Mahābhārata · Adhyāya 13.232
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.232.1
विधानं सुकृतस्यापि भूयः शृणु शुचिस्मिते ।
प्रोच्यते तत्त्रिधा देवि सुकृतं च समासतः ॥ १३.२३२.१ ॥
Oh tú de sonrisa pura, escucha de nuevo la regla del mérito. Oh diosa, se declara en breve que es de tres clases.
13.232.2
यदौपरमिकं चैव सुकृतं निरुपद्रवम् ।
तथैव सोपकरणं तावता सुकृतं विदुः ॥ १३.२३२.२ ॥
El mérito que pertenece al cese está libre de daño; así también el mérito con sus medios. Por eso solo lo reconocen como mérito.
13.232.3
निवृत्तिः पापकर्मभ्यस्तदौपरमिकं प्रिये ।
मनोवाक्कायजा दोषाः शृणु मे वर्जनाच्छुभम् ॥ १३.२३२.३ ॥
Apartarse de los actos pecaminosos, oh amada, es lo propio del cese. Escucha de mí las faltas nacidas de la mente, la palabra y el cuerpo; al evitarlas llega lo bueno.
13.232.4
त्रैविध्यदोषोपरमे यस्तु दोषव्यपेक्षया ।
स हि प्राप्नोति सकलं सर्वदुष्कृतवर्जनात् ॥ १३.२३२.४ ॥
Quien, cuando han cesado las faltas triples, se aparta atendiendo a las faltas, alcanza el todo al evitar todos los malos actos.
13.232.5
प्रथमं वर्जयेद्दोषान्युगपत्पृथगेव वा ।
तथा धर्ममवाप्नोति दोषत्यागो हि दुष्करः।
दोषसाकल्यसंत्यागान्मुनिर्भवति मानवः ॥ १३.२३२.५ ॥
Primero hay que evitar las faltas, juntas o por separado. Así se alcanza el dharma, pues abandonar las faltas es difícil. Al abandonar por completo todas las faltas, el hombre se vuelve sabio.
13.232.6
सौकर्यं पस्य धर्मस्य कार्यारम्भादृतेऽपि च ।
आत्मा च लब्धोपरमो लभन्ते सुकृतं परम् ॥ १३.२३२.६ ॥
Mira la facilidad del dharma, incluso sin emprender acción alguna. Las almas que han alcanzado el cese obtienen el mérito supremo.
13.232.7
अहो नृशंसाः पच्यन्ते मानुषाः स्वल्पबुद्धयः ।
एतादृशं न बुध्यन्ते आत्माधीनं न निर्व्यथाः ॥ १३.२३२.७ ॥
¡Ay! Los hombres crueles de escaso entendimiento sufren, y no comprenden tal cosa: dependiente del propio ser, libre de aflicción.
13.232.8
दुष्कृतत्यागमात्रेण पदमूर्ध्वं हि लभ्यते ॥ १३.२३२.८ ॥
Solo con abandonar las malas acciones se alcanza, en verdad, una posición más elevada.
13.232.9
पापभीरुत्वमात्रेण दोषाणां परिवर्जनात् ।
सुशोभनो भवेद्देवि क्रजुर्धर्मव्यपेक्षया।
इत्यौपरमिकं देवि कथितं सुकृतं तव ॥ १३.२३२.९ ॥
Solo por temor al pecado y evitando las faltas, oh diosa, un hombre puede volverse recto y muy resplandeciente en lo tocante al dharma. Así, oh diosa, te he expuesto el mérito que proviene de la cesación.
13.232.10
श्रुत्वा च वृद्धसंयोगादिन्द्रियाणां च निग्रहात् ।
सन्तोषाच्च धृतेश्चैव शक्यते दोषवर्जनम् ॥ १३.२३२.१० ॥
Habiendo escuchado por la compañía de los ancianos, por el control de los sentidos, y por el contentamiento y la firmeza, es posible evitar las faltas.
