మహాభారతం · అధ్యాయం 13.234
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.234.1
एतदर्थमवाप्नोति नरः प्रेत्य शुभेक्षणे ॥ १३.२३४.१ ॥
ఓ శుభనేత్రీ! ఈ కారణంగానే మనిషి మరణానంతరం (ఫలాన్ని) పొందుతాడు.
13.234.2
लोकसिद्धं तु यद्द्रव्यं सर्वसाधारणं भवेत् ।
तददत्सर्विसामान्यं कथं धर्मं लभेन्नरः।
एवं साधारणे द्रव्ये तस्य स्वत्वं कथं भवेत् ॥ १३.२३४.२ ॥
లోకంలో ప్రసిద్ధంగా అందరికీ సాధారణమైన ద్రవ్యం ఇవ్వకపోతే అది అందరిదిగానే ఉంటుంది; అప్పుడు మనిషి ధర్మాన్ని ఎలా పొందగలడు? ఇలా సాధారణ ద్రవ్యంలో అతనికి స్వత్వం ఎలా ఉంటుంది?
13.234.3
लोके भूतमयं द्रव्यं सर्वसाधारणं तथा ।
तथैव तद्ददन्मर्त्यो लभेत्पुण्यं स तच्छृणु ॥ १३.२३४.३ ॥
లోకంలో భూతమయమైన ద్రవ్యం కూడా అందరికీ సాధారణమే; అదే విధంగా దానిని ఇవ్వడం ద్వారా మనిషి పుణ్యాన్ని పొందుతాడు. అది విను.
13.234.4
दाता प्रतिग्रहीता च देयं सोपक्रमं तथा ।
देशकालौ च यत्त्वेतद्दानं षङ्गुणमुच्यते।
तेषां सम्पद्विशेषांश्च कीर्त्यमानान्निबोध मे ॥ १३.२३४.४ ॥
దాత, గ్రహీత, ఇవ్వదగిన వస్తువు, ఆరంభంతో కూడిన సమర్పణ, దేశం, కాలం — ఇవే దానాన్ని ఆరు గుణాలు కలదిగా చెబుతారు. వీటి ప్రత్యేక సంపదలను నేను చెప్పేటప్పుడు నా నుండి తెలుసుకో.
13.234.5
आदिप्रभृति यः शुद्धो मनोवाक्कायकर्मभिः। ॥ १३.२३४.५ ॥
ఆది నుండి మనస్సు, వాక్కు, శరీర కర్మలతో ఎవరు శుద్ధుడో —
13.234.6
शुद्रो दान्तो जितक्रोधस्तथा दीनकुलोद्भवः ।
श्रुतचारित्रसम्पन्नस्तथा बहुकलत्रवान् ॥ १३.२३४.६ ॥
శూద్రుడు, నిగ్రహం కలవాడు, కోపాన్ని జయించినవాడు, దీన కులంలో జన్మించినవాడు, శాస్త్రజ్ఞానం, నడవడిలో సంపన్నుడు, అనేక భార్యలు కలవాడు —
13.234.7
पञ्चयज्ञपरो नित्यं निर्विकारशरीरवान् ।
एतान्पात्रगुणान्विद्धि तादृक्पात्रं प्रशस्यते ॥ १३.२३४.७ ॥
ఎల్లప్పుడూ పంచయజ్ఞాలలో నిమగ్నుడై, వికారములు లేని శరీరము కలవాడు — ఈ గుణాలను పాత్రగుణాలుగా తెలుసుకో; అటువంటి పాత్రమే ప్రశంసింపబడుతుంది.
13.234.8
पितृदेवाग्निकार्येषु तस्य दत्तं महाफलम् ।
यद्यदर्हति यो लोके पात्रं तस्य भवेच्च सः। ॥ १३.२३४.८ ॥
పితృదేవతలు, దేవతలు, అగ్ని కార్యములలో అతనికి ఇచ్చిన దానం మహాఫలాన్నిస్తుంది; లోకంలో ఏది ఎవరికి అర్హమో, అతడే దానికి పాత్రుడవుతాడు.
