Mahābhārata · Adhyāya 13.239
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.239.1
एवं कृतस्य धर्मस्य श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ।
प्रमाणं फलमानानां तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३९.१ ॥
Umā dijo: Oh señor, deseo oír la medida y el fruto del dharma así practicado; tú eres quien debe declararlo.
13.239.2
प्रमाणकल्पनां देवि दानस्य शृणु भामिनि ॥ १३.२३९.२ ॥
Maheśvara dijo: Oh diosa, oh bella, escucha la determinación de la medida de la dádiva.
13.239.3
यत्सारस्तु नरो लोके तद्दानं चोत्तमं स्मृतम् ।
सर्वदानविधिं प्राहुस्तदेव भुवि शोभने ॥ १३.२३९.३ ॥
Lo que en el mundo es la esencia de un hombre, ese don se considera supremo; dicen que esa misma es la norma de todos los dones en la tierra, oh resplandeciente.
13.239.4
प्रस्थं सारं दरिद्रस्य शतं कोटिधनस्य च ।
प्रस्थसारस्तु तत्प्रस्थं ददन्महदषाप्नुयात् ॥ १३.२३९.४ ॥
Para el pobre la esencia es un prastha; para el de diez millones, cien; pero quien da una porción de un prastha, dando ese prastha, obtiene un gran fruto.
13.239.5
कोटिसारस्तु तां कोटिं ददान्महदवाप्नुयात् ।
उभयं तन्महत्तच्च फलेनैव समं स्मृतम् ॥ १३.२३९.५ ॥
Pero quien da una porción de un koṭi, dando ese koṭi, obtiene un gran fruto; esos dos —aquel grande y este— se consideran iguales en su fruto.
13.239.6
धर्मार्थकामभोगेषु शक्त्यभावस्तु मध्यमम् ।
स्वद्रव्यादतिहीनं तु तद्दानमधमं स्मृतम् ॥ १३.२३९.६ ॥
Cuando no hay capacidad para el dharma, la riqueza, el deseo y el disfrute, eso es el don mediano; pero un don de los propios bienes que es demasiado escaso se considera el más bajo.
13.239.7
शृणु दत्तस्य वै देवि पञ्चधा फलकल्पनाम् ।
आनन्त्यं च महच्चैव समं हीनं हि पातकम् ॥ १३.२३९.७ ॥
Escucha, diosa, la reckoning de cinco clases del fruto de un don: infinitud, grandeza, igualdad, inferioridad y pecado.
13.239.8
तेषां विशेषं वक्ष्यामि शृणु देवि समाहिता ।
दुस्त्यजस्य च वै दानं पात्र आनन्त्यमुच्यते ॥ १३.२३९.८ ॥
Te diré su distinción; escucha atenta, diosa. Un don de lo que cuesta desprenderse y un don a un receptor digno se dice que dan fruto infinito.
13.239.9
दानं षङ्गुणयुक्तं तु महदित्यभिधीयते ।
यथाश्रद्धं तु वै दानं यथार्हं सममुच्यते ॥ १३.२३९.९ ॥
Un don dotado de seis cualidades se llama grande. Un don dado según la fe, y un don dado según lo que corresponde, se llaman iguales.
13.239.10
गुणतस्तु तथा हीनं दानं हीनमिति स्मृतम् ।
दानं पातकमित्याहुः षड्गुणानां विपर्यये ॥ १३.२३९.१० ॥
Un don inferior en calidad se recuerda como inferior. Cuando las seis cualidades están invertidas, dicen que el don es pecado.
13.239.11
देवलोके महत्कालमान्त्यस्य फलं विदुः ।
महतस्तु तथा कालं स्वर्गलोके तु पूज्यते ॥ १३.२३९.११ ॥
En el mundo de los dioses, saben, el fruto de un don infinito dura mucho tiempo. Un gran don también es honrado durante largo tiempo en el mundo celestial.
13.239.12
समस्य तु तदा दानं मानुष्यं भोगमावहेत् ।
दानं निष्फलमित्याहुर्विहीनं क्रियया शुभे ॥ १३.२३९.१२ ॥
Un don igual trae entonces el nacimiento humano y el disfrute. Un don privado de acción adecuada, oh auspiciosa, dicen que es infructuoso.
13.239.13
अथवा म्लेच्छदेशेषु तत्र तत्फलतां व्रजेत् ।
नरकं प्रेत्य तिर्यक्षु गच्छेदशुभदानतः ॥ १३.२३९.१३ ॥
O bien, en tierras bárbaras obtiene allí su fruto; por una dádiva inauspiciosa, tras la muerte va al infierno o entre los animales.
13.239.14
अशुभस्यापि दानस्य शुभं स्याच्च फलं कथम् ॥ १३.२३९.१४ ॥
¿Cómo puede una dádiva inauspiciosa tener también un fruto auspicioso?
13.239.15
मनसा तत्वतः शुद्धमानृशंस्यपुरःसरम् ।
प्रीत्या तु सर्वदानानि दत्त्वा फलमवाप्नुयात् ॥ १३.२३९.१५ ॥
Purificado de mente en verdad, con la no crueldad como lo primero, dando todas las dádivas con afecto, se obtiene el fruto.
13.239.16
रहस्यं सर्वदानानामेतद्विद्धि शुभेक्षणे ।
अन्यानि धर्मकार्याणि शृणु सद्भिः कृतानि च ॥ १३.२३९.१६ ॥
Oh tú de ojos auspiciosos, sabe que este es el secreto de todas las dádivas. Ahora escucha las otras obras de dharma hechas por los buenos.
13.239.17
आरामदेवगोष्ठानि संक्रमाः कूप एव च ।
गोवाटश्च तटाकश्च सभा शाला च सर्वशः ॥ १३.२३९.१७ ॥
Jardines, santuarios y corrales de vacas, puentes, un pozo, un redil, un estanque, una sala de asambleas y una sala: todas son obras de dharma en todo sentido.
13.239.18
पाषण्डावसथश्चैव पानीयं गोतृणानि च ।
व्याधितानां च भैषज्यमनाथानां च पोषणम् ॥ १३.२३९.१८ ॥
Un refugio para ascetas heterodoxos, agua potable, forraje para el ganado, medicinas para los enfermos y el sustento de los desamparados.
13.239.19
अनाथशवसंस्कारस्तीर्थमार्गविशोधनम् ।
व्यसनाभ्यवपत्तिश्च सर्वेषां च स्वशक्तितः ॥ १३.२३९.१९ ॥
El rito fúnebre para quien no tiene protector, la purificación de los caminos sagrados y la ayuda a todos en la desgracia, cada uno según su capacidad.
13.239.20
एतत्सर्वं समासेन धर्मकार्यमिति स्मृतम् ।
तत्कर्तव्यं मनुष्येण स्वशक्त्या श्रद्धया शुभे ॥ १३.२३९.२० ॥
En breve, todo esto se recuerda como obra de dharma. El ser humano debe hacerlo con su propia fuerza y con fe, oh auspiciosa.
13.239.21
प्रेत्यभावे लभेत्पुण्यं नास्ति तत्र विचारणा ।
रूपं सौभाग्यमारोग्यं बलं सौख्यं लभेन्नरः।
स्वर्गो वा मानुषे वाऽपि तैस्तैराप्यायते हि सः ॥ १३.२३९.२१ ॥
Tras la muerte se obtiene mérito; no hay duda de ello. El hombre gana belleza, buena fortuna, salud, fuerza y felicidad; ya sea en el cielo o en el mundo humano, es nutrido por estas mismas cosas.
13.239.22
भगवन्लोकपालेश धर्मस्तु कतिभेदकः ।
दृश्यते परितः सद्भिस्तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३९.२२ ॥
¡Oh bienaventurado señor, señor de los guardianes del mundo! ¿De cuántos tipos es el dharma que se ve por todas partes entre los buenos? Deberías declarármelo.
13.239.23
शृणु देवि समुद्देशान्नानात्वं धर्मसङ्कटे ।
धर्मा बहुविधा लोके श्रुतिभेदमुखोद्भवाः ॥ १३.२३९.२३ ॥
Escucha, oh diosa, brevemente la diversidad en los dilemas del dharma. En el mundo los dharmas son de muchos tipos, surgidos de las bocas de las diversas divisiones de la śruti.
13.239.24
स्मृतिधर्मश्च बहुधा सद्भिराचार इष्यते ॥ १३.२३९.२४ ॥
El dharma de la tradición recordada también es múltiple, y la conducta es aprobada por los buenos de muchas maneras.
13.239.25
देशधर्माश्च दृश्यन्ते कुलधर्मास्तथैव च ।
जातिधर्माश्च वै धर्मा गणधर्माश्च शोभने ॥ १३.२३९.२५ ॥
Se ven los deberes de cada región, y también los deberes de cada familia; los deberes de casta y los deberes de los gremios, oh bella.
13.239.26
शरीरकालवैषम्यादापद्धर्मश्च दृश्यते ।
एतद्धर्मस्य नानात्वं क्रियते लोकवासिभिः ॥ १३.२३९.२६ ॥
Por la diferencia de cuerpo y de tiempo también se ve el deber de la calamidad; esta diversidad del deber la crean los habitantes del mundo.
13.239.27
कारणात्तत्रतत्रैव फलं धर्मस्य चेष्यते ।
तत्कारणसमायोगे लभेत्कुर्वन्फलं नरः ॥ १३.२३९.२७ ॥
Según la causa, aquí y allá se busca el fruto del dharma; cuando esa causa se une, el hombre que actúa obtiene el fruto.
13.239.28
अन्यथा न लभेत्पुण्यमतदर्हः समाविशेत् ।
एवं धर्मस्य नानात्वं फलं कुर्वल्लँभेन्नरः ॥ १३.२३९.२८ ॥
De otro modo el hombre no obtiene mérito; quien no es digno de él no debe entrar en él. Así, la diversidad del dharma, al producir fruto, la obtiene el hombre.
13.239.29
श्रौतस्मार्तस्तु धर्माणां प्राकृतो धर्म उच्यते ।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२३९.२९ ॥
Lo que se llama dharma común, entre los deberes śrauta y smārta. Oh diosa, esto te ha sido dicho; ¿qué más deseas oír?