13.232.11
तदेव धर्ममित्याहुर्दोषसंयमनं प्रिये ।
यमधर्मेण धर्मोस्ति नान्यः शुभतरः प्रिये।
यमधर्मेण यतयः प्राप्नुवन्त्युत्तमां गतिम् ॥ १३.२३२.११ ॥
Eso mismo llaman dharma: la contención de las faltas. Amada, el dharma existe por el dharma de la contención; no hay otro más auspicioso. Amada, por el dharma de la contención, los ascetas alcanzan la meta suprema.
13.232.12
ईश्वराणां प्रभवतां दरिद्राणां च वै नृणाम् ।
सफलो दोषसंत्यागो दानादपि शुभादपि ॥ १३.२३२.१२ ॥
Para los poderosos y los prósperos, y también para los pobres entre los hombres, el abandono de las faltas es fructífero, incluso mediante la dádiva y las buenas obras.
13.232.13
तपो दानं महादेवि दोषमल्पं हि निर्भरेत् ।
सुकृतं यामिकं चोक्तं वक्ष्ये निरुपसाधनम् ॥ १३.२३२.१३ ॥
Oh gran diosa, la austeridad y la generosidad borran incluso una pequeña falta. Hablaré del mérito llamado yāmika, que no necesita medios.
13.232.14
सुखाभिसन्धिर्लोकानां सत्यं शौचमथार्जवम् ।
व्रतोपवासः प्रीतिश्च ब्रह्मचर्यं दमः शमः ॥ १३.२३२.१४ ॥
La intención de procurar el bienestar de la gente, la verdad, la pureza, la rectitud, los votos y el ayuno, el afecto, el celibato, el dominio de sí y la serenidad.
13.232.15
एवमादि शुभं कर्म सुकृतं नियमाश्रितम् ।
शृणु तेषां विशेषांश्च कीर्तयिष्यामि भामिनि ॥ १३.२३२.१५ ॥
Estas y otras acciones auspiciosas, meritorias y basadas en observancias. Escucha, oh bella, y te declararé sus particularidades.
13.232.16
सत्यं स्वर्गस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ।
नास्ति सत्यात्परं दानं नास्ति सत्यात्परं तपः ॥ १३.२३२.१६ ॥
La verdad es la escalera del cielo, como una barca hacia la otra orilla del océano. No hay don mayor que la verdad, no hay austeridad mayor que la verdad.
13.232.17
यथा श्रुतं यथा दृष्टमात्मना यद्यथा कृतम् ।
तथा तस्याविकारेण वचनं सत्यलक्षणम् ॥ १३.२३२.१७ ॥
Hablar, sin alteración, exactamente como se ha oído, visto por uno mismo o hecho: esa es la señal de la verdad.
13.232.18
यच्छलेनाभिसंयुक्तं सत्यरूपं मृषैव तत् ।
सत्यमेव प्रवक्तव्यं पारावर्यं विजानता ॥ १३.२३२.१८ ॥
Lo que va unido al engaño, aunque tome la forma de la verdad, es falso. Quien conoce la otra orilla debe decir solo la verdad.
13.232.19
दीर्घायुश्च भवेत्सत्यात्कुलसन्तानपालकः ।
लोकसंस्थितिपालश्च भवेत्सत्येन मानवः ॥ १३.२३२.१९ ॥
Por la verdad el hombre alcanza larga vida, se convierte en protector de la línea de su familia y, por la verdad, en sostén del orden del mundo.
13.232.20
कथं सन्धारयन्मर्त्यो व्रतं शुभमवाप्नुयात् ॥ १३.२३२.२० ॥
¿Cómo, sosteniendo el voto auspicioso, puede un mortal alcanzar su fruto?
13.232.21
पूर्वमुक्तं तु यत्पापं मनोवाक्कायकर्मभिः ।
व्रतवत्तस्य संत्यागस्तपोव्रतमिति स्मृतम् ॥ १३.२३२.२१ ॥
El pecado mencionado antes, nacido de las acciones de mente, palabra y cuerpo, y su abandono completo como si fuera un voto, eso se recuerda como el voto de penitencia.
13.232.22
त्याज्यं वा यदि वा जोष्यमव्रतेनि वृथा चरन् ।
तथा फलं न लभते तस्माद्धर्मं वृथा चरेत् ॥ १३.२३२.२२ ॥
Quien practica en vano sin voto, ya no abandone lo que debe abandonarse o disfrute lo que debe disfrutarse, no obtiene el fruto; por tanto, no practique el dharma en vano.
