มหาภารตะ · อัธยายะ 13.232
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.232.1
विधानं सुकृतस्यापि भूयः शृणु शुचिस्मिते ।
प्रोच्यते तत्त्रिधा देवि सुकृतं च समासतः ॥ १३.२३२.१ ॥
ข้าแต่ผู้มีรอยยิ้มบริสุทธิ์ จงฟังวิธีการของบุญอีกครั้ง โอเทวี บุญนั้นกล่าวไว้โดยย่อว่ามีสามประการ
13.232.2
यदौपरमिकं चैव सुकृतं निरुपद्रवम् ।
तथैव सोपकरणं तावता सुकृतं विदुः ॥ १३.२३२.२ ॥
บุญที่เกี่ยวข้องกับการหยุดยั้งนั้นปราศจากอันตราย บุญที่มีเครื่องมือประกอบก็เช่นกัน เพียงเท่านั้นก็รู้กันว่าเป็นบุญ
13.232.3
निवृत्तिः पापकर्मभ्यस्तदौपरमिकं प्रिये ।
मनोवाक्कायजा दोषाः शृणु मे वर्जनाच्छुभम् ॥ १३.२३२.३ ॥
การหันออกจากกรรมชั่ว ที่รัก นั่นคือสิ่งที่เกี่ยวข้องกับการหยุดยั้ง จงฟังโทษที่เกิดจากใจ วาจา และกาย ความดีย่อมมาจากการละเว้นสิ่งเหล่านี้
13.232.4
त्रैविध्यदोषोपरमे यस्तु दोषव्यपेक्षया ।
स हि प्राप्नोति सकलं सर्वदुष्कृतवर्जनात् ॥ १३.२३२.४ ॥
ผู้ที่เมื่อโทษสามประการหยุดลงแล้ว หันออกไปด้วยการพิจารณาโทษ ผู้นั้นย่อมบรรลุทั้งหมดได้ เพราะละเว้นกรรมชั่วทั้งปวง
13.232.5
प्रथमं वर्जयेद्दोषान्युगपत्पृथगेव वा ।
तथा धर्ममवाप्नोति दोषत्यागो हि दुष्करः।
दोषसाकल्यसंत्यागान्मुनिर्भवति मानवः ॥ १३.२३२.५ ॥
ควรละเว้นโทษก่อนเป็นอันดับแรก ทั้งพร้อมกันหรือแยกกันก็ได้ เช่นนั้นแล้วก็จะบรรลุธรรม เพราะการละโทษเป็นสิ่งที่ทำได้ยาก เมื่อละโทษทั้งปวงได้สิ้นเชิง มนุษย์ก็จะเป็นมุนี
13.232.6
सौकर्यं पस्य धर्मस्य कार्यारम्भादृतेऽपि च ।
आत्मा च लब्धोपरमो लभन्ते सुकृतं परम् ॥ १३.२३२.६ ॥
จงเห็นความง่ายของธรรม แม้ไม่ต้องเริ่มต้นการกระทำใด ๆ วิญญาณที่บรรลุการหยุดยั้งย่อมได้บุญอันสูงสุด
13.232.7
अहो नृशंसाः पच्यन्ते मानुषाः स्वल्पबुद्धयः ।
एतादृशं न बुध्यन्ते आत्माधीनं न निर्व्यथाः ॥ १३.२३२.७ ॥
อนิจจา มนุษย์ผู้โหดร้ายและมีปัญญาน้อยย่อมทุกข์ทรมาน และพวกเขาไม่เข้าใจสิ่งเช่นนี้ คือสิ่งที่ขึ้นอยู่กับตนเอง เป็นสิ่งที่ปราศจากความทุกข์
13.232.8
दुष्कृतत्यागमात्रेण पदमूर्ध्वं हि लभ्यते ॥ १३.२३२.८ ॥
เพียงแค่ละทิ้งความชั่ว ก็ย่อมได้ฐานะที่สูงขึ้นอย่างแน่นอน
13.232.9
पापभीरुत्वमात्रेण दोषाणां परिवर्जनात् ।
सुशोभनो भवेद्देवि क्रजुर्धर्मव्यपेक्षया।
इत्यौपरमिकं देवि कथितं सुकृतं तव ॥ १३.२३२.९ ॥
เพียงด้วยความกลัวบาป และการละเว้นโทษ โอเทวี มนุษย์ก็อาจเป็นผู้ซื่อตรงและรุ่งเรืองยิ่งในด้านธรรม โอเทวี เราได้กล่าวบุญที่เกิดจากการหยุดยั้งแก่เจ้าแล้วดังนี้
13.232.10
श्रुत्वा च वृद्धसंयोगादिन्द्रियाणां च निग्रहात् ।
सन्तोषाच्च धृतेश्चैव शक्यते दोषवर्जनम् ॥ १३.२३२.१० ॥
เมื่อได้ฟังจากการคบหาผู้อาวุโส และการควบคุมอินทรีย์ รวมทั้งด้วยความสันโดษและความมั่นคง การละเว้นโทษก็เป็นไปได้
13.232.11
तदेव धर्ममित्याहुर्दोषसंयमनं प्रिये ।
यमधर्मेण धर्मोस्ति नान्यः शुभतरः प्रिये।
यमधर्मेण यतयः प्राप्नुवन्त्युत्तमां गतिम् ॥ १३.२३२.११ ॥
สิ่งนั้นแลพวกเขาเรียกว่าธรรม คือการควบคุมโทษ ที่รัก ธรรมย่อมมีอยู่ด้วยธรรมแห่งการควบคุม ไม่มีสิ่งอื่นที่เป็นมงคลยิ่งกว่า ที่รัก ด้วยธรรมแห่งการควบคุม นักพรตย่อมบรรลุคติอันสูงสุด
13.232.12
ईश्वराणां प्रभवतां दरिद्राणां च वै नृणाम् ।
सफलो दोषसंत्यागो दानादपि शुभादपि ॥ १३.२३२.१२ ॥
สำหรับผู้ทรงอำนาจและผู้มีกำลัง และสำหรับคนยากจนในหมู่มนุษย์ด้วย การละทิ้งโทษย่อมให้ผล แม้ด้วยการให้ทาน และแม้ด้วยการกระทำอันดีงาม
13.232.13
तपो दानं महादेवि दोषमल्पं हि निर्भरेत् ।
सुकृतं यामिकं चोक्तं वक्ष्ये निरुपसाधनम् ॥ १३.२३२.१३ ॥
ข้าแต่เทวีผู้ยิ่งใหญ่ ตบะและการให้ทานย่อมชะล้างโทษแม้เพียงเล็กน้อย เราจะกล่าวถึงบุญที่เรียกว่ายามิกะ ซึ่งไม่ต้องอาศัยเครื่องมือใด ๆ
13.232.14
सुखाभिसन्धिर्लोकानां सत्यं शौचमथार्जवम् ।
व्रतोपवासः प्रीतिश्च ब्रह्मचर्यं दमः शमः ॥ १३.२३२.१४ ॥
ความตั้งใจเพื่อความสุขของผู้คน ความจริง ความบริสุทธิ์ ความซื่อตรง การถือศีลและการอดอาหาร ความรักใคร่ การครองพรหมจรรย์ การข่มใจ และความสงบ
13.232.15
एवमादि शुभं कर्म सुकृतं नियमाश्रितम् ।
शृणु तेषां विशेषांश्च कीर्तयिष्यामि भामिनि ॥ १३.२३२.१५ ॥
กรรมดีเช่นนี้และอื่น ๆ เป็นบุญที่อาศัยนิยมวัตร ข้าแต่ผู้งดงาม จงฟังเถิด เราจะประกาศรายละเอียดเฉพาะของสิ่งเหล่านั้น
13.232.16
सत्यं स्वर्गस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ।
नास्ति सत्यात्परं दानं नास्ति सत्यात्परं तपः ॥ १३.२३२.१६ ॥
ความจริงเป็นบันไดสู่สวรรค์ เปรียบเหมือนเรือที่ข้ามสู่ฝั่งไกลของมหาสมุทร ไม่มีทานใดยิ่งกว่าความจริง ไม่มีตบะใดยิ่งกว่าความจริง
13.232.17
यथा श्रुतं यथा दृष्टमात्मना यद्यथा कृतम् ।
तथा तस्याविकारेण वचनं सत्यलक्षणम् ॥ १३.२३२.१७ ॥
การพูดโดยไม่บิดเบือน ตามที่ได้ยิน ตามที่ตนเองได้เห็น หรือตามที่ตนได้กระทำ นั่นคือลักษณะของความจริง
