ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 13.239
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.239.1
एवं कृतस्य धर्मस्य श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ।
प्रमाणं फलमानानां तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३९.१ ॥
ଉମା କହିଲେ: ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହିପରି କୃତ ଧର୍ମର ଫଳ ଓ ତାର ପ୍ରମାଣ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ; ତାହା ମୋତେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
13.239.2
प्रमाणकल्पनां देवि दानस्य शृणु भामिनि ॥ १३.२३९.२ ॥
ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ: ହେ ଦେବୀ, ହେ ଭାମିନୀ, ଦାନର ପ୍ରମାଣ ନିରୂପଣ ଶୁଣ।
13.239.3
यत्सारस्तु नरो लोके तद्दानं चोत्तमं स्मृतम् ।
सर्वदानविधिं प्राहुस्तदेव भुवि शोभने ॥ १३.२३९.३ ॥
ଜଗତରେ ମନୁଷ୍ୟର ଯାହା ସାର, ତାହା ହିଁ ଉତ୍ତମ ଦାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ; ହେ ଶୋଭନେ, ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବଦାନର ବିଧି ତାହା ହିଁ କୁହାଯାଏ।
13.239.4
प्रस्थं सारं दरिद्रस्य शतं कोटिधनस्य च ।
प्रस्थसारस्तु तत्प्रस्थं ददन्महदषाप्नुयात् ॥ १३.२३९.४ ॥
ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ସାର ଏକ ପ୍ରସ୍ଥ; କୋଟି ଧନର ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସାର ଶହେ (ପ୍ରସ୍ଥ); କିନ୍ତୁ ପ୍ରସ୍ଥ-ସାର ଯିଏ ଦିଏ, ସେ ସେହି ପ୍ରସ୍ଥ ଦେଇ ମହତ ଫଳ ପାଏ।
13.239.5
कोटिसारस्तु तां कोटिं ददान्महदवाप्नुयात् ।
उभयं तन्महत्तच्च फलेनैव समं स्मृतम् ॥ १३.२३९.५ ॥
କିନ୍ତୁ କୋଟି-ସାର ଯିଏ ଦିଏ, ସେ ସେହି କୋଟି ଦେଇ ମହତ ଫଳ ପାଏ; ସେ ଦୁଇଟି—ସେ ମହତ ଓ ଏହା—ଫଳରେ ସମାନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.239.6
धर्मार्थकामभोगेषु शक्त्यभावस्तु मध्यमम् ।
स्वद्रव्यादतिहीनं तु तद्दानमधमं स्मृतम् ॥ १३.२३९.६ ॥
ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ଭୋଗରେ ଶକ୍ତିର ଅଭାବ ମଧ୍ୟମ; କିନ୍ତୁ ନିଜ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ଅତି ସାମାନ୍ୟ ଦାନ ଅଧମ ବୋଲି ସ୍ମୃତ।
13.239.7
शृणु दत्तस्य वै देवि पञ्चधा फलकल्पनाम् ।
आनन्त्यं च महच्चैव समं हीनं हि पातकम् ॥ १३.२३९.७ ॥
ହେ ଦେବି, ଦାନର ଫଳକୁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରରେ କଳ୍ପନା କରିବା ଶୁଣ। ଅନନ୍ତତା, ମହତ୍ତ୍ୱ, ସମତା, ହୀନତା ଓ ପାପ।
13.239.8
तेषां विशेषं वक्ष्यामि शृणु देवि समाहिता ।
दुस्त्यजस्य च वै दानं पात्र आनन्त्यमुच्यते ॥ १३.२३९.८ ॥
ସେମାନଙ୍କ ବିଶେଷତ୍ୱ କହିବି; ହେ ଦେବି, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଶୁଣ। ଛାଡ଼ିବା କଷ୍ଟକର ବସ୍ତୁର ଦାନ ଓ ସୁପାତ୍ରକୁ ଦାନ ଅନନ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
13.239.9
दानं षङ्गुणयुक्तं तु महदित्यभिधीयते ।
यथाश्रद्धं तु वै दानं यथार्हं सममुच्यते ॥ १३.२३९.९ ॥
ଛଅ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଦାନକୁ ମହତ୍ କୁହାଯାଏ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅନୁସାରେ ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁସାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନକୁ ସମ କୁହାଯାଏ।
13.239.10
गुणतस्तु तथा हीनं दानं हीनमिति स्मृतम् ।
दानं पातकमित्याहुः षड्गुणानां विपर्यये ॥ १३.२३९.१० ॥
ଗୁଣ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ହୀନ ଦାନ ହୀନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଛଅ ଗୁଣର ବିପରୀତ ହେଲେ ଦାନକୁ ପାପ କୁହାଯାଏ।
13.239.11
देवलोके महत्कालमान्त्यस्य फलं विदुः ।
महतस्तु तथा कालं स्वर्गलोके तु पूज्यते ॥ १३.२३९.११ ॥
ଦେବଲୋକରେ ଅନନ୍ତ ଦାନର ଫଳ ଦୀର୍ଘକାଳ ରହେ ବୋଲି ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି। ମହତ୍ ଦାନ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ପୂଜିତ ହୁଏ।
13.239.12
समस्य तु तदा दानं मानुष्यं भोगमावहेत् ।
दानं निष्फलमित्याहुर्विहीनं क्रियया शुभे ॥ १३.२३९.१२ ॥
ସମ ଦାନ ତେବେ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ଓ ଭୋଗ ଆଣେ। ହେ ଶୁଭେ, କ୍ରିୟାହୀନ ଦାନକୁ ନିଷ୍ଫଳ କୁହାଯାଏ।
13.239.13
अथवा म्लेच्छदेशेषु तत्र तत्फलतां व्रजेत् ।
नरकं प्रेत्य तिर्यक्षु गच्छेदशुभदानतः ॥ १३.२३९.१३ ॥
ଅଥବା ମ୍ଳେଚ୍ଛ ଦେଶରେ ସେଠାରେ ତାର ଫଳ ମିଳେ। ଅଶୁଭ ଦାନ ଯୋଗୁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନରକ କିମ୍ବା ତିର୍ଯକ୍ ଯୋନିକୁ ଯାଏ।
13.239.14
अशुभस्यापि दानस्य शुभं स्याच्च फलं कथम् ॥ १३.२३९.१४ ॥
ଅଶୁଭ ଦାନର ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳ କିପରି ହେବ?
13.239.15
मनसा तत्वतः शुद्धमानृशंस्यपुरःसरम् ।
प्रीत्या तु सर्वदानानि दत्त्वा फलमवाप्नुयात् ॥ १३.२३९.१५ ॥
ମନରେ ପ୍ରକୃତରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ଦୟାକୁ ଆଗରେ ରଖି, ପ୍ରୀତିରେ ସମସ୍ତ ଦାନ ଦେଇ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ।
13.239.16
रहस्यं सर्वदानानामेतद्विद्धि शुभेक्षणे ।
अन्यानि धर्मकार्याणि शृणु सद्भिः कृतानि च ॥ १३.२३९.१६ ॥
ହେ ଶୁଭନେତ୍ରା, ଏହା ହିଁ ସମସ୍ତ ଦାନର ରହସ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣ। ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ କୃତ ଅନ୍ୟ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ।
13.239.17
आरामदेवगोष्ठानि संक्रमाः कूप एव च ।
गोवाटश्च तटाकश्च सभा शाला च सर्वशः ॥ १३.२३९.१७ ॥
ଉଦ୍ୟାନ, ଦେବସ୍ଥାନ ଓ ଗୋଶାଳା, ସେତୁ, କୂଅ, ଗୋଠ, ପୋଖରୀ, ସଭା ଓ ଶାଳା — ଏସବ ସର୍ବଥା ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ।
13.239.18
पाषण्डावसथश्चैव पानीयं गोतृणानि च ।
व्याधितानां च भैषज्यमनाथानां च पोषणम् ॥ १३.२३९.१८ ॥
ପାଷଣ୍ଡମାନଙ୍କ ଆବାସ, ପାନୀୟ ଜଳ, ଗାଈଙ୍କ ପାଇଁ ତୃଣ, ରୋଗୀଙ୍କ ଔଷଧ ଓ ଅନାଥଙ୍କ ପୋଷଣ।
13.239.19
अनाथशवसंस्कारस्तीर्थमार्गविशोधनम् ।
व्यसनाभ्यवपत्तिश्च सर्वेषां च स्वशक्तितः ॥ १३.२३९.१९ ॥
ଅନାଥ ଶବର ସଂସ୍କାର, ତୀର୍ଥମାର୍ଗର ଶୁଦ୍ଧୀକରଣ, ସମସ୍ତଙ୍କ ବିପଦରେ ସହାୟତା — ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁସାରେ।
13.239.20
एतत्सर्वं समासेन धर्मकार्यमिति स्मृतम् ।
तत्कर्तव्यं मनुष्येण स्वशक्त्या श्रद्धया शुभे ॥ १३.२३९.२० ॥
ସଂକ୍ଷେପରେ ଏ ସବୁ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏସବୁ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ଶୁଭେ।
13.239.21
प्रेत्यभावे लभेत्पुण्यं नास्ति तत्र विचारणा ।
रूपं सौभाग्यमारोग्यं बलं सौख्यं लभेन्नरः।
स्वर्गो वा मानुषे वाऽपि तैस्तैराप्यायते हि सः ॥ १३.२३९.२१ ॥
ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମନୁଷ୍ୟ ରୂପ, ସୌଭାଗ୍ୟ, ଆରୋଗ୍ୟ, ବଳ, ସୁଖ ପାଏ; କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗରେ, ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସେ ପୋଷିତ ହୁଏ।
13.239.22
भगवन्लोकपालेश धर्मस्तु कतिभेदकः ।
दृश्यते परितः सद्भिस्तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३९.२२ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ! ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଧର୍ମ କେତେ ପ୍ରକାରର? ତାହା ମୋତେ କହିବା ଆପଣଙ୍କର ଉଚିତ।
13.239.23
शृणु देवि समुद्देशान्नानात्वं धर्मसङ्कटे ।
धर्मा बहुविधा लोके श्रुतिभेदमुखोद्भवाः ॥ १३.२३९.२३ ॥
ଶୁଣ, ହେ ଦେବୀ, ସଂକ୍ଷେପରେ ଧର୍ମସଙ୍କଟର ନାନାତ୍ୱ। ଜଗତରେ ଧର୍ମ ବହୁବିଧ; ସେମାନେ ଶ୍ରୁତିର ବିଭିନ୍ନ ଭେଦର ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
13.239.24
स्मृतिधर्मश्च बहुधा सद्भिराचार इष्यते ॥ १३.२३९.२४ ॥
ସ୍ମୃତି-ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ବହୁବିଧ; ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଚାର ବହୁଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତ ହୁଏ।
13.239.25
देशधर्माश्च दृश्यन्ते कुलधर्मास्तथैव च ।
जातिधर्माश्च वै धर्मा गणधर्माश्च शोभने ॥ १३.२३९.२५ ॥
ଦେଶଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ସେହିପରି କୁଳଧର୍ମ ମଧ୍ୟ; ଜାତିଧର୍ମ ଓ ଗଣଧର୍ମ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶୋଭନେ।
13.239.26
शरीरकालवैषम्यादापद्धर्मश्च दृश्यते ।
एतद्धर्मस्य नानात्वं क्रियते लोकवासिभिः ॥ १३.२३९.२६ ॥
ଶରୀର ଓ କାଳର ବୈଷମ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଆପଦ୍ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଧର୍ମର ନାନାତ୍ୱ ଲୋକବାସୀମାନେ କରନ୍ତି।
13.239.27
कारणात्तत्रतत्रैव फलं धर्मस्य चेष्यते ।
तत्कारणसमायोगे लभेत्कुर्वन्फलं नरः ॥ १३.२३९.२७ ॥
କାରଣ ଯୋଗୁଁ ସର୍ବତ୍ର ଧର୍ମର ଫଳ ଇଷ୍ଟ ହୁଏ। ସେହି କାରଣ ମିଳିଲେ କର୍ମକାରୀ ମନୁଷ୍ୟ ଫଳ ପାଏ।
13.239.28
अन्यथा न लभेत्पुण्यमतदर्हः समाविशेत् ।
एवं धर्मस्य नानात्वं फलं कुर्वल्लँभेन्नरः ॥ १३.२३९.२८ ॥
ନଚେତ୍ ମନୁଷ୍ୟ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ ନାହିଁ; ଯିଏ ତାହାର ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ସେ ତାହାରେ ପ୍ରବେଶ ନ କରୁ। ଏହିପରି ଧର୍ମର ନାନାତ୍ୱ ଫଳ ଦେଇ ମନୁଷ୍ୟ ତାହା ପାଏ।
13.239.29
श्रौतस्मार्तस्तु धर्माणां प्राकृतो धर्म उच्यते ।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२३९.२९ ॥
ଶ୍ରୌତ ଓ ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ଧର୍ମ ମଧ୍ୟରୁ ଯାହାକୁ ପ୍ରାକୃତ ଧର୍ମ କୁହାଯାଏ, ତାହା ହିଁ। ହେ ଦେବୀ, ଏହା ତୁମକୁ କୁହାଗଲା; ଆଉ କ'ଣ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର?