మహాభారతం · అధ్యాయం 13.232
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.232.1
विधानं सुकृतस्यापि भूयः शृणु शुचिस्मिते ।
प्रोच्यते तत्त्रिधा देवि सुकृतं च समासतः ॥ १३.२३२.१ ॥
ఓ శుచిస్మితా, సుకృతం యొక్క విధానాన్ని మళ్ళీ విను. దేవీ, అది సంక్షేపంగా మూడు విధాలుగా చెప్పబడుతుంది.
13.232.2
यदौपरमिकं चैव सुकृतं निरुपद्रवम् ।
तथैव सोपकरणं तावता सुकृतं विदुः ॥ १३.२३२.२ ॥
ఔపరమికమైన సుకృతం బాధలేనిది; అలాగే సాధనాలతో కూడినదీ. అంతమాత్రంతోనే దానిని సుకృతమని తెలుసుకుంటారు.
13.232.3
निवृत्तिः पापकर्मभ्यस्तदौपरमिकं प्रिये ।
मनोवाक्कायजा दोषाः शृणु मे वर्जनाच्छुभम् ॥ १३.२३२.३ ॥
పాప కర్మల నుండి వైదొలగడమే, ప్రియా, ఔపరమికం. మనస్సు, వాక్కు, శరీరం నుండి పుట్టే దోషాలను నా నుండి విను; వాటిని విడచుటచే శుభం కలుగుతుంది.
13.232.4
त्रैविध्यदोषोपरमे यस्तु दोषव्यपेक्षया ।
स हि प्राप्नोति सकलं सर्वदुष्कृतवर्जनात् ॥ १३.२३२.४ ॥
త్రివిధ దోషాల ఉపరమంలో, దోషాలను దృష్టిలో ఉంచుకొని విరమించువాడు, సర్వ దుష్కృతాలను వర్జించుటచే సంపూర్ణ ఫలాన్ని పొందుతాడు.
13.232.5
प्रथमं वर्जयेद्दोषान्युगपत्पृथगेव वा ।
तथा धर्ममवाप्नोति दोषत्यागो हि दुष्करः।
दोषसाकल्यसंत्यागान्मुनिर्भवति मानवः ॥ १३.२३२.५ ॥
మొదట దోషాలను వర్జించాలి, ఒకేసారిగా లేదా విడివిడిగా. అలా అతడు ధర్మాన్ని పొందుతాడు; దోషత్యాగం కష్టమైనది. దోషాలన్నింటినీ పూర్తిగా త్యజించుటచే మానవుడు ముని అవుతాడు.
13.232.6
सौकर्यं पस्य धर्मस्य कार्यारम्भादृतेऽपि च ।
आत्मा च लब्धोपरमो लभन्ते सुकृतं परम् ॥ १३.२३२.६ ॥
కార్యం ఆరంభించకుండానే ధర్మం యొక్క సౌలభ్యాన్ని చూడు. ఉపరమాన్ని పొందిన ఆత్మలు పరమ సుకృతాన్ని పొందుతారు.
13.232.7
अहो नृशंसाः पच्यन्ते मानुषाः स्वल्पबुद्धयः ।
एतादृशं न बुध्यन्ते आत्माधीनं न निर्व्यथाः ॥ १३.२३२.७ ॥
అయ్యో! అల్పబుద్ధులైన క్రూర మానవులు బాధలు పొందుతున్నారు. ఆత్మకు అధీనమై, వ్యథలు లేకుండా చేసేదాన్ని వారు గ్రహించరు.
13.232.8
दुष्कृतत्यागमात्रेण पदमूर्ध्वं हि लभ्यते ॥ १३.२३२.८ ॥
కేవలం దుష్కర్మలను విడిచిపెట్టడం వల్లనే ఉన్నత స్థానం లభిస్తుంది.
13.232.9
पापभीरुत्वमात्रेण दोषाणां परिवर्जनात् ।
सुशोभनो भवेद्देवि क्रजुर्धर्मव्यपेक्षया।
इत्यौपरमिकं देवि कथितं सुकृतं तव ॥ १३.२३२.९ ॥
పాపభీతి మాత్రం వల్లనే, దోషాలను వదలడం వల్లనే, ఓ దేవీ, ధర్మదృష్టితో మనిషి సరళుడై మిక్కిలి శోభిల్లగలడు. ఓ దేవీ, ఇలా విరమణ వల్ల కలిగే పుణ్యాన్ని నీకు చెప్పాను.