13.234.9
अन्नस्य क्षुधितं पात्रं तृषितस्तु जलस्य वै ।
एवं पात्रेषु नानात्वमिष्यते पुरुषं प्रति ॥ १३.२३४.९ ॥
అన్నానికి పాత్రుడు ఆకలిగొన్నవాడు; నీటికి పాత్రుడు దాహంతో ఉన్నవాడు. ఈ విధంగా పాత్రలలో వైవిధ్యం ఉంటుందని, ప్రతి వ్యక్తిని బట్టి భిన్నత్వం కోరబడుతుంది.
13.234.10
जारश्चोरश्च षण्डश्च हिंस्रः समयभेदकः ।
लोकविघ्नकराश्चान्ये वर्जितव्याः सर्वशः प्रिये ॥ १३.२३४.१० ॥
జారుడు, దొంగ, నపుంసకుడు, హింసకుడు, ఒప్పందాన్ని భంగపరిచేవాడు, లోకంలో విఘ్నాలు కలిగించే ఇతరులు — ప్రియురాలా, వీరిని అన్ని విధాలుగా వర్జించాలి.
13.234.11
परोपघाताद्यद्द्रव्यं चौर्याद्वा लभ्यते नृभिः ।
निर्दयाल्लभ्यते यच्च धूर्तभावेन वै तथा ॥ १३.२३४.११ ॥
ఇతరులకు హాని చేయడం వలన, లేదా దొంగతనం వలన మనుషులు పొందే ధనం, అలాగే నిర్దయతో, మోసపూరిత స్వభావంతో పొందేది కూడా.
13.234.12
अधर्मादर्थमोहाद्वा बहूनामुपरोधनात् ।
यल्लभ्यते धनं देवि तदत्यन्तविगर्हितम् ॥ १३.२३४.१२ ॥
అధర్మం వలన, ధన మోహం వలన, లేదా అనేకులను పీడించడం వలన ఏ ధనం లభిస్తుందో — దేవీ, అది అత్యంత నిందనీయమైనది.
13.234.13
तादृशेन कृतं धर्मं निष्फलं विद्धि भामिनि ।
तस्मान्न्यायागतेनैव दातव्यं शुभमिच्छता ॥ १३.२३४.१३ ॥
అటువంటి వ్యక్తి చేసిన ధర్మం నిష్ఫలమని తెలుసుకో, భామినీ. అందువల్ల శుభాన్ని కోరేవాడు న్యాయంగా లభించిన ధనాన్నే దానం చేయాలి.
13.234.14
यद्यदात्मप्रियं नित्यं तत्तद्देयमिति स्थितिः ।
उपक्रममिमं विद्धि दातॄणां परमं हितम् ॥ १३.२३४.१४ ॥
తనకు ఎల్లప్పుడూ ప్రియమైనదేదో, అదే దానం చేయాలి అన్నది నియమం. ఈ ఉపక్రమాన్ని దాతలకు పరమ హితకరమని తెలుసుకో.
13.234.15
पात्रभूतं तु दूरस्थमभिगम्य प्रसाद्य च ।
दाता दानं तथा दद्याद्यथा तुष्येत तेन सः। ॥ १३.२३४.१५ ॥
అర్హుడు దూరంగా ఉంటే, అతని వద్దకు వెళ్లి సంతోషపెట్టి, అతడు తృప్తి పొందేలా దాత దానం ఇవ్వాలి.
13.234.16
पूर्वं च पात्रतां ज्ञात्वा समाहूय निवेद्य च ।
शौचाचमनसंयुक्तं दातव्यं श्रद्धया प्रिये ॥ १३.२३४.१६ ॥
ముందుగా అర్హతను తెలుసుకొని, అతడిని పిలిచి, తెలియజేసి, శౌచం మరియు ఆచమనంతో కూడి, ప్రియే, శ్రద్ధతో దానం ఇవ్వాలి.
13.234.17
याचितॄणां तु परममाभिमुख्यं पुरस्कृतम् ।
संमानपूर्वं सङ्ग्राह्यं दातव्यं देशकालयो ॥ १३.२३४.१७ ॥
యాచించేవారి పట్ల అత్యంత శ్రద్ధ చూపాలి. గౌరవంతో స్వాగతించి, దేశకాలాలను బట్టి దానం ఇవ్వాలి.
13.234.18
अपात्रेभ्योपि चान्येभ्यो दातव्यं भूतिमिच्छता ।
पात्राणि सम्परीक्ष्यैव दात्रा वै नाममात्रया। ॥ १३.२३४.१८ ॥
సౌభాగ్యాన్ని కోరేవాడు అపాత్రులకు, ఇతరులకు కూడా దానం చేయాలి; కానీ దాత పాత్రులను బాగా పరీక్షించిన తర్వాతనే, పేరుకు మాత్రమే కాకుండా, దానం చేయాలి.
13.234.19
अतिशक्तया परं दानं यथाशक्ति तु मध्यमम् ।
तृतीयं चापरं दानं नानुरूपमिवात्मनः ॥ १३.२३४.१९ ॥
తన శక్తికి మించి చేసే దానం ఉత్తమం; తన శక్తి ప్రకారం చేసే దానం మధ్యమం; తన స్థితికి తగని మూడవ దానం మరొకటి.
13.234.20
यथा सम्भाषितं पूर्वं दातव्यं तत्तथैव च ।
पुण्यिक्षेत्रेषु यद्दत्तं पुण्यकालेषु वा यथा। ॥ १३.२३४.२० ॥
ముందు వాగ్దానం చేసినట్లే దానం ఇవ్వాలి; పుణ్యక్షేత్రాలలో లేదా పుణ్యకాలాలలో ఇచ్చినదీ అలాగే.
13.234.21
यश्च पुण्यतमो देशस्तथा कालश्च शंस मे ॥ १३.२३४.२१ ॥
ఏ ప్రదేశం అత్యంత పుణ్యమైనది, ఏ కాలం కూడా — అది నాకు చెప్పు.
13.234.22
कुरुक्षेत्रं महानन्यो यश्च देवर्षिसेवितः ।
गिरिर्वरश्च तीर्थानि देशभागेषु पूजितः।
ग्रहीतुमीप्सितो यत्र तत्र दत्तं महाफमल् ॥ १३.२३४.२२ ॥
కురుక్షేత్రం మహాన్నతమైనది, అనన్యమైనది; దేవర్షులచే సేవింపబడేది; శ్రేష్ఠమైన పర్వతం, తీర్థాలు, దేశభాగాలలో పూజింపబడేవి — స్వీకరించగోరేవాడు ఉన్న చోట ఇచ్చిన దానం మహాఫలాన్నిస్తుంది.
13.234.23
शरद्वसन्तकालश्च पुण्यमासस्तथैव च ।
शुक्लपक्षश्च पक्षाणां पौर्णमासी च पर्वसु ॥ १३.२३४.२३ ॥
శరదృతువు, వసంతకాలం, పుణ్యమాసం కూడా అలాగే; శుక్లపక్షం, పక్షాలలో పౌర్ణమి, పర్వదినాలు.
13.234.24
पितृदैवतनक्षत्रनिर्मलो दिवसस्तथा ।
तच्छोभनतरं विद्धि चन्द्रसूर्यग्रहे तथा ॥ १३.२३४.२४ ॥
పితృ-దేవత నక్షత్రంతో నిర్మలమైన దినమూ అలాగే; దాన్ని మరింత శుభమని తెలుసుకో — చంద్ర, సూర్య గ్రహణంలోనూ అలాగే.
13.234.25
प्रतिग्रहीतुर्यः कालो मनसा कीर्तितः शुभे ।
एवमादिष्टकालेषु दत्तं दानं महद्भवेत् ॥ १३.२३४.२५ ॥
ఓ శుభురాలా, గ్రహీతకు తగిన కాలం మనసుతో చెప్పబడింది. ఇలా నిర్ణయించిన కాలాల్లో ఇచ్చిన దానం గొప్పది అవుతుంది.
13.234.26
दाता देयं च पात्रं च उपक्रमयुता क्रिया ।
देशकालं तथा तेषां सम्पच्छुद्धिः प्रकीर्तिता ॥ १३.२३४.२६ ॥
దాత, ఇవ్వదగిన వస్తువు, పాత్రుడు, ఆరంభంతో కూడిన క్రియ, దేశకాలాలు, వీటి సంపత్ శుద్ధి అని చెప్పబడింది.
13.234.27
यथैव युगपत्सम्पत्तत्र दानं महद्भवेत् ॥ १३.२३४.२७ ॥
ఒకేసారి సంపద కలిసినట్లు, అక్కడ దానం గొప్పది అవుతుంది.
13.234.28
अत्यल्पमपि यद्दानमेभिः षड्भिर्गुणैर्युतम् ।
भूत्वाऽनन्तं नयेत्स्वर्गं दातारं दोषवर्जितम् ॥ १३.२३४.२८ ॥
అతి స్వల్పమైనా, ఈ ఆరు గుణాలతో కూడిన దానం అనంతమై, దోషరహితుడైన దాతను స్వర్గానికి తీసుకెళ్తుంది.
13.234.29
सुमहद्वाऽपि यद्दानं गुणैरेभिर्विनाकृतम् ।
अत्यल्पफलनिर्योगमफलं वा फलोद्धतम् ॥ १३.२३४.२९ ॥
అతి గొప్ప దానమైనా, ఈ గుణాలు లేకుండా చేస్తే అది అతి స్వల్ప ఫలాన్నిస్తుంది, లేదా ఫలరహితమవుతుంది, లేదా ఫలగర్వంతో నిండి ఉంటుంది.
13.234.30
एवंगुणयुतं दानं दत्तं च फलतां व्रजेत् ।
तदस्ति चेन्महद्देयं तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३४.३० ॥
ఇలాంటి గుణాలతో ఇచ్చిన దానం ఫలవంతమవుతుంది. గొప్ప దానం ఇవ్వదగినది ఏదైనా ఉంటే, దానిని నాకు చెప్పడం తగును.
13.234.31
तदप्यस्ति महाभागे नराणां भावदोषतः ॥ १३.२३४.३१ ॥
ఓ మహాభాగా, మనుషుల భావదోషం వల్ల అదీ ఉంటుంది.
13.234.32
कृत्वा धर्मं तु विधिवत्पश्चात्तापं करोति चेत् ।
श्लाघया वा यदि ब्रूयाद्वृथा संसदिं यत्कृतम् ॥ १३.२३४.३२ ॥
విధిప్రకారం ధర్మం చేసి తరువాత పశ్చాత్తాపపడితే, లేదా ప్రశంస కోసం సభలో వ్యర్థంగా చేసినది చెబితే,
13.234.33
प्रकल्पयेच्च मनसा तत्फलं प्रेत्यभावतः ।
कर्म धर्मकृतं यच्च सततं फलकाङ्क्षया। ॥ १३.२३४.३३ ॥
పరలోకంలో దాని ఫలాన్ని మనసులో ఊహిస్తే, ఫలాపేక్షతో ఎప్పుడూ చేసే ధర్మకార్యమూ,
13.234.34
एते दोषा विवर्ज्याश्च दातृभिः पुण्यकाङ्क्षिभिः ।
सनातनमिदं वृत्तं सद्भिराचरितं तथा ॥ १३.२३४.३४ ॥
పుణ్యం కోరే దాతలు ఈ దోషాలను విడిచిపెట్టాలి; ఇది సనాతన ఆచారం, సజ్జనులు ఆచరించినది.
13.234.35
अनुग्रहात्परेषां तु गृहस्थानामृणं हि तत् ।
इत्येवं मन आविश्य दातव्यं सततं बुधैः ॥ १३.२३४.३५ ॥
ఇతరుల అనుగ్రహం వల్ల గృహస్థులకు అది ఋణమే; ఇలా మనసులో నిలిపి జ్ఞానులు ఎల్లప్పుడూ దానం చేయాలి.
13.234.36
एवमेव कृतं नित्यं सुकृतं तद्भवेन्महत् ।
सर्वसाधारणं द्रव्यमेवं दत्त्वा महत्फलम् ॥ १३.२३४.३६ ॥
ఇలా నిత్యం చేసిన ఆ సుకృతం గొప్పదవుతుంది; అందరికీ సాధారణమైన ద్రవ్యాన్ని ఇలా దానం చేస్తే మహాఫలం లభిస్తుంది.