପରି ଦଉଡ଼ିରେ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଲେ।
13.231.45
पानपस्तु सुरां पीत्वा तदा बुद्धिप्रणाशनात् ।
कार्याकार्यस्य चाज्ञानाद्यथेष्टकरणात्स्वयम्।
विदुषामविधेयत्वात्पापमेवाभिपद्यते ॥ १३.२३१.४५ ॥
ମଦ୍ୟପରିବେଷକ ସୁରା ପାନ କରି ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ ହେବାରୁ, କରଣୀୟ ଓ ଅକରଣୀୟର ଅଜ୍ଞାନରୁ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାମ କରିବାରୁ ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କ ବଶରେ ନ ରହିବାରୁ ନିଜେ ପାପ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
13.231.46
परिभूतो भवेल्लोके मद्यपो मित्रभेदकः ।
सर्वकालमशुद्धिं च सर्वभक्षस्तथा भवेत् ॥ १३.२३१.४६ ॥
ମଦ୍ୟପ ଜଗତରେ ଅପମାନିତ ହୁଏ; ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦ ପକାଉଥିବା ହୁଏ; ସର୍ବଦା ଅଶୁଦ୍ଧ ରହେ ଏବଂ ସବୁ ଭକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ହୁଏ।
13.231.47
विनष्टो ज्ञातिविद्वद्भ्यः सततं कलिभावगः ।
परुषं कटुकं घोरं वाक्यं वदति सर्वशः ॥ १३.२३१.४७ ॥
ଜ୍ଞାତି ଓ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କଠାରୁ ସର୍ବଦା ବିନଷ୍ଟ, କଳିଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ସବୁପ୍ରକାରେ କଠୋର, ତିକ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ବାକ୍ୟ କହେ।
13.231.48
गुरूनतिवदेन्मत्तः परदारान्प्रधर्षयेत् ।
संविदं कुरुते शौण्डेर्न शृणोति हितं क्वचित् ॥ १३.२३१.४८ ॥
ମତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ଅପମାନ କରେ, ପରନାରୀଙ୍କୁ ବଳାତ୍କାର କରେ; ମଦ୍ୟପମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ବିଦ ଗଢ଼େ ଏବଂ କେବେ ହିତକର କଥା ଶୁଣେ ନାହିଁ।
13.231.49
एवं बहुविधा दोषाः पानपे सन्ति शोभने ।
केवलं नरकं यान्ति नास्ति तत्र विचारणा।
तस्मात्तद्वर्जितं सद्भिः पानमात्महितैषिभिः ॥ १३.२३१.४९ ॥
ଏହିପରି ମଦ୍ୟପାନରେ ବହୁବିଧ ଦୋଷ ଅଛି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ। ସେମାନେ କେବଳ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ଏଥିରେ ବିଚାରର କିଛି ନାହିଁ। ଏଣୁ ଆତ୍ମହିତ ଇଚ୍ଛୁକ ସଜ୍ଜନମାନେ ମଦ୍ୟପାନ ବର୍ଜନ କରନ୍ତି।
13.231.50
यदि पानं न वर्जेरन्सन्तश्चारित्रकारणात् ।
भवेदेतज्जगत्सर्वममर्यादं च निष्क्रियम् ॥ १३.२३१.५० ॥
ଯଦି ସଜ୍ଜନମାନେ ଚରିତ୍ର ପାଇଁ ମଦ୍ୟପାନ ବର୍ଜନ ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ମର୍ଯ୍ୟାଦାହୀନ ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇଯିବ।
13.231.51
तस्माद्बुद्धेर्हि रक्षार्थं सद्भिः पानं विवर्जितम् ।
इति ते दुष्कृतं सर्वं कथितं त्रिविधं प्रिये ॥ १३.२३१.५१ ॥
ଅତଏବ ବୁଦ୍ଧିର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସଜ୍ଜନମାନେ ମଦ୍ୟପାନ ବର୍ଜନ କରନ୍ତି। ହେ ପ୍ରିୟେ, ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମ ତ୍ରିବିଧ ରୂପେ କହିଲି।