13.232.10
श्रुत्वा च वृद्धसंयोगादिन्द्रियाणां च निग्रहात् ।
सन्तोषाच्च धृतेश्चैव शक्यते दोषवर्जनम् ॥ १३.२३२.१० ॥
పెద్దల సహవాసం వల్ల విని, ఇంద్రియ నిగ్రహం వల్ల, సంతృప్తి వల్ల, ధైర్యం వల్ల కూడా దోషాలను విడిచిపెట్టడం సాధ్యమవుతుంది.
13.232.11
तदेव धर्ममित्याहुर्दोषसंयमनं प्रिये ।
यमधर्मेण धर्मोस्ति नान्यः शुभतरः प्रिये।
यमधर्मेण यतयः प्राप्नुवन्त्युत्तमां गतिम् ॥ १३.२३२.११ ॥
దానినే ధర్మం అని అంటారు, అది దోషాలను నిగ్రహించడమే. ప్రియే, నిగ్రహ ధర్మం వల్లనే ధర్మం ఉంది; దానికంటే శుభకరమైనది మరొకటి లేదు. ప్రియే, నిగ్రహ ధర్మం వల్లనే యతులు ఉత్తమ గతిని పొందుతారు.
13.232.12
ईश्वराणां प्रभवतां दरिद्राणां च वै नृणाम् ।
सफलो दोषसंत्यागो दानादपि शुभादपि ॥ १३.२३२.१२ ॥
అధికారులకు, శక్తిమంతులకు, దరిద్రులకు కూడా, దానం వల్ల, శుభకార్యం వల్ల కూడా, దోషాల పరిత్యాగం ఫలవంతమవుతుంది.
13.232.13
तपो दानं महादेवि दोषमल्पं हि निर्भरेत् ।
सुकृतं यामिकं चोक्तं वक्ष्ये निरुपसाधनम् ॥ १३.२३२.१३ ॥
మహాదేవీ, తపస్సు, దానం స్వల్ప దోషాన్ని కూడా తొలగిస్తాయి. యామిక పుణ్యాన్ని, సాధనాలు లేకుండానే అమరేదాన్ని, నేను చెబుతాను.
13.232.14
सुखाभिसन्धिर्लोकानां सत्यं शौचमथार्जवम् ।
व्रतोपवासः प्रीतिश्च ब्रह्मचर्यं दमः शमः ॥ १३.२३२.१४ ॥
లోకుల సుఖాన్ని కోరడం, సత్యం, శౌచం, ఋజుత్వం, వ్రతం, ఉపవాసం, ప్రీతి, బ్రహ్మచర్యం, దమం, శమం.
13.232.15
एवमादि शुभं कर्म सुकृतं नियमाश्रितम् ।
शृणु तेषां विशेषांश्च कीर्तयिष्यामि भामिनि ॥ १३.२३२.१५ ॥
ఇలాంటి శుభకర్మలు, నియమాలపై ఆధారపడిన సుకృతాలు. ఓ సుందరీ, వాటి విశేషాలను విను, నేను చెబుతాను.
13.232.16
सत्यं स्वर्गस्य सोपानं पारावारस्य नौरिव ।
नास्ति सत्यात्परं दानं नास्ति सत्यात्परं तपः ॥ १३.२३२.१६ ॥
సత్యం స్వర్గానికి సోపానం, సముద్రాన్ని దాటించే నావలా ఉంటుంది. సత్యం కంటే గొప్ప దానం లేదు, సత్యం కంటే గొప్ప తపస్సు లేదు.
13.232.17
यथा श्रुतं यथा दृष्टमात्मना यद्यथा कृतम् ।
तथा तस्याविकारेण वचनं सत्यलक्षणम् ॥ १३.२३२.१७ ॥
విన్నట్టు, స్వయంగా చూసినట్టు, చేసినట్టు, ఎలా ఉందో అలాగే, వికారం లేకుండా చెప్పడమే సత్యలక్షణం.
