มหาภารตะ · อัธยายะ 13.234
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.234.1
एतदर्थमवाप्नोति नरः प्रेत्य शुभेक्षणे ॥ १३.२३४.१ ॥
เพื่อจุดหมายนี้เอง โอ้ผู้มีนัยน์ตางาม มนุษย์ย่อมได้รับผลหลังความตาย
13.234.2
लोकसिद्धं तु यद्द्रव्यं सर्वसाधारणं भवेत् ।
तददत्सर्विसामान्यं कथं धर्मं लभेन्नरः।
एवं साधारणे द्रव्ये तस्य स्वत्वं कथं भवेत् ॥ १३.२३४.२ ॥
หากทรัพย์สมบัติซึ่งตั้งอยู่ในโลกเป็นของทั่วไปแก่ทุกคนนั้น ตราบใดที่ยังไม่ได้ให้ทาน มนุษย์จะได้รับบุญได้อย่างไร และเขาจะมีกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินร่วมกันนั้นได้อย่างไร
13.234.3
लोके भूतमयं द्रव्यं सर्वसाधारणं तथा ।
तथैव तद्ददन्मर्त्यो लभेत्पुण्यं स तच्छृणु ॥ १३.२३४.३ ॥
ในโลก วัตถุธาตุก็เป็นของทั่วไปแก่ทุกคนฉันใด มนุษย์ผู้ให้ทรัพย์นั้นย่อมได้บุญฉันนั้น จงฟังเรื่องนั้นเถิด
13.234.4
दाता प्रतिग्रहीता च देयं सोपक्रमं तथा ।
देशकालौ च यत्त्वेतद्दानं षङ्गुणमुच्यते।
तेषां सम्पद्विशेषांश्च कीर्त्यमानान्निबोध मे ॥ १३.२३४.४ ॥
ผู้ให้ ผู้รับ สิ่งที่ให้ การเริ่มต้นของการให้ สถานที่และเวลา ทานว่ากันว่ามีคุณสมบัติหกประการ เราจะบอกคุณสมบัติพิเศษของสิ่งเหล่านี้ที่กำลังจะกล่าว จงฟังจากเรา
13.234.5
आदिप्रभृति यः शुद्धो मनोवाक्कायकर्मभिः। ॥ १३.२३४.५ ॥
ผู้ที่บริสุทธิ์ตั้งแต่เริ่มต้นในการกระทำด้วยใจ วาจา และกาย
13.234.6
शुद्रो दान्तो जितक्रोधस्तथा दीनकुलोद्भवः ।
श्रुतचारित्रसम्पन्नस्तथा बहुकलत्रवान् ॥ १३.२३४.६ ॥
เป็นศูทร ฝึกตนได้ ชนะความโกรธ เกิดในตระกูลต่ำต้อย ประกอบด้วยความรู้และความประพฤติ และมีภรรยาหลายคน
13.234.7
पञ्चयज्ञपरो नित्यं निर्विकारशरीरवान् ।
एतान्पात्रगुणान्विद्धि तादृक्पात्रं प्रशस्यते ॥ १३.२३४.७ ॥
ยึดมั่นในปัญจยัญอยู่เสมอ มีร่างกายปราศจากตำหนิ พึงทราบว่านี่คือคุณสมบัติของผู้รับที่คู่ควร ผู้เช่นนั้นย่อมได้รับการสรรเสริญ
13.234.8
पितृदेवाग्निकार्येषु तस्य दत्तं महाफलम् ।
यद्यदर्हति यो लोके पात्रं तस्य भवेच्च सः। ॥ १३.२३४.८ ॥
ทานที่ถวายแก่เขาในพิธีบูชาบรรพบุรุษ เทพเจ้า และไฟ ย่อมให้ผลมาก ในโลก ผู้ใดควรได้รับสิ่งใด ผู้นั้นย่อมเป็นผู้รับที่คู่ควรแก่สิ่งนั้น
13.234.9
अन्नस्य क्षुधितं पात्रं तृषितस्तु जलस्य वै ।
एवं पात्रेषु नानात्वमिष्यते पुरुषं प्रति ॥ १३.२३४.९ ॥
สำหรับอาหาร ผู้รับที่คู่ควรคือผู้หิว และสำหรับน้ำ คือผู้กระหาย ดังนี้ ผู้รับที่คู่ควรจึงมีหลายประเภท ตามแต่ละบุคคล
13.234.10
जारश्चोरश्च षण्डश्च हिंस्रः समयभेदकः ।
लोकविघ्नकराश्चान्ये वर्जितव्याः सर्वशः प्रिये ॥ १३.२३४.१० ॥
ผู้ล่วงประเวณี โจร ขันที ผู้โหดร้าย ผู้ผิดสัญญา และผู้อื่นที่ก่อความขัดขวางแก่โลก คนเหล่านี้ โอ้ที่รัก ควรหลีกเลี่ยงทุกทาง
13.234.11
परोपघाताद्यद्द्रव्यं चौर्याद्वा लभ्यते नृभिः ।
निर्दयाल्लभ्यते यच्च धूर्तभावेन वै तथा ॥ १३.२३४.११ ॥
ทรัพย์ที่มนุษย์ได้มาด้วยการทำร้ายผู้อื่นหรือด้วยการลักขโมย และเช่นเดียวกันทรัพย์ที่ได้มาด้วยความโหดร้ายและด้วยนิสัยเจ้าเล่ห์
13.234.12
अधर्मादर्थमोहाद्वा बहूनामुपरोधनात् ।
यल्लभ्यते धनं देवि तदत्यन्तविगर्हितम् ॥ १३.२३४.१२ ॥
ทรัพย์ที่ได้มาโดยอธรรม เพราะหลงในความร่ำรวย หรือด้วยการกดขี่คนจำนวนมาก โอ้เทวี ทรัพย์เช่นนั้นเป็นสิ่งที่ตำหนิอย่างยิ่ง
13.234.13
तादृशेन कृतं धर्मं निष्फलं विद्धि भामिनि ।
तस्मान्न्यायागतेनैव दातव्यं शुभमिच्छता ॥ १३.२३४.१३ ॥
จงทราบว่าธรรมที่ผู้เช่นนั้นกระทำนั้นไร้ผล โอ้สตรีผู้งดงาม เพราะเหตุนี้ ผู้ปรารถนาความเจริญจึงควรให้เฉพาะสิ่งที่ได้มาด้วยวิถีทางอันชอบธรรมเท่านั้น
13.234.14
यद्यदात्मप्रियं नित्यं तत्तद्देयमिति स्थितिः ।
उपक्रममिमं विद्धि दातॄणां परमं हितम् ॥ १३.२३४.१४ ॥
สิ่งใดที่เป็นที่รักของตนเองเสมอ สิ่งนั้นควรให้ นี่คือกฎ จงทราบว่าการเริ่มต้นนี้เป็นความเจริญสูงสุดของผู้ให้
13.234.15
पात्रभूतं तु दूरस्थमभिगम्य प्रसाद्य च ।
दाता दानं तथा दद्याद्यथा तुष्येत तेन सः। ॥ १३.२३४.१५ ॥
แต่หากผู้รับที่คู่ควรอยู่ไกลออกไป ผู้ให้พึงเข้าไปหาและทำให้เขาพอใจ แล้วถวายทานในลักษณะที่ทำให้เขาพอใจ
13.234.16
पूर्वं च पात्रतां ज्ञात्वा समाहूय निवेद्य च ।
शौचाचमनसंयुक्तं दातव्यं श्रद्धया प्रिये ॥ १३.२३४.१६ ॥
ก่อนอื่น เมื่อรู้ความคู่ควรของเขาแล้ว เรียกเขามาและแจ้งให้ทราบ จึงพึงถวายทานด้วยศรัทธา พร้อมด้วยความบริสุทธิ์และการชำระปากด้วยน้ำ โอ้ที่รัก
13.234.17
याचितॄणां तु परममाभिमुख्यं पुरस्कृतम् ।
संमानपूर्वं सङ्ग्राह्यं दातव्यं देशकालयो ॥ १३.२३४.१७ ॥
ต่อผู้ขอ ควรแสดงความใส่ใจอย่างยิ่งยวด รับเขาด้วยความเคารพ แล้วพึงให้ทานตามสถานที่และเวลา
13.234.18
अपात्रेभ्योपि चान्येभ्यो दातव्यं भूतिमिच्छता ।
पात्राणि सम्परीक्ष्यैव दात्रा वै नाममात्रया। ॥ १३.२३४.१८ ॥
