ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.234
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.234.1
एतदर्थमवाप्नोति नरः प्रेत्य शुभेक्षणे ॥ १३.२३४.१ ॥
ହେ ଶୁଭନେତ୍ରା! ଏହି କାରଣରୁ ମନୁଷ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ (ଫଳ) ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।
13.234.2
लोकसिद्धं तु यद्द्रव्यं सर्वसाधारणं भवेत् ।
तददत्सर्विसामान्यं कथं धर्मं लभेन्नरः।
एवं साधारणे द्रव्ये तस्य स्वत्वं कथं भवेत् ॥ १३.२३४.२ ॥
ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାଧାରଣ ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ, ତାହା ଦିଆ ନ ଗଲେ ସମସ୍ତଙ୍କର ହିଁ ରହେ; ତେବେ ମନୁଷ୍ୟ କିପରି ଧର୍ମ ଲାଭ କରିବ? ଏହିପରି ସାଧାରଣ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ତାହାର ସ୍ୱତ୍ୱ କିପରି ହେବ?
13.234.3
लोके भूतमयं द्रव्यं सर्वसाधारणं तथा ।
तथैव तद्ददन्मर्त्यो लभेत्पुण्यं स तच्छृणु ॥ १३.२३४.३ ॥
ଲୋକରେ ଭୂତମୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ସାଧାରଣ; ସେହିପରି ତାହା ଦେଇ ମନୁଷ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ତାହା ଶୁଣ।
13.234.4
दाता प्रतिग्रहीता च देयं सोपक्रमं तथा ।
देशकालौ च यत्त्वेतद्दानं षङ्गुणमुच्यते।
तेषां सम्पद्विशेषांश्च कीर्त्यमानान्निबोध मे ॥ १३.२३४.४ ॥
ଦାତା, ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତା, ଦେୟ ବସ୍ତୁ, ଆରମ୍ଭ ସହିତ ଉପକ୍ରମ, ଦେଶ ଓ କାଳ — ଏହିସବୁ ଦାନକୁ ଷଡ଼ଗୁଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେମାନଙ୍କ ବିଶେଷ ସମ୍ପଦ ମୁଁ କହୁଛି, ମୋଠାରୁ ବୁଝ।
13.234.5
आदिप्रभृति यः शुद्धो मनोवाक्कायकर्मभिः। ॥ १३.२३४.५ ॥
ଆଦିରୁ ଯିଏ ମନ, ବାକ୍ୟ ଓ ଶରୀରର କର୍ମରେ ଶୁଦ୍ଧ —
13.234.6
शुद्रो दान्तो जितक्रोधस्तथा दीनकुलोद्भवः ।
श्रुतचारित्रसम्पन्नस्तथा बहुकलत्रवान् ॥ १३.२३४.६ ॥
ଶୂଦ୍ର, ସଂଯମୀ, କ୍ରୋଧ ଜିତିଥିବା, ଦୀନ କୁଳରେ ଜନ୍ମିତ, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ଓ ଆଚରଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ଏବଂ ବହୁ ପତ୍ନୀଯୁକ୍ତ —
13.234.7
पञ्चयज्ञपरो नित्यं निर्विकारशरीरवान् ।
एतान्पात्रगुणान्विद्धि तादृक्पात्रं प्रशस्यते ॥ १३.२३४.७ ॥
ଯିଏ ସର୍ବଦା ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞରେ ନିରତ ଏବଂ ଯାହାର ଶରୀର ବିକାରରହିତ — ଏସବୁକୁ ପାତ୍ରର ଗୁଣ ବୋଲି ଜାଣ; ଏପରି ପାତ୍ରହିଁ ପ୍ରଶଂସିତ।
13.234.8
पितृदेवाग्निकार्येषु तस्य दत्तं महाफलम् ।
यद्यदर्हति यो लोके पात्रं तस्य भवेच्च सः। ॥ १३.२३४.८ ॥
ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ଅଗ୍ନିର କର୍ମରେ ତାହାକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମହାଫଳ ଦିଏ; ଜଗତରେ ଯାହା ଯାହାର ଯୋଗ୍ୟ, ସେ ତାହାର ପାତ୍ର।
13.234.9
अन्नस्य क्षुधितं पात्रं तृषितस्तु जलस्य वै ।
एवं पात्रेषु नानात्वमिष्यते पुरुषं प्रति ॥ १३.२३४.९ ॥
ଅନ୍ନର ପାତ୍ର କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ, ଜଳର ପାତ୍ର ତୃଷିତ; ଏହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୁରୁଷ ଅନୁସାରେ ପାତ୍ରମାନଙ୍କରେ ବିବିଧତା ମାନ୍ୟ।