13.232.23
शुद्धकायो नरो भूत्वा स्नात्वा तीर्थ यथाविधि ।
पञ्चभूतानि चन्द्रार्कौ संध्ये धर्मयमौ पितॄन् ॥ १३.२३२.२३ ॥
El hombre de cuerpo puro, habiéndose bañado en un vado sagrado según la regla, invoque como testigos a los cinco elementos, la luna y el sol, los crepúsculos, Dharma y Yama, y a los antepasados.
13.232.24
आत्मनैव तथाऽऽत्मानं निवेद्य व्रतवच्चरेत् ।
व्रतमामरणाद्वाऽपि कालच्छेदेन वा हरेत् ॥ १३.२३२.२४ ॥
Habiéndose ofrecido a sí mismo por sí mismo, que practique como con un voto; que mantenga el voto hasta la muerte o durante un lapso de tiempo fijado.
13.232.25
शाकादिषु व्रतं कुर्यात्तथा पुष्पफलादिषु ।
ब्रह्मचर्यव्रतं कुर्यादुपवासव्रतं तथा ॥ १३.२३२.२५ ॥
Uno debe observar votos respecto a verduras y similares, y asimismo respecto a flores, frutos y similares. Debe tomar el voto de castidad y asimismo el voto de ayuno.
13.232.26
एवमन्येषु बहुषु व्रतं कार्यं हितैषिणा ।
व्रतभङ्गो यथा न स्याद्रक्षितव्यं तथा बुधैः।
व्रतभङ्गे महत्पापमिति विद्धि शुभेक्षणे ॥ १३.२३२.२६ ॥
Asimismo, quien busca el bien debe observar votos en muchas otras cosas. Para que el voto no se rompa, los sabios deben protegerlo. Sabe, oh de hermosos ojos, que romper un voto es un gran pecado.
13.232.27
औषधार्थं यदज्ञानाद्गुरूणां वचनादपि ।
अनुग्रहार्थं बन्धूनां व्रतभङ्गो न दुष्यते ॥ १३.२३२.२७ ॥
Si un voto se rompe por causa de la medicina, por ignorancia, por la palabra de los mayores, o por favor hacia los parientes, la ruptura no es considerada una falta.
13.232.28
व्रतापवर्गकाले तु दैवब्राह्मणपूजनम् ।
नरेण तु यथा विद्धि कार्यसिद्धिं यथाऽऽप्तुयात् ॥ १३.२३२.२८ ॥
Al concluir el voto, se debe honrar a los dioses y a los brahmanes. Sabe que de este modo el hombre alcanza el cumplimiento de su propósito.
13.232.29
कथं शौचविधिस्तत्र तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३२.२९ ॥
¿Cómo es la regla de purificación en ese caso? Tú eres digno de explicármelo.
13.232.30
बाह्ममाभ्यन्तरं चेति द्विविधं शौचमिष्यते ।
मानसं सुकृतं यत्तच्छौचमाभ्यन्तरं स्मृतम् ॥ १३.२३२.३० ॥
Se enseña que la purificación es de dos clases: externa e interna. La buena acción de la mente es recordada como purificación interna.
13.232.31
सदाऽऽहारविशुद्धिश्च कायप्रक्षालनं च यत् ।
बाह्यशौचं भवेदेतत्तथैवाचमनादिना ॥ १३.२३२.३१ ॥
La pureza constante del alimento y el lavado del cuerpo: esta es la pureza externa; igualmente mediante la ablución de agua (ācamana) y similares.
13.232.32
मृच्चैव शुद्धदेशस्था गोशकृन्मूत्रमेव च ।
द्रव्याणि गन्धयुक्तानि यानि पुष्टिकराणि च।
एतैः सम्मार्जयेत्कायमम्भसा च पुनः पुनः ॥ १३.२३२.३२ ॥
Tierra de un lugar limpio, estiércol y orina de vaca, y sustancias fragantes y nutritivas: con estas y con agua se debe frotar el cuerpo una y otra vez.