13.232.18
यच्छलेनाभिसंयुक्तं सत्यरूपं मृषैव तत् ।
सत्यमेव प्रवक्तव्यं पारावर्यं विजानता ॥ १३.२३२.१८ ॥
మోసంతో కూడినది, సత్యరూపం దాల్చినా అది అసత్యమే. తెలిసినవాడు సత్యాన్నే మాట్లాడాలి; ఆవలి తీరాన్ని తెలిసినవాడు ఇలాగే తెలుసుకుంటాడు.
13.232.19
दीर्घायुश्च भवेत्सत्यात्कुलसन्तानपालकः ।
लोकसंस्थितिपालश्च भवेत्सत्येन मानवः ॥ १३.२३२.१९ ॥
సత్యం వల్ల మానవుడు దీర్ఘాయుష్కుడవుతాడు, కులవంశాన్ని పాలించేవాడవుతాడు, సత్యంతోనే లోక వ్యవస్థను కాపాడేవాడవుతాడు.
13.232.20
कथं सन्धारयन्मर्त्यो व्रतं शुभमवाप्नुयात् ॥ १३.२३२.२० ॥
మర్త్యుడు శుభకరమైన వ్రతాన్ని ఎలా ధరించి దాని ఫలాన్ని పొందాలి?
13.232.21
पूर्वमुक्तं तु यत्पापं मनोवाक्कायकर्मभिः ।
व्रतवत्तस्य संत्यागस्तपोव्रतमिति स्मृतम् ॥ १३.२३२.२१ ॥
ముందు చెప్పిన పాపం మనసు, మాట, శరీరపు కర్మల వల్ల కలుగుతుంది; దాన్ని వ్రతంలా పూర్తిగా విడిచిపెట్టడమే తపోవ్రతమని స్మరింపబడింది.
13.232.22
त्याज्यं वा यदि वा जोष्यमव्रतेनि वृथा चरन् ।
तथा फलं न लभते तस्माद्धर्मं वृथा चरेत् ॥ १३.२३२.२२ ॥
వ్రతం లేకుండా వ్యర్థంగా ప్రవర్తించేవాడు విడవాల్సినదాన్ని విడవకపోయినా లేదా అనుభవించాల్సినదాన్ని అనుభవించినా, అతనికి ఫలం లభించదు; కాబట్టి ధర్మాన్ని వ్యర్థంగా ఆచరించకూడదు.
13.232.23
शुद्धकायो नरो भूत्वा स्नात्वा तीर्थ यथाविधि ।
पञ्चभूतानि चन्द्रार्कौ संध्ये धर्मयमौ पितॄन् ॥ १३.२३२.२३ ॥
శుద్ధమైన శరీరంతో మనిషి విధి ప్రకారం తీర్థంలో స్నానం చేసి, పంచభూతాలను, చంద్ర-సూర్యులను, సంధ్యలను, ధర్మ-యములను, పితృదేవతలను (సాక్షులుగా) పిలవాలి.
13.232.24
आत्मनैव तथाऽऽत्मानं निवेद्य व्रतवच्चरेत् ।
व्रतमामरणाद्वाऽपि कालच्छेदेन वा हरेत् ॥ १३.२३२.२४ ॥
తనకు తానే తనను అర్పించుకుని వ్రతంలా ఆచరించాలి; వ్రతాన్ని మరణం వరకు లేదా నిర్ణీత కాలం వరకు నిలబెట్టాలి.
13.232.25
शाकादिषु व्रतं कुर्यात्तथा पुष्पफलादिषु ।
ब्रह्मचर्यव्रतं कुर्यादुपवासव्रतं तथा ॥ १३.२३२.२५ ॥
కూరగాయలు మొదలైన వాటిలో వ్రతం చేయాలి; అలాగే పూలు, పండ్లు మొదలైన వాటిలోనూ. బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని, అలాగే ఉపవాస వ్రతాన్ని కూడా చేయాలి.
13.232.26
एवमन्येषु बहुषु व्रतं कार्यं हितैषिणा ।
व्रतभङ्गो यथा न स्याद्रक्षितव्यं तथा बुधैः।
व्रतभङ्गे महत्पापमिति विद्धि शुभेक्षणे ॥ १३.२३२.२६ ॥
ఇలాగే ఇతర అనేక విషయాలలోనూ హితమును కోరువాడు వ్రతం చేయాలి. వ్రతభంగం కాకుండా బుద్ధిమంతులు దానిని రక్షించాలి. ఓ శుభనేత్రీ, వ్రతభంగంలో మహాపాపం ఉందని తెలుసుకో.
13.232.27
औषधार्थं यदज्ञानाद्गुरूणां वचनादपि ।
अनुग्रहार्थं बन्धूनां व्रतभङ्गो न दुष्यते ॥ १३.२३२.२७ ॥
ఔషధం కోసం, అజ్ఞానం వల్ల, గురువుల మాటవల్ల కూడా, బంధువులపై అనుగ్రహం కోసం వ్రతభంగం జరిగితే అది దోషం కాదు.
13.232.28
व्रतापवर्गकाले तु दैवब्राह्मणपूजनम् ।
नरेण तु यथा विद्धि कार्यसिद्धिं यथाऽऽप्तुयात् ॥ १३.२३२.२८ ॥
వ్రతం ముగిసే సమయంలో దేవతలను, బ్రాహ్మణులను పూజించాలి. ఈ విధంగా మానవుడు తన కార్యసిద్ధిని పొందగలడని తెలుసుకో.
13.232.29
कथं शौचविधिस्तत्र तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३२.२९ ॥
అక్కడ శౌచవిధి ఎలాంటిది? అది నాకు చెప్పడానికి నీవు అర్హుడవు.
13.232.30
बाह्ममाभ्यन्तरं चेति द्विविधं शौचमिष्यते ।
मानसं सुकृतं यत्तच्छौचमाभ्यन्तरं स्मृतम् ॥ १३.२३२.३० ॥
బాహ్యము, ఆభ్యంతరము అని శౌచం రెండు విధాలుగా చెప్పబడింది. మనస్సులోని సుకృతమే ఆభ్యంతర శౌచమని స్మరించబడింది.
13.232.31
सदाऽऽहारविशुद्धिश्च कायप्रक्षालनं च यत् ।
बाह्यशौचं भवेदेतत्तथैवाचमनादिना ॥ १३.२३२.३१ ॥
ఎల్లప్పుడూ ఆహార శుద్ధి, శరీరాన్ని కడుగుట — ఇదే బాహ్య శౌచం; అలాగే ఆచమనాది ద్వారా కూడా.
13.232.32
मृच्चैव शुद्धदेशस्था गोशकृन्मूत्रमेव च ।
द्रव्याणि गन्धयुक्तानि यानि पुष्टिकराणि च।
एतैः सम्मार्जयेत्कायमम्भसा च पुनः पुनः ॥ १३.२३२.३२ ॥
శుభ్రమైన ప్రదేశంలో ఉన్న మట్టి, ఆవు పేడ, ఆవు మూత్రం, సుగంధంతో కూడినవి, పుష్టినిచ్చేవి — వీటితోనూ నీటితోనూ శరీరాన్ని పదేపదే శుభ్రం చేయాలి.
13.232.33
अक्षोभ्यं यत्प्रकीर्णं च नित्यस्रोतं च यज्जलम् ।
प्रायशस्तादृशे मज्जेदन्यथा च विवर्जयेत् ॥ १३.२३२.३३ ॥
కలతచెందని, విస్తరించి ఉన్న, నిత్యం ప్రవహించే నీటిలో ఎక్కువగా స్నానం చేయాలి; లేకపోతే విడిచిపెట్టాలి.
13.232.34
त्रिस्त्रिराचमनं श्रेष्ठं निष्फेनैर्निर्मलैर्जलैः ।
तथा विण्मूत्रयोः शुद्धिरद्भिर्बहुमृदा भवेत्।
तथैव जलसंशुद्धिर्यत्संशुद्धं तु संस्पृशेत् ॥ १३.२३२.३४ ॥
నురుగులేని, స్వచ్ఛమైన నీటితో మూడు మూడు సార్లు ఆచమనం చేయడం శ్రేష్ఠం. అలాగే మలమూత్రాల శుద్ధి నీటితోనూ ఎక్కువ మట్టితోనూ జరుగుతుంది; అలాగే నీటి శుద్ధి కూడా — శుద్ధమైనదాన్నే తాకాలి.
13.232.35
शकृता भूमिशुद्धिः स्याल्लौहानां भस्मना स्मृतम् ।
तक्षणं घर्षणं चैव दारवाणां विशोधनम् ॥ १३.२३२.३५ ॥
ఆవు పేడతో భూమి శుద్ధి కావాలి; ఇనుప పాత్రల శుద్ధి బూడిదతో అని చెప్పబడింది. చెక్కడం, రుద్దడమే చెక్క వస్తువుల శుద్ధి.
13.232.36
दहनं मृण्मयानां च मर्त्यानां कृच्छ्रधारणम् ।
शेषाणां देवि सर्वेषामातपेन जलेन च।
ब्राह्मणानां च वाक्येन सदा संशोधनं भवेत् ॥ १३.२३२.३६ ॥
మట్టి పాత్రలను అగ్నిలో కాల్చడమే శుద్ధి; మనుషులకు కృచ్ఛ్ర వ్రత ధారణే శుద్ధి. దేవీ, మిగిలిన వాటన్నింటినీ ఎండ, నీరు, బ్రాహ్మణుల వాక్యం ద్వారా ఎల్లప్పుడూ శుద్ధి చేయాలి.
13.232.37
अदृष्टमद्भिर्निर्णिक्तं यच्च वाचा प्रशस्यते ।
एवमापदि संशुद्धिरेवं शौचं विधीयते। ॥ १३.२३२.३७ ॥
కనిపించని మలినం నీటితో కడిగివేయబడినది, వాక్కుచే ప్రశంసించబడినది శుద్ధమైనది. ఆపద సమయంలో ఈ విధంగానే శుద్ధి; ఈ విధంగానే శౌచం విధించబడింది.
13.232.38
आहारशुद्धिस्तु कथं देवदेव महेश्वर ॥ १३.२३२.३८ ॥
దేవదేవా, మహేశ్వరా, ఆహార శుద్ధి ఎలా జరుగుతుంది?
13.232.39
अमांसमद्यमक्लेद्यमपर्युषितमेव च ।
अतिकट्वम्ललवणहनं च शुभगन्धि च ॥ १३.२३२.३९ ॥
మాంసం కానిది, మద్యం కానిది, తడిసి పాడైనది కానిది, నిల్వ ఉంచినది కానిది, అతి చేదు, పులుపు, ఉప్పు కలిగినది కానిది, మంచి వాసన కలిగినది — అదే శుద్ధ ఆహారం.
13.232.40
क्रिमिकेशमलैर्हीनं संवृतं शुद्धदर्शम् ।
एवंविधं सदाहार्यं देवब्राह्मणसात्कृतम् ॥ १३.२३२.४० ॥
పురుగులు, వెంట్రుకలు, మలినాలు లేనిది, కప్పబడినది, చూడటానికి శుద్ధమైనది — దేవతలకు, బ్రాహ్మణులకు అర్పించబడినది — ఇటువంటి ఆహారాన్నే ఎల్లప్పుడూ తీసుకురావాలి.
13.232.41
श्रुतमित्येव तज्ज्ञेयमन्यथा मन्यसेऽशुभम् ।
ग्राम्यादारण्यकैः सिद्धं श्रेष्ठमित्यवधारय ॥ १३.२३२.४१ ॥
ఇది శాస్త్ర సంప్రదాయంగా విన్నదని తెలుసుకో. నీవు దీనిని వేరుగా, అశుభంగా భావిస్తే, గ్రామవాసులు, అరణ్యవాసులు సిద్ధపరచినది ఇదే శ్రేష్ఠమని నిశ్చయించుకో.
13.232.42
अतिमात्रगृहीतात्तु अल्पदत्तं भवेच्छुचि ।
यज्ञशेषं हविःशेषं पितृशेषं च निर्मलम्।
इति ते कथितं देवि भूयः किं श्रोतुमिच्छसि ॥ १३.२३२.४२ ॥
అతిమాత్రంగా గ్రహించిన దాని నుండి తక్కువ ఇచ్చినా అది శుచిగా ఉంటుంది. యజ్ఞశేషం, హవిఃశేషం, పితృశేషం నిర్మలమైనవి. ఓ దేవీ, ఇలా నీకు చెప్పబడింది. ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?