13.232.18
यच्छलेनाभिसंयुक्तं सत्यरूपं मृषैव तत् ।
सत्यमेव प्रवक्तव्यं पारावर्यं विजानता ॥ १३.२३२.१८ ॥
สิ่งที่ประกอบด้วยการหลอกลวง แม้มีรูปลักษณ์ของความจริง ก็เป็นเท็จโดยแท้ ผู้รู้จักฝั่งไกลต้องพูดแต่ความจริงเท่านั้น
13.232.19
दीर्घायुश्च भवेत्सत्यात्कुलसन्तानपालकः ।
लोकसंस्थितिपालश्च भवेत्सत्येन मानवः ॥ १३.२३२.१९ ॥
ด้วยความจริงมนุษย์ย่อมมีอายุยืน เป็นผู้ค้ำจุนสายตระกูลของตน และด้วยความจริงเพียงอย่างเดียว มนุษย์ก็กลายเป็นผู้ดำรงรักษาระเบียบแห่งโลก
13.232.20
कथं सन्धारयन्मर्त्यो व्रतं शुभमवाप्नुयात् ॥ १३.२३२.२० ॥
มนุษย์ผู้ยึดมั่นในวัตรอันเป็นมงคลจะบรรลุผลของมันได้อย่างไร
13.232.21
पूर्वमुक्तं तु यत्पापं मनोवाक्कायकर्मभिः ।
व्रतवत्तस्य संत्यागस्तपोव्रतमिति स्मृतम् ॥ १३.२३२.२१ ॥
บาปที่กล่าวไว้ก่อนหน้านี้ ซึ่งเกิดจากการกระทำทางใจ วาจา และกาย การละทิ้งบาปนั้นโดยสิ้นเชิงเสมือนหนึ่งเป็นวัตร นี่แหละเรียกว่าตปัสวรัต
13.232.22
त्याज्यं वा यदि वा जोष्यमव्रतेनि वृथा चरन् ।
तथा फलं न लभते तस्माद्धर्मं वृथा चरेत् ॥ १३.२३२.२२ ॥
ผู้ที่ประพฤติโดยไม่มีวัตรย่อมเปล่าประโยชน์ ไม่ว่าจะไม่ละทิ้งสิ่งที่ควรละ หรือเสพสิ่งที่ควรเสพก็ตาม เขาย่อมไม่ได้รับผลของการนั้น ฉะนั้นจึงไม่ควรประพฤติธรรมอย่างเปล่าประโยชน์
13.232.23
शुद्धकायो नरो भूत्वा स्नात्वा तीर्थ यथाविधि ।
पञ्चभूतानि चन्द्रार्कौ संध्ये धर्मयमौ पितॄन् ॥ १३.२३२.२३ ॥
ให้ผู้ชายมีร่างกายบริสุทธิ์ อาบน้ำที่ท่าศักดิ์สิทธิ์ตามพิธีที่กำหนด แล้วเรียกเบญจภูตา พระจันทร์และพระอาทิตย์ สนธยาทั้งสอง พระธรรมและพระยม และบรรพบุรุษให้เป็นพยาน
13.232.24
आत्मनैव तथाऽऽत्मानं निवेद्य व्रतवच्चरेत् ।
व्रतमामरणाद्वाऽपि कालच्छेदेन वा हरेत् ॥ १३.२३२.२४ ॥
ถวายตนแด่ตนเองเท่านั้น แล้วประพฤติเสมือนหนึ่งมีวัตร ควรรักษาวัตรนั้นจนตาย หรือรักษาตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ล่วงหน้า
13.232.25
शाकादिषु व्रतं कुर्यात्तथा पुष्पफलादिषु ।
ब्रह्मचर्यव्रतं कुर्यादुपवासव्रतं तथा ॥ १३.२३२.२५ ॥
ควรถือวัตรเกี่ยวกับผักและสิ่งคล้ายกัน และเช่นเดียวกันเกี่ยวกับดอกไม้ ผลไม้ และสิ่งคล้ายกัน ควรถือพรหมจรรยวัตร และเช่นเดียวกันอุปวาสวัต
13.232.26
एवमन्येषु बहुषु व्रतं कार्यं हितैषिणा ।
व्रतभङ्गो यथा न स्याद्रक्षितव्यं तथा बुधैः।
व्रतभङ्गे महत्पापमिति विद्धि शुभेक्षणे ॥ १३.२३२.२६ ॥
ในทำนองเดียวกัน ผู้ปรารถนาความเกื้อกูลควรถือวัตรในสิ่งอื่นอีกมากมาย เพื่อไม่ให้วัตรแตกหัก ปราชญ์ควรรักษาไว้ ข้าแต่ผู้มีดวงตางดงาม จงรู้เถิดว่าการทำวัตรให้แตกเป็นบาปใหญ่
13.232.27
औषधार्थं यदज्ञानाद्गुरूणां वचनादपि ।
अनुग्रहार्थं बन्धूनां व्रतभङ्गो न दुष्यते ॥ १३.२३२.२७ ॥
หากวัตรแตกไปเพื่อยา โดยไม่รู้ตัว ตามคำของผู้ใหญ่ หรือเพื่อแสดงความเมตตาแก่ญาติ การทำวัตรให้แตกนั้นไม่ถือว่าผิด
13.232.28
व्रतापवर्गकाले तु दैवब्राह्मणपूजनम् ।
नरेण तु यथा विद्धि कार्यसिद्धिं यथाऽऽप्तुयात् ॥ १३.२३२.२८ ॥
ในเวลาที่วัตรสิ้นสุด ควรบูชาเทวดาและพราหมณ์ จงรู้เถิดว่าเมื่อทำเช่นนี้ บุรุษย่อมบรรลุผลสำเร็จแห่งกิจของตน
13.232.29
कथं शौचविधिस्तत्र तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३२.२९ ॥
การชำระให้บริสุทธิ์ในเรื่องนั้นทำอย่างไร ท่านสมควรจะกล่าวให้ข้าพเจ้าทราบ
13.232.30
बाह्ममाभ्यन्तरं चेति द्विविधं शौचमिष्यते ।
मानसं सुकृतं यत्तच्छौचमाभ्यन्तरं स्मृतम् ॥ १३.२३२.३० ॥
การชำระให้บริสุทธิ์มีสองอย่าง ได้แก่ภายนอกและภายใน กุศลกรรมทางใจนั้น เรียกว่าการชำระภายใน
13.232.31
सदाऽऽहारविशुद्धिश्च कायप्रक्षालनं च यत् ।
बाह्यशौचं भवेदेतत्तथैवाचमनादिना ॥ १३.२३२.३१ ॥
ความบริสุทธิ์ของอาหารเสมอ และการล้างร่างกาย นี่คือการชำระภายนอก ทำนองเดียวกันด้วยการจิบน้ำและสิ่งคล้ายกัน
13.232.32
मृच्चैव शुद्धदेशस्था गोशकृन्मूत्रमेव च ।
द्रव्याणि गन्धयुक्तानि यानि पुष्टिकराणि च।
एतैः सम्मार्जयेत्कायमम्भसा च पुनः पुनः ॥ १३.२३२.३२ ॥
ดินจากที่สะอาด มูลและน้ำปัสสาวะของโค และสิ่งของที่มีกลิ่นหอมและบำรุงร่างกาย ด้วยสิ่งเหล่านี้และด้วยน้ำ พึงถูร่างกายให้สะอาดซ้ำแล้วซ้ำเล่า
13.232.33
अक्षोभ्यं यत्प्रकीर्णं च नित्यस्रोतं च यज्जलम् ।
प्रायशस्तादृशे मज्जेदन्यथा च विवर्जयेत् ॥ १३.२३२.३३ ॥
ในน้ำที่นิ่งไม่กระเพื่อม แผ่กระจาย และไหลอยู่เสมอ ควรอาบส่วนมากในน้ำเช่นนั้น มิฉะนั้นควรหลีกเลี่ยง
13.232.34
त्रिस्त्रिराचमनं श्रेष्ठं निष्फेनैर्निर्मलैर्जलैः ।
तथा विण्मूत्रयोः शुद्धिरद्भिर्बहुमृदा भवेत्।
तथैव जलसंशुद्धिर्यत्संशुद्धं तु संस्पृशेत् ॥ १३.२३२.३४ ॥
การจิบน้ำสามครั้งสามครั้งเป็นการดีที่สุด ด้วยน้ำที่ไม่มีฟองและสะอาด ทำนองเดียวกัน การชำระจากอุจจาระและปัสสาวะทำได้ด้วยน้ำและดินจำนวนมาก และการชำระน้ำให้บริสุทธิ์ก็เช่นกัน ควรแตะต้องเฉพาะสิ่งที่บริสุทธิ์แล้ว
13.232.35
शकृता भूमिशुद्धिः स्याल्लौहानां भस्मना स्मृतम् ।
तक्षणं घर्षणं चैव दारवाणां विशोधनम् ॥ १३.२३२.३५ ॥
พื้นดินชำระให้สะอาดด้วยมูลโค ภาชนะเหล็กกล่าวกันว่าชำระด้วยเถ้า การขูดและการถูคือการชำระสิ่งของที่ทำด้วยไม้
13.232.36
दहनं मृण्मयानां च मर्त्यानां कृच्छ्रधारणम् ।
शेषाणां देवि सर्वेषामातपेन जलेन च।
ब्राह्मणानां च वाक्येन सदा संशोधनं भवेत् ॥ १३.२३२.३६ ॥
เทวี ภาชนะดินเผาต้องชำระด้วยการเผาไฟ ส่วนมนุษย์ต้องชำระด้วยการถือกฤจฉรวัต สิ่งอื่นทั้งปวงที่เหลือต้องชำระอยู่เสมอด้วยแสงแดดและน้ำ และด้วยถ้อยคำของพราหมณ์
13.232.37
अदृष्टमद्भिर्निर्णिक्तं यच्च वाचा प्रशस्यते ।
एवमापदि संशुद्धिरेवं शौचं विधीयते। ॥ १३.२३२.३७ ॥
สิ่งที่มีมลทินซึ่งมองไม่เห็นและถูกชะล้างด้วยน้ำ และสิ่งที่ได้รับการสรรเสริญด้วยวาจา ย่อมบริสุทธิ์ ในยามคับขันการชำระก็เป็นเช่นนี้ ความบริสุทธิ์จึงถูกกำหนดไว้เช่นนี้
13.232.38
आहारशुद्धिस्तु कथं देवदेव महेश्वर ॥ १३.२३२.३८ ॥
ข้าแต่พระเทวเทพ พระมเหศวร ความบริสุทธิ์ของอาหารจะทำได้อย่างไร
13.232.39
अमांसमद्यमक्लेद्यमपर्युषितमेव च ।
अतिकट्वम्ललवणहनं च शुभगन्धि च ॥ १३.२३२.३९ ॥
อาหารที่ไม่ใช่เนื้อสัตว์ ไม่ใช่สุรา ไม่เสียหายเพราะความชื้น ไม่บูด ไม่ขมหรือเปรี้ยวหรือเค็มจัดเกินไป และมีกลิ่นหอม นั่นคืออาหารบริสุทธิ์
13.232.40
क्रिमिकेशमलैर्हीनं संवृतं शुद्धदर्शम् ।
एवंविधं सदाहार्यं देवब्राह्मणसात्कृतम् ॥ १३.२३२.४० ॥
อาหารที่ปราศจากหนอน เส้นผม และสิ่งสกปรก มีฝาปิด ดูสะอาดตา และถวายแก่เทวดาและพราหมณ์ อาหารเช่นนี้ควรนำมาเสมอ
13.232.41
श्रुतमित्येव तज्ज्ञेयमन्यथा मन्यसेऽशुभम् ।
ग्राम्यादारण्यकैः सिद्धं श्रेष्ठमित्यवधारय ॥ १३.२३२.४१ ॥
จงรู้ไว้ว่าสิ่งนี้ได้ยินมาตามประเพณี หากเจ้าคิดเป็นอย่างอื่นและเห็นว่าเป็นสิ่งไม่เป็นมงคล ก็จงยึดไว้มั่นเถิดว่าสิ่งที่ชาวบ้านและชาวป่าสถาปนาไว้แล้วนั้นเป็นสิ่งประเสริฐที่สุด
13.232.42
अतिमात्रगृहीतात्तु अल्पदत्तं भवेच्छुचि ।
यज्ञशेषं हविःशेषं पितृशेषं च निर्मलम्।
इति ते कथितं देवि भूयः किं श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२३२.४२ ॥
ผู้ที่รับมาเกินกว่าที่ควร เมื่อให้ปันเพียงเล็กน้อยก็อาจบริสุทธิ์ได้ เศษจากยัญ เศษจากเครื่องบูชาเฉพาะ และเศษที่ถวายแด่บรรพบุรุษ ล้วนบริสุทธิ์ปราศจากมลทิน ข้าได้กล่าวแก่เจ้าดังนี้แล้ว โอ เทวี เจ้ายังปรารถนาจะฟังสิ่งใดอีกเล่า