13.232.33
अक्षोभ्यं यत्प्रकीर्णं च नित्यस्रोतं च यज्जलम् ।
प्रायशस्तादृशे मज्जेदन्यथा च विवर्जयेत् ॥ १३.२३२.३३ ॥
En agua que no está agitada, extendida y siempre corriente, uno debe bañarse por lo general; de otro modo debe evitarla.
13.232.34
त्रिस्त्रिराचमनं श्रेष्ठं निष्फेनैर्निर्मलैर्जलैः ।
तथा विण्मूत्रयोः शुद्धिरद्भिर्बहुमृदा भवेत्।
तथैव जलसंशुद्धिर्यत्संशुद्धं तु संस्पृशेत् ॥ १३.२३२.३४ ॥
Lo mejor es el ācamana, tres veces tres, con agua limpia y sin espuma. Igualmente, la purificación de excrementos y orina se hace con agua y mucha tierra; y de igual modo la purificación del agua: uno debe tocar solo lo que es puro.
13.232.35
शकृता भूमिशुद्धिः स्याल्लौहानां भस्मना स्मृतम् ।
तक्षणं घर्षणं चैव दारवाणां विशोधनम् ॥ १३.२३२.३५ ॥
La tierra se purifica con estiércol de vaca; se declara que los recipientes de hierro se purifican con ceniza. Raspar y frotar es la purificación de los objetos de madera.
13.232.36
दहनं मृण्मयानां च मर्त्यानां कृच्छ्रधारणम् ।
शेषाणां देवि सर्वेषामातपेन जलेन च।
ब्राह्मणानां च वाक्येन सदा संशोधनं भवेत् ॥ १३.२३२.३६ ॥
Los recipientes de barro se purifican quemándolos en el fuego, y para los mortales la purificación es observar el voto kṛcchra. Oh diosa, todo lo demás debe purificarse siempre con la luz del sol, el agua y la palabra de los brahmanes.
13.232.37
अदृष्टमद्भिर्निर्णिक्तं यच्च वाचा प्रशस्यते ।
एवमापदि संशुद्धिरेवं शौचं विधीयते। ॥ १३.२३२.३७ ॥
Lo que tiene una mancha invisible lavada con agua y es alabado por la palabra, es puro. En tiempo de calamidad la purificación es así; así se prescribe la pureza.
13.232.38
आहारशुद्धिस्तु कथं देवदेव महेश्वर ॥ १३.२३२.३८ ॥
Oh dios de los dioses, Maheśvara, ¿cómo se alcanza la pureza del alimento?
13.232.39
अमांसमद्यमक्लेद्यमपर्युषितमेव च ।
अतिकट्वम्ललवणहनं च शुभगन्धि च ॥ १३.२३२.३९ ॥
El alimento que no es carne, ni licor, ni estropeado por la humedad, ni rancio, ni excesivamente amargo, ácido o salado, y de olor agradable, ese es el alimento puro.
13.232.40
क्रिमिकेशमलैर्हीनं संवृतं शुद्धदर्शम् ।
एवंविधं सदाहार्यं देवब्राह्मणसात्कृतम् ॥ १३.२३२.४० ॥
El alimento libre de gusanos, cabellos y suciedad, cubierto, puro a la vista, y ofrecido a dioses y brahmanes — tal alimento debe traerse siempre.
13.232.41
श्रुतमित्येव तज्ज्ञेयमन्यथा मन्यसेऽशुभम् ।
ग्राम्यादारण्यकैः सिद्धं श्रेष्ठमित्यवधारय ॥ १३.२३२.४१ ॥
Sabe que esto se ha transmitido por tradición. Si piensas de otro modo, considerándolo desfavorable, entonces ten firmemente por mejor lo establecido por los habitantes de las aldeas y de los bosques.
13.232.42
अतिमात्रगृहीतात्तु अल्पदत्तं भवेच्छुचि ।
यज्ञशेषं हविःशेषं पितृशेषं च निर्मलम्।
इति ते कथितं देवि भूयः किं श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२३२.४२ ॥
Lo dado en poca medida, de lo tomado en exceso, puede ser puro. El resto del sacrificio, el resto de la ofrenda y el resto ofrecido a los antepasados son inmaculados. Así te ha sido dicho, oh diosa; ¿qué más deseas oír?