మహాభారతం · అధ్యాయం 13.239
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.239.1
एवं कृतस्य धर्मस्य श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ।
प्रमाणं फलमानानां तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३९.१ ॥
ఉమ ఇలా అన్నది: ఓ ప్రభూ, ఇలా చేసిన ధర్మఫలాన్ని, దాని ప్రమాణాన్ని వినాలని నేను కోరుతున్నాను; దానిని నాకు చెప్పడానికి మీరే తగినవారు.
13.239.2
प्रमाणकल्पनां देवि दानस्य शृणु भामिनि ॥ १३.२३९.२ ॥
మహేశ్వరుడు ఇలా అన్నాడు: ఓ దేవీ, దానం యొక్క ప్రమాణ నిర్ణయాన్ని విను, ఓ భామినీ.
13.239.3
यत्सारस्तु नरो लोके तद्दानं चोत्तमं स्मृतम् ।
सर्वदानविधिं प्राहुस्तदेव भुवि शोभने ॥ १३.२३९.३ ॥
లోకంలో మనిషికి ఏది సారమో, అదే ఉత్తమమైన దానం అని స్మృతి చెబుతుంది; ఓ శోభనే, భూమిపై సర్వదానాల విధి అదేనని పెద్దలు చెబుతారు.
13.239.4
प्रस्थं सारं दरिद्रस्य शतं कोटिधनस्य च ।
प्रस्थसारस्तु तत्प्रस्थं ददन्महदषाप्नुयात् ॥ १३.२३९.४ ॥
దరిద్రుడికి సారం ఒక ప్రస్థం; కోటి ధనవంతుడికి సారం వంద (ప్రస్థాలు); కానీ ఒక ప్రస్థ సారాన్ని ఇచ్చేవాడు ఆ ప్రస్థాన్ని ఇచ్చి గొప్ప ఫలం పొందుతాడు.
13.239.5
कोटिसारस्तु तां कोटिं ददान्महदवाप्नुयात् ।
उभयं तन्महत्तच्च फलेनैव समं स्मृतम् ॥ १३.२३९.५ ॥
కానీ కోటి-సారాన్ని ఇచ్చేవాడు ఆ కోటిని ఇచ్చి మహా ఫలాన్ని పొందుతాడు; ఆ రెండూ—ఆ గొప్ప దానం, ఇది—ఫలంలో సమానంగానే స్మృతమయ్యాయి.
13.239.6
धर्मार्थकामभोगेषु शक्त्यभावस्तु मध्यमम् ।
स्वद्रव्यादतिहीनं तु तद्दानमधमं स्मृतम् ॥ १३.२३९.६ ॥
ధర్మ, అర్థ, కామ, భోగాలలో శక్తి లేకపోవడమే మధ్యమం; కానీ తన ద్రవ్యం నుండి అత్యల్పంగా ఇచ్చే దానం అధమం అని స్మృతమైంది.
13.239.7
शृणु दत्तस्य वै देवि पञ्चधा फलकल्पनाम् ।
आनन्त्यं च महच्चैव समं हीनं हि पातकम् ॥ १३.२३९.७ ॥
ఓ దేవీ, ఇచ్చిన దానఫలాన్ని ఐదు విధాలుగా లెక్కించడం విను. అనంతత్వం, మహత్త్వం, సమత్వం, హీనత్వం, పాపం.
13.239.8
तेषां विशेषं वक्ष्यामि शृणु देवि समाहिता ।
दुस्त्यजस्य च वै दानं पात्र आनन्त्यमुच्यते ॥ १३.२३९.८ ॥
వాటి విశేషాన్ని చెబుతాను; దేవీ, ఏకాగ్రంగా విను. విడవడానికి కష్టమైన వస్తువును ఇవ్వడం, యోగ్యునికి ఇవ్వడం అనంత ఫలమని చెప్పబడింది.
13.239.9
दानं षङ्गुणयुक्तं तु महदित्यभिधीयते ।
यथाश्रद्धं तु वै दानं यथार्हं सममुच्यते ॥ १३.२३९.९ ॥
ఆరు గుణాలతో కూడిన దానం మహత్తరమని చెప్పబడుతుంది. శ్రద్ధ ప్రకారం ఇచ్చే దానం, అర్హతకు తగినట్లు ఇచ్చే దానం సమమని చెప్పబడతాయి.