13.234.10
जारश्चोरश्च षण्डश्च हिंस्रः समयभेदकः ।
लोकविघ्नकराश्चान्ये वर्जितव्याः सर्वशः प्रिये ॥ १३.२३४.१० ॥
ଜାର, ଚୋର, ନପୁଂସକ, ହିଂସ୍ରକ, ଚୁକ୍ତି ଭଙ୍ଗକାରୀ, ଏବଂ ଜଗତରେ ବିଘ୍ନ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଅନ୍ୟମାନେ — ପ୍ରିୟେ, ଏମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଥା ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
13.234.11
परोपघाताद्यद्द्रव्यं चौर्याद्वा लभ्यते नृभिः ।
निर्दयाल्लभ्यते यच्च धूर्तभावेन वै तथा ॥ १३.२३४.११ ॥
ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ହାନି କରି, କିମ୍ବା ଚୋରୀରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯାହା ଧନ ଲାଭ କରନ୍ତି, ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦୟତା ଓ ଧୂର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ଯାହା ମିଳେ, ସେହିପରି।
13.234.12
अधर्मादर्थमोहाद्वा बहूनामुपरोधनात् ।
यल्लभ्यते धनं देवि तदत्यन्तविगर्हितम् ॥ १३.२३४.१२ ॥
ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା, ଧନ ମୋହ ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଅନେକଙ୍କୁ ପୀଡ଼ନ କରି ଯାହା ଧନ ମିଳେ — ହେ ଦେବୀ, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିନ୍ଦନୀୟ।
13.234.13
तादृशेन कृतं धर्मं निष्फलं विद्धि भामिनि ।
तस्मान्न्यायागतेनैव दातव्यं शुभमिच्छता ॥ १३.२३४.१३ ॥
ଏପରି ଲୋକ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଧର୍ମ ନିଷ୍ଫଳ ବୋଲି ଜାଣ, ହେ ଭାମିନି। ତେଣୁ ଶୁଭ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ନ୍ୟାୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ ଧନ ହିଁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
13.234.14
यद्यदात्मप्रियं नित्यं तत्तद्देयमिति स्थितिः ।
उपक्रममिमं विद्धि दातॄणां परमं हितम् ॥ १३.२३४.१४ ॥
ଯାହା ଯାହା ନିଜ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରିୟ, ତାହା ହିଁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ — ଏହା ନିୟମ। ଏହି ଉପକ୍ରମକୁ ଦାତାମାନଙ୍କର ପରମ ହିତକର ବୋଲି ଜାଣ।
13.234.15
पात्रभूतं तु दूरस्थमभिगम्य प्रसाद्य च ।
दाता दानं तथा दद्याद्यथा तुष्येत तेन सः। ॥ १३.२३४.१५ ॥
ପାତ୍ର ଦୂରରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ, ତା'ପାଖକୁ ଯାଇ, ତାକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଦାତା ଏପରି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ ଯେପରି ସେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବ।
13.234.16
पूर्वं च पात्रतां ज्ञात्वा समाहूय निवेद्य च ।
शौचाचमनसंयुक्तं दातव्यं श्रद्धया प्रिये ॥ १३.२३४.१६ ॥
ପ୍ରଥମେ ପାତ୍ରତା ଜାଣି, ତାକୁ ଡାକି ଓ ଜଣାଇ, ଶୌଚ ଓ ଆଚମନ ସହିତ, ହେ ପ୍ରିୟେ, ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
13.234.17
याचितॄणां तु परममाभिमुख्यं पुरस्कृतम् ।
संमानपूर्वं सङ्ग्राह्यं दातव्यं देशकालयो ॥ १३.२३४.१७ ॥
ଯାଚକମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧ୍ୟାନ ଓ ସମ୍ମାନ ରଖିବା ଉଚିତ। ସମ୍ମାନପୂର୍ବକ ଗ୍ରହଣ କରି, ଦେଶ-କାଳ ଅନୁସାରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
13.234.18
अपात्रेभ्योपि चान्येभ्यो दातव्यं भूतिमिच्छता ।
पात्राणि सम्परीक्ष्यैव दात्रा वै नाममात्रया। ॥ १३.२३४.१८ ॥
ସମୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି ଅପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରିପାରେ; କିନ୍ତୁ ଦାତା ପାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପରେ ହିଁ, କେବଳ ନାମ ମାତ୍ର ନୁହେଁ, ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
13.234.19
अतिशक्तया परं दानं यथाशक्ति तु मध्यमम् ।
तृतीयं चापरं दानं नानुरूपमिवात्मनः ॥ १३.२३४.१९ ॥
ନିଜ ଶକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଦାନ ମଧ୍ୟମ; ନିଜର ଅନୁରୂପ ନୁହେଁ ଏପରି ତୃତୀୟ ଦାନ ଅନ୍ୟ।
13.234.20
यथा सम्भाषितं पूर्वं दातव्यं तत्तथैव च ।
पुण्यिक्षेत्रेषु यद्दत्तं पुण्यकालेषु वा यथा। ॥ १३.२३४.२० ॥
ପୂର୍ବରେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଆଯାଇଥିବା ପରି ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଓ ପୁଣ୍ୟକାଳରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
13.234.21
यश्च पुण्यतमो देशस्तथा कालश्च शंस मे ॥ १३.२३४.२१ ॥
ଯେଉଁ ଦେଶ ଓ କାଳ ସର୍ବାଧିକ ପୁଣ୍ୟମୟ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
13.234.22
कुरुक्षेत्रं महानन्यो यश्च देवर्षिसेवितः ।
गिरिर्वरश्च तीर्थानि देशभागेषु पूजितः।
ग्रहीतुमीप्सितो यत्र तत्र दत्तं महाफमल् ॥ १३.२३४.२२ ॥
କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ମହାନ ଓ ଅନନ୍ୟ, ଦେବର୍ଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ସେବିତ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତ ଓ ତୀର୍ଥସମୂହ ଦେଶର ଅଂଶରେ ପୂଜିତ — ଯେଉଁଠି ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଅଛି, ସେଠାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମହାଫଳ ଦିଏ।
13.234.23
शरद्वसन्तकालश्च पुण्यमासस्तथैव च ।
शुक्लपक्षश्च पक्षाणां पौर्णमासी च पर्वसु ॥ १३.२३४.२३ ॥
ଶରଦ ଓ ବସନ୍ତ ଋତୁ, ପୁଣ୍ୟମାସ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି; ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ, ପକ୍ଷସମୂହ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଏବଂ ପର୍ବ ଦିନ।
13.234.24
पितृदैवतनक्षत्रनिर्मलो दिवसस्तथा ।
तच्छोभनतरं विद्धि चन्द्रसूर्यग्रहे तथा ॥ १३.२३४.२४ ॥
ପିତୃ-ଦୈବତ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ନିର୍ମଳ ଦିନ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି; ତାହାକୁ ଅଧିକ ଶୁଭ ବୋଲି ଜାଣ — ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
13.234.25
प्रतिग्रहीतुर्यः कालो मनसा कीर्तितः शुभे ।
एवमादिष्टकालेषु दत्तं दानं महद्भवेत् ॥ १३.२३४.२५ ॥
ହେ ଶୁଭେ, ପ୍ରତିଗ୍ରହୀତାର ଯେଉଁ କାଳ ମନରେ କୁହାଯାଇଛି, ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ମହାନ ହୁଏ।
13.234.26
दाता देयं च पात्रं च उपक्रमयुता क्रिया ।
देशकालं तथा तेषां सम्पच्छुद्धिः प्रकीर्तिता ॥ १३.२३४.२६ ॥
ଦାତା, ଦେୟ ବସ୍ତୁ, ପାତ୍ର, ଆରମ୍ଭସହ କ୍ରିୟା, ଦେଶ-କାଳ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିର ଶୁଦ୍ଧି କୁହାଯାଇଛି।
13.234.27
यथैव युगपत्सम्पत्तत्र दानं महद्भवेत् ॥ १३.२३४.२७ ॥
ଯେପରି ଏକ ସମୟରେ ସମ୍ପତ୍ତି ମିଳେ, ସେଠାରେ ଦାନ ମହାନ ହୁଏ।
13.234.28
अत्यल्पमपि यद्दानमेभिः षड्भिर्गुणैर्युतम् ।
भूत्वाऽनन्तं नयेत्स्वर्गं दातारं दोषवर्जितम् ॥ १३.२३४.२८ ॥
ଅତ୍ୟଳ୍ପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଛଅ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଦାନ ଅନନ୍ତ ହୋଇ ଦୋଷରହିତ ଦାତାକୁ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯାଏ।
13.234.29
सुमहद्वाऽपि यद्दानं गुणैरेभिर्विनाकृतम् ।
अत्यल्पफलनिर्योगमफलं वा फलोद्धतम् ॥ १३.२३४.२९ ॥
ଅତି ବଡ଼ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗୁଣମାନଙ୍କ ବିନା କଲେ ଅତ୍ୟଳ୍ପ ଫଳ ଦିଏ, କିମ୍ବା ନିଷ୍ଫଳ ହୁଏ, କିମ୍ବା ଫଳର ଅହଂକାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହେ।
13.234.30
एवंगुणयुतं दानं दत्तं च फलतां व्रजेत् ।
तदस्ति चेन्महद्देयं तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३४.३० ॥
ଏପରି ଗୁଣଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଫଳଦାୟୀ ହୁଏ। ଯଦି କୌଣସି ମହାନ ଦାନ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ଥାଏ, ତେବେ ତାହା ମୋତେ କହିବା ଉଚିତ।
13.234.31
तदप्यस्ति महाभागे नराणां भावदोषतः ॥ १३.२३४.३१ ॥
ହେ ମହାଭାଗେ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଭାବଦୋଷରୁ ତାହା ମଧ୍ୟ ଘଟେ।
13.234.32
कृत्वा धर्मं तु विधिवत्पश्चात्तापं करोति चेत् ।
श्लाघया वा यदि ब्रूयाद्वृथा संसदिं यत्कृतम् ॥ १३.२३४.३२ ॥
ବିଧିପୂର୍ବକ ଧର୍ମ କରି ପରେ ଅନୁତାପ କଲେ, କିମ୍ବା ପ୍ରଶଂସା ପାଇଁ ସଭାରେ ବୃଥା କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ କହିଲେ,
13.234.33
प्रकल्पयेच्च मनसा तत्फलं प्रेत्यभावतः ।
कर्म धर्मकृतं यच्च सततं फलकाङ्क्षया। ॥ १३.२३४.३३ ॥
ପରଲୋକରେ ତାହାର ଫଳ ମନରେ କଳ୍ପନା କଲେ, ଏବଂ ଫଳେଚ୍ଛାରେ ସର୍ବଦା କରାଯାଇଥିବା ଧର୍ମକର୍ମ,
13.234.34
एते दोषा विवर्ज्याश्च दातृभिः पुण्यकाङ्क्षिभिः ।
सनातनमिदं वृत्तं सद्भिराचरितं तथा ॥ १३.२३४.३४ ॥
ପୁଣ୍ୟ ଇଚ୍ଛୁକ ଦାତାମାନେ ଏହି ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ସନାତନ ଆଚରଣ, ସଜ୍ଜନମାନେ ଆଚରଣ କରିଥିଲେ।
13.234.35
अनुग्रहात्परेषां तु गृहस्थानामृणं हि तत् ।
इत्येवं मन आविश्य दातव्यं सततं बुधैः ॥ १३.२३४.३५ ॥
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହରୁ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତାହା ଋଣ ହିଁ; ଏହା ମନରେ ରଖି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ସର୍ବଦା ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।
13.234.36
एवमेव कृतं नित्यं सुकृतं तद्भवेन्महत् ।
सर्वसाधारणं द्रव्यमेवं दत्त्वा महत्फलम् ॥ १३.२३४.३६ ॥
ଏହିପରି ନିତ୍ୟ କରାଯାଇଥିବା ସେ ସୁକୃତ ମହତ୍ ହୁଏ; ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏହିପରି ଦାନ କଲେ ମହତ୍ ଫଳ ମିଳେ।