ผู้ปรารถนาความเจริญพึงให้แม้แก่ผู้ที่ไม่คู่ควรและแก่ผู้อื่นด้วย แต่ผู้ให้ควรให้แก่ผู้ที่คู่ควรก็ต่อเมื่อได้พิจารณาตรวจสอบเขาอย่างรอบคอบแล้ว ไม่ใช่เพียงในนามเท่านั้น
13.234.19
अतिशक्तया परं दानं यथाशक्ति तु मध्यमम् ।
तृतीयं चापरं दानं नानुरूपमिवात्मनः ॥ १३.२३४.१९ ॥
ทานที่เกินกำลังเป็นทานสูงสุด ทานตามกำลังเป็นทานระดับกลาง และทานที่ไม่สมควรแก่ตนอีกประเภทหนึ่งเป็นทานชั้นที่สาม
13.234.20
यथा सम्भाषितं पूर्वं दातव्यं तत्तथैव च ।
पुण्यिक्षेत्रेषु यद्दत्तं पुण्यकालेषु वा यथा। ॥ १३.२३४.२० ॥
ควรให้สิ่งที่ได้รับคำสัญญาไว้ก่อนเช่นนั้นจริง ๆ และสิ่งที่ให้ในสถานที่ศักดิ์สิทธิ์หรือในเวลามงคลก็เช่นเดียวกัน
13.234.21
यश्च पुण्यतमो देशस्तथा कालश्च शंस मे ॥ १३.२३४.२१ ॥
และบอกข้าพเจ้าด้วยว่า สถานที่และกาลเวลาใดบริสุทธิ์ที่สุด
13.234.22
कुरुक्षेत्रं महानन्यो यश्च देवर्षिसेवितः ।
गिरिर्वरश्च तीर्थानि देशभागेषु पूजितः।
ग्रहीतुमीप्सितो यत्र तत्र दत्तं महाफमल् ॥ १३.२३४.२२ ॥
กุรุเกษตรเป็นที่ยิ่งใหญ่และไม่มีสิ่งใดเทียบได้ เป็นที่ที่เหล่าเทวฤๅษีเข้าไปรับใช้ ภูเขาอันประเสริฐและบรรดาท่าศักดิ์สิทธิ์ ซึ่งได้รับการบูชาในส่วนต่าง ๆ ของแผ่นดิน การให้ทานในที่ซึ่งผู้รับปรารถนาจะรับ ย่อมให้ผลอันยิ่งใหญ่
13.234.23
शरद्वसन्तकालश्च पुण्यमासस्तथैव च ।
शुक्लपक्षश्च पक्षाणां पौर्णमासी च पर्वसु ॥ १३.२३४.२३ ॥
ฤดูใบไม้ร่วงและฤดูใบไม้ผลิ เดือนอันเป็นมงคลเช่นกัน ปักษ์ข้างขึ้น และวันเพ็ญในบรรดาปักษ์ทั้งหลาย รวมทั้งวันเทศกาลต่าง ๆ
13.234.24
पितृदैवतनक्षत्रनिर्मलो दिवसस्तथा ।
तच्छोभनतरं विद्धि चन्द्रसूर्यग्रहे तथा ॥ १३.२३४.२४ ॥
วันอันบริสุทธิ์ที่อยู่ภายใต้ดาวนักษัตรของบรรพบุรุษและเทวดาก็เช่นกัน จงรู้ว่าสิ่งนั้นยิ่งเป็นมงคลกว่า และเช่นเดียวกันในเวลาที่จันทรุปราคาหรือสุริยุปราคา
13.234.25
प्रतिग्रहीतुर्यः कालो मनसा कीर्तितः शुभे ।
एवमादिष्टकालेषु दत्तं दानं महद्भवेत् ॥ १३.२३४.२५ ॥
โอ้ผู้เป็นมงคล กาลที่เหมาะแก่ผู้รับได้ถูกกล่าวไว้ในใจแล้ว การให้ทานในกาลที่กำหนดไว้เช่นนี้ ย่อมมีผลอันยิ่งใหญ่
13.234.26
दाता देयं च पात्रं च उपक्रमयुता क्रिया ।
देशकालं तथा तेषां सम्पच्छुद्धिः प्रकीर्तिता ॥ १३.२३४.२६ ॥
ผู้ให้ สิ่งที่ให้ ผู้รับ และพิธีกรรมพร้อมทั้งจุดเริ่มต้น สถานที่และกาล และความบริสุทธิ์ของทรัพย์สมบัติของทั้งหมดนั้น ท่านกล่าวไว้ว่าเป็นสิ่งที่ต้องพิจารณา
13.234.27
यथैव युगपत्सम्पत्तत्र दानं महद्भवेत् ॥ १३.२३४.२७ ॥
เช่นเดียวกับที่ทรัพย์สมบัติมาประชุมกันในเวลาเดียวกัน การให้ทานในที่นั้นย่อมมีผลยิ่งใหญ่
13.234.28
अत्यल्पमपि यद्दानमेभिः षड्भिर्गुणैर्युतम् ।
भूत्वाऽनन्तं नयेत्स्वर्गं दातारं दोषवर्जितम् ॥ १३.२३४.२८ ॥
แม้ทานที่น้อยนิดยิ่ง หากประกอบด้วยคุณสมบัติทั้งหกประการนี้ ย่อมกลายเป็นไม่มีที่สิ้นสุด และนำผู้ให้ที่ปราศจากโทษไปสู่สวรรค์
13.234.29
सुमहद्वाऽपि यद्दानं गुणैरेभिर्विनाकृतम् ।
अत्यल्पफलनिर्योगमफलं वा फलोद्धतम् ॥ १३.२३४.२९ ॥
แม้ทานที่ยิ่งใหญ่มาก หากกระทำโดยปราศจากคุณสมบัติเหล่านี้ ย่อมให้ผลเพียงน้อยนิด หรือไม่ให้ผลเลย หรือเต็มไปด้วยความพองตัวในผลนั้น
13.234.30
एवंगुणयुतं दानं दत्तं च फलतां व्रजेत् ।
तदस्ति चेन्महद्देयं तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३४.३० ॥
ทานที่ให้โดยประกอบด้วยคุณสมบัติเช่นนี้ ย่อมถึงความมีผล หากมีทานอันยิ่งใหญ่ที่ควรให้ ท่านควรบอกข้าพเจ้าสิ่งนั้น
13.234.31
तदप्यस्ति महाभागे नराणां भावदोषतः ॥ १३.२३४.३१ ॥
สิ่งนั้นก็มีอยู่ โอ้ผู้มีโชคยิ่ง เพราะความบกพร่องในเจตนาของมนุษย์
13.234.32
कृत्वा धर्मं तु विधिवत्पश्चात्तापं करोति चेत् ।
श्लाघया वा यदि ब्रूयाद्वृथा संसदिं यत्कृतम् ॥ १३.२३४.३२ ॥
หากทำทานตามวิธีอันถูกต้องแล้ว ภายหลังกลับเกิดความเสียใจ หรือเพื่อคำสรรเสริญ พูดในที่ประชุมอย่างไร้ประโยชน์ถึงสิ่งที่ได้ทำไป
13.234.33
प्रकल्पयेच्च मनसा तत्फलं प्रेत्यभावतः ।
कर्म धर्मकृतं यच्च सततं फलकाङ्क्षया। ॥ १३.२३४.३३ ॥
และในใจคิดคาดผลนั้นในชาติหน้า และการกระทำทางธรรมที่ทำอยู่เสมอด้วยความปรารถนาในผล
13.234.34
एते दोषा विवर्ज्याश्च दातृभिः पुण्यकाङ्क्षिभिः ।
सनातनमिदं वृत्तं सद्भिराचरितं तथा ॥ १३.२३४.३४ ॥
ข้อบกพร่องเหล่านี้ ผู้ให้ที่ปรารถนาบุญควรละเว้น นี่คือจารีตอันนิรันดร์ ซึ่งผู้ดีปฏิบัติกันมาแล้ว
13.234.35
अनुग्रहात्परेषां तु गृहस्थानामृणं हि तत् ।
इत्येवं मन आविश्य दातव्यं सततं बुधैः ॥ १३.२३४.३५ ॥
ด้วยพระคุณของผู้อื่น นั่นเป็นหนี้ที่ชาวคฤหัสถ์ต้องใช้ ด้วยเหตุนี้ ผู้มีปัญญาพึงตั้งใจไว้เช่นนี้แล้วให้ทานอยู่เสมอ
13.234.36
एवमेव कृतं नित्यं सुकृतं तद्भवेन्महत् ।
सर्वसाधारणं द्रव्यमेवं दत्त्वा महत्फलम् ॥ १३.२३४.३६ ॥
เมื่อกระทำเช่นนี้เป็นนิจ กุศลนั้นย่อมยิ่งใหญ่ เมื่อให้ทรัพย์ที่เป็นของส่วนรวมในลักษณะนี้ ย่อมได้ผลอันยิ่งใหญ่