13.239.10
गुणतस्तु तथा हीनं दानं हीनमिति स्मृतम् ।
दानं पातकमित्याहुः षड्गुणानां विपर्यये ॥ १३.२३९.१० ॥
గుణాల ప్రకారం తక్కువైన దానం హీనమని స్మరించబడింది. ఆరు గుణాలకు విరుద్ధంగా ఉన్నప్పుడు దానాన్ని పాపమని అంటారు.
13.239.11
देवलोके महत्कालमान्त्यस्य फलं विदुः ।
महतस्तु तथा कालं स्वर्गलोके तु पूज्यते ॥ १३.२३९.११ ॥
దేవలోకంలో అనంత దానఫలం దీర్ఘకాలం ఉంటుందని తెలుసుకుంటారు. మహత్తర దానం కూడా స్వర్గలోకంలో దీర్ఘకాలం పూజింపబడుతుంది.
13.239.12
समस्य तु तदा दानं मानुष्यं भोगमावहेत् ।
दानं निष्फलमित्याहुर्विहीनं क्रियया शुभे ॥ १३.२३९.१२ ॥
సమ దానం అప్పుడు మానుష జన్మాన్ని, భోగాన్ని ఇస్తుంది. ఓ శుభే, క్రియ లేని దానం నిష్ఫలమని చెబుతారు.
13.239.13
अथवा म्लेच्छदेशेषु तत्र तत्फलतां व्रजेत् ।
नरकं प्रेत्य तिर्यक्षु गच्छेदशुभदानतः ॥ १३.२३९.१३ ॥
లేదా మ్లేచ్ఛ దేశాలలో అక్కడ దాని ఫలితం కలుగుతుంది. అశుభ దానం వల్ల మరణానంతరం నరకానికి లేదా తిర్యక్ జన్మలకు వెళ్తాడు.
13.239.14
अशुभस्यापि दानस्य शुभं स्याच्च फलं कथम् ॥ १३.२३९.१४ ॥
అశుభ దానానికి కూడా శుభ ఫలం ఎలా కలుగుతుంది?
13.239.15
मनसा तत्वतः शुद्धमानृशंस्यपुरःसरम् ।
प्रीत्या तु सर्वदानानि दत्त्वा फलमवाप्नुयात् ॥ १३.२३९.१५ ॥
మనసులో నిజంగా శుద్ధుడై, దయను ముందుంచుకొని, ప్రేమతో అన్ని దానాలు చేసి ఫలాన్ని పొందాలి.
13.239.16
रहस्यं सर्वदानानामेतद्विद्धि शुभेक्षणे ।
अन्यानि धर्मकार्याणि शृणु सद्भिः कृतानि च ॥ १३.२३९.१६ ॥
శుభనేత్రీ, ఇదే అన్ని దానాల రహస్యం అని తెలుసుకో. సత్పురుషులు చేసిన ఇతర ధర్మ కార్యాలను కూడా విను.
13.239.17
आरामदेवगोष्ठानि संक्रमाः कूप एव च ।
गोवाटश्च तटाकश्च सभा शाला च सर्वशः ॥ १३.२३९.१७ ॥
తోటలు, దేవాలయాలు, గోశాలలు, వంతెనలు, బావి, పశుశాల, చెరువు, సభ మరియు శాల — ఇవన్నీ అన్ని విధాలుగా ధర్మకార్యాలే.
13.239.18
पाषण्डावसथश्चैव पानीयं गोतृणानि च ।
व्याधितानां च भैषज्यमनाथानां च पोषणम् ॥ १३.२३९.१८ ॥
పాషండుల ఆవాసం, తాగునీరు, గోవులకు గడ్డి, రోగులకు ఔషధం, అనాథల పోషణ.
13.239.19
अनाथशवसंस्कारस्तीर्थमार्गविशोधनम् ।
व्यसनाभ्यवपत्तिश्च सर्वेषां च स्वशक्तितः ॥ १३.२३९.१९ ॥
అనాథ శవ సంస్కారం, తీర్థమార్గ శోధనం, అందరి ఆపదలో సహాయం — తన శక్తి కొలదీ.
13.239.20
एतत्सर्वं समासेन धर्मकार्यमिति स्मृतम् ।
तत्कर्तव्यं मनुष्येण स्वशक्त्या श्रद्धया शुभे ॥ १३.२३९.२० ॥
సంక్షిప్తంగా ఇవన్నీ ధర్మకార్యాలుగా స్మరించబడ్డాయి. మానవుడు తన శక్తితో, శ్రద్ధతో వీటిని చేయాలి, ఓ శుభే.
13.239.21
प्रेत्यभावे लभेत्पुण्यं नास्ति तत्र विचारणा ।
रूपं सौभाग्यमारोग्यं बलं सौख्यं लभेन्नरः।
स्वर्गो वा मानुषे वाऽपि तैस्तैराप्यायते हि सः ॥ १३.२३९.२१ ॥
మరణానంతరం పుణ్యం లభిస్తుంది; ఇందులో సందేహం లేదు. మానవుడు రూపం, సౌభాగ్యం, ఆరోగ్యం, బలం, సౌఖ్యం పొందుతాడు; లేదా స్వర్గంలో, మనుష్యలోకంలో కూడా వాటి వల్లనే పోషింపబడతాడు.
13.239.22
भगवन्लोकपालेश धर्मस्तु कतिभेदकः ।
दृश्यते परितः सद्भिस्तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १३.२३९.२२ ॥
ఓ భగవాన్, లోకపాలుర ప్రభువా! సజ్జనుల మధ్య అన్నిచోట్లా కనిపించే ధర్మం ఎన్ని రకాలు? దాన్ని నాకు చెప్పడం మీకు తగినది.
13.239.23
शृणु देवि समुद्देशान्नानात्वं धर्मसङ्कटे ।
धर्मा बहुविधा लोके श्रुतिभेदमुखोद्भवाः ॥ १३.२३९.२३ ॥
వినుము, ఓ దేవీ, సంక్షిప్తంగా ధర్మసంకటంలోని నానాత్వాన్ని. లోకంలో ధర్మాలు అనేక విధాలు; అవి శ్రుతి భేదాల ముఖం నుండి పుట్టినవి.
13.239.24
स्मृतिधर्मश्च बहुधा सद्भिराचार इष्यते ॥ १३.२३९.२४ ॥
స్మృతి-ధర్మం కూడా అనేక విధాలు; సజ్జనులు ఆచారాన్ని అనేక విధాలుగా ఆమోదిస్తారు.
13.239.25
देशधर्माश्च दृश्यन्ते कुलधर्मास्तथैव च ।
जातिधर्माश्च वै धर्मा गणधर्माश्च शोभने ॥ १३.२३९.२५ ॥
దేశధర్మాలు కనిపిస్తాయి, అలాగే కులధర్మాలు కూడా; జాతిధర్మాలు, గణధర్మాలు కూడా, ఓ శోభనా.
13.239.26
शरीरकालवैषम्यादापद्धर्मश्च दृश्यते ।
एतद्धर्मस्य नानात्वं क्रियते लोकवासिभिः ॥ १३.२३९.२६ ॥
శరీర, కాలాల వైషమ్యం వల్ల ఆపద్ధర్మమూ కనిపిస్తుంది. ఈ ధర్మంలోని వైవిధ్యాన్ని లోకవాసులు చేస్తారు.
13.239.27
कारणात्तत्रतत्रैव फलं धर्मस्य चेष्यते ।
तत्कारणसमायोगे लभेत्कुर्वन्फलं नरः ॥ १३.२३९.२७ ॥
కారణం వల్ల అక్కడక్కడా ధర్మ ఫలం ఉంటుందని భావిస్తారు. ఆ కారణం కలిసినప్పుడు, చేసే మనిషికి ఫలం లభిస్తుంది.
13.239.28
अन्यथा न लभेत्पुण्यमतदर्हः समाविशेत् ।
एवं धर्मस्य नानात्वं फलं कुर्वल्लँभेन्नरः ॥ १३.२३९.२८ ॥
లేకుంటే మనిషికి పుణ్యం లభించదు; దానికి అర్హత లేనివాడు అందులో ప్రవేశించకూడదు. ఈ విధంగా ధర్మ వైవిధ్యం ఫలాన్ని కలిగిస్తూ మనిషికి లభిస్తుంది.
13.239.29
श्रौतस्मार्तस्तु धर्माणां प्राकृतो धर्म उच्यते ।
इति ते कथितं देवि भूयः श्रोतुं किमिच्छसि ॥ १३.२३९.२९ ॥
శ్రౌత స్మార్త ధర్మాలలో సామాన్య ధర్మమని చెప్పబడేది ఇదే. ఓ దేవీ, ఇది నీకు చెప్పబడింది